Adhyaya 187
Ang adhyāya na ito ay inihaharap bilang pagtuturo ni Mārkaṇḍeya sa isang haring kausap tungkol sa wastong pagkakasunod ng paglalakbay-pananampalataya at sa teolohikong kabuluhan ng isang bantog na liṅga. Itinuturo sa manlalakbay ang Jāleśvara sa Bhṛgukaccha, na kinikilalang sinaunang liṅgang kusang nahayag (svayambhū) na tinatawag na Kālāgnirudra. Inilalarawan ang pook bilang mapagpagaling na sentrong banal—nakapapawi ng kasalanan at nakapag-aalis ng mga pighati—na lumitaw dahil sa habag upang pawiin ang “kṣetra-pāpa” (duming-kasalanang nakaugnay sa lugar). Sa alamat, sa isang naunang kalpa nang manaig ang mga asura sa tatlong daigdig at humina ang mga ritong Veda at ang dharma, mula kay Kālāgnirudra ay sumibol ang sinaunang usok (dhūma). Mula sa usok na iyon nahayag ang liṅga, tumagos sa pitong rehiyong nasa ilalim at itinatag ang sarili na may isang hukay/avata sa timog. Binabanggit din ang mga kaugnay na anyong-tubig para sa ritwal: isang kuṇḍa na isinilang mula sa liyab (jvālā-origin kuṇḍa) na iniuugnay sa pagsunog ni Śiva sa isang lungsod/pura, at isang paikot na agos na tila puyo ng usok (dhūmāvarta). Itinakda ang mga gawain: pagligo sa tīrtha at sa tubig ng Ilog Narmadā, pagsasagawa ng śrāddha para sa mga ninuno, pagsamba kay Trilocana (Śiva), at pagbigkas ng mga pangalan ni Kālāgnirudra—na nagtatapos sa pangakong “paramā gati” (pinakamataas na hantungan). Ipinahahayag din ang bisa ng pook: ang mga ritwal na may hangarin, mga gawaing panangga/abhicāra, layuning magpahina ng kaaway, at mga intensiyong ukol sa angkan kapag ginawa rito ay sinasabing mabilis magtatagumpay—bilang pagpapatunay sa kapangyarihan ng tīrtha, hindi pag-endorso sa anumang tiyak na paggamit na etikal.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरं ततो गच्छेल्लिङ्गमाद्यं स्वयम्भुवः । कालाग्निरुद्रं विख्यातं भृगुकच्छे व्यवस्थितम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan, magtungo sa Jāleśvara—ang sinaunang, kusang nahayag na liṅga—na tanyag bilang Kālāgnirudra, na naroroon sa Bhṛgukaccha.”
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम् । क्षेत्रपापविनाशाय कृपया च समुत्थितम्
Ito ang nagpapatahimik ng lahat ng kasalanan at sumisira sa bawat kapighatian. Sa habag, ito’y sumibol upang pawiin ang mga kasalanang kaugnay ng banal na pook (kṣetra).
Verse 3
पुरा कल्पेऽसुरगणैराक्रान्ते भुवनत्रये । वेदोक्तकर्मनाशे च धर्मे च विलयं गते
Noong unang kalpa, nang ang mga pangkat ng asura ay sumakop sa tatlong daigdig, nang winawasak ang mga ritwal na iniutos ng Veda, at nang ang Dharma mismo’y lumubog sa pagkalanta at pagkalusaw—
Verse 4
देवर्षिमुनिसिद्धेषु विश्वासपरमेषु च । कालाग्निरुद्रादुत्पन्नो धूमः कालोद्भवोद्भवः
Maging sa mga devarṣi, mga muni, at mga siddha—yaong matatag sa sukdulang pananampalataya—may umusbong na usok, isinilang mula kay Kālāgnirudra, isang kakila-kilabot na anyong sumibol mula sa Panahon mismo.
Verse 5
धूमात्समुत्थितं लिङ्गं भित्त्वा पातालसप्तकम् । अवटं दक्षिणे कृत्वा लिङ्गं तत्रैव तिष्ठति
Mula sa usok na iyon ay sumibol ang isang Śiva-liṅga; binutas nito ang pitong daigdig sa ilalim, at sa timog ay lumikha ng isang hukay—at ang liṅga’y nananatili roon hanggang ngayon.
Verse 6
तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ कुण्डं ज्वालासमुद्भवम् । यत्र सा पतिता ज्वाला शिवस्य दहतः पुरम्
Doon, sa banal na tīrtha, O pinakadakilang hari, may isang lawa na isinilang sa apoy—doon bumagsak ang naglalagablab na liyab habang sinusunog ni Śiva ang lungsod ng mga demonyo.
Verse 7
तत्रावटं समुद्भूतं धूमावर्तस्ततोऽभवत् । तस्मिन्कुण्डे तु यः स्नानं कृत्वा वै नर्मदाजले
Doon ay lumitaw ang isang hukay, at mula roon ay sumibol ang ‘Dhūmāvarta,’ ang ipu-ipo ng usok. Sinumang maligo sa lawang iyon, sa mga tubig ng Narmadā—
Verse 8
कुर्याच्छ्राद्धं पितृभ्यो वै पूजयेच्च त्रिलोचनम् । कालाग्निरुद्रनामानि स गच्छेत्परमां गतिम्
—at magsagawa roon ng śrāddha para sa mga ninuno, at sumamba sa Tatlong-Mata; at bigkasin ang mga pangalan ni Kālāgnirudra—siya’y makaaabot sa sukdulang kalagayan.
Verse 9
यत्किंचित्कामिकं कर्म ह्याभिचारिकमेव वा । रिपुसंक्षयकृद्वापि सांतानिकमथापि वा । अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप
Anumang ritwal na isagawa—para sa ninanais na bunga, o maging para sa mga gawaing pang-akit at pamimilit sa pamamagitan ng mantra, o para sa paglipol ng kaaway, o para sa pagkamit ng supling—lahat ng ito, kapag ginawa sa tīrthang ito, ay madaling nagkakatotoo, O hari.
Verse 187
अध्याय
Kabanata (palatandaan).