Adhyaya 183
Ang kabanatang ito ay isang diyalogo kung saan itinuturo ni Mārkaṇḍeya kay Yudhiṣṭhira ang kabanalan ng tīrtha na tinatawag na Kedāra sa hilagang pampang ng Ilog Narmadā. Sa simula, inilalatag ang ayos ng paglalakbay-dambana: pumunta sa Kedāra, magsagawa ng śrāddha, uminom ng tubig ng tīrtha, at sumamba sa Panginoon na Devadeveśa, upang makamtan ang kabutihang-loob at meritong nagmumula sa Kedāra. Humiling si Yudhiṣṭhira ng masusing paliwanag kung paano naitatag ang Kedāra sa hilagang pampang ng Narmadā. Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya ang alamat ng pinagmulan: sa unang bahagi ng Kṛtayuga, dahil sa isang sumpang kaugnay ni Padmā/Śrī, ang lupain ni Bhṛgu ay naging marumi at tila “napagkaitan ng mga Veda.” Nagtiis si Bhṛgu ng matagal na tapasya sa loob ng isang libong taon, hanggang sa magpakita si Śiva bilang isang liṅga na umusbong mula sa mga patong ng daigdig sa ibaba. Pinuri ni Bhṛgu si Śiva bilang Sthāṇu at Tryambaka at nakiusap na maibalik ang kadalisayan ng kṣetra. Ipinahayag ni Śiva ang pagtatatag ng isang ādi-liṅga na pinangalanang Kedāra, sinundan ng sampung liṅga pa; at sa gitna ay may ikalabing-isang presensiyang di-nakikita na nagpapadalisay sa buong pook. Nananahan din doon ang labindalawang Āditya, labingwalong Durgā, labing-anim na Kṣetrapāla, at mga Ina na kaugnay ni Vīrabhadra, bilang banal na hanay ng pag-iingat. Sa wakas, binibigkas ang phala: ang disiplinadong pagligo tuwing umaga sa buwan ng Nāgha, pagsamba kay Kedāra, at wastong śrāddha sa tīrtha ay nagpapasaya sa mga ninuno, nag-aalis ng kasalanan, at pumapawi ng dalamhati.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं महाराज गच्छेत्केदारसंज्ञकम् । यत्र गत्वा महाराज श्राद्धं कृत्वा पिबेज्जलम् । सम्पूज्य देवदेवेशं केदारोत्थं फलं लभेत्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O dakilang hari, magtungo ka sa pook na tinatawag na Kedāra. Pagdating doon, O hari, matapos isagawa ang śrāddha at uminom ng banal na tubig, at matapos sambahin nang wasto ang Panginoon ng mga panginoon, matatamo mo ang bungang nagmumula sa tīrtha ng Kedāra.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कथमत्र सुरश्रेष्ठ केदाराख्यः स्थितः स्वयम् । उत्तरे नर्मदाकूले एतद्विस्तरतो वद
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakadakila sa mga banal, paano naririto mismo ang Panginoon, na nakatatag sa pangalang “Kedāra,” sa hilagang pampang ng Narmadā? Isalaysay mo ito nang masinsinan.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगस्यादौ शङ्करस्तु महेश्वरः । भृगुणाराधितः शप्तः श्रिया च भृगुकच्छके
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Noong unang panahon, sa pasimula ng Kṛta Yuga, si Śaṅkara—ang dakilang Maheśvara—ay sinamba ni Bhṛgu; at sa Bhṛgukaccha, siya rin ay isinumpa ni Śrī, ang diyosa ng kapalaran.
Verse 4
अपवित्रमिदं क्षेत्रं सर्ववेदविवर्जितम् । भविष्यति नृपश्रेष्ठ गतेत्युक्त्वा हरिप्रिया
“Ang banal na pook na ito ay magiging marumi, at mawawalan ng lahat ng presensiyang Veda, O pinakamainam sa mga hari”—pagkasabi nito, si Haripriyā (Śrī/Lakṣmī), ang minamahal ni Hari, ay lumisan.
Verse 5
तपश्चचार विपुलं भृगुर्वर्षसहस्रकम् । वायुभक्षो निराहारश्चिरं धमनिसंततः
Pagkaraan, si Bhṛgu ay nagsagawa ng napakalawak na tapas sa loob ng isang libong taon—nabubuhay sa hangin, walang kinakain, at sa mahabang panahon ay nanatiling mahigpit ang mga daluyan ng katawan sa tuluy-tuloy na disiplina.
Verse 6
ततः प्रत्यक्षतामागाल्लिङ्गीभूतो महेश्वरः । प्रादुर्भूतस्तु सहसा भित्त्वा पातालसप्तकम्
Pagkaraan, si Maheśvara, na nag-anyong Liṅga, ay hayagang nagpakita—biglang lumitaw matapos butasin ang pitong daigdig sa ilalim.
Verse 7
ददर्शाथ भृगुर्देवमौत्पलीं केलिकामिव । स्तुतिं चक्रे स देवाय स्थाणवे त्र्यम्बकेति च
Nakita ni Bhṛgu ang Diyos—na wari’y mapaglarong namumulaklak na baging ng lotus—at naghandog siya ng mga papuri sa Kanya, tinatawag Siyang Sthāṇu at Tryambaka.
Verse 8
एवं स्तुतः स भगवान् प्रोवाच प्रहसन्निव । पुनः पुनर्भृगुं मत्तः किंतु प्रार्थयसे मुने
Sa gayong papuri, nagsalita ang Mapalad na Panginoon na tila nakangiti: “O pantas, muli’t muli—ano ang nais mong hingin sa Akin, Bhṛgu?”
Verse 9
भृगुरुवाच । पञ्चक्रोशमिदं क्षेत्रं पद्मया शापितं विभो । उपवित्रमिदं क्षेत्रं सर्ववेदविवर्जितम् । भविष्यतीति च प्रोच्य गता देवी विदं प्रति
Sinabi ni Bhṛgu: “O Panginoon, ang banal na pook na ito na may lawak na limang krośa ay isinumpa ni Padmā. Ipinahayag ng Diyosa, ‘Ang lugar na ito’y magiging marumi, at mawawalan ng mga Veda,’ at saka siya umalis mula rito.”
Verse 10
पुनः पवित्रतां याति यथेदं क्षेत्रमुत्तमम् । तथा कुरु महेशान प्रसन्नो यदि शङ्कर
“O Maheśāna—kung ikaw ay nalulugod, O Śaṅkara—gawin mo nawa na ang dakilang banal na pook na ito ay muling magbalik sa kadalisayan.”
Verse 11
ईश्वर उवाच । केदाराख्यमिदं ब्रह्मंल्लिङ्गमाद्यं भविष्यति । कृत्वेदमादिलिङ्गानि भविष्यन्ति दशैव हि
Sinabi ni Īśvara: “O Brahman na pantas, ang liṅgang ito ay magiging ang unang-una, na tatawaging ‘Kedāra’. Pagkatatag nito, tunay na lilitaw pa ang sampung iba pang mga sinaunang liṅga.”
Verse 12
एकादशमदृश्यं हि क्षेत्रमध्ये भविष्यति । पावयिष्यति तत्क्षेत्रमेकादशः स्वयं विभुः
“Ang ikalabing-isang (liṅga) ay magiging di-nakikita, lilitaw sa gitna mismo ng banal na pook. Ang ikalabing-isa—si Vibhu Mismo—ang magpapadalisay sa buong kṣetra.”
Verse 13
तथा वै द्वादशादित्या मत्प्रसादात्तु मूर्तितः । वसिष्यन्ति भृगुक्षेत्रे रोगदुःखनिबर्हणाः
“Gayundin, sa Aking biyaya, ang Labindalawang Āditya ay mananahan doon, sa anyong may katawan, sa loob ng Bhṛgu-kṣetra, na pumapawi sa karamdaman at dalamhati.”
Verse 14
दुर्गाः ह्यष्टादश तथा क्षेत्रपालास्तु षोडश । भृगुक्षेत्रे भविष्यन्ति वीरभद्राश्च मातरः
“Labingwalong Durgā, at labing-anim na Kṣetrapāla (mga tagapagbantay ng banal na pook), ay lilitaw sa Bhṛgu-kṣetra; gayundin si Vīrabhadra at ang mga Ina (Mātṛkā).”
Verse 15
पवित्रीकृतमेतद्धि नित्यं क्षेत्रं भविष्यति । नाघमासे ह्युषःकाले स्नात्वा मासं जितेन्द्रियः
“Ang pook na ito, kapag napadalisay, ay magiging banal na kṣetra magpakailanman. At sa buwan ng Nāgha, ang sinumang maligo sa bukang-liwayway at mamuhay sa loob ng buwan na may pagpipigil sa mga pandama…”
Verse 16
यः पूजयति केदारं स गच्छेच्छिवमन्दिरम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पित्ःनुद्दिश्य भारत । श्राद्धं ददाति विधिवत्तस्य प्रीताः पितामहाः
Sinumang sumasamba kay Kedāra ay makararatí sa tahanan ng Panginoong Śiva. O Bhārata, ang taong maliligo sa tīrthang yaon at, iniaalay sa mga Pitṛ, maghahandog ng śrāddha ayon sa tuntunin—malulugod ang kanyang mga ninuno.
Verse 17
इति ते कथितं सम्यक्केदाराख्यं सविस्तरम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वदुःखप्रणाशनम्
Kaya, naipahayag ko sa iyo nang wasto at may paglalatag ang tinatawag na Kedāra—banal, tagapag-alis ng lahat ng kasalanan, at tagapagpawi ng lahat ng dalamhati.
Verse 183
अध्याय
Kabanata (Adhyāya).