Adhyaya 188
Itinuro ni Mārkaṇḍeya sa hari na magtungo sa banal na pook na tinatawag na Śālagrāma, na nasa pampang ng ilog Revā/Narmadā. Sinasamba ito ng lahat ng mga diyos, at sinasabing doon nananahan si Bhagavān Vāsudeva—na kinikilala ring Trivikrama at Janārdana—para sa kapakanan ng mga nilalang. Iniuugnay rin ng kabanata ang kabanalan ng lugar sa halimbawa ng mga ascetic at sa pagtatatag ng sagradong espasyo ng ritwal para sa mga dvija at mga naghahanap ng dharma. Itinatakda ang pagsunod ayon sa kalendaryo: kapag dumating ang maliwanag-na-kalahating Ekādaśī ng buwan ng Mārgaśīrṣa, dapat maligo sa Revā, mag-ayuno, at magpuyat sa gabi sa pagsamba kay Janārdana. Kinaumagahan sa Dvādaśī, muling maligo, maghandog ng tarpaṇa para sa mga deva at mga ninuno, at tapusin sa wastong śrāddha. Dapat parangalan ang mga brāhmaṇa ayon sa kakayahan sa pamamagitan ng mga handog gaya ng ginto, damit, at pagkain, humingi ng kapatawaran, at magpatuloy sa bhakti sa Diyos, kabilang ang pamagat na khaga-dhvaja. Ayon sa phalaśruti, ang bunga ay pagkalaya sa dalamhati, pagkapawi ng mabibigat na kasalanan (kabilang ang brahmahatyā), at isang kalagayang nakatuon sa mokṣa sa pamamagitan ng paulit-ulit na darśana sa Śālagrāma at pag-alaala kay Nārāyaṇa; ang mga renunciate na nagsasagawa ng mapagnilay na disiplina ay sinasabing nakakamit din ang pinakamataas na kalagayan ni Murāri roon.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः परं महाराज चत्वारिंशत्क्रमान्तरे । शालग्रामं ततो गच्छेत्सर्वदैवतपूजितम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O dakilang hari, sa layong apatnapung hakbang, marapat na magtungo sa Śālagrāma, banal na pook na iginagalang at sinasamba ng lahat ng mga deva.
Verse 2
यत्रादिदेवो भगवान्वासुदेवस्त्रिविक्रमः । स्वयं तिष्ठति लोकात्मा सर्वेषां हितकाम्यया
Doon nananahan mismo ang Unang Diyos—si Bhagavān Vāsudeva, ang Trivikrama—ang Kaluluwa ng mga daigdig, dahil sa hangaring ikabuti ng lahat ng nilalang.
Verse 3
नारदेन तपस्तप्त्वा कृता शाला द्विजन्मनाम् । सिद्धिक्षेत्रं भृगुक्षेत्रं ज्ञात्वा रेवातटे स्वयम्
Matapos magsagawa ng matinding tapas, si Nārada ay nagtatag ng isang bulwagan ng āśrama para sa mga dvija. Batid niyang ang pook na ito sa pampang ng Revā ay ‘larangan ng katuparan’ at ‘banal na lupain ni Bhṛgu’, kaya’t siya mismo ang nagpakilala rito.
Verse 4
शालग्रामाभिधो देवो विप्राणां त्वधिवासितः । साधूनां चोपकाराय वासुदेवः प्रतिष्ठितः
Ang Panginoong tinatawag na Śālagrāma ay pinatirahan doon para sa mga Brāhmaṇa; at para sa kapakinabangan ng mga sādhū, si Vāsudeva ay marapat na itinatag sa banal na pook na yaon.
Verse 5
योगिनामुपकाराय योगिध्येयो जनार्दनः । शालग्रामेति तेनैव नर्मदातटमाश्रितः
Para sa ikabubuti ng mga yogin, si Janārdana—na dapat pagnilayan ng mga yogi—ay sumilong sa pampang ng Narmadā; kaya roon siya nakikilala bilang ‘Śālagrāma’.
Verse 6
मासि मार्गशिरे शुक्ला भवत्येकादशी यदा । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तद्दिनं समुपोषयेत्
Kapag dumarating ang Ekādaśī ng maliwanag na kalahati sa buwan ng Mārgaśīrṣa, matapos maligo sa banal na tubig ng Revā, mag-ayuno sa araw na iyon.
Verse 7
रात्रौ जागरणं कुर्यात्सम्पूज्य च जनार्दनम् । पुनः प्रभातसमये द्वादश्यां नर्मदाजले
Sa gabi, magpuyat sa pagbabantay at sambahin nang ganap si Janārdana; at muli, pagsapit ng bukang-liwayway sa Dvādaśī, (lumusong) sa tubig ng Narmadā para sa susunod na gawain.
Verse 8
स्नात्वा संतर्प्य देवांश्च पितॄन्मातॄंस्तथैव च । श्राद्धं कृत्वा ततः पश्चात्पितृभ्यो विधिपूर्वकम्
Pagkaligo, maghandog ng nakalulugod na tarpana sa mga diyos, sa mga ama, at gayundin sa mga ina; magsagawa ng Śrāddha, at pagkaraan ay mag-alay sa mga Pitṛ ayon sa wastong tuntunin.
Verse 9
शक्तितो ब्राह्मणान्पूज्य स्वर्णवस्त्रान्नदानतः । क्षमापयित्वा तान्विप्रांस्तथा देवं खगध्वजम्
Ayon sa sariling kakayahan, parangalan ang mga Brāhmaṇa sa pamamagitan ng handog na ginto, kasuotan, at pagkain; at matapos humingi ng kapatawaran sa mga vipra, gayundin ay manikluhod sa Panginoong Khagadhvaja, ang may watawat ni Garuḍa.
Verse 10
एवं कृते महाराज यत्पुण्यं च भवेन्नॄणाम् । शृणुष्वावहितो भूत्वा तत्पुण्यं नृपसत्तम
Sa ganitong pagsasagawa, O dakilang hari, ang kabanalang bunga na sumisilang para sa mga tao—pakinggan mo iyon nang buong pag-iingat, O pinakamainam sa mga pinuno.
Verse 11
न शोकदुःखे प्रतिपत्स्यतीह जीवन्मृतो याति मुरारिसाम्यम् । महान्ति पापानि विसृज्य दुग्धं पुनर्न मातुः पिबते स्तनोद्यत्
Hindi siya mahuhulog dito sa dalamhati at pagdurusa; bilang ‘patay habang nabubuhay’, nakakamtan niya ang pagkapantay kay Murāri (Viṣṇu). Itinatakwil ang malalaking kasalanan, hindi na siya muling iinom ng gatas ng ina mula sa nakataas na dibdib—malaya na sa muling pagsilang.
Verse 12
शालग्रामं पश्यते यो हि नित्यं स्नात्वा जले नार्मदेऽघौघहारे । स मुच्यते ब्रह्महत्यादिपापैर्नारायणानुस्मरणेन तेन
Sinumang, matapos maligo sa tubig ng Narmadā—tagapag-alis ng baha ng kasalanan—ay araw-araw na tumitingin sa Śālagrāma, ay napapalaya sa mga kasalanang nagsisimula sa brahmahatyā, sa pamamagitan ng gayong pag-alaala kay Nārāyaṇa.
Verse 13
वसन्ति ये संन्यसित्वा च तत्र निगृह्य दुःखानि विमुक्तसङ्घाः । ध्यायन्तो वै सांख्यवृत्त्या तुरीयं पदं मुरारेस्तेऽपि तत्रैव यान्ति
Yaong mga naninirahan doon matapos talikdan ang sanlibutan—pinipigil at nilalampasan ang mga pagdurusa, at napapalaya sa pagkakapit—ay nagmumuni sa paraang Sāṅkhya sa ‘ikaapat’ (turīya) na kalagayan, ang sukdulang tahanan ni Murāri (Viṣṇu). Sila man ay nakakamtan ang gayong layon mula roon ding pook.
Verse 188
अध्याय
Kabanata (pamagat).