Adhyaya 189

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं परमशोभनम् । उदीर्णो यत्र वाराहो ह्यभवद्धरणीधरः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O hari, dapat kang tumungo sa isang lubhang maringal na banal na tawiran (tīrtha), kung saan ang Baboy-Damo, si Varāha, ay nagpakita sa dakilang anyo at naging tagapagsuporta ng Daigdig.”

Verse 2

धन्वदंष्ट्रां करालाग्रां बिभ्रच्च पृथिवीमिमाम् । स एव पञ्चमः प्रोक्तो वाराहो मुक्तिदायकः

Taglay ang nakapanghihilakbot na mga pangil na matutulis ang dulo, at itinataas ang mismong Daigdig na ito—siya ring si Varāha ang ipinahayag na “ikalima,” ang anyong-baboy-ramo na nagkakaloob ng kalayaan (mokṣa).

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । कथमुदीर्णरूपोऽभूद्वाराहो धरणीधरः । वाराहत्वं गतः केन पञ्चमः केन संज्ञितः

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Paano nagbangon ang Varāha, ang tagapasan ng Daigdig, sa gayong dakilang anyo? Kanino siya napapunta sa pagka-baboy-ramo, at bakit siya tinatawag na ‘ikalima’?”

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । आदिकल्पे पुरा राजन्क्षीरोदे भगवान् हरिः । शेते स भोगिशयने योगनिद्राविमोहितः

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Noong unang kalpa, O hari, sa Karagatang Gatas (Kṣīroda) nakahimlay ang Mapalad na Panginoong Hari; nakahiga siya sa higaan ng ahas, nalulubog sa yogic na pag-idlip.”

Verse 5

बभूव नृपतिश्रेष्ठ गत्वा वै देवसंनिधौ । अवोचद्भारखिन्नाहं गमिष्यामि रसातलम्

O pinakadakila sa mga hari, (ang Daigdig) ay nagtungo sa harap ng mga diyos at nagsabi: “Ako’y napapagod sa bigat ng pasanin; bababa ako sa Rasātala, ang daigdig sa ilalim.”

Verse 6

दृष्ट्वा देवाः समुद्विग्ना गता यत्र जनार्दनः । तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिः केशवं जगत्पतिम्

Nang makita ito, ang mga diyos ay labis na nabalisa at nagtungo sa kinaroroonan ni Janārdana; at sa mga minamahal na himno ng papuri, kanilang pinuri si Keśava, ang Panginoon ng sanlibutan.

Verse 7

देवा ऊचुः । नमो नमस्ते देवेश सुरार्तिहर सर्वग । विश्वमूर्ते नमस्तुभ्यं त्राहि सर्वान्महद्भयात्

Nagsalita ang mga deva: “Pugay, pugay sa Iyo, O Panginoon ng mga diyos, tagapag-alis ng dalamhati ng mga deva, ang Laganap-sa-lahat! O anyo ng sansinukob, pugay sa Iyo. Iligtas Mo kaming lahat sa dakilang pangamba.”

Verse 8

इत्युक्तो दैवतैर्देवो ह्युवाच किमुपस्थितम् । कार्यं वदध्वं मे देवा यत्कृत्यं मा चिरं कृथाः

Nang masambit ito ng mga deva, sinabi ng Panginoon: “Ano ang naganap? Sabihin ninyo sa Akin, O mga deva, kung anong gawain ang dapat gawin—huwag kayong magtagal sa pagsasabi ng dapat maisakatuparan.”

Verse 9

देवा ऊचुः । धरा धरित्री भूतानां भारोद्विग्ना निमज्जति । तामुद्धर हृषीकेश लोकान्संस्थापय स्थितौ

Nagsalita ang mga deva: “Ang Daigdig, ang tagapagtaguyod ng mga nilalang, ay nilulunod ng bigat at lumulubog. O Hṛṣīkeśa, iahon Mo siya at muling itatag ang mga daigdig sa wastong katatagan at kaayusan.”

Verse 10

एवमुक्तः सुरैः सर्वैः केशवः परमेश्वरः । वाराहं रूपमास्थाय सर्वयज्ञमयं विभुः

Nang masabi ito ng lahat ng mga deva, si Keśava—ang Kataas-taasang Panginoon—ay nag-anyong Varāha; ang Laganap-sa-lahat, na siyang pinakadiwa ng bawat paghahandog.

Verse 11

दंष्ट्राकरालं पिङ्गाक्षं समाकुञ्चितमूर्धजम् । कृत्वाऽनन्तं पादपीठं दंष्ट्राग्रेणोद्धरन्भुवम्

Kakila-kilabot ang mga pangil, mapula-dilaw ang mga mata, at ang buhok ay nakatindig at nakakulot; ginawang tuntungan ang Ananta, at sa dulo ng pangil ay iniahon Niya ang Daigdig.

Verse 12

सपर्वतवनामुर्वीं समुद्रपरिमेखलाम् । उद्धृत्य भगवान् विष्णुरुदीर्णः समजायत

Nang iahon Niya ang Daigdig—kasama ang mga bundok at kagubatan, na napapaligiran ng karagatan—si Bhagavān Viṣṇu ay bumangon sa dakilang karilagan.

Verse 13

दर्शयन्पञ्चधात्मानमुत्तरे नर्मदातटे । तथाद्यं कोरलायां तु द्वितीयं योधनीपुरे

Ipinakikita Niya ang Kanyang sarili sa limang anyo sa hilagang pampang ng Narmadā: ang una ay sa Koralā, at ang ikalawa ay sa Yodhanīpura.

Verse 14

जयक्षेत्राभिधाने तु जयेति परिकीर्तितम् । असुरान्मोहयल्लिङ्गस्तृतीयः परिकीर्तितः

Sa pook na tinatawag na Jayakṣetra, ito’y pinupuri bilang ‘Jaya’. Doon, ang liṅga na nagpalito sa mga Asura ay ipinahahayag bilang ikatlong (pagpapakita).

Verse 15

पावनाय जगद्धेतोः स्थितो यस्माच्छशिप्रभः । अतस्तु नृपशार्दूल श्वेत इत्याभिधीयते

Sapagkat para sa pagpapadalisay—sa Panginoon na sanhi ng sanlibutan—Siya’y nananahan doon na kumikislap na tila liwanag ng buwan; kaya, O tigre sa mga hari, Siya’y tinatawag na ‘Śveta’ (ang Puti).

Verse 16

उद्धृत्य जगतां देवीमुदीर्णो भृगुकच्छके । ततः पञ्चम उदीर्णो वराह इति संज्ञितः

Nang iahon Niya ang Diyosa ng mga daigdig (ang Daigdig), Siya’y umangat sa karangalan sa Bhṛgukacchaka. Pagkaraan, ang ikalimang dakilang pagpapakita ay tinatawag sa pangalang ‘Varāha’.

Verse 17

इति पञ्चवराहास्ते कथितः पाण्डुनन्दन । युगपद्दर्शनं चैषां ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Ganito inilarawan sa iyo ang limang Varāha, O anak ni Pāṇḍu. Ang sabayang darśana sa kanila’y nag-aalis maging ng kasalanang brahma-hatyā (pagpatay sa brāhmaṇa).

Verse 18

ज्येष्ठे मासि सिते पक्ष एकादश्यां विशेषतः । गत्वा ह्यादिवराहं तु सम्प्राप्ते दशमीदिने

Sa buwang Jyeṣṭha, sa maliwanag na kalahati ng buwan—lalo na sa Ekādaśī—dapat magtungo sa Ādi-Varāha, kapag dumating na ang araw ng Daśamī (sa wastong pagtalima bago ang Ekādaśī).

Verse 19

हविष्यमन्नं भुञ्जीयाल्लघुसायं गते रवौ । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वाराहे ह्यादिसंज्ञके

Paglubog ng araw, kumain ng magaan na haviṣya—dalisay na pagkaing pang-ritwal. Sa gabi, magpuyat at magbantay sa dambanang Varāha na tinatawag na Ādi.

Verse 20

ततः प्रभाते ह्युषसि संस्नात्वा नर्मदाजले । संतर्प्य पितृदेवांश्च तिलैर्यवविमिश्रितैः

Pagkatapos, sa bukang-liwayway, maligo sa tubig ng Narmadā. At bigyang-kasiyahan ang mga Pitṛ at ang mga Deva sa pamamagitan ng handog na linga na may halong linga at sebada.

Verse 21

धेनुं दद्याद्द्विजे योग्ये सर्वाभरणभूषिताम् । निर्ममो निरहङ्कारो दानं दद्याद्द्विजातये

Maghandog ng isang baka, pinalamutian ng lahat ng alahas, sa karapat-dapat na brāhmaṇa. Walang pagkamakasarili at walang pagmamataas, magbigay ng dāna sa mga dvijāti (dalawang-beses na isinilang).

Verse 22

गत्वा सम्पूजयेद्देवं वाराहं ह्यादिसंज्ञितम् । अनेन विधिना पूज्य पश्चाद्गच्छेज्जयं त्वरन्

Pagdating doon, sambahin nang ganap ang Panginoong Varāha na tinatawag na Ādi. Matapos ang pagsamba ayon sa paraang ito, magtungo agad sa pook na Jaya.

Verse 23

त्वरितं तु जयं गत्वा पूर्वकं विधिमाचरेत् । अश्वं दद्याद्द्विजाग्र्याय जयपूर्वाभिनिर्गतम्

Pagkarating nang mabilis sa Jaya, isagawa ang naunang itinakdang ritwal. Maghandog ng isang kabayo sa isang dakilang brāhmaṇa—yaong nagmula sa pook ng Jaya.

Verse 24

लिङ्गे चैव तिला देयाः श्वेते हिरण्यमेव च । उदीर्णे च भुवं दद्यात्पूर्वकं विधिमाचरेत्

Sa Liṅga rin, maghandog ng linga (tila) at gayundin ng puting ginto. Sa Udīrṇa, magbigay ng lupa, at isagawa ang naunang itinakdang ritwal.

Verse 25

अनस्तमित आदित्ये वराहान्पञ्च पश्यतः । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

O anak ni Pṛthā, pakinggan mong may iisang tuon ang bunga na nakakamit sa pagtanaw sa limang Varāha habang ang araw ay hindi lumulubog, sa liwanag ng araw.

Verse 26

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः । एभिस्तु सह संयोगो विश्वस्तानां च वञ्चनम्

Pagpatay sa brāhmaṇa, pag-inom ng alak, pagnanakaw, paglapit sa asawa ng guro—pakikisama sa mga kasalanang ito, at panlilinlang sa mga nagtitiwala, ay mabibigat na pagkakasala.

Verse 27

स्वसृदुहितृभगिनीकुलदारोपबृंहणम् । आ जन्ममरणाद्यावत्पापं भरतसत्तम

Ang pakikipagtalik sa kapatid na babae, anak na babae, mga kamag-anak na babae, o asawa ng kapamilya—ang ganitong kasalanan, O pinakamahusay sa mga Bharata, ay nananatili hanggang sa siklo ng kapanganakan at kamatayan.

Verse 28

तीर्थपञ्चकपूतस्य वैष्णवस्य विशेषतः । युगपच्चविनश्येत तूलराशिरिवानलात्

Para sa isang Vaiṣṇava lalo na—isang nilinis ng limang tīrtha—ang mga kasalanang iyon ay agad na nawawasak, tulad ng isang bunton ng bulak sa apoy.

Verse 29

नारायणानुस्मरणाज्जपध्यानाद्विशेषतः । विप्रणश्यन्ति पापानि गिरिकूटसमान्यपि

Sa pamamagitan ng pag-alala kay Nārāyaṇa—lalo na sa pamamagitan ng japa at pagninilay—kahit ang mga kasalanang nakatambak na parang mga tuktok ng bundok ay ganap na nawawasak.

Verse 30

दृष्ट्वा पञ्च वराहान्वै पौरुषे महति स्थितः । आप्लवन्नर्मदातोये श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

Matapos makita ang Limang Varāha at manatiling matatag sa dakilang sagradong pagdiriwang na iyon, dapat maligo sa tubig ng Narmadā at pagkatapos ay isagawa ang śrāddha ayon sa tuntunin.

Verse 31

उदयास्तमनादर्वाग्यः पश्येल्लोटणेश्वरम् । कलेवरविमुक्तः स इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

Sinumang makakita kay Loṭaṇeśvara bago sumikat ang araw o pagkatapos lumubog ang araw ay magiging malaya mula sa pagkakatawang-tao—ganito ang ipinahayag ni Śaṅkara.

Verse 32

मुक्तिं प्रयाति सहसा दुष्प्रापां परमेश्वरीम् । पौरुषे क्रियमाणेऽपि न सिद्धिर्जायते यदि

Agad niyang nakakamit ang mokṣa—bihirang makuha at ukol sa Kataas-taasang Panginoon—kapag, kahit isinasagawa ang ritong Pauruṣa, hindi pa rin sumisibol ang tagumpay sa karaniwang paraan.

Verse 33

ब्रुवन्ति स्वर्गगमनमपि पापान्वितस्य च । यत्र तत्र गतस्यैव भवेत्पञ्चवराहकी

Sinasabi nilang maging ang makasalanan ay nagkakamit ng paglalakbay sa langit; at sa sinumang nakarating doon—saan man siya nagmula—tiyak na sumisibol ang bisa ng Pañca-Varāha (tīrtha/ritwal).

Verse 34

ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ ध्रुवं तत्र वसेन्नरः । आदिं जयं तथा श्वेतं लिङ्गमुदीर्णमेव च

Sa ikalabing-isang araw ng buwan (Ekādaśī) ng Jyeṣṭha, tiyak na mananatili roon ang tao; at dapat niyang sambahin/dalawin ang mga liṅga na tinatawag na Ādi, Jaya, Śveta, at gayundin ang Udīrṇa.

Verse 35

आश्रित्य तस्या द्रष्टव्या वराहास्तु यतस्ततः । ज्येष्ठस्यैकादशीतिथौ विष्णुना प्रभुविष्णुना

Doon sumilong, ang mga Varāha ay dapat masilayan sa bawat panig; sa Ekādaśī ng Jyeṣṭha, sa pamamagitan ni Viṣṇu—ng Panginoong Viṣṇu—sila’y lalo ngang nahahayag at nalalapitan.

Verse 36

वाराहं रूपमास्थाय उद्धृता धरणी विभो । पुण्यात्पुण्यतमा तेन ह्यशेषाघौघनाशिनी

O Makapangyarihang Panginoon, sa pag-anyo mong Varāha ay iniahon mo ang Daigdig. Kaya ang (tīrtha/kapakinabangang ito) ang pinakabanal sa mga kabanalan, sapagkat winawasak nito ang bawat baha ng kasalanan, walang natitira.

Verse 37

दृष्ट्वा पञ्चवराहान्वै क्रोडमुदीर्णरूपिणम् । पूजयित्वा विधानेन पश्चाज्जागरणं चरेत्

Pagkakita sa Limang Varāha, na may maringal na anyong-baboy-ramo, sambahin sila ayon sa itinakdang ritwal; at pagkaraan ay magsagawa ng magdamagang pagpupuyat.

Verse 38

सपञ्चवर्तिकान् दीपान् घृतेनोज्ज्वाल्य भक्तितः । पुराणश्रवणैर्नृत्यैर्गीतवाद्यैः सुमङ्गलैः

Sa debosyon, magsindi ng mga lamparang may limang mitsa na may ghee; at (sa pagpupuyat) makinig sa mga Purāṇa, magsayaw, at maghandog ng mapalad na awit at tugtugin.

Verse 39

वेदजाप्यैः पवित्रैश्च क्षपयित्वा च शर्वरीम् । यत्पुण्यं लभते मर्त्यो ह्याजमीढ शृणुष्व तत्

Sa mga banal na pagbigkas ng Veda at sa iba pang nagpapadalisay na japa, palipasin ang gabi. O Ājamīḍha, pakinggan: ang kabanalang natatamo ng tao sa gayong pagpupuyat ay sasabihin ko.

Verse 40

रेवाजलं पुण्यतमं पृथिव्यां तथा च देवो जगतां पतिर्हरिः । एकादशी पापहरा नरेन्द्र बह्वायासैर्लभ्यते मानवानाम्

Ang tubig ng Revā ang pinakabanal sa lupa; gayundin si Hari, ang Panginoon ng mga daigdig, ay tunay na Diyos. At ang Ekādaśī, O hari, ay tagapuksa ng kasalanan—na nakakamtan ng tao sa malaking pagsisikap at pagtalima.

Verse 41

एकैकशो ब्रह्महत्यादिकानि शक्तानि हन्तुं पापसङ्घानि राजन् । नैते सर्वे युगपद्वै समेता हन्तुं शक्ताः किं न तद्ब्रूहि राजन्

O hari, bawat pangkat ng kasalanan—mula sa brahmahatyā at iba pa—ay may lakas na pumatay. Ngunit kahit magsama-sama silang lahat nang sabay, hindi nila kayang wasakin (ang pinangangalagaan ng dharma). Sabihin mo, O hari, paano iyon?

Verse 42

यथेदमुक्तं तव धर्मसूनो श्रुतं च यच्छङ्कराच्चन्द्रमौलेः । श्रुत्वेदमिच्छन्मुच्यते सर्वपापैः पठन्पदं याति हि वृत्रशत्रोः

O anak ng Dharma, gaya ng sinabi sa iyo at gaya ng narinig mula kay Śaṅkara na may koronang-buwan, ang sinumang makinig dito nang may pananampalataya ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; at ang bumibigkas nito ay nakaaabot sa kalagayan (tahanan) ni Indra, ang pumatay kay Vṛtra.

Verse 189

अध्याय

Kabanata (panandang pamagat/pagtatapos).