Adhyaya 184
Inilalahad ng Kabanata 184 ang tīrtha-māhātmya hinggil sa Dhoutapāpa (tinatawag ding Vidhoutapāpa) malapit sa Bhṛgu-tīrtha sa hilagang pampang ng Ilog Narmadā. Ikinuwento ni Mārkaṇḍeya na tanyag ang pook na ito sa “paglilinis ng kasalanan,” at na si Śiva ay nananatili roon upang parangalan si Ṛṣi Bhṛgu. Ang pagligo sa tīrtha ay nagbibigay ng pagkalaya mula sa kasalanan kahit may kapintasan ang layon; subalit kung isasagawa nang wasto—ritwal na paliligo, pagsamba kay Śiva, at pag-aalay sa mga deva at sa mga pitṛ (mga ninuno)—nagkakamit ng ganap na kadalisayan. Tinanong ni Yudhiṣṭhira kung paanong ang brahmahatyā, ang pinakamabigat na karumihan, ay hindi makapasok o napapawi sa lugar na ito. Sumagot si Mārkaṇḍeya sa pamamagitan ng alamat ng kosmogoniya: nagkaroon si Śiva ng brahmahatyā matapos putulin ang isang ulo ni Brahmā; sinundan siya ng karumihang iyon hanggang ito’y “naalog at naiwaksi” sa tulong ni Dharma na nag-anyong toro (vṛṣa), at itinatag ang diyosang Dhauteśvarī bilang kapangyarihang pumupuksa sa brahmahatyā. Inilarawan ang brahmahatyā na tila nakapanghihilakbot at lumalayo sa tīrtha. Itinatakda rin ang pagtalima sa takdang panahon—Āśvayuja śukla navamī at tatlong araw na saklaw mula saptamī—kasama ang pag-aayuno, pagbigkas ng Veda (Ṛg/Yajus/Sāman), at Gāyatrī-japa bilang mga pagsisisi. Ayon sa phalaśruti, napapawi ang mabibigat na paglabag, nagkakaloob ng biyaya ukol sa supling, at nagdudulot ng pag-akyat matapos mamatay; binabanggit din ang pambihirang pahayag na ang kusang pagpili ng kamatayan sa pook na ito ay nagbubunga ng pag-abot sa makalangit na kalagayan, ayon sa teolohiya ng tīrtha ng teksto.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । धौतपापं ततो गच्छेद्भृगुतीर्थसमीपतः । वृषेण तु भृगुस्तत्र भूयोभूयो धुतस्ततः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Mula roon, dapat magtungo ang isa sa Dhauta-pāpa, malapit sa Bhṛgu-tīrtha. Doon, si Bhṛgu ay paulit-ulit na hinugasan (nilinis) ng isang toro.”
Verse 2
धौतपापं तु तत्तेन नाम्ना लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्थितो महादेवस्तुष्ट्यर्थं भृगुसत्तमे
Dahil dito, sa mga daigdig ay tanyag ito sa pangalang ‘Dhauta-pāpa’ (Hinugasang-Kasalanan). Doon nananahan si Mahādeva, upang pagpalain at bigyang-lugod ang pinakadakila sa mga Bhṛgu—si Muni Bhṛgu.
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा शाठ्येनापि नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
O panginoon ng mga tao, sinumang maligo sa banal na tīrtha roon—kahit may pagkukunwari—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; dito’y di na kailangan ang pag-aalinlangan.
Verse 4
यस्तु सम्यग्विधानेन तत्र स्नात्वार्चयेच्छिवम् । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य मुच्यते सर्वपातकैः
Ngunit sinumang ayon sa wastong paraan ay maligo roon at sumamba kay Śiva, at marapat ding maghandog-pugay sa mga Deva at sa mga Ninuno, ay napapalaya sa lahat ng mabibigat na kasalanan.
Verse 5
ब्रह्महत्या गवां वध्या तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्रविशेन्न सदा भीता प्रविष्टापि क्षयं व्रजेत्
O Yudhiṣṭhira, ang kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa—gayundin ang pagpatay sa mga baka—ay hindi makapapasok sa tīrtha roon, laging nanginginig sa takot; at kahit makapasok man, ito’y mapapawi at maglalaho.
Verse 6
युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेऽस्मिन्कथयस्व द्विजोत्तम । प्रविशेन्न ब्रह्महत्या यथा वै धौतपाप्मनि
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, isalaysay mo sa akin ang kababalaghang ito sa daigdig: paano hindi pumapasok ang kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa sa Dhauta-pāpa?
Verse 7
ब्रह्महत्यासमं पापं भविता नेह किंचन । कथं वा धौतपापे तु प्रविष्टं नश्यते द्विज । एतद्विस्तरतः सर्वं पृच्छामि वद कौतुकात्
Wala nang kasalanang kapantay ng pagpatay sa brāhmaṇa sa mundong ito. O brāhmaṇa, paano ito napapawi kung sakaling makapasok sa Dhauta-pāpa? Itinatanong ko ang lahat ng ito nang masinsinan, dahil sa taimtim na pagnanais na maunawaan.
Verse 8
मार्कण्डेय उवाच । आदिसर्गे पुरा शम्भुर्ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । विकारं पञ्चमं दृष्ट्वा शिरोऽश्वमुखसन्निभम्
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: "Noong unang panahon ng paglikha, nakita ni Śambhu ang ikalimang anyo ni Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon—isang ulong kahawig ng mukha ng kabayo."
Verse 9
अङ्गुष्ठाङ्गुलियोगेन तच्छिरस्तेन कृन्तितम् । कृत्तमात्रे तु शिरसि ब्रह्महत्याऽभवत्तदा
Sa pamamagitan ng pagdikit ng hinlalaki at daliri, ang ulong iyon ay naputol. Ngunit sa sandaling maputol ang ulo, ang kasalanan ng pagpatay sa brahmin ay lumitaw noon.
Verse 10
ब्रह्महत्यायुतश्चासीदुत्तरे नर्मदातटे । धुनितं तु यतो राजन्वृषेण धर्ममूर्तिना
O Hari, sa hilagang pampang ng Narmadā ay nagkaroon minsan ng malaking pasanin ng brahma-hatyā; ngunit doon ito ay inalis at itinaboy ng Toro, ang mismong sagisag ng Dharma.
Verse 11
तत्र धौतेश्वरीं देवीं स्थापितां वृषभेण तु । ददर्श भगवाञ्छम्भुः सर्वदैवतपूजिताम्
Doon ay nakita ng Panginoong Śambhu ang Diyosang si Dhauteśvarī, na itinatag ni Vṛṣabha, at sinasamba ng lahat ng mga diyos.
Verse 12
दृष्ट्वा धौतेश्वरीं दुर्गां ब्रह्महत्याविनाशिनीम् । तत्र विश्रममाणश्च शङ्करस्त्रिपुरान्तकः
Matapos makita si Dhauteśvarī Durgā, ang tagapuksa ng brahma-hatyā, si Śaṅkara—ang pumatay kay Tripura—ay nagpahinga doon.
Verse 13
स शङ्करो ब्रह्महत्याविहीनं मेने त्मानं तस्य तीर्थस्य भावात् । सुविस्मितो देवदेवो वरेण्यो दृष्ट्वा दूरे ब्रह्महत्यां च तीर्थात्
Itinuring ni Śaṅkara ang sarili na malaya sa brahma-hatyā dahil sa bisa ng banal na tīrtha. Namangha ang dakilang Deva ng mga deva, at nakita niyang ang brahma-hatyā ay nakatayo nang malayo sa sagradong tawiran.
Verse 14
विधौतपापं महितं धर्मशक्त्या विशेन्न हत्या देवीभयात्प्रभीता । रक्ताम्बरा रक्तमाल्योपयुक्ता कृष्णा नारी रक्तदामप्रसक्ता
Sa iginagalang na Vidhautapāpa, na pinatibay ng kapangyarihan ng Dharma, hindi makapasok ang kasalanang ‘Hatyā’, sa takot sa Diyosa. Nagpakita siya bilang maitim na babae, nakapulang kasuotan, may pulang mga kuwintas ng bulaklak, at may pulang tali o korona.
Verse 15
मां वाञ्छन्ती स्कन्धदेशं रहस्ये दूरे स्थिता तीर्थवर्यप्रभावात् । संचिन्त्य देवो मनसा स्मरारिर्वासाय बुद्धिं तत्र तीर्थे चकार
Bagaman ako’y ninanasa niya, nanatili siyang malayo at lihim sa pook ni Skanda, dahil sa bisa ng pinakadakilang tīrtha. Pagmuni-muni nito, ang Diyos—kaaway ni Smara—nagpasya sa isip na manahan sa mismong banal na tawiran.
Verse 16
विमृश्य देवो बहुशः स्थितः स्वयं विधौतपापः प्रथितः पृथिव्याम् । बभूव तत्रैव निवासकारी विधूतपापनिकटप्रदेशे
Matapos pag-isipan nang maraming ulit, ang Diyos mismo ay nanatili roon; at ang pook na iyon ay sumikat sa daigdig bilang Vidhautapāpa. Doon niya ginawa ang kanyang tahanan, sa pook na malapit sa lugar na pinagtatapunan ng kasalanan.
Verse 17
तदाप्रभृति राजेन्द्र ब्रह्महत्याविनाशनम् । विधौतपापं तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम्
Mula noon, O pinakamainam sa mga hari, ang tīrtha na yaon sa Narmadā ay nanatiling itinatag bilang Vidhautapāpa, ang tagapuksa ng brahma-hatyā.
Verse 18
आश्वयुक्शुक्लनवमी तत्र तीर्थे विशिष्यते । दिनत्रयं तु राजेन्द्र सप्तम्यादिविशेषतः
Sa tīrtha roon, ang ikasiyam na araw ng maliwanag na kalahati ng Āśvayuja ay lubhang dakila; tunay, O hari, ang tatlong-araw na pagtalima—mula ikapito pataas—ay lalo pang natatangi.
Verse 19
समुपोष्याष्टमीं भक्त्या साङ्गं वेदं पठेत्तु यः । अहोरात्रेण चैकेन ऋग्यजुःसामसंज्ञकम्
Sinumang may debosyon na mag-ayuno sa ikawalong araw at bumigkas ng Veda kasama ang mga sangkap nito—ang Ṛg, Yajus, at Sāman—sa loob ng iisang araw at gabi,
Verse 20
अभ्यसन्ब्रह्महत्याया मुच्यते नात्र संशयः । वृषलीगमनं चैव यश्च गुर्वङ्गनागमः
Sa pagsasagawa nito, napapalaya ang tao mula sa kasalanang pagpatay sa brāhmaṇa—walang alinlangan dito. Gayundin, napapawi ang sala ng pakikipagsama sa mababang-uri na babae at ng paglapit sa asawa ng guro.
Verse 21
स्नात्वा ब्रह्मरसोत्कृष्टे कुम्भेनैव प्रमुच्यते । वन्ध्या स्त्रीजननी या तु काकवन्ध्या मृतप्रजा
Sa pagligo roon—sa pook na pinakadakila sa katas ng Brahman—gamit lamang ang isang banga, ganap na napapalaya ang tao. Maging ang babaeng baog, o yaong ang mga anak ay patay na isinisilang—‘baog na gaya ng uwak’ o namamatayan ng supling—ay napapawi ang kapighatian.
Verse 22
सापि कुम्भोदकैः स्नाता जीवत्पुत्रा प्रजावती । अपठस्तु नरोपोष्य ऋग्यजुःसामसम्भवाम्
Siya man, matapos maligo sa tubig ng banga, ay nagiging ina ng mga anak na buhay at pinagkakalooban ng supling. At maging ang lalaking di-nakapag-aral, sa pag-aayuno at pagpipigil, at sa pagdulog sa ritong isinilang sa Ṛg, Yajus, at Sāman—ang panalanging Vedic—ay nagkakamit ng kabutihan.
Verse 23
ऋचमेकां जपन्विप्रस्तथा पर्वणि यो नृप । अनृचोपोष्य गायत्रीं जपेद्वै वेदमातरम्
O Hari, ang brāhmaṇa na sa mga araw ng parvan ay bumibigkas kahit iisang ṛc ay pinagpapala. At yaong di makapagbigkas ng mga ṛc, matapos mag-ayuno, ay dapat mag-japa ng Gāyatrī, ang iginagalang na Ina ng mga Veda.
Verse 24
जपन्नवम्यां विप्रेन्द्रो मुच्यते पापसञ्चयात् । एवं तु कथितं तात पुराणोक्तं महर्षिभिः
Ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa, na nagja-japa sa ikasiyam na araw ng buwan (navamī), ay napapalaya sa naipong kasalanan. Ganito, mahal kong anak, ang ipinahayag—ang aral ng Purāṇa na sinabi ng mga dakilang ṛṣi.
Verse 25
धौतपापं महापुण्यं शिवेन कथितं मम । प्राणत्यागं तु यः कुर्याज्जले वाग्नौ स्थलेऽपि वा
Ang Dhautapāpa na ito, na may dakilang kabanalan at nagpapahugas ng kasalanan, ay isinalaysay sa akin ni Śiva. At sinumang magbitiw ng buhay doon—sa tubig man, sa apoy, o kahit sa lupa—(ay umaabot sa dakilang hantungan).
Verse 26
स गच्छति विमानेन ज्वलनार्कसमप्रभः । हंसबर्हिप्रयुक्तेन सेव्यमानोऽप्सरोगणैः
Siya’y lumalakad sa isang makalangit na vimāna, nagniningning na gaya ng apoy at ng araw, hinihila ng mga gansa at mga paboreal, at pinaglilingkuran at pinararangalan ng mga pangkat ng apsarā.
Verse 27
शिवस्य परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्रीडते स्वेच्छया तत्र यावच्चन्द्रार्कतारकम्
Nararatnan niya ang sukdulang tahanan ni Śiva, na mahirap maabot kahit ng mga deva. Doon siya’y namumuhay sa malayang kagalakan, hangga’t nananatili ang buwan, ang araw, at ang mga bituin.
Verse 28
धौतपापे तु या नारी कुरुते प्राणसंक्षयम् । तत्क्षणादेव सा पार्थ पुरुषत्वमवाप्नुयात्
Ngunit, O anak ni Pṛthā, kung ang isang babae’y mamatay sa Dhautapāpa, sa sandaling yaon ay sinasabing nagkakamit siya ng kalagayang panlalaki.
Verse 29
अथ किं बहुनोक्तेन शुभं वा यदि वाशुभम् । तदक्षयफलं सर्वं धौतपापे कृतं नृप
Ngunit ano pa ang saysay ng maraming salita, O Hari? Maging mabuti man o masama, ang lahat ng ginawa sa Dhautapāpa ay nagbubunga ng di-nalulupig na gantimpala.
Verse 30
संन्यसेन्नियमेनान्नं संन्यसेद्विषयादिकम् । फलमूलादिकं चैव जलमेकं न संत्यजेत्
Sa mahigpit na pagpipigil, talikdan ang lutong pagkain at iwan ang mga pagkalulong sa pandama at iba pa; mamuhay sa prutas, ugat, at iba—ngunit huwag isuko ang iisang mahalaga: ang tubig.
Verse 31
एवं यः कुरुते पार्थ रुद्रलोकं स गच्छति । तत्र भुक्त्वाखिलान्भोगाञ्जायते भुवि भूपतिः
O Pārtha, ang gumagawa nang ganito ay napaparoon sa daigdig ni Rudra; at matapos tamasahin doon ang lahat ng ligaya, siya’y muling isisilang sa lupa bilang isang hari.
Verse 184
अध्याय
Kabanata (pamuhatan ng kabanata).