Adhyaya 19
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 19

Adhyaya 19

Inilalahad ng Kabanata 19 ang dalawang salaysay na teolohikal sa unang panauhan ni Mārkaṇḍeya. (1) Sa pralaya na tinatawag na ekārṇava, nang ang daigdig ay naging iisang karagatan, siya’y nanghihina at halos mamatay nang makita ang isang maningning na baka na lumalakad sa ibabaw ng tubig. Pinatibay siya nito: sa biyaya ni Mahādeva, hindi siya mamamatay; inutusan siyang humawak sa buntot, at pinagkalooban ng banal na gatas na nag-alis ng gutom at uhaw at nagpanumbalik ng pambihirang lakas. Ipinakilala ng baka ang sarili bilang Narmadā, na isinugo ni Rudra upang iligtas ang brāhmaṇa, kaya’t ang ilog ay itinatanghal bilang may kamalayang tagapagligtas at daluyan ng biyayang Śaiva. (2) Pagkaraan, lumilipat ang salaysay sa pangitain ng paglikha: namamasdan ang Kataas-taasang Panginoon sa tubig, kaugnay ni Umā at ng kosmikong śakti; nagising ang Diyos at nag-anyong Varāha upang iahon ang Daigdig na nakalubog. Ipinapahayag ng teksto ang di-sektaryang pagbubuklod: sa pinakamataas na diwa, ang Rudra/Hari at ang kapangyarihang lumilikha ay iisa, at binabalaan ang mambabasa laban sa pagkakahating may poot dahil sa magkakaibang paliwanag. Sa wakas, may phalaśruti: ang araw-araw na pagbasa o pakikinig ay nagpapadalisay at umaakay sa mapalad na hantungan matapos ang kamatayan sa makalangit na antas.

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्त्वेकार्णवे तस्मिन्मुमूर्षुरहमातुरः । काकूच्छ्वासस्तरंस्तोयं बाहुभ्यां नृपसत्तम

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkatapos, sa nag-iisang karagatang iyon, na balisa at malapit nang mamatay, lumutang ako sa tubig, humihingal at nagsusumamo—lumalangoy gamit ang aking mga bisig, O pinakamahusay sa mga hari.

Verse 2

शृणोम्यर्णवमध्यस्थो निःशब्दस्तिमिते तदा । अम्भोरवमनौपम्यं दिशो दश विनादिनम्

Pagkatapos, habang nasa gitna ng karagatan sa katahimikang walang tunog, narinig ko ang walang katulad na ugong ng tubig—na umaalingawngaw sa lahat ng sampung direksyon.

Verse 3

हंसकुदेन्दुसंकाशां हारगोक्षीरपाण्डुराम् । नानारत्नविचित्राङ्गीं स्वर्णशृङ्गां मनोरमाम्

Nakita ko ang isang baka—nagniningning tulad ng isang sisne, bulaklak ng hasmin, at ng buwan; maputi tulad ng isang kuwintas at gatas. Ang kanyang katawan ay napapalamutian ng iba't ibang uri ng hiyas, at ang kanyang mga sungay ay ginto—lubhang kaakit-akit pagmasdan.

Verse 4

सुरैः प्रवालकमयैर्लाङ्गुलध्वजशोभिताम् । प्रलम्बघोणां नर्दन्तीं खुरैरर्णवगाहिनीम्

Siya’y pinalamutian ng mga palamuting tila korales na karapat-dapat sa mga deva, at pinaganda ng buntot at watawat. Mahaba ang nguso at umuungal; tinatahak niya ang karagatan, nilulusong ito sa kanyang mga kuko.

Verse 5

गां ददर्शाहमुद्विग्नो मामेवाभिमुखीं स्थिताम् । किंकिणीजालमुक्ताभिः स्वर्णघण्टासमावृताम्

Sa aking pagkabalisa, nakita ko ang baka na nakatayo, nakaharap sa akin na mag-isa—nababalutan ng mga hibla ng kumakalansing na kampanilya at mga perlas, at pinalamutian ng mga gintong kampana.

Verse 6

तस्याश्चरणविक्षेपैः सर्वमेकार्णवं जलम् । विक्षिप्तफेनपुञ्जौघैर्नृत्यन्तीव समं ततः

Sa mabilis na pag-indak ng kanyang mga paa, ang buong tubig ay naging wari’y iisang kosmikong karagatan. Ang mga bugso ng bula na naihahagis ay nagmistulang sumasayaw ang mga tubig sa lahat ng dako.

Verse 7

ररास सलिलोत्क्षेपैः क्षोभयन्ती महार्णवम् । सा मामाह महाभाग श्लक्ष्णगम्भीरया गिरा

Sa pagbugso ng tubig na kanyang itinataas, ginulo niya ang dakilang karagatan at umuungal. Pagkaraan, sa tinig na banayad at malalim, sinabi niya sa akin: “O mapalad…”

Verse 8

मा भैषीर्वत्स वत्सेति मृत्युस्तव न विद्यते । महादेवप्रसादेन न मृत्युस्ते ममापि च

“Huwag kang matakot, anak, anak ko; walang kamatayan para sa iyo. Sa biyaya ni Mahādeva, walang kamatayan para sa iyo—ni para rin sa akin.”

Verse 9

ममाश्रयस्व लाङ्गूलं त्वामतस्तारयाम्यहम् । घोरादस्माद्भयाद्विप्र यावत्संप्लवते जगत्

“Kumapit ka sa aking buntot; sa gayon ay itatawid kita. O brāhmaṇa, mula sa kakila-kilabot na pangambang ito—hanggang malunod sa baha ang buong daigdig—ililigtas kita.”

Verse 10

क्षुत्तृषाप्रतिघातार्थं स्तनौ मे त्वं पिबस्व ह । पयोऽमृताश्रयं दिव्यं तत्पीत्वा निर्वृतो भव

“Upang mapawi ang gutom at uhaw, uminom ka sa aking mga suso. Ang gatas na ito’y banal at makalangit, nakasalig sa amṛta; pag-inom mo nito, maging payapa at ganap ang iyong loob.”

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हर्षात्पीतो मया स्तनः । न क्षुत्तृषा पीतमात्रे स्तने मह्यं तदाभवत्

Nang marinig ko ang kanyang salita, sa galak ay uminom ako sa kanyang suso. Pagkasipsip ko pa lamang, nawala sa akin ang gutom at uhaw.

Verse 12

दिव्यं प्राणबलं जज्ञे समुद्रप्लवनक्षमम् । ततस्तां प्रत्युवाचेदं का त्वमेकार्णवीकृते

Isang makalangit na lakas ng hininga-buhay ang sumibol sa akin, na kayang tumawid sa karagatan. Pagkaraan, sinabi ko sa kanya: “Sino ka, ngayong ang lahat ay naging iisang dagat na kosmiko?”

Verse 13

भ्रमसे ब्रूहि तत्त्वेन विस्मयो मे महान्हृदि । भ्रमतोऽत्र ममार्तस्य मुमूर्षोः प्रहतस्य

“Sabihin mo sa akin ang katotohanan kung sino ka, na gumagala rito; malaking pagkamangha ang sumiklab sa aking puso. Habang ako’y naglalagalag dito—nagdurusa, halos mamatay, at bagsak na bagsak…”

Verse 14

त्वं हि मे शरणं जाता भाग्यशेषेण सुव्रते

Tunay, ikaw ang naging kanlungan ko—sa huling natitirang bahagi ng aking mabuting kapalaran, O babaeng may marangal na panata.

Verse 15

गौरुवाच । किमहं विस्मृता तुभ्यं विश्वरूपा महेश्वरी । नर्मदा धर्मदा न्ःणां स्वर्गशर्मबलप्रदा

Sinabi ni Gaurī: “Nakalimot ka ba sa akin? Ako si Maheśvarī na may anyong sumasaklaw sa lahat—ako ang Narmadā, tagapagkaloob ng dharma sa mga tao, nagbibigay ng ligaya ng langit at ng lakas upang marating iyon.”

Verse 16

दृष्ट्वा त्वां सीदमानं तु रुद्रेणाहं विसर्जिता । तं द्विजं तारयस्वार्ये मा प्राणांस्त्यजतां जले

Nang makita kitang lumulubog, ako’y isinugo ni Rudra. O marangal na ginang, iligtas mo ang brāhmaṇa na iyon—huwag siyang mamatay sa mga tubig.

Verse 17

गोरूपेण विभोर्वाक्यात्त्वत्सकाशमिहागता । मा मृषावचनः शम्भुर्भवेदिति च सत्वरा

Sa anyong baka, at sa utos ng Panginoon, ako’y dumating dito sa iyo—agad—upang ang salita ni Śambhu ay hindi mapatunayang walang saysay.

Verse 18

एवमुक्तस्तयाहं तु इन्द्रायुधनिभं शुभम् । लाङ्गूलमव्ययं ज्ञात्वा भुजाभ्यामवलम्बितः

Nang masabi niya iyon, nakilala ko ang mapalad na buntot—tila kidlat ni Indra at di-nasisira—at niyakap ko iyon gamit ang dalawang bisig.

Verse 19

अध्याय

“Kabanata” — tanda ng tagasulat o paghahating bahagi, hindi isang taludtod.

Verse 20

ततो युगसहस्रान्तमहं कालं तया सह । व्यचरं वै तमोभूते सर्वतः सलिलावृते

Pagkaraan nito, sa loob ng panahong katumbas ng sanlibong yuga, gumala ako kasama niya, sa daigdig na lumubog sa dilim at nababalot ng tubig sa lahat ng panig.

Verse 21

महार्णवे ततस्तस्मिन् भ्रमन्गोः पुच्छमाश्रितः । निर्वाते चान्धकारे च निरालोके निरामये

Pagkatapos, sa dakilang karagatan na iyon, habang inaanod at nakakapit sa buntot ng baka, nanatili ako sa dilim na walang hangin—walang liwanag, at walang pagdurusa.

Verse 22

अकस्मात्सलिले तस्मिन्नतसीपुष्पसन्निभम् । विभिन्नांजनसङ्काशमाकाशमिव निर्मलम्

Bigla, sa loob ng mga tubig na iyon, may lumitaw na tila bulaklak ng lino—dalisay na gaya ng langit—ngunit maitim ang kulay na parang pinulbos na koliryo na nagkalat.

Verse 23

नीलोत्पलदलश्यामं पीतवाससमव्ययम् । किरीटेनार्कवर्णेन विद्युद्विद्योतकारिणा

Maitim na gaya ng talulot ng bughaw na lotus, nababalutan ng di-nasisirang dilaw na kasuotan, at may koronang kulay-araw na kumikislap na parang kidlat—

Verse 24

भ्राजमानेन शिरसा खमिवात्यन्तरूपिणम् । कुण्डलोद्धष्टगल्लं तु हारोद्द्योतितवक्षसम्

May ningning na ulo, sakdal-ganda na wari’y ang langit mismo; ang pisngi’y hinahaplos ng mga hikaw, at ang dibdib ay pinasisinag ng kumikislap na kuwintas—

Verse 25

जाम्बूनदमयैर्दिव्यैर्भूषणैरुपशोभितम् । नागोपधानशयनं सहस्रादित्यवर्चसम्

Pinapalamutian ng mga banal na hiyas na yari sa jāmbūnada na ginto; nakahilig na ang ahas ang kaniyang unan—nagniningning sa karilagan ng sanlibong araw.

Verse 26

अनेकबाहूरुधरं नैकवक्त्रं मनोरमम् । सुप्तमेकार्णवे वीरं सहस्राक्षशिरोधरम्

Namamasdan ko ang makapangyarihang Panginoon na natutulog sa iisang kosmikong karagatan—kaaya-ayang pagmasdan, may maraming bisig at malalakas na hita, maraming mukha, at may putong na libo-libong mata at ulo.

Verse 27

जटाजूटेन महता स्फुरद्विद्युत्समार्चिषा । एकार्णवं जगत्सर्वं व्याप्य देवं व्यवस्थितम्

May napakalaking bunton ng buhol-buhol na buhok, kumikislap na tila kidlat; ang Diyos ay nananatiling nakatatag—nilulukuban ang iisang karagatan at ang buong sansinukob.

Verse 28

ग्रसित्वा शङ्करः सर्वं सदेवासुरमानवम् । प्रपश्याम्यहमीशानं सुप्तमेकार्णवे प्रभुम्

Matapos lamunin ni Śaṅkara ang lahat—mga deva, asura, at tao—namamasdan ko ang kataas-taasang Panginoon, si Īśāna, na natutulog sa iisang kosmikong karagatan.

Verse 29

सर्वव्यापिनमव्यक्तमनन्तं विश्वतोमुखम् । तस्य पादतलाभ्याशे स्वर्णकेयूरमण्डिताम्

Siya’y laganap sa lahat, di-nahahayag, walang hanggan, at nakaharap sa lahat ng dako. Sa tabi ng mga talampakan ng Kanyang mga paa, nakita ko Siya—pinalamutian ng mga pulseras na ginto—

Verse 30

विश्वरूपां महाभागां विश्वमायावधारिणीम् । श्रीमयीं ह्रीमयीं देवीं धीमयीं वाङ्मयीं शिवाम्

…ang Diyosa na may anyong pangkalahatan, lubhang mapalad, tagapagdala ng māyā ng sanlibutan—puspos ng Śrī at ng banal na hiya; ang Devī na siyang karunungan at siyang wika, ang mapagpala at mapayapang Śivā.

Verse 31

सिद्धिं कीर्तिं रतिं ब्राह्मीं कालरात्रिमयोनिजाम् । तामेवाहं तदात्यन्तमीश्वरान्तिकमास्थिताम्

Nakilala ko Siya bilang Siddhi, Kīrti, Rati, Brāhmī, at Kālarātri—ang Di-Ipinanganak; at noon ay nakita ko Siyang lubos na nananahan sa piling ng Panginoon.

Verse 32

अद्राक्षं चन्द्रवदनां धृतिं सर्वेश्वरीमुमाम्

Nakita ko si Umā, may mukhang gaya ng buwan—si Dhṛti mismo, ang Kataas-taasang Ginang ng lahat.

Verse 33

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

Pagkaraang ikutin nang pakanan, ako’y yumuyukod sa Mapalad na Panginoon—mapayapa, mahimbing, may kulay ng bagong ginto, kasama si Umā; nababalot ng dilim, ngunit pinakabanal, ang pinakadakila sa lahat.

Verse 34

ततः प्रसुप्तः सहसा विबुद्धो रात्रिक्षये देववरः स्वभावात् । विक्षोभयन् बाहुभिरर्णवाम्भो जगत्प्रणष्टं सलिले विमृश्य

Pagkaraan, sa pagwawakas ng gabi, ang pinakadakila sa mga deva ay biglang nagising ayon sa Kaniyang likas. Inuga Niya sa Kaniyang mga bisig ang tubig ng karagatan, at pinagmunihan ang sanlibutang naglaho sa baha.

Verse 35

किं कार्यमित्येव विचिन्तयित्वा वाराहरूपोऽभवदद्भुताङ्गः । महाघनाम्भोधरतुल्यवर्चाः प्रलम्बमालाम्बरनिष्कमाली

Pag-isip Niya, “Ano ang dapat gawin?”, naging anyong Varāha Siya, kahanga-hangang may mga sangkap—ang ningning ay tulad ng malaking maitim na ulap ng ulan; may mahabang kuwintas na garland, may kasuotan, at may mga gintong hiyas.

Verse 36

सशङ्खचक्रासिधरः किरीटी सवेदवेदाङ्गमयो महात्मा । त्रैलोक्यनिर्माणकरः पुराणो देवत्रयीरूपधरश्च कार्ये

May korona at tangan ang kabibe, diskos, at tabak, ang dakilang Panginoon ay binubuo ng mga Veda at ng kanilang mga sangay. Ang Sinaunang Isa, tagapaglikha ng tatlong daigdig, kapag may gawain, ay nag-aanyong banal na tatluhan—Brahmā, Viṣṇu, at Rudra.

Verse 37

स एव रुद्रः स जगज्जहार सृष्ट्यर्थमीशः प्रपितामहोऽभूत् । संरक्षणार्थं जगतः स एव हरिः सुचक्रासिगदाब्जपाणिः

Siya lamang ang Rudra—Siya ang naglilikom at nagwawakas sa sansinukob. Para sa paglikha, ang Panginoon ay nagiging Prāpitāmaha, si Brahmā. At para sa pag-iingat ng daigdig, Siya rin si Hari, na may maningning na diskos, tabak, pamalo, at lotus sa Kaniyang mga kamay.

Verse 38

तेषां विभागो न हि कर्तुमर्हो महात्मनामेकशरीरभाजाम् । मीमांसाहेत्वर्थविशेषतर्कैर्यस्तेषु कुर्यात्प्रविभेदमज्ञः

Hindi nararapat gumawa ng paghahati sa mga dakilang nilalang na iisa ang mahalagang katawan. Mangmang ang sinumang, sa pagtatalong pangpaliwanag, pang-sanhi, at mapanuring lohika, ay pilit na lumilikha ng pagkakaiba sa kanila.

Verse 39

स याति घोरं नरकं क्रमेण विभागकृद्द्वेषमतिर्दुरात्मा । या यस्य भक्तिः स तयैव नूनं देहं त्यजन् स्वं ह्यमृतत्वमेति

Ang masamang-loob—na lumilikha ng pagkakabahagi at puspos ng poot—ay dahan-dahang nahuhulog sa kakila-kilabot na impiyerno. Ngunit sinumang diyos ang tunay na sinasamba ng tao nang may debosyon, sa debosyong yaon din, sa pagpanaw sa katawan, tiyak na nakakamtan ang kawalang-kamatayan.

Verse 40

संमोहयन्मूर्तिभिरत्र लोकं स्रष्टा च गोप्ता क्षयकृत्स देवः । तस्मान्न मोहात्मकमाविशेत द्वेषं न कुर्यात्प्रविभिन्नमूर्तिः

Ang Diyos ding yaon, sa sari-saring anyo, ay tila nagliligaw sa mundong ito—nagiging Lumikha, Tagapangalaga, at Tagapagwakas. Kaya huwag pumasok sa kamangmangan, at huwag magpausbong ng poot, na wari’y tunay na magkakahiwalay ang mga anyo.

Verse 41

वाराहमीशानवरोऽप्यतोऽसौ रूपं समास्थाय जगद्विधाता । नष्टे त्रिलोकेऽर्णवतोयमग्ने विमार्गितोयौघमयेऽन्तरात्मा

Kaya ang Panginoon—na kataas-taasan maging higit kay Īśāna—ay nag-anyong Baboy-ramo (Varāha) bilang tagapag-ayos ng sansinukob. Nang mapuksa ang tatlong daigdig at malunod sa baha ng karagatan, ang Panloob na Sarili ay nagsiyasat sa masang-tubig upang hanapin ang nawala.

Verse 42

भित्त्वार्णवं तोयमथान्तरस्थं विवेश पातालतलं क्षणेन । जले निमग्नां धरणीं समस्तां समस्पृशत्पङ्कजपत्रनेत्राम्

Binutas Niya ang karagatan at ang tubig, at pumasok sa kalooban nito; sa isang kisapmata narating Niya ang sahig ng Pātāla. Doon Niya hinipo ang buong Daigdig na nakalubog sa tubig—ang Daigdig na may mga matang tulad ng talulot ng lotus, marikit at maningning.

Verse 43

विशीर्णशैलोपलशृङ्गकूटां वसुंधरां तां प्रलये प्रलीनाम् । दंष्ट्रैकया विष्णुरतुल्यसाहसः समुद्दधार स्वयमेव देवः

Ang Daigdig na yaon—na ang mga bundok, bato, taluktok at bangin ay wasak-wasak, at sa pralaya ay halos naglaho—si Viṣṇu, ang Diyos na may di-matatawarang tapang, ay iniahon sa pamamagitan ng iisang pangil, Siya mismo ang gumawa nito.

Verse 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

Nakabitin sa dulo ng Kaniyang pangil, ang Daigdig ay nagningning—gaya ng liwanag ng buwan na nakahimlay sa tuktok ng Kailāsa. Yaong Daigdig na walang kapantay ang anyo ay kumislap din na wari’y kidlat na kumakapit sa sungay ng Buwan.

Verse 45

तामुज्जहारार्णवतोयमग्नां करी निमग्नामिव हस्तिनीं हठात् । नावं विशीर्णामिव तोयमध्यादुदीर्णसत्त्वोऽनुपमप्रभावः

Buong lakas Niya siyang iniahon mula sa kailaliman ng dagat—gaya ng elepanteng umaangat sa nakalubog na babaeng elepante. Sa rumaragasang lakas at di-mapapantayang kapangyarihan, hinila Niya siya na parang pag-ahon sa sirang bangka mula sa gitna ng tubig.

Verse 46

स तां समुत्तार्य महाजलौघात्समुद्रमार्यो व्यभजत्समस्तम् । महार्णवेष्वेव महार्णवाम्भो निक्षेपयामास पुनर्नदीषु

Nang maiahon Niya ang daigdig mula sa dambuhalang agos ng tubig, hinati ng marangal na Panginoon ang buong karagatan ayon sa kaayusan. Pagkaraan, ibinalik Niya ang tubig ng malalaking dagat sa malalawak na karagatan, at muling pinadaloy ito sa mga ilog.

Verse 47

शीर्णांश्च शैलान्स चकार भूयो द्वीपान्समस्तांश्च तथार्णवांश्च । शैलोपलैर्ये विचिताः समन्ताच्छिलोच्चयांस्तान्स चकार कल्पे

Muli Niyang hinubog ang mga nabasag na kabundukan, gayundin ang lahat ng mga pulo-kontinente at ang mga karagatan. Yaong mga pook na nagkalat sa paligid ng mga batong-bundok, ginawa Niya itong matatayog na bunton ng bato upang maitaguyod ang kaayusan ng kalpa.

Verse 48

अनेकरूपं प्रविभज्य देहं चकार देवेन्द्रगणान्समस्तान् । मुखाच्च वह्निर्मनसश्च चन्द्रश्चक्षोश्च सूर्यः सहसा बभूव

Hinati Niya ang Kaniyang katawan sa maraming anyo at nilikha ang lahat ng mga pangkat ng mga diyos. Mula sa Kaniyang bibig sumilang ang apoy; mula sa Kaniyang isip ang buwan; at mula sa Kaniyang mata, biglang nagkaroon ng araw.

Verse 49

जज्ञेऽथ तस्येश्वरयोगमूर्तेः प्रध्यायमानस्य सुरेन्द्रसङ्घः । वेदाश्च यज्ञाश्च तथैव वर्णास्तथा हि सर्वौषधयो रसाश्च

Nang magkagayon, habang ang Panginoon—na ang anyo ay mismong yogikong kapangyarihan—ay lumubog sa malalim na pagninilay, sumilang ang kapulungan ng mga diyos. Lumitaw din ang mga Veda at mga yajña, ang mga varṇa, at gayundin ang lahat ng mga halamang-gamot at ang kanilang mahahalagang katas.

Verse 50

जगत्समस्तं मनसा बभूव यत्स्थावरं किंचिदिहाण्डजं वा । जरायुजं स्वेदजमुद्भिज्जं वा यत्किंचिदा कीटपिपीलकाद्यम्

Ang buong sansinukob ay naganap sa pamamagitan ng kanyang isipan—anumang hindi gumagalaw, maging yaong isinilang sa itlog, sa sinapupunan, sa pawis, o sa usbong; oo, anumang umiiral, hanggang sa mga uod, langgam, at iba pa.

Verse 51

ततो विजज्ञे मनसा क्षणेन अनेकरूपाः सहसा महेशा । चकार यन्मूर्तिभिरव्ययात्मा अष्टाभिराविश्य पुनः स तत्र

Pagkaraan, sa isang kisapmata, nakilala ni Maheśa sa kanyang isipan ang sari-saring anyo. Ang Di-nagmamaliw na Sarili ay nag-anyong walo, pumasok sa mga iyon, at muling nanatili roon, lumalaganap sa lahat.

Verse 52

लीलां चकाराथ समृद्धतेजा अतोऽत्र मे पश्यत एव विप्राः । तेषां मया दर्शनमेव सर्वं यावन्मुहूर्तात्समकारि भूप

Pagkatapos, ang Panginoong nagliliwanag sa ganap na ningning ay nagsagawa ng kanyang banal na līlā. ‘Kaya nga, O mga brāhmaṇa, masdan ninyo ang aking nasaksihan dito: sa loob lamang ng isang muhūrta, ang lahat ng ito’y naging lantad sa akin, O hari.’

Verse 53

कृत्वा त्वशेषं किल लीलयैव स देवदेवो जगतां विधाता । सर्वत्रदृक्सर्वग एव देवो जगाम चादर्शनमादिकर्ता

Nang maganap niya ang lahat, na wari’y sa paglalaro lamang, yaong Devadeva—ang tagapag-ayos ng mga daigdig—na nakakakita sa lahat ng dako at naroroon sa lahat ng dako, ang unang Lumikha ay saka naglaho sa paningin.

Verse 54

यत्तन्मुहूर्तादिह नामरूपं तावत्प्रपश्यामि जगत्तथैव । द्वीपैः समुद्रैरभिसंवृतं हि नक्षत्रतारादिविमानकीर्णम्

Mula sa mismong sandaling yaon, dito ko namamasdan ang sanlibutan ayon sa tunay nitong pangalan at anyo—napaliligiran ng mga kontinente at karagatan, at punô ng mga sasakyang makalangit sa gitna ng mga bituin at mga konstelasyon.

Verse 55

वियत्पयोदग्रहचक्रचित्रं नानाविधैः प्राणिगणैर्वृतं च । तां वै न पश्यामि महानुभावां गोरूपिणीं सर्वसुरेश्वरीं च

Nakikita ko ang langit na pinalalamutian ng mga ulap, mga planeta, at ng kanilang umiikot na landas; at nakikita kong napaliligiran ito ng sari-saring nilalang. Ngunit hindi ko namamasdan ang dakilang Siya—ang Kataas-taasang Diyosa ng lahat ng mga deva—na nagpapakita sa anyo ng isang baka.

Verse 56

क्व सांप्रतं सेति विचिन्त्य राजन्विभ्रान्तचित्तस्त्वभवं तदैव । दिशो विभागानवलोकयानृते पुनस्तां कथमीश्वराङ्गीम्

“Nasaan na Siya ngayon?”—sa pag-iisip nang gayon, O Hari, agad na nalito ang aking diwa. Kung hindi ko siniyasat nang maigi ang bawat dako, paano ko muling mamamasdan Siya—ang Diyosa ng Ilog na mismong sangkap ng Panginoon?

Verse 57

पश्यामि तामत्र पुनश्च शुभ्रां महाभ्रनीलां शुचिशुभ्रतोयाम् । वृक्षैरनेकैरुपशोभिताङ्गीं गजैस्तुरङ्गैर्विहगैर्वृतां च

Muli ko Siyang namamasdan doon—maningning at maputi, bughaw-itim na gaya ng malaking ulap-ulan, ang Kanyang tubig ay dalisay at kumikislap. Ang Kanyang anyo’y pinalalamutian ng maraming punò, at napaliligiran Siya ng mga elepante, mga kabayo, at mga kawan ng ibon.

Verse 58

यथा पुरातीरमुपेत्य देव्याः समास्थितश्चाप्यमरकण्टके तु । तथैव पश्यामि सुखोपविष्ट आत्मानमव्यग्रमवाप्तसौख्यम्

Gaya ng dati, lumapit ako sa pampang ng Diyosa at natagpuan kong ako’y nananahan doon—sa Amarakāṇṭaka nga. Gayon din ang aking pagkakita: ako’y nakaupo nang maginhawa, walang ligalig, at nakamtan ang kapayapaan ng loob.

Verse 59

तथैव पुण्या मलतोयवाहां दृष्ट्वा पुनः कल्पपरिक्षयेऽपि । अम्बामिवार्यामनुकम्पमानामक्षीणतोयां विरुजां विशोकः

Gayundin, sa muling pagtanaw sa banal na ilog na nag-aalis ng dumi sa kaniyang mga tubig—kahit sa pagwawakas ng isang yugto ng sansinukob—ako’y nalalaya sa lumbay at karamdaman. Gaya ng marangal na ina, siya’y nahahabag; di nauubos ang kaniyang tubig, at siya’y nagbibigay-ginhawa at kapayapaan.

Verse 60

एवं महत्पुण्यतमं च कल्पं पठन्ति शृण्वन्ति च ये द्विजेन्द्राः । महावराहस्य महेश्वरस्य दिने दिने ते विमला भवन्ति

Kaya, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-isinilang, yaong mga bumibigkas at yaong mga nakikinig sa salaysay na ito na pinakamasaganang-bisa sa kabanalan—ang sagradong katha ni Maheśvara na Dakilang Baboy—ay nagiging dalisay araw-araw.

Verse 61

अशुभशतसहस्रं ते विधूय प्रपन्नास्त्रिदिवममरजुष्टं सिद्धगन्धर्वयुक्तम् । विमलशशिनिभाभिः सर्व एवाप्सरोभिः सह विविधविलासैः स्वर्गसौख्यं लभन्ते

Pagkatapos iwaksi ang daan-daang libong kasamaan, sila’y nakaaabot sa mga makalangit na daigdig na minamahal ng mga diyos, na hitik sa mga Siddha at Gandharva. At silang lahat, kasama ang mga Apsara na kuminang na tila dalisay na buwan, ay nagtatamo ng ligaya ng langit sa sari-saring aliw at ganda.