Adhyaya 192

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात देवतीर्थमनुत्तमम् । दृष्ट्वा तु श्रीपतिं पापैर्मुच्यते मानवो भुवि

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Kaagad pagkatapos niyon, anak, naroon ang Devatīrtha na walang kapantay. Sa pagtanaw lamang kay Śrīpati roon, ang tao sa lupa ay napapalaya sa mga kasalanan.”

Verse 2

महर्षेस्तस्य जामाता भृगोर्देवो जनार्दनः

Ang manugang ng dakilang rishi na iyon ay si Janārdana, ang Diyos—na kaugnay ni Bhṛgu.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कोऽयं श्रियः पतिर्देवो देवानामधिपो विभुः । कथं जन्माभवत्तस्य देवेषु त्रिषु वा मुने

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sino ang Diyos na ito—ang Panginoon ni Śrī—ang makapangyarihan at sumasaklaw sa lahat, ang pinuno ng mga diyos? At paano naganap ang kaniyang kapanganakan—sa tatlong uri ng mga deva o iba pa, O muni?”

Verse 4

सम्बन्धी च कथं जातो भृगुणा सह केशवः । एतद्विस्तरतो ब्रह्मन् वक्तुमर्हसि भार्गव

“At paano naging kamag-anak ni Bhṛgu si Keśava? Ipaliwanag mo ito nang masinsinan, O kagalang-galang na brahman—O Bhārgava.”

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । संक्षेपात्कथयिष्यामि साध्यस्य चरितं महत् । न हि विस्तरतो वक्तुं शक्ताः सर्वे महर्षयः

Wika ni Mārkaṇḍeya: “Sa maikli, isasalaysay ko ang dakilang kasaysayan ni Sādhya; sapagkat hindi lahat ng mahāṛṣi ay may lakas na maglahad nito nang lubos.”

Verse 6

नारायणस्य नाभ्यब्जाज्जातो देवश्चतुर्मुखः । तस्य दक्षोऽङ्गजो राजन् दक्षिणाङ्गुष्ठसम्भवः

Mula sa pusod-lotus ni Nārāyaṇa ay isinilang ang apat-na-mukhang diyos na si Brahmā. Mula sa kanya, O hari, isinilang si Dakṣa—sumibol mula sa kanang hinlalaki.

Verse 7

धर्मः स्तनान्तात्संजातस्तस्य पुत्रोऽभवत्किल । नारायणसहायोऽसावजोऽपि भरतर्षभ

O toro sa angkan ng Bharata, sinasabi na si Dharma ay isinilang mula sa dulo ng dibdib; at si Aja ay naging kanyang anak—yaong tinulungan ni Nārāyaṇa.

Verse 8

मरुत्वती वसुर्ज्ञाना लम्बा भानुमती सती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वावती ककुप्

Marutvatī, Vasu, Jñānā, Lambā, Bhānumatī, Satī, Saṃkalpā, Muhūrtā, Sādhyā, Viśvāvatī, at Kakup—ito ang mga pangalang binanggit (bilang mga kabiyak).

Verse 9

धर्मपत्न्यो दशैवैता दाक्षायण्यो महाप्रभाः । तासां साध्या महाभागा पुत्रानजनयन्नृप

Ang sampung maringal na dalagang Dākṣāyaṇī na ito ang mga asawa ni Dharma. Sa kanila, ang mapalad na Sādhyā ay nagsilang ng mga anak na lalaki, O hari.

Verse 10

नरो नारायणश्चैव हरिः कृष्णस्तथैव च । विष्णोरंशांशका ह्येते चत्वारो धर्मसूनवः

Si Nara at si Nārāyaṇa, gayundin si Hari at si Kṛṣṇa—ang apat na ito ay mga bahagyang pagpapakita ni Viṣṇu, at sila ang mga anak ni Dharma.

Verse 11

तथा नारायणनरौ गन्धमादनपर्वते । आत्मन्यात्मानमाधाय तेपतुः परमं तपः

Kaya sina Nārāyaṇa at Nara, sa Bundok Gandhamādana, inilagak ang Sarili sa loob ng Sarili at nagsagawa ng sukdulang tapasya.

Verse 12

ध्यायमानावनौपम्यं स्वं कारणमकारणम् । वासुदेवमनिर्देश्यमप्रतर्क्यमनन्तरम्

Pinagnilayan nila si Vāsudeva—walang kapantay, sariling unang sanhi ngunit lampas sa sanhi; di-mailarawan, di-maabot ng pangangatwiran, at walang hanggan.

Verse 13

योगयुक्तौ महात्मानावास्थितावुरुतापसौ । तयोस्तपःप्रभावेण न तताप दिवाकरः

Nakatatag sa yoga, ang dalawang dakilang kaluluwa ay nanindigan bilang mahahabang tapasvin; sa bisa ng kanilang tapasya, hindi nakapaso ang Araw.

Verse 14

ववाह शङ्कितो वायुः सुखस्पर्शो ह्यशङ्कितः । शिशिरोऽभवदत्यर्थं ज्वलन्नपि विभावसुः

Humihip ang hangin na wari’y nangingimi, subalit marahang humaplos nang walang pangamba; at maging ang naglalagablab na apoy ay naging lubhang malamig.

Verse 15

सिंहव्याघ्रादयः सौम्याश्चेरुः सह मृगैर्गिरौ । तयोर्गौरिव भारार्ता पृथिवी पृथिवीपते

Ang mga leon, tigre, at iba pa ay naging maamo at gumala sa bundok kasama ng mga usa. Gayunman, O panginoon ng daigdig, ang Daigdig ay nabagabag sa bigat nila, na gaya ng bakang pasan ang mabigat na karga.

Verse 16

चेरुश्च भूधराश्चैव चुक्षुभे च महोदधिः । देवाश्च स्वेषु धिष्ण्येषु निष्प्रभेषु हतप्रभाः । बभूवुरवनीपाल परमं क्षोभमागताः

Maging ang mga bundok ay gumalaw, at ang dakilang karagatan ay nagngitngit sa pagkabagabag. Ang mga deva, sa kani-kanilang tahanang naging maputla, ay nanghina ang ningning; at ikaw na tagapangalaga ng daigdig, sila’y napasailalim sa sukdulang pagyanig.

Verse 17

देवराजस्तथा शक्रः संतप्तस्तपसा तयोः । युयोजाप्सरसस्तत्र तयोर्विघ्नचिकीर्षया

Pagkaraan, ang hari ng mga deva—si Śakra (Indra)—na nabagabag sa kanilang mahigpit na tapasya, ay nagtalaga roon ng mga apsara, upang lumikha ng hadlang sa kanilang pagninilay.

Verse 18

इन्द्र उवाच । रम्भे तिलोत्तमे कुब्जे घृताचि ललिते शुभे । प्रम्लोचे सुभ्रु सुम्लोचे सौरभेयि महोद्धते

Sinabi ni Indra: “O Rambhā, Tilottamā, Kubjā, Ghṛtācī, Lalitā, mapalad na isa; O Pramlocā, Subhru, Sumlocā, Saurabheyī, at Mahoddhatā—”

Verse 19

अलम्बुषे मिश्रकेशि पुण्डरीके वरूथिनि । विलोकनीयं बिभ्राणा वपुर्मन्मथबोधनम्

“O Alambuṣā, Miśrakeśī, Puṇḍarīkā, Varūthinī—taglay ang anyong kaaya-ayang pagmasdan, kagandahang gumigising kay Kāma (pagnanasa).”

Verse 20

गन्धमादनमासाद्य कुरुध्वं वचनं मम । नरनारायणौ तत्र तपोदीक्षान्वितौ द्विजौ

Pagdating sa Gandhamādana, isakatuparan ninyo ang aking utos. Doon, ang dalawang brahmanang pantas na sina Nara at Nārāyaṇa ay nakatalaga sa banal na panata ng mahigpit na tapas.

Verse 21

तेपाते धर्मतनयौ तपः परमदुश्चरम् । तावस्माकं वरारोहाः कुर्वाणौ परमं तपः

Ang dalawang anak ni Dharma ay nagsasagawa ng tapas na sukdulang hirap tuparin. O mga may magagandang anyo, sila’y nagsasakatuparan ng pinakamataas na pag-aayuno at pagninilay, na ikinababahala namin.

Verse 22

कर्मातिशयदुःखार्तिप्रदावायतिनाशनौ । तद्गच्छत न भीः कार्या भवतीभिरिदं वचः

Sila ang pumupuksa sa mahahabang pagdurusa at pighating dulot ng labis na bunga ng karma. Kaya humayo kayo—huwag matakot; ito ang aking bilin sa inyo.

Verse 23

स्मरः सहायो भविता वसन्तश्च वराङ्गनाः । रूपं वयः समालोक्य मदनोद्दीपनं परम् । कन्दर्पवशमभ्येति विवशः को न मानवः

Si Smara (Kāma) ang magiging kakampi ninyo, at pati ang Tagsibol, O mararangal na babae. Sa pagtanaw sa ganda at kabataan—pinakamakapangyarihang pang-udyok ng pagnanasa—sinong tao ang hindi, sa kawalang-laban, mapasailalim sa pana ni Kandarpa?

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच । इत्युक्त्वा देवराजेन मदनेन समं तदा । जग्मुरप्सरसः सर्वा वसन्तश्च महीपते

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Pagkasabi nito ng hari ng mga deva, noon nga’y umalis ang lahat ng apsaras, kasama si Madana (Kāma), at pati ang Tagsibol, O hari.”

Verse 25

गन्धमादनमासाद्य पुंस्कोकिलकुलाकुलम् । चचार माधवो रम्यं प्रोत्फुल्लवनपादपम्

Nang marating ni Mādhava ang Gandhamādana—punô ng huni ng mga lalaking kukú—siya’y lumibot sa kaakit-akit na gubat na ang mga punò’y naglalagablab sa pamumulaklak.

Verse 26

प्रववौ दक्षिणाशायां मलयानुगतोऽनिलः । भृङ्गमालारुतरवै रमणीयमभूद्वनम्

Mula sa timog ay umihip ang simoy, kasunod ng mabangong hanging Malaya; at sa ugong ng mga bubuyog na nagkakawan, lalong naging kaaya-aya ang gubat.

Verse 27

गन्धश्च सुरभिः सद्यो वनराजिसमुद्भवः । किन्नरोरगयक्षाणां बभूव घ्राणतर्पणः

Biglang umusbong ang matamis at mabangong halimuyak mula sa mga hanay ng gubat; naging ligaya ito sa pang-amoy ng mga Kinnara, Nāga, at Yakṣa.

Verse 28

वराङ्गनाश्च ताः सर्वा नरनारायणावृषी । विलोभयितुमारब्धा वागङ्गललितस्मितैः

Ang lahat ng maririkit na babae ay nagsimulang manukso at mang-akit sa dalawang dakilang ṛṣi, sina Nara at Nārāyaṇa, sa pamamagitan ng kaakit-akit na ngiti at mapaglarong, mapang-akit na pananalita at kilos.

Verse 29

जगौ मनोहरं काचिन्ननर्त तत्र चाप्सराः । अवादयत्तथैवान्या मनोहरतरं नृप

May isang umawit nang matamis; doon ay nagsayaw ang mga Apsarā; at ang iba pa’y tumugtog din ng musika na lalo pang nakaaakit, O Hari.

Verse 30

हावैर्भावैः सृतैर्हास्यैस्तथान्या वल्गुभाषितैः । तयोः क्षोभाय तन्वङ्ग्यश्चक्रुरुद्यममङ्गनाः

Sa mga kilos na mapang-akit, mga damdaming ipinahihiwatig, humahagikhik na halakhak, at matatamis na pananalita, nagsikap ang mga babaeng payat ang mga sangkap na guluhin ang isip ng dalawang iyon.

Verse 31

तथापि न तयोः कश्चिन्मनसः पृथिवीपते । विकारोऽभवदध्यात्मपारसम्प्राप्तचेतसोः

Gayunman, O panginoon ng lupa, walang anumang pagbabago ang sumibol sa isip ng dalawang iyon, sapagkat ang kanilang kamalayan ay nakaabot na sa malayong pampang ng panloob na pagkaunawa.

Verse 32

निवातस्थौ यथा दीपावकम्पौ नृप तिष्ठतः । वासुदेवार्पणस्वस्थे तथैव मनसी तयोः

Gaya ng dalawang ilawan sa lugar na walang hangin na nananatiling di-nanginginig, O Hari, gayon din ang kanilang mga isip—pinatatag sa pag-aalay at pagtatalaga kay Vāsudeva.

Verse 33

पूर्यमाणोऽपि चाम्भोभिर्भुवमन्यां महोदधिः । यथा न याति संक्षोभं तथा तन्मानसं क्वचित्

Kung paanong ang dakilang karagatan, bagaman napupuno ng mga tubig mula sa ibang lupain, ay hindi nagiging magulo, gayon din ang kanilang isip—hindi kailanman nalugmok sa pagkabagabag.

Verse 34

सर्वभूतहितं ब्रह्म वासुदेवमयं परम् । मन्यमानौ न रागस्य द्वेषस्य च वशंगतौ

Itinuring nilang ang Kataas-taasang Brahman—na kapakinabangan ng lahat ng nilalang at puspos ni Vāsudeva—kaya hindi sila napasailalim sa kapangyarihan ng pagnanasa ni ng pag-ayaw.

Verse 35

स्मरोऽपि न शशाकाथ प्रवेष्टुं हृदयं तयोः । विद्यामयं दीपयुतमन्धकार इवालयम्

Maging si Smara (Kāma) ay hindi nakapasok sa kanilang mga puso—gaya ng dilim na di makapasok sa tahanang puspos ng liwanag at pinagniningning ng kaalaman.

Verse 36

पुष्पोज्ज्वलांस्तरुवरान् वसन्तं दक्षिणानिलम् । ताश्चैवाप्सरसः सर्वाः कन्दर्पं च महामुनी

Natanaw din ng dakilang mga muni ang mga punong hitik sa bulaklak at nagniningning, ang panahon ng tagsibol, ang banayad na hanging timog—at ang lahat ng mga Apsarā, at maging si Kandarpa (diyos ng pag-ibig).

Verse 37

यच्चारब्धं तपस्ताभ्यामात्मानं गन्धमादनम् । ददर्शातेऽखिलं रूपं ब्रह्मणः पुरुषर्षभ

O toro sa mga tao, nang simulan ng dalawang iyon ang kanilang tapasya, nakita nila sa kanilang sarili ang ganap na anyo ng Kataas-taasang Brahman—ang Sarili, matayog na parang Gandhamādana, di matinag na gaya ng bundok.

Verse 38

दाहाय नामलो वह्नेर्नापः क्लेदाय चाम्भसः । तद्द्रव्यमेव तद्द्रव्यविकाराय न वै यतः

Hindi dahil sa pangalan nito ang apoy ay para sa pagsunog, ni ang tubig ay para sa pagpapabasa; sapagkat ang mismong sangkap ay hindi tunay na sanhi ng pagbabago ng sangkap.

Verse 39

ततो विज्ञाय विज्ञाय परं ब्रह्म स्वरूपतः । मधुकन्दर्पयोषित्सु विकारो नाभवत्तयोः

Kaya, matapos nilang lubos na makilala ang Kataas-taasang Brahman ayon sa tunay nitong anyo, walang pagkabalisa o pagbabago ang sumibol sa kanila—kahit naroon ang mga tukso sa anyo nina Madhu, Kāma, at mga mapang-akit na babae.

Verse 40

ततो गुरुतरं यत्नं वसन्तमदनौ नृप । चक्राते ताश्च तन्वङ्ग्यस्तत्क्षोभाय पुनःपुनः

Pagkatapos, O hari, si Vasanta (Tagsibol) at si Madana (Pag-ibig) ay lalo pang nagsikap; at ang mga babaeng payat ang mga biyas ay paulit-ulit na nagsikap na guluhin sila.

Verse 41

अथ नारायणो धैर्यं संधायोदीर्णमानसः । ऊरोरुत्पादयामास वराङ्गीमबलां तदा

Pagkaraan, si Nārāyaṇa, pinagtibay ang kanyang tapang at itinaas ang diwa sa matatag na pasiya, ay noon ay nagluwal mula sa kanyang hita ng isang babaeng may marikit na mga biyas.

Verse 42

त्रैलोक्यसुन्दरीरत्नमशेषमवनीपते । गुणैर्लाघवमभ्येति यस्याः संदर्शनादनु

O panginoon ng lupa, siya ang hiyas sa kagandahan ng tatlong daigdig; at sa sandaling masilayan siya, ang iba ay waring nawalan ng ningning at bigat ng kabutihang-loob sa paghahambing.

Verse 43

तां विलोक्य महीपाल चकम्पे मनसानिलः । वसन्तो विस्मयं यातः स्मरः सस्मार किंचन

Nang siya’y makita, O hari, nanginig ang hangin ng isipan; si Vasanta ay napamangha, at si Smara (Kāma) ay tila may naalaala, na wari’y kinilala ang sariling pagkatalo.

Verse 44

रम्भातिलोत्तमाद्याश्च वैलक्ष्यं देवयोषितः । न रेजुरवनीपाल तल्लक्ष्यहृदयेक्षणाः

Si Rambhā, Tilottamā, at ang iba pang mga dalagang makalangit ay napahiya, O hari; nang nakatuon ang kanilang mga mata sa kanya, hindi na sila nagningning sa paghatol ng puso.

Verse 45

ततः कामो वसन्तश्च पार्थिवाप्सरसश्च ताः । प्रणम्य भगवन्तौ तौ तुष्टुवुर्मुनिसत्तमौ

Pagkaraan, si Kāma at si Vasanta, kasama ang mga apsaras na yaon, ay yumukod at nagpuri sa dalawang kagalang-galang—ang pinakadakila sa mga muni.

Verse 46

वसन्तकामाप्सरस ऊचुः । प्रसीदतु जगद्धाता यस्य देवस्य मायया । मोहिताः स्म विजानीमो नान्तरं विद्यते द्वयोः

Wika nina Vasanta, Kāma, at ng mga apsaras: “Pagpalain nawa kami ng Lumikha ng sanlibutan; sa māyā ng mismong Diyos na iyon kami’y nalinlang. Ngayon ay batid namin: walang pagkakaiba sa dalawa.”

Verse 47

प्रसीदतु स वां देवो यस्य रूपमिदं द्विधा । धामभूतस्य लोकानामनादेरप्रतिष्ठतः

Pagpalain nawa kayong dalawa ng Diyos na yaon—Siya na ang iisang katotohanan ay lumilitaw dito sa dalawang anyo; ang Walang-simula, na siyang tahanan ng mga daigdig, ngunit Siya’y walang tiyak na pamamalagi.

Verse 48

नरनारायणौ देवौ शङ्खचक्रायुधावुभौ । आस्तां प्रसादसुमुखावस्माकमपराधिनाम्

Nawa’y manatili sa aming harapan ang dalawang diyos, sina Nara at Nārāyaṇa, kapwa may hawak na śaṅkha at cakra, na ang mukha’y nakaharap sa habag, bagaman kami’y nagkasala.

Verse 49

निधानं सर्वविद्यानां सर्वपापवनानलः । नारायणोऽतो भगवान् सर्वपापं व्यपोहतु

Si Nārāyaṇa, ang Mapalad na Panginoon, ang ingatan ng lahat ng tunay na kaalaman at ang apoy na tumutupok sa gubat ng lahat ng kasalanan; kaya nawa’y pawiin Niya ang bawat sala.

Verse 50

शार्ङ्गचिह्नायुधः श्रीमानात्मज्ञानमयोऽनघः । नरः समस्तपापानि हतात्मा सर्वदेहिनाम्

Si Nara—maluwalhati, taglay ang mga tanda at sandata ng Śārṅga, hinubog ng kaalamang-sarili, walang dungis—winawasak ang lahat ng kasalanan, at pinapailalim ang mababang sarili sa bawat may katawan.

Verse 51

जटाकलापबद्धोऽयमनयोर्नः क्षमावतोः । सौम्यास्यदृष्टिः पापानि हन्तुं जन्मार्जितानि वै

Nakabigkis ng makapal na buhol-buhol na buhok, ang dalawang ito—laging mapagpatawad sa amin—nawa’y ang kanilang banayad na titig ay pumatay sa mga kasalanang naipon sa maraming kapanganakan.

Verse 52

तथात्मविद्यादोषेण योऽपराधः कृतो महान् । त्रैलोक्यवन्द्यौ यौ नाथौ विलोभयितुमागताः

At anumang mabigat na pagkakasalang nagawa dahil sa kapintasan ng aming kaalamang-sarili, nawa’y mapatawad; sapagkat ang dalawang Panginoon, sinasamba ng tatlong daigdig, ay dumating upang ipagkaloob ang kanilang biyaya.

Verse 53

प्रसीद देव विज्ञानधन मूढदृशामिव । भवन्ति सन्तः सततं स्वधर्मपरिपालकाः

Magpala ka, O Diyos—kayamanan ng tunay na pag-unawa—sapagkat sa mga may malabong paningin, ang mga banal ay laging nakikitang yaong patuloy na nag-iingat ng sariling dharma.

Verse 54

दृष्ट्वैतन्नः समुत्पन्नं यथा स्त्रीरत्नमुत्तमम् । त्वयि नारायणोत्पन्ना श्रेष्ठा पारवती मतिः

Nang makita naming sumibol ito sa amin—gaya ng pinakamainam na hiyas sa mga babae—O Nārāyaṇa, sa iyo sumibol ang kataas-taasang pasya, tulad ni Pārvatī, na mapalad na karunungan.

Verse 55

तेन सत्येन सत्यात्मन्परमात्मन्सनातन । नारायण प्रसीदेश सर्वलोकपरायण

Sa katotohanang iyon—O May Kaluluwang Katotohanan, O Kataas-taasang Sarili, O Walang-hanggan—O Nārāyaṇa, mahabag Ka, O Panginoon, kanlungan at hantungan ng lahat ng daigdig.

Verse 56

प्रसन्नबुद्धे शान्तात्मन्प्रसन्नवदनेक्षण । प्रसीद योगिनामीश नर सर्वगताच्युत

O payapang-loob, malinaw ang isip, mapagpala ang mukha at titig—maging kalugdan Mo kami, O Panginoon ng mga yogin; O Nara, laganap sa lahat, O Acyuta na di-nalalaglag.

Verse 57

नमस्यामो नरं देवं तथा नारायणं हरिम् । नमो नराय नम्याय नमो नारायणाय च

Sumasamba kami kay Nara, ang banal na diyos, at kay Hari—si Nārāyaṇa. Pagpupugay kay Nara, ang laging karapat-dapat sambahin; pagpupugay din kay Nārāyaṇa.

Verse 58

प्रसन्नानामनाथानां तथा नाथवतां प्रभो । शं करोतु नरोऽस्माकं शं नारायण देहि नः

O Panginoon—mahabagin sa mga payapa, sa mga walang-kanlungan, at maging sa may tagapagtanggol—nawa’y maghatid si Nara sa amin ng kabutihang-mapalad; at O Nārāyaṇa, ipagkaloob Mo sa amin ang kagalingan.

Verse 59

मार्कण्डेय उवाच । एवमभ्यर्चितः स्तुत्या रागद्वेषादिवर्जितः । प्राहेशः सर्वभूतानां मध्ये नारायणो नृप

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Sa gayong pagpupuri at pagsamba, siya’y walang pagnanasa at poot at iba pa; at nagsalita ang Panginoon ng lahat ng nilalang: “O Hari, si Nārāyaṇa’y nananahan sa gitna ng lahat ng mga nilalang.”

Verse 60

नारायण उवाच । स्वागतं माधवे कामे भवत्वप्सरसामपि । यत्कार्यमागतानां च इहास्माभिस्तदुच्यताम्

Sinabi ni Nārāyaṇa: Maligayang pagdating, O Mādhava; maligayang pagdating, O Kāma—at kayo ring mga Apsarā. Anumang gawain ang nagdala sa inyo rito, ipahayag ninyo sa amin ngayon.

Verse 61

यूयं संसिद्धये नूनमस्माकं बलशत्रुणा । संप्रेषितास्ततोऽस्माकं नृत्ययोगादिदर्शनम्

Tunay ngang kayo’y isinugo ng aming makapangyarihang kaaway upang hadlangan ang aming katuparan—upang ipamalas sa amin ang sayaw, pang-aakit, at iba pang gayon.

Verse 62

न वयं गीतनृत्येन नाङ्गचेष्टादिभाषितैः । लुब्धा वै विषयैर्मन्ये विषया दारुणात्मकाः

Hindi kami naaakit sa awit at sayaw, ni sa kumpas ng katawan at mapaglarong pananalita. Sa aking palagay, ang mga bagay ng pandama ay tunay na mabagsik sa likas na anyo.

Verse 63

शब्दादिसङ्गदुष्टानि यदा नाक्षाणि नः शुभाः । तदा नृत्यादयो भावाः कथं लोभप्रदायिनः

Kapag ang aming mga pandama ay hindi dalisay—nadungisan ng pagdikit sa tunog at iba pa—paano pa magiging tagapagbigay ng pagnanasa ang sayaw at mga katulad na pagpapakita?

Verse 64

ते सिद्धाः स्म न वै साध्या भवतीनां स्मरस्य च । माधवस्य च शाक्रोऽपि स्वास्थ्यं यात्वविशङ्किताः

Kami’y ganap na; hindi na kami madadaig ninyo, ni ni Smara (Kāma). At maging panatag si Mādhava; kahit si Śakra (Indra) ay makaaalis na nang walang pangamba.

Verse 65

योऽसौ परश्च परमः पुरुषः परमेश्वरः । परमात्मा समस्तस्य स्थावरस्य चरस्य च

Siya nga ang lampas at sukdulang Purusha, ang Kataas-taasang Panginoon—ang Paramātman ng lahat ng umiiral, ng di-nakikilos at ng gumagalaw.

Verse 66

उत्पत्तिहेतुरेते च यस्मिन्सर्वं प्रलीयते । सर्वावासीति देवत्वाद्वासुदेवेत्युदाहृतः

Siya ang sanhi ng paglitaw ng lahat ng ito, at sa Kanya rin nalulusaw ang lahat. Sapagkat bilang Diyos Siya ang nananahan sa lahat, kaya Siya’y ipinahahayag na Vāsudeva.

Verse 67

वयमंशांशकास्तस्य चतुर्व्यूहस्य मानिनः । तदादेशितवार्त्मानौ जगद्बोधाय देहिनाम्

“Kami’y munting bahagi lamang ng apat-na-anyong pagpapahayag ng Panginoon (Caturvyūha). Sa landas na iniatas Niya kami lumalakad, upang magising sa katotohanan ang mga may katawan.”

Verse 68

तत्सर्वभूतं सर्वेशं सर्वत्र समदर्शिनम् । कुतः पश्यन्तौ रागादीन्करिष्यामो विभेदिनः

“Kapag minamasdan namin Siya bilang mismong pag-iral ng lahat ng nilalang, ang Panginoon ng lahat, at ang Nakikitang pantay sa lahat ng dako—paano pa kami magkakandili ng pagnanasa, pagkakapit at iba pa, at maging tagapaglikha ng pagkakahati?”

Verse 69

वसन्ते मयि चेन्द्रे च भवतीषु तथा स्मरे । यदा स एव भूतात्मा तदा द्वेषादयः कथम्

“Sa Tagsibol, sa akin, kay Indra, sa inyo ring mga dalagang makalangit, at gayundin kay Kāma—kung Siya ring iyon ang panloob na Sarili ng mga nilalang, paano pa sisibol ang poot at iba pa?”

Verse 70

तन्मयान्यविभक्तानि यदा सर्वेषु जन्तुषु । सर्वेश्वरेश्वरो विष्णुः कुतो रागादयस्ततः

Kapag sa lahat ng nilalang ang lahat ay napupuspos Niya at hindi tunay na hiwalay—kapag si Viṣṇu ang Panginoon ng lahat ng panginoon—saan pa magmumula ang pagkapit at iba pang pagnanasa?

Verse 71

ब्रह्माणमिन्द्रमीशानमादित्यमरुतोऽखिलान् । विश्वेदेवानृषीन् साध्यान्वसून्पितृगणांस्तथा

(Siya) si Brahmā, si Indra, si Īśāna, ang mga Āditya at ang lahat ng Marut; ang mga Viśvedeva, ang mga Ṛṣi, ang mga Sādhya, ang mga Vasu, at gayundin ang mga pangkat ng mga Pitṛ.

Verse 72

यक्षराक्षसभूतादीन्नागान्सर्पान्सरीसृपान् । मनुष्यपक्षिगोरूपगजसिंहजलेचरान्

(Siya) ang mga Yakṣa, Rākṣasa, Bhūta at iba pa; ang mga Nāga, mga ahas at mga gumagapang; ang mga tao, mga ibon, mga baka, mga hayop na may anyo, mga elepante, mga leon, at ang mga nilalang na gumagalaw sa tubig.

Verse 73

मक्षिकामशकान्दंशाञ्छलभाञ्जलजान् कृमीन् । गुल्मवृक्षलतावल्लीत्वक्सारतृणजातिषु

(Siya’y nasa) mga langaw, lamok, niknik, mga balang, mga nilalang na isinilang sa tubig, at mga uod; sa mga palumpong, punò, gumagapang na halaman at baging; sa balat at ubod; at sa bawat uri ng damo.

Verse 74

यच्च किंचिददृश्यं वा दृश्यं वा त्रिदशाङ्गनाः । मन्यध्वं जातमेकस्य तत्सर्वं परमात्मनः

Anuman ang maging bagay—di man nakikita o nakikita—O mga dalagang makalangit, alamin ninyo: lahat ng inaakala ninyong ‘isinilang’ ay isinilang mula sa Iisa, ang Kataas-taasang Sarili (Paramātman).

Verse 75

जायमानः कथं विष्णुमात्मानं परमं च यत् । रागद्वेषौ तथा लोभं कः कुर्यादमराङ्गनाः

Paanong ang isisilang sa daigdig ay magbubunsod ng pagkapit at pag-ayaw, gayundin ng kasakiman—kung si Viṣṇu ang Sarili, at Siya nga ang Kataas-taasan?

Verse 76

सर्वभूतमये विष्णौ सर्वगे सर्वधातरि । निपात्य तं पृथग्भूते कुतो रागादिको गुणः

Sa Viṣṇu na kinasasaklaw ang lahat ng nilalang, na sumasaklaw sa lahat at siyang salalayan ng lahat—kapag naibagsak na ang guniguni ng pagkakahiwalay, saan pa magmumula ang pagkapit at iba pang gawi?

Verse 77

एवमस्मासु युष्मासु सर्वभूतेषु चाबलाः । तन्मथैकत्वभूतेषु रागाद्यवसरः कुतः

Kaya, O mararahas na babae—kung ang iisang Sarili ay nasa amin, nasa inyo, at nasa lahat ng nilalang, at kung ang lahat ay tunay na iisang diwa—paano pa magkakaroon ng pagkakataon para sa pagnanasa, pagkapit, at iba pa?

Verse 78

सम्यग्दृष्टिरियं प्रोक्ता समस्तैक्यावलोकिनी । पृथग्विज्ञानमात्रैव लोकसंव्यवहारवत्

Ito ang sinasabing wastong pananaw: nakikita nito ang pagkakaisa ng lahat. Ang pagtanaw ng pagkakahiwalay ay paraan lamang ng pag-iisip—kapaki-pakinabang lang sa pakikitungo sa daigdig.

Verse 79

भूतेन्द्रियान्तः करणप्रधानपुरुषात्मकम् । जगद्वै ह्येतदखिलं तदा भेदः किमात्मकः

Ang buong sanlibutan ay binubuo ng mga elemento, ng mga pandama, ng panloob na kasangkapan (isip), ng Pradhāna, at ng Puruṣa. Kung gayon, ano pa ang tunay na kahulugan ng ‘pagkakaiba’?

Verse 80

भवन्ति लयमायान्ति समुद्रसलिलोर्मयः । न वारिभेदतो भिन्नास्तथैवैक्यादिदं जगत्

Sumisibol at lumulubog ang mga alon ng tubig-dagat; ngunit hindi sila naiiba dahil sa anumang “pagkakaiba ng tubig.” Gayon din, ang sanlibutan ay nakikita mula sa iisang Pagkakaisa.

Verse 81

यथाग्नेरर्चिषः पीताः पिङ्गलारुणधूसराः । तथापि नाग्नितो भिन्नास्तथैतद्ब्रह्मणो जगत्

Gaya ng mga liyab ng apoy na maaaring magmukhang dilaw, kayumanggi, pula, o mausok—ngunit hindi hiwalay sa apoy—gayon din ang sanlibutan: hindi ito hiwalay sa Brahman.

Verse 82

भवतीभिश्च यत्क्षोभमस्माकं स पुरंदरः । कारयत्यसदेतच्च विवेकाचारचेतसाम्

At ang pagkaligalig sa amin na sumisibol na tila “dahil sa inyo”—iyan ay ipinangyayari ni Purandara (Indra). Ngunit maging ito’y di-tunay para sa mga isip na sumusunod sa disiplina ng pag-unawa at paghiwatig.

Verse 83

भवन्त्यः स च देवेन्द्रो लोकाश्च ससुरासुराः । समुद्राद्रिवनोपेता मद्देहान्तरगोचराः

Kayo rin, at yaong hari ng mga diyos (Indra), at ang mga daigdig na may mga deva at asura—kasama ang mga dagat, bundok, at gubat—ay pawang mga bagay na lumilitaw sa loob ng lawak ng aking sariling katawan.

Verse 84

यथेयं चारुसर्वाङ्गी भवतीनां मयाग्रतः । दर्शिता दर्शयिष्यामि तथा चैवाखिलं जगत्

Kung paanong ang kaibig-ibig at ganap ang anyong ito ay ipinakita ko sa harap ng inyong mga mata, gayon din ay ihahayag ko sa gayunding paraan ang buong sansinukob.

Verse 85

प्रयातु शक्रो मा गर्वमिन्द्रत्वं कस्य सुस्थिरम् । यूयं च मा स्मयं यात सन्ति रूपान्विताः स्त्रियः

Payaunin si Śakra (Indra)—huwag siyang magmataas; kaninong pagka-Indra ang laging matatag? At kayo man, huwag mahulog sa kapalaluan: marami ang mga babaeng pinagkalooban ng kagandahan.

Verse 86

किं सुरूपं कुरूपं वा यदा भेदो न दृश्यते । तारतम्यं सुरूपत्वे सततं भिन्नदर्शनात्

Ano ang ‘maganda’ o ‘pangit’ kung walang nakikitang pagkakaiba? Ang mga antas ng kagandahan ay laging sumisibol lamang sapagkat nakikita ang mga pagkakaiba.

Verse 87

भवतीनां स्मयं मत्वा रूपौदार्यगुणोद्भवम् । मयेयं दर्शिता तन्वी ततस्तु शममेष्यथ

Nauunawaan kong ang inyong pagmamataas ay nagmumula sa kagandahan, pagkabukas-palad, at kabutihan; kaya ipinakita ko sa inyo ang payat na dalagang ito—ngayon ay tiyak na mapapawi ang inyong pag-iinit ng loob.

Verse 88

यस्मान्मदूरोर्निष्पन्ना त्वियमिन्दीवरेक्षणा । उर्वशी नाम कल्याणी भविष्यति वराप्सराः

Sapagkat mula sa aking hita isinilang ang lotus-ang-mata na dalagang ito, siya—mapalad at kaibig-ibig—ay makikilala sa pangalang Urvaśī, ang pinakadakila sa mga apsara.

Verse 89

तदियं देवराजस्य नीयतां वरवर्णिनी । भवत्यस्तेन चास्माकं प्रेषिताः प्रीतिमिच्छता

Kaya’t dalhin ang marilag at napakagandang dalagang ito sa hari ng mga deva; at kayo rin ay isinugo namin, sa pagnanais na bigyan siya ng kagalakan.

Verse 90

वक्तव्यश्च सहस्राक्षो नास्माकं भोगकारणात् । तपश्चर्या न वाप्राप्यफलं प्राप्तुमभीप्सता

At dapat sabihin kay Sahasrākṣa (Indra): hindi ito para sa aming pagkalugod, ni dahil sa pagnanais na makamtan ang di-pa-natatamong bunga sa pamamagitan ng tapas at mga banal na pagtalima.

Verse 91

सन्मार्गमस्य जगतो दर्शयिष्ये करोम्यहम् । तथा नरेण सहितो जगतः पालनोद्यतः

Aking itatatag at ihahayag sa sanlibutan ang tunay na landas; at kasama ang isang haring tao, magiging masikap ako sa pag-iingat at pagprotekta sa daigdig.

Verse 92

यदि कश्चित्तवाबाधां करोति त्रिदशेश्वर । तमहं वारयिष्यामि निवृत्तो भव वासव

O panginoon ng mga diyos, kung may sinumang humadlang sa iyo, pipigilan ko siya; kaya tumigil ka na, O Vāsava (Indra).

Verse 93

कर्तासि चेत्त्वमाबाधां न दुष्टस्येह कस्यचित् । तं चापि शास्ता तदहं प्रवर्तिष्याम्यसंशयम्

Ngunit kung ikaw ang magdudulot ng hadlang sa sinuman dito na hindi masama, tiyak na paiiralin ko rin ang parusa laban sa iyo, walang pag-aalinlangan.

Verse 94

एतज्ज्ञात्वा न सन्तापस्त्वया कार्यो हि मां प्रति । उपकाराय जगतामवतीर्णोऽस्मि वासव

Sa pagkaalam nito, huwag kang magdalamhati o maghinanakit laban sa akin; sapagkat ako’y bumaba para sa kapakinabangan ng mga daigdig, O Vāsava.

Verse 95

या चेयमुर्वशी मत्तः समुद्भूता पुरंदर त्रेताग्निहेतुभूतेयं एवं प्राप्य भविष्यति

At ang Urvaśī na ito, na sumibol mula sa akin, O Purandara (Indra), sa takdang panahon ay magiging mismong sanhi na kaugnay ng tatluhang banal na apoy (tretāgni), at sa gayon ay mararating ang itinakdang kapalaran.

Verse 192

अध्याय

Kabanata (pamagat ng bahagi).