Adhyaya 186

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थं कनखलोत्तमम् । गरुडेन तपस्तप्तं पूजयित्वा महेश्वरम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O hari, magtungo sa dakilang Kanakhala Tīrtha, na pinabanal ng mga pagninilay at pagtapásya ni Garuḍa; doon, matapos sambahin si Maheśvara...

Verse 2

दिव्यं वर्षशतं यावज्जातमात्रेण भारत । तपोजपैः कृशीभूतो दृष्टो देवेन शम्भुना

O Bhārata, sa loob ng sandaang banal na taon, mula pa sa sandali ng kanyang pagsilang, siya’y nangayayat dahil sa matitinding tapa at japa, at namasdan siya ng diyos na si Śambhu (Śiva).

Verse 3

ततस्तुष्टो महादेवो वैनतेयं मनोजवम् । उवाच परमं वाक्यं विनतानन्दवर्धनम्

Pagkaraan nito, nalugod si Mahādeva at nagsalita ng kataas-taasang mga salita kay Vainateya, na kasingbilis ng isip—mga salitang nagpalago sa kagalakan ni Vinatā.

Verse 4

प्रसन्नस्ते महाभाग वरं वरय सुव्रत । दुर्लभं त्रिषु लोकेषु ददामि तव खेचर

Nalulugod ako sa iyo, O mapalad—pumili ka ng biyaya, O matatag sa panata. O manlalakbay sa langit, ipagkakaloob ko sa iyo maging yaong bihira sa tatlong daigdig.

Verse 5

गरुड उवाच । इच्छामि वाहनं विष्णोर्द्विजेन्द्रत्वं सुरेश्वर । प्रसन्ने त्वयि मे सर्वं भवत्विति मतिर्मम

Sinabi ni Garuḍa: O Panginoon ng mga diyos, ninanais kong maging sasakyan ni Viṣṇu at makamtan ang pagka-pinuno sa mga dalawang-ulit na isinilang. Kapag ikaw ay nalulugod, nagiging maaari sa akin ang lahat—iyan ang aking pananalig.

Verse 6

श्रीमहेश उवाच । दुर्लभः प्राणिनां तात यो वरः प्रार्थितोऽनघ । देवदेवस्य वाहनं द्विजेन्द्रत्वं सुदुर्लभम्

Sinabi ni Śrī Maheśa: Anak, O walang kasalanan, ang biyayang hinihiling mo ay bihira para sa mga nilalang na may katawan. Ang maging sasakyan ng Diyos ng mga diyos, at ang makamtan ang ranggong “pinuno sa mga dalawang-ulit na isinilang”—ito’y lubhang napakahirap makuha.

Verse 7

नारायणोदरे सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । त्वया स कथमूह्येत देवदेवो जगद्गुरुः

Sa sariling kalooban ni Nārāyaṇa nananahan ang buong tatlong daigdig, may gumagalaw at di-gumagalaw. Paano nga mabubuhat mo ang Diyos ng mga diyos, ang Guru ng sansinukob?

Verse 8

तेनैव स्थापितश्चेन्द्रस्त्रैलोक्ये सचराचरे । कथमन्यस्य चेन्द्रत्वं भवतीति सुदुर्लभम्

Sa kanya lamang itinatag si Indra sa tatlong daigdig, sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Paano magkakaroon ng pagka-Indra ang iba? Napakabihira ng gayong katayuan.

Verse 9

तथापि मम वाक्येन वाहनं त्वं भविष्यसि । शङ्खचक्रगदापाणेर्वहतोऽपि जगत्त्रयम्

Gayunman, sa aking salita, ikaw ay magiging sasakyan nga—ng may mga kamay na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo, at siyang nagdadala maging ng tatlong daigdig.

Verse 10

इन्द्रस्त्वं पक्षिणां मध्ये भविष्यसि न संशयः । इति दत्त्वा वरं तस्मा अन्तर्धानं गतो हरः

Ikaw ang magiging Indra sa mga ibon—walang alinlangan. Sa gayon, matapos ipagkaloob ang biyayang iyon sa kanya, si Hara (Śiva) ay naglaho sa paningin.

Verse 11

ततो गते महादेवे ह्युरुणस्यानुजो नृप । आराधयामास तदा चामुण्डां मुण्डमण्डिताम्

Pagkaalis ni Mahādeva, O hari, ang nakababatang kapatid ni Aruṇa noon ay nagsimulang sumamba kay Cāmuṇḍā, yaong pinalalamutian ng mga bungo.

Verse 12

श्मशानवासिनीं देवीं बहुभूतसमन्विताम् । योगिनीं योगसंसिद्धां वसामांसासवप्रियाम्

Sinamba niya ang Diyosa na nananahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay, napapaligiran ng maraming espiritu—isang Yoginī na ganap sa yoga, at nalulugod sa taba, laman, at nakalalasing na inumin.

Verse 13

ध्यातमात्रा तु तेनैव प्रत्यक्षा ह्यभवत्तदा । जालंधरे च या सिद्धिः कौलीने उड्डिशे परे

Sa pagninilay lamang niya, agad siyang nahayag sa harap niya. Ang mismong siddhi na bantog sa Jālandhara—sa tradisyong Kaula, sa kataas-taasang Uḍḍiśa—ay noon ay nagising at natamo.

Verse 14

समग्रा सा भृगुक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे तु संस्थिता । चामुण्डा तत्र सा देवी सिद्धक्षेत्रे व्यवस्थिता

Naroon siya roon sa ganap na kapangyarihan sa Bhṛgukṣetra—tunay na nakatatag sa Siddhakṣetra. Ang mismong Diyosa na si Cāmuṇḍā ay nananatili roon, matatag na nakaluklok sa Siddhakṣetra.

Verse 15

संस्तुता ऋषिभिर्देवैर्योगक्षेमार्थसिद्धये । विनतानन्दजननस्तत्र तां योगिनीं नृप । भक्त्या प्रसादयामास स्तोत्रैर्वैदिकलौकिकैः

Pinupuri ng mga ṛṣi at ng mga diyos para sa katuparan ng kagalingan at katiwasayan, ang anak na nagbibigay-galak kay Vinatā (Garuḍa), O Hari, ay doon nagpalugod sa Yoginī na iyon nang may debosyon—sa pamamagitan ng mga himnong Vedic at mga awiting pantradisyonal.

Verse 16

गरुड उवाच । ॐ या सा क्षुत्क्षामकण्ठा नवरुधिरमुखा प्रेतपद्मासनस्था भूतानां वृन्दवृन्दैः पितृवननिलया क्रीडते शूलहस्ता । शस्त्रध्वस्तप्रवीरव्रजरुधिरगलन्मुण्डमालोत्तरीया देवी श्रीवीरमाता विमलशशिनिभा पातु वश्चर्ममुण्डा

Sinabi ni Garuḍa: Om. Nawa’y ingatan kayo ni Carmamuṇḍā—siya na ang lalamunan ay tuyot sa gutom, ang bibig ay sariwa sa dugo; nakaluklok sa lotus na upuan ng mga bangkay; naglalaro sa gitna ng mga pulutong ng espiritu, nananahan sa gubat ng mga Pitṛ, may hawak na trisula; ang balabal sa itaas ay kuwintas ng mga bungo na tumutulo sa dugong mula sa mga bayani na winasak ng sandata—ang Diyosa, ang mapalad na Ina ng mga bayani, na nagniningning na gaya ng dalisay na buwan.

Verse 17

या सा क्षुत्क्षामकण्ठा विकृतभयकरी त्रासिनी दुष्कृतानां मुञ्चज्ज्वालाकलापैर्दशनकसमसैः खादति प्रेतमांसम् । या सा दोर्दण्डचण्डैर्डमरुरणरणाटोपटंकारघण्टैः कल्पान्तोत्पातवाताहतपटुपटहैर्वल्गते भूतमाता । क्षुत्क्षामा शुष्ककुक्षिः खवरतरनरवरैः क्षोदति प्रेतमांसं मुञ्चन्ती चाट्टहासं घुरघुरितरवा पातु वश्चर्ममुण्डा

Nawa’y ingatan kayo ni Carmamuṇḍā—siya na ang lalamunan ay lupaypay sa gutom, ang anyong baluktot at kakila-kilabot na nagpapanginig sa masasama; na may mga ngiping tila naglalagablab na kumpol ng apoy at nilalapa ang laman ng mga bangkay. Siya, Ina ng mga bhūta, na may mababangis na bisig, at sa kalansing at ugong ng ḍamaru at mga kampana, ay gumagala sa gitna ng matitinding tambol na hinahampas ng unos na hangin ng pagkalusaw ng sangnilikha. Gutom na gutom, tuyot ang tiyan, dinudurog niya ang laman-bangkay kasama ng pinakakakila-kilabot na mga nilalang; nagpapakawala ng malalakas na halakhak at umuugong na tunog—nawa’y ingatan kayo ni Carmamuṇḍā.

Verse 18

या सा निम्नोदराभा विकृतभवभयत्रासिनी शूलहस्ता चामुण्डा मुण्डघाता रणरणितरणझल्लरीनादरम्या । त्रैलोक्यं त्रासयन्ति ककहकहकहैर्घोररावैरनेकैर्नृत्यन्ती मातृमध्ये पितृवननिलया पातु वश्चर्ममुण्डा

Nawa’y ingatan kayo ni Carmamuṇḍā—siya na may lumubog na tiyan, na nagpapanginig sa takot ng pag-iral sa sanlibutan, may hawak na trishula; si Cāmuṇḍā, mamumuksa kay Muṇḍa, na nalulugod sa pagkalansing ng mga kampanang pangdigma. Sa maraming nakapangingilabot na sigaw na “kaka-haka-haka,” tinatakot niya ang tatlong daigdig; sumasayaw sa gitna ng mga Ina (Mātṛ) at nananahan sa gubat ng mga Pitṛ—nawa’y ingatan kayo ni Carmamuṇḍā.

Verse 19

या धत्ते विश्वमखिलं निजांशेन महोज्ज्वला । कनकप्रसवे लीना पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—ang lubhang maningning, na sa sariling bahagi ng kapangyarihan ay sumasandig ang buong sansinukob, at nahahayag at nalulubog sa Kanakaprasava.

Verse 20

हिमाद्रिसम्भवा देवी दयादर्शितविग्रहा । शिवप्रिया शिवे सक्ता पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—ang Diyosa na isinilang mula sa Himādri, na ang anyo’y inihahayag sa habag; minamahal ni Śiva at tapat na nakatuon kay Śiva.

Verse 21

अनादिजगदादिर्या रत्नगर्भा वसुप्रिया । रथाङ्गपाणिना पद्मा पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na walang pasimula at siyang pinagmulan ng daigdig; hitik sa mga hiyas, minamahal ng kasaganaan; ang Diyosa ng lotus na kaugnay ng Panginoong may hawak na cakra (Viṣṇu).

Verse 22

सावित्री या च गायत्री मृडानी वागथेन्दिरा । स्मर्त्ःणां या सुखं दत्ते पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na si Sāvitrī at si Gāyatrī rin; si Mṛḍānī, ang diyosa ng wika at kahulugan, at si Indirā; siya na nagbibigay ng ligaya sa mga umaalaala sa kanya.

Verse 23

सौम्यासौम्यैः सदा रूपैः सृजत्यवति या जगत् । परा शक्तिः परा बुद्धिः पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na sa mga anyong banayad at mabagsik ay laging lumilikha at nag-iingat sa daigdig; siya ang Kataas-taasang Lakas at Kataas-taasang Karunungan.

Verse 24

ब्रह्मणः सर्गसमये सृज्यशक्तिः परा तु या । जगन्माया जगद्धात्री पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na sa panahon ng paglikha ni Brahmā ay ang kataas-taasang kapangyarihan ng pagpapamalas; ang kosmikong Māyā ng sansinukob at ang Inang tagapagtaguyod ng mga daigdig.

Verse 25

विश्वस्य पालने विष्णोर्या शक्तिः परिपालिका । मदनोन्मादिनी मुख्या पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na sa pag-iingat ni Viṣṇu sa sansinukob ay ang kapangyarihang tagapagpanatili; ang pangunahing enerhiya na kayang gumising maging sa pagkahibang ng pagnanasa ni Madana.

Verse 26

विश्वसंलयने मुख्या या रुद्रेण समाश्रिता । रौद्री शक्तिः शिवानन्ता पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na sa pagkalusaw ng sansinukob ay ang pangunahing kapangyarihan, nananahan kasama ni Rudra; ang Raudrī na lakas, mapalad at walang hanggan gaya ni Śiva.

Verse 27

कैलाससानुसंरूढ कनकप्रसवेशया । भस्मकाभिहृता पूर्वं पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—yaong minsang nanahan sa mga dalisdis ng Kailāsa, nanatili sa “Gintong-pinagmumulan” (Kanaka-prasava), at noong unang panahon ay inagaw ni Bhasmaka.

Verse 28

पतिप्रभावमिच्छन्ती त्रस्यन्ती या विना पतिम् । अबला त्वेकभावा च पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na nagnanais sa kaluwalhatian ng kanyang Panginoon, nanginginig kapag wala ang asawa; sa panlabas ay “mahina,” ngunit iisa ang loob sa debosyon.

Verse 29

विश्वसंरक्षणे सक्ता रक्षिता कनकेन या । आ ब्रह्मस्तम्बजननी पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—siya na masigasig sa pag-iingat ng sansinukob, na minsang iningatan ni Kanaka, at siyang Ina ng lahat—mula kay Brahmā hanggang sa munting talim ng damo.

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्वीश्वराः शक्त्या शरीरग्रहणं यया । प्रापिताः प्रथमा शक्तिः पातु मां कनकेश्वरी

Nawa’y ingatan ako ni Kanakeśvarī—sa pamamagitan ng kanyang Śakti ay nagkakakatawang-anyo sina Brahmā, Viṣṇu, at Īśvara; siya ang unang-una, ang sinaunang Śakti.

Verse 31

श्रुत्वा तु गरुडेनोक्तं देवीवृत्तचतुष्टयम् । प्रसन्ना संमुखी भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Nang marinig niya ang apat na salaysay tungkol sa Diyosa na sinabi ni Garuḍa, siya’y naging mapagpala; humarap siya at saka binigkas ang mga salitang ito.

Verse 32

श्रीचामुण्डोवाच । प्रसन्ना ते महासत्त्व वरं वरय वाञ्छितम् । ददामि ते द्विजश्रेष्ठ यत्ते मनसि रोचते

Sinabi ni Śrī Cāmuṇḍā: “Nalulugod ako sa iyo, O dakilang-kalooban. Piliin mo ang biyayang ninanais mo. O pinakadakila sa mga dvija, ipagkakaloob ko sa iyo ang anumang ikasisiya ng iyong puso.”

Verse 33

गरुड उवाच । अजरश्चामरश्चैव अधृष्यश्च सुरासुरैः । तव प्रसादाच्चैवान्यैरजेयश्च भवाम्यहम्

Sinabi ni Garuḍa: “Sa iyong biyaya, nawa’y maging di-tumatanda at di-namamatay ako, at di-malalapitan ng mga deva at asura. At sa iyong pagpapala, nawa’y maging di-matatalo rin ako ng sinuman.”

Verse 34

त्वया चात्र सदा देवि स्थातव्यं तीर्थसन्निधौ मार्कण्डेय उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा देवी देवैरभिष्टुता

“At ikaw, O Devī, ay manatili rito magpakailanman sa tabi mismo ng banal na tīrtha.” Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Nang masabi niya, “Gayon ang mangyayari,” ang Devī—pinuri ng mga deva—ay (tinanggap ang panata).

Verse 35

जगामाकाशमाविश्य भूतसङ्घसमन्विता । यदा लक्ष्म्या नृपश्रेष्ठ स्थापितं पुरमुत्तमम्

Pumasok siya sa kalangitan at lumisan, kasama ang mga pangkat ng mga nilalang. Pagkaraan, O pinakadakila sa mga hari, nang maitatag ni Lakṣmī ang maringal na lungsod, (nagpatuloy ang salaysay).

Verse 36

अनुमान्य तदा देवीं कृतं तस्यां समर्पितम् लक्ष्मीरुवाच । रक्षणाय मया देवि योगक्षेमार्थसिद्धये

Pagkaraan, matapos hingin ang pagsang-ayon ng Devī, ang lahat ng inihanda ay inialay sa kanya. Sinabi ni Lakṣmī: “O Devī, ito’y ginawa ko para sa pag-iingat, upang maganap ang yoga at kṣema—kapakanan at ligtas na kasaganaan.”

Verse 37

मातृवत्प्रतिपाल्यं ते सदा देवि पुरं मम । गरुडोऽपि ततः स्नात्वा सम्पूज्य कनकेश्वरीम्

“O Diyosa, lagi mong ingatan ang aking lungsod gaya ng pag-aaruga ng ina sa anak.” Pagkaraan, si Garuḍa man—pagkaligo roon—ay sumamba kay Kanakeśvarī nang ganap na paggalang.

Verse 38

तीर्थं तत्रैव संस्थाप्य जगामाकाशमुत्तमम् । तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः

Itinatag niya roon mismo ang tīrtha, at nagtungo sa pinakadakilang kalangitan. At sinumang maligo sa tīrthang iyon at sumamba sa mga diyos ng mga ninuno (pitṛ)…

Verse 39

सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते । गन्धपुष्पादिभिर्यस्तु पूजयेत्कनकेश्वरम्

Tinatamo niya ang bunga ng isang yajña na ganap sa lahat ng minimithing layon. At sinumang sumamba kay Kanakeśvara sa pamamagitan ng pabango, bulaklak, at iba pa…

Verse 40

तस्य योगैश्वर्यसिद्धिर्योगपीठेषु जायते । मृतो योगेश्वरं लोकं जयशब्दादिमङ्गलैः । स गच्छेन्नात्र सन्देहो योगिनीगणसंयुतः

Sa kanya’y sumisilang ang siddhi ng pagka-panginoon sa yoga (yogaiśvarya) sa mga yoga-pīṭha. At pagpanaw niya, sa gitna ng mapagpalang sigaw na “Tagumpay!”, siya’y tutungo sa daigdig ng Panginoon ng Yoga; walang alinlangan—kasama ang mga pangkat ng Yoginī.

Verse 186

अध्याय

“Adhyāya” — palatandaan ng paghahati ng kabanata sa kasulatan.