
Ang kabanatang ito ay inihahain bilang isang diyalogo: sinasagot ni Mārkaṇḍeya ang tanong ni Yudhiṣṭhira tungkol sa isang tanyag na tīrtha malapit sa Ilog Narmadā, kabilang ang pangalang “Vṛṣakhāta” at ang pag-iral ni Ṛṣi Bhṛgu sa Bhṛgukaccha. Isinasalaysay ni Mārkaṇḍeya ang mahigpit na tapas ni Bhṛgu at ipinapasok ang isang banal na tagpo kung saan minamasdan nina Śiva at Umā ang pantas. Tinanong ni Umā kung bakit hindi pa ipinagkakaloob ang biyaya; itinuro ni Śiva na ang galit ay sumisira sa tapas at humahadlang sa espirituwal na kaganapan. Upang ipakita ito, nagpakita/nagpadala si Śiva ng isang ahenteng anyong toro (vṛṣa) upang udyukan si Bhṛgu; inihagis ng toro si Bhṛgu sa Narmadā, kaya sumiklab ang matinding galit at nagsimula ang paghabol. Ang vṛṣa na hinahabol ay tumawid sa mga rehiyong kosmolohikal—mga kontinente, mga daigdig sa ilalim, at mga mataas na daigdig—na nagpapakita ng lawak ng bunga ng galit na hindi napipigil. Sa huli, humingi ng kanlungan ang vṛṣa kay Śiva; nakiusap si Umā na ipagkaloob ang biyaya bago pa humupa ang galit ng pantas. Ipinahayag ni Śiva ang lugar bilang “krodha-sthāna” (pook na may tatak ng galit). Pagkaraan, naghandog si Bhṛgu ng mahabang stotra, kabilang ang himnong pinangalanang “Karuṇābhyudaya,” at pinagkalooban siya ni Śiva ng mga boon. Hiniling ni Bhṛgu na maging isang siddhi-kṣetra ang pook na kaugnay ng kanyang pangalan at may banal na presensya; nagwakas ang salaysay sa pakikipagpayo niya kay Śrī (Lakṣmī) tungkol sa pagtatatag ng isang mapalad na lugar, na nag-uugnay sa pagkakakilanlan ng tīrtha sa debosyon at teolohiya ng paglikha ng sagradong pook.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि भृगुतीर्थस्य विस्तरम् । यं श्रुत्वा ब्रह्महा गोघ्नो मुच्यते सर्वपातकैः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Ngayon ay ipaliliwanag ko nang masinsinan ang kadakilaan ng Bhṛgu-tīrtha. Sa pakikinig nito, maging ang pumatay ng brāhmaṇa o pumatay ng baka ay napapalaya sa lahat ng mabibigat na kasalanan.
Verse 2
तत्र तीर्थे तु विख्यातं वृषखातमिति श्रुतम् । भृगुणा तत्र राजेन्द्र तपस्तप्तं पुरा किल
Sa banal na tawiran, may isang tanyag na pook na narinig na tinatawag na ‘Vṛṣakhāta’. Doon, noong unang panahon, si Bhṛgu ay nagsagawa ng matitinding pag-aayuno at pagninilay, O hari ng mga hari.
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । भृगुकच्छे स विप्रेन्द्रो निवसन् केन हेतुना । तपस्तप्त्वा सुविपुलं परां सिद्धिमुपागतः
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Sa anong dahilan nanirahan ang pinakadakilang brāhmaṇa sa Bhṛgukaccha? At matapos magsagawa ng napakalawak na austeridad, paano niya natamo ang sukdulang kaganapan?
Verse 4
को वा वृष इति प्रोक्तस्तत्खातं येन खानितम् । एतत्सर्वं यथान्यायं कथयस्व ममानघ
At sino ang tinatawag na ‘Vṛṣa’? Kanino hinukay ang ‘Khāta’, ang hukay na yaon? Isalaysay mo sa akin ang lahat nang wasto at ayon sa pagkakasunod, O walang kasalanan.
Verse 5
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एष प्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं कथयिष्यामि शृणुष्वैकमना नृप
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O dakilang hari, ang tanong na ito na iyong itinanong—ang lahat ng iyon ay isasalaysay ko. Makinig ka, O pinuno, nang may iisang tuon ng isip.
Verse 6
षष्ठस्तु ब्रह्मणः पुत्रो मानसो भृगुसत्तमः । तपश्चचार विपुलं श्रीवृते क्षेत्र उत्तमे
Si Bhṛgu, ang pinakamainam sa mga ṛṣi—ikaanim na anak ni Brahmā, isinilang mula sa isipan—ay nagsagawa ng napakalaking austeridad sa dakilang banal na pook na tinatawag na Śrīvṛta.
Verse 7
दिव्यं वर्षसहस्रं तु संशुष्को मुनिसत्तमः । निराहारो निरानन्दः काष्ठपाषाणवत्स्थितः
Sa loob ng isang libong banal na taon, ang pinakadakilang pantas ay nanatiling tuyot at payat, walang pagkain at walang ligayang makamundo—nakatindig na tila kahoy o bato.
Verse 8
ततः कदाचिद्देवेशो विमानवरमास्थितः । उमया सहितः श्रीमांस्तेन मार्गेण चागतः
Pagkaraan, minsan, ang Panginoon ng mga Deva—maluwalhati, nakaluklok sa isang napakahusay na vimāna—ay dumaan sa landasing iyon, kasama si Umā.
Verse 9
दृष्ट्वा तत्र महाभागं भृगुं वल्मीकवत्स्थितम् । उवाच देवी देवेशं किमिदं दृश्यते प्रभो
Nang makita roon ang mapalad na si Bhṛgu, nakaupo na tila nananahan sa loob ng punso ng langgam, sinabi ng Diyosa sa Panginoon ng mga Deva: “O Panginoon, ano itong kahanga-hangang tanaw na nakikita?”
Verse 10
ईश्वर उवाच । भृगुर्नाम महादेवि तपस्तप्त्वा सुदारुणम् । दिव्यं वर्षसहस्रं तु मम ध्यानपरायणः
Sinabi ni Īśvara: “O Dakilang Diyosa, ito si Bhṛgu. Matapos magsagawa ng napakahigpit na tapas, sa loob ng isang libong banal na taon ay lubos siyang nakatuon sa pagninilay sa Akin.”
Verse 11
जलबिन्दु कुशाग्रेण मासे मासे पिबेच्च सः । संवत्सरशतं साग्रं तिष्ठते च वरानने
“Buwan-buwan, isang patak lamang ng tubig ang hinihigop niya mula sa dulo ng talim ng kuśa; at sa gayon, O marikit ang mukha, mahigit isang daang taon niyang pinanatili ang disiplinang ito.”
Verse 12
तच्छ्रुत्वा वचनं गौरी क्रोधसंवर्तितेक्षणा । उवाच देवी देवेशं शूलपाणिं महेश्वरम्
Nang marinig ni Gaurī ang mga salitang iyon, nag-alab sa galit ang kaniyang mga mata; saka nagsalita ang Diyosa sa Panginoon ng mga diyos—kay Maheśvara, ang may hawak na tridenteng śūla.
Verse 13
सत्यमुग्रोऽसि लोके त्वं ख्यापितो वृषभध्वज । निष्कारुण्यो दुराराध्यः सर्वभूतभयंकरः
“Tunay ngang ikaw ay ipinahahayag sa daigdig na mabagsik, O Panginoong may watawat na toro; walang habag, mahirap palugurin, at nakapangingilabot sa lahat ng nilalang.”
Verse 14
दिव्यं वर्षसहस्रं तु ध्यायमानस्य शङ्करम् । ब्राह्मणस्य वरं कस्मान्न प्रयच्छसि शंस मे
“Sa loob ng isang banal na sanlibong taon, ang brāhmaṇa ay nagmuni-muni sa iyo, O Śaṅkara. Bakit hindi mo siya pagkalooban ng biyaya? Sabihin mo sa akin.”
Verse 15
एवमुक्तोऽथ देवेशः प्रहस्य गिरिनन्दिनीम् । उवाच नरशार्दूल मेघगम्भीरया गिरा
Sa gayong pananalita, ang Panginoon ng mga diyos ay ngumiti at saka nagsalita kay Girinandinī, sa tinig na lalim na gaya ng kulog sa ulap, O tigre sa mga tao.
Verse 16
स्त्री विनश्यति गर्वेण तपः क्रोधेन नश्यति । गावो दूरप्रचारेण शूद्रान्नेन द्विजोत्तमाः
“Ang babae’y napapahamak sa pagmamataas; ang tapas (pag-aayuno at pagsasagawa) ay nasisira sa galit. Ang mga baka’y napipinsala sa paglalagalag nang malayo; at ang pinakadakila sa mga dvija ay nawawalan ng karangalan sa pagkain ng pagkaing kaugnay ng mga śūdra.”
Verse 17
क्रोधान्वितो द्विजो गौरी तेन सिद्धिर्न विद्यते । वर्षायुतैस्तथा लक्षैर्न किंचित्कारणं प्रिये
“O Gaurī, kapag ang isang dvija ay napapailalim sa poot, walang siddhi na sumisilang mula roon. Kahit sampung libo at mga laksa ng taon ay hindi nagiging tunay na sanhi ng tagumpay, aking minamahal.”
Verse 18
एवम्भूतस्य तस्यापि क्रोधस्य चरितं महत् । एवमुक्त्वा ततः शम्भुर्वृषं दध्यौ च तत्क्षणे
“Ganyan nga ang dakilang bisa at bunga ng poot.” Pagkasabi nito, si Śambhu ay nagmuni-muni at agad na inanyayahan sa isip ang kanyang Toro sa mismong sandaling iyon.
Verse 19
वृषो हि भगवन्ब्रह्मा वृषरूपी महेश्वरः । ध्यानप्राप्तः क्षणादेव गर्जयन् वै मुहुर्मुहुः
Ang Torong iyon ay tunay na kagalang-galang na Brahmā; at si Maheśvara mismo, na nag-anyong toro, ay agad na naabot sa pamamagitan ng pagninilay—umuungal nang paulit-ulit.
Verse 20
किं करोमि सुरश्रेष्ठ ध्यातः केनैव हेतुना । करोमि कस्य निधनमकाले परमेश्वर
“Ano ang aking gagawin, O pinakadakila sa mga deva? Sa anong dahilan ako tinawag sa pagninilay? Kaninong di-napanahong kamatayan ang aking idudulot, O Parameśvara?”
Verse 21
ईश्वर उवाच । कोपयस्व द्विजश्रेष्ठं गत्वा त्वं भृगुसत्तमम् । येन मे श्रद्दधत्येषा गौरी लोकैकसुन्दरी
Sinabi ni Īśvara: “Humayo ka at udyukan sa poot ang pinakadakila sa mga dvija—si Bhṛgu, ang pinakamainam sa mga ṛṣi—upang si Gaurī, ang walang kapantay na kagandahan ng mga daigdig, ay magtiwala sa akin.”
Verse 22
एतच्छ्रुत्वा वृषो गत्वा धर्षणार्थं द्विजोत्तमम् । नर्मदायास्तटे रम्ये समीपे चाश्रमे भृगुः
Pagkarinig nito, ang Toro ay lumakad upang hamakin ang dakilang brāhmaṇa. Sa kaaya-ayang pampang ng Narmadā, malapit sa āśrama ni Bhṛgu, siya’y dumating.
Verse 23
ततः शृङ्गैर्गृहीत्वा तु प्रक्षिप्तो नर्मदाजले । ततः क्रुद्धो भृगुस्तत्र दण्डहस्तो महामुनिः
Pagkatapos, sinunggaban niya sa mga sungay at inihagis sa tubig ng Narmadā. Noon, nag-alab sa galit si Bhṛgu, ang dakilang muni, na may hawak na tungkod.
Verse 24
पशुवत्ते वधिष्यामि दण्डघातेन मस्तके । शिखायज्ञोपवीते च परिधानं वरासने
“Gaya ng hayop, pababagsakin kita—sa isang hampas ng aking tungkod sa iyong ulo. Ako’y may śikhā at yajñopavīta, nakabihis nang wasto, nakaupo sa marangal na upuan.”
Verse 25
सुसंवृतं कृतं तेन धावन्वै पृष्ठतो ब्रवीत्
Pagkatapos niyang mapigil ang sarili at mag-ayos ng loob, hinabol niya ito at nagsalita mula sa likuran.
Verse 26
भृगुरुवाच । पापकर्मन्दुराचार कथं यास्यसि मे वृष । अवमानं समुत्पाद्य कृत्वा गर्तं खुरैस्तथा
Sinabi ni Bhṛgu: “O gumagawa ng kasalanan, masamang asal—paano ka makatatakas sa akin, O toro? Pagkatapos mong magdulot ng paghamak at mag-ukit ng hukay sa iyong mga kuko!”
Verse 27
गर्जयित्वा महानादं ततो विप्रमपातयत् । आत्मानं पातितं ज्ञात्वा वृषेण परमेष्ठिना
Pagkaraan ng pag-ugong ng isang makapangyarihang sigaw, saka niya ibinagsak ang brāhmaṇa. Nang mapagtantong siya mismo’y napabagsak ng Toro—ni Parameṣṭhin—
Verse 28
भृगुः क्रोधेन जज्वाल हुताहुतिरिवानलः । करे गृह्य महादण्डं ब्रह्मदण्डमिवापरम्
Si Bhṛgu ay nag-alab sa galit na parang apoy na pinasisiklab ng mga handog. Hinawakan niya sa kamay ang isang dakilang tungkod—na wari’y isa pang ‘tungkod ni Brahmā’—
Verse 29
हन्तुकामो वृषं विप्रोऽभ्यधावत युधिष्ठिर । धावमानं ततो दृष्ट्वा स वृषः पूर्वसागरे
O Yudhiṣṭhira, sa pagnanais na patayin ang toro, ang brāhmaṇa ay humabol. Nang makita siyang humahabol, ang torong iyon ay tumakas patungo sa Silangang Karagatan.
Verse 30
जम्बूद्वीपं कुशां क्रौञ्चं शाल्मलिं शाकमेव च । गोमेदं पुष्करं प्राप्तः पूर्वतो दक्षिणापथम्
Narating niya ang Jambūdvīpa, Kuśa, Krauñca, Śālmali, at Śāka; gayundin ang Gomeda at Puṣkara—mula sa silangan, tumatahak sa landas na patimog.
Verse 31
उत्तरं पश्चिमं चैव द्वीपाद्द्वीपं नरेश्वर । पातालं सुतलं पश्चाद्वितलं च तलातलम्
O panginoon ng mga tao, nagpunta rin siya sa hilaga at kanluran, mula sa isang dvīpa tungo sa isa pa; saka tumuloy sa Pātāla at Sutala, at pagkaraan sa Vitala at Talātala.
Verse 32
तामिस्रमन्धतामिस्रं पातालं सप्तमं ययौ । ततो जगाम भूर्लोकं प्राणार्थी स वृषोत्तमः
Naparoon siya sa Tāmisra at Andhatāmisra, hanggang sa ikapitong Pātāla. Pagkaraan, sa paghahangad na mailigtas ang sariling buhay, ang dakilang toro ay nagbalik sa Bhūrloka, ang daigdig sa lupa.
Verse 33
भुवः स्वश्चैव च महस्तपः सत्यं जनस्तथा । अनुगम्यमानो विप्रेण न शर्म लभते क्वचित्
Dumaan siya sa Bhuvar, Svar, Mahas, Tapas, Satya, at gayundin sa Jana-loka; subalit habang sinusundan ng brāhmaṇa, hindi siya nakatagpo ng kapayapaan saanman.
Verse 34
पापं कृत्वैव पुरुषः कामक्रोधबलार्दितः । ततो जगाम शरणं ब्रह्माणं विष्णुमेव च
Sa paggawa ng kasalanan, ang tao na pinahihirapan ng lakas ng pagnanasa at poot ay naghanap ng kanlungan—kay Brahmā at gayundin kay Viṣṇu.
Verse 35
इन्द्रं चन्द्रं तथादित्यैर्याम्यवारुणमारुतैः । यदा सर्वैः परित्यक्तो लोकालोकैः सुरेश्वरैः
Kay Indra, kay Candra, at sa mga Āditya; sa mga panginoon ni Yama, Varuṇa, at ng mga Marut—nang siya’y talikdan nilang lahat, ng mga banal na tagapamahala ng mga daigdig at mga dako...
Verse 36
तदा देवं नमस्कृत्वा रक्ष रक्षस्व चाब्रवीत् । वध्यमानं महादेवो भृगुणा परमेष्ठिना
Noon, yumukod siya sa Diyos at sumigaw, “Iligtas mo ako—ingatan mo ako!” Habang siya’y pinapatay, si Mahādeva (Śiva) ay tumingin sa kanya, na hinahabol ni Bhṛgu, ang kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin).
Verse 37
सर्वलोकैः परित्यक्तमनाथमिव तं प्रभो । दृष्ट्वा श्रान्तं वृषं देवः पतितं चरणाग्रतः
O Panginoon, nang makita ng Diyos ang pagod na toro—itinakwil ng lahat ng daigdig na tila ulila—na nakabagsak sa paanan niya, siya’y naantig at tumugon.
Verse 38
ततः प्रोवाच भगवान् स्मितपूर्वमिदं वचः
Pagkaraan nito, ang Mapalad na Panginoon, matapos munang ngumiti, ay nagsalita ng ganitong mga salita.
Verse 39
ईश्वर उवाच । पश्य देवि महाभागे शमं विप्रस्य सुन्दरि
Sinabi ni Īśvara: “Masdan, O Devī na lubhang mapalad at marikit; pagmasdan mo ang kapayapaan ng brāhmaṇa na ito.”
Verse 40
पार्वत्युवाच । यावद्विप्रो न चास्माकं कुप्यते परमेश्वर । तावद्वरं प्रयच्छाशु यदि चेच्छसि मत्प्रियम्
Sinabi ni Pārvatī: “Hangga’t ang brāhmaṇa ay hindi nagagalit sa atin, O Parameśvara, ipagkaloob mo agad sa kanya ang isang biyaya, kung nais mong gawin ang ikalulugod ko.”
Verse 41
ततो भस्मी जटी शूली चन्द्रार्धकृतशेखरः । उमार्द्धदेहो भगवान्भूत्वा विप्रमुवाच ह
Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon—nababalutan ng abo, may buhol-buhol na buhok, may trident, may putong na kalahating buwan, at kalahating katawan ay kay Umā—ay nagsalita sa brāhmaṇa.
Verse 42
भोभो द्विजवरश्रेष्ठ क्रोधस्ते न शमं गतः । यस्मात्तस्मादिदं तात क्रोधस्थानं भविष्यति
“O pinakadakila sa mga dakilang dvija! Hindi pa humuhupa ang iyong poot. Kaya, mahal na giliw, ang pook na ito’y tatawaging ‘Krodhasthāna’—Tahanan ng Poot.”
Verse 43
ततो दृष्ट्वा च तं शम्भुं भृगुः श्रेष्ठं त्रिलोचनम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा इदं स्तोत्रमुदैरयत्
Pagkakita ni Bhṛgu kay Śambhu, ang dakilang Tatlong-Mata, lumuhod siya at yumukod sa lupa, at binigkas ang himnong ito ng papuri.
Verse 44
भृगुरुवाच । प्रणिपत्य भूतनाथं भवोद्भवं भूतिदं भयातीतम् । भवभीतो भुवनपते विज्ञप्तुं किंचिदिच्छामि
Sinabi ni Bhṛgu: “Nagpapatirapa ako sa Panginoon ng mga nilalang—pinagmumulan ng pag-iral, tagapagkaloob ng kasaganaan, at lampas sa takot. Ako, na nanginginig sa takot sa pag-iral sa mundo, O Panginoon ng mga daigdig, ay may munting pagsusumamo.”
Verse 45
त्वद्गुणनिकरान्वक्तुं का शक्तिर्मानुषस्यास्य । वासुकिरपि न तावद्वक्तुं वदनसहस्रं भवेद्यस्य
“Anong lakas mayroon ang hamak na taong ito upang maisalaysay ang napakarami mong katangian? Kahit si Vāsuki man ay hindi iyon ganap na masambit—kahit pa magkaroon siya ng sanlibong bibig.”
Verse 46
भक्त्या तथापि शङ्कर शशिधर करजालधवलिताशेष । स्तुतिमुखरस्य महेश्वर प्रसीद तव चरणनिरतस्य
“Gayunman, dahil sa debosyon, O Śaṅkara—O Tagapagdala ng Buwan, na ang sinag ay nagpapaputi sa lahat—O Maheśvara, mahabag ka sa akin, na ang bibig ay umaalingawngaw sa papuri at nakatuon sa iyong mga paa.”
Verse 47
सत्त्वं रजस्तमस्त्वं स्थित्युत्पत्तिविनाशनं देव । भवभीतो भुवनपते भुवनेश शरणनिरतस्य
Ikaw ang sattva, rajas, at tamas; Ikaw ang banal na kapangyarihan ng pag-iingat, paglikha, at pagkalusaw. O Panginoon ng mga daigdig, O Hari ng sansinukob—mahabag Ka sa akin na kumakapit sa Iyong kanlungan, nanginginig sa takot sa saṃsāra.
Verse 48
यमनियमयज्ञदानं वेदाभ्यासश्च धारणायोगः । त्वद्भक्तेः सर्वमिदं नार्हन्ति वै कलासहस्रांशम्
Ang yama at niyama, ang paghahandog at pagkakawanggawa, ang pag-aaral ng Veda, at ang yoga ng pagtuon—wala sa mga ito ang makapapantay, tunay nga, kahit sa isang libong bahagi ng debosyon sa Iyo.
Verse 49
उत्कृष्टरसरसायनखड्गां जनविवरपादुकासिद्धिः । चिह्नं हि तव नतानां दृश्यत इह जन्मनि प्रकटम्
Ang mga tanda ng Iyong biyaya sa mga yumuyukod sa Iyo ay nahahayag sa mismong buhay na ito: mga dakilang eliksir at pampasiglang esensya, isang matagumpay na tabak, at maging mga kababalaghang siddhi—paglalakad na walang hadlang sa gitna ng mga tao at ang kapangyarihan ng banal na sandalyas (mabilis at ligtas na paglalakbay).
Verse 50
शाठ्येन यदि प्रणमति वितरसि तस्यापि भूतिमिच्छया देव । भवति भवच्छेदकरी भक्तिर्मोक्षाय निर्मिता नाथ
O Deva, kahit kung may daya ang pagyukod ng isang tao—nagnanais lamang ng makamundong kasaganaan—ipinagkakaloob Mo pa rin iyon. Ngunit ang debosyon, O Panginoon, ay nilikha para sa kalayaan: ito ang pumuputol sa saṃsāra, ang tagaputol ng pag-iral sa daigdig.
Verse 51
परदारपरस्वरतं परपरिभवदुःखशोकसंतप्तम् । परवदनवीक्षणपरं परमेश्वर मां परित्राहि
Ako’y nahuhumaling sa asawa ng iba at sa yaman ng iba; ako’y sinusunog ng sakit at dalamhati ng mga paghamak na dulot ng kapwa; at ako’y alipin ng pagtingin sa mukha ng iba. O Parameśvara—iligtas Mo ako.
Verse 52
अधिकाभिमानमुदितं क्षणभङ्गुरविभवविलसन्तम् । क्रूरं कुपथाभिमुखं शङ्कर शरणागतं परित्राहि
Malakas ang pag-akyat ng pagmamataas sa akin; kumikislap ako sa kapangyarihang madaling maglaho sa isang kisap. Ako’y malupit at nakaharap sa maling landas. O Śaṅkara, iligtas Mo ako na dumulog sa Iyong kanlungan.
Verse 53
दीनं द्विजं वरार्थे बन्धुजने नैव पूरिता ह्याशा । छिन्द्धि महेश्वर तृष्णां किं मूढं मां विडम्बयसि
Ako’y isang dukhang brāhmaṇa na humihingi ng mga biyaya; kahit sa aking mga kamag-anak, hindi natupad ang aking pag-asa. O Maheśvara, putulin Mo ang aking pagnanasa. Bakit Mo hinahayaang kutyain ako, ang naliligaw, ng pagnanasa?
Verse 54
तृष्णां हरस्व शीघ्रं लक्ष्मीं दद हृदयवासिनीं नित्यम् । छिन्द्धि मदमोहपाशं मामुत्तारय भवाच्च देवेश
Agawin Mo ang aking pagnanasa nang madali; ipagkaloob Mo ang Lakṣmī na laging nananahan sa puso. Putulin Mo ang tali ng pagmamataas at pagkalito; iligtas Mo ako, O Devēśa, at itawid palabas ng saṃsāra.
Verse 55
करुणाभ्युदयं नाम स्तोत्रमिदं सर्वसिद्धिदं दिव्यम् । यः पठति भृगुं स्मरति च शिवलोकमसौ प्रयाति देहान्ते
Ang banal na himnong ito, na tinatawag na ‘Karuṇābhyudaya’—‘Pag-angat ng Habag’—ay nagbibigay ng lahat ng tagumpay. Ang sinumang bumibigkas nito at umaalaala kay Bhṛgu, sa pagwawakas ng katawan ay tutungo sa daigdig ni Śiva.
Verse 56
एतच्छ्रुत्वा महादेवः स्तोत्रं च भृगुभाषितम् । उवाच वरदोऽस्मीति देव्या सह वरोत्तमम्
Nang marinig ito ni Mahādeva—ang himno na binigkas ni Bhṛgu—ay nagsalita Siya: “Ako ang tagapagkaloob ng mga biyaya,” at kasama ang Diyosa ay (magkakaloob) ng pinakamataas na biyaya.
Verse 57
भृगुरुवाच । प्रसन्नो देवदेवेश यदि देयो वरो मम । सिद्धिक्षेत्रमिदं सर्वं भविता मम नामतः
Sinabi ni Bhṛgu: O Panginoon ng mga diyos, kung Ikaw ay nalugod at may ipagkakaloob Kang biyaya sa akin, nawa’y ang buong lupain na ito’y maging isang siddhi-kṣetra, bantog sa aking pangalan.
Verse 58
भवद्भिः सन्निधानेन स्थातव्यं हि सहोमया । देवक्षेत्रमिदं पुण्यं येन सर्वं भविष्यति
Sa pamamagitan ng Inyong banal na pananatili, manatili kayo rito—kasama si Umā. Sa gayon, ang banal na pook na ito’y magiging isang devakṣetra, at mula rito’y lilitaw ang lahat ng kabutihan.
Verse 59
अत्र स्थाने महास्थानं करोमि जगदीश्वर । तव प्रसादाद्देवेश पूर्यन्तां मे मनोरथाः
O Panginoon ng sanlibutan, sa pook na ito mismo ay itatatag ko ang isang dakilang banal na luklukan. Sa Iyong biyaya, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y matupad ang aking mga minimithing hangarin.
Verse 60
ईश्वर उवाच । श्रिया कृतमिदं पूर्वं किं न ज्ञातं त्वया द्विज । अनुमान्य श्रियं देवीं यदीयं मन्यते भवान्
Sinabi ni Īśvara: “Ito’y nagawa na noon pa ni Śrī—hindi mo ba nalalaman, O brāhmaṇa? Kaya igalang at parangalan mo nang nararapat ang diyosang Śrī, kung ito ang minamarapat mo.”
Verse 61
कुरुष्व यदभिप्रेतं त्वत्कृतं नः तदन्यथा । एवमुक्त्वा गते देवे स्नात्वा गत्वा भृगुः श्रियम्
“Gawin mo ang anumang ninanais mo; ang gagawin mo ay hindi mabibigo.” Pagkasabi nito at pag-alis ng Panginoon, naligo si Bhṛgu at nagtungo kay Śrī.
Verse 62
कृत्वा च पारणं तत्र वसन्विप्रस्तया सह । श्रिया च सहितः काल इदं वचनमब्रवीत्
Pagkatapos maisagawa roon ang pāraṇa, at nanahan kasama ng asawa ng Brāhmaṇa, si Kāla—kasama si Śrī—ay nagsalita ng ganitong mga salita.
Verse 63
भृगुरुवाच । यदि ते रोचते भद्रे दुःखासीनं च ते यदि । त्वया वृते महाक्षेत्रे स्वीयं स्थानं करोम्यहम्
Sinabi ni Bhṛgu: “Kung ito’y kalugdan mo, O mapalad na ginang, at kung nais mong mapawi ang dalamhati, sa dakilang banal na pook na pinili mo, itatatag ko ang aking sariling banal na luklukan.”
Verse 64
श्रीरुवाच । मम नाम्ना तु विप्रर्षे तव नाम्ना तु शोभनम् । स्थानं कुरुष्वाभिप्रेतमविरोधेन मे मतिः
Sinabi ni Śrī: “O pinakadakila sa mga Brāhmaṇa, ipangalan ang pook sa aking pangalan, at gayundin sa iyong pangalan—ito’y marapat. Itatag mo ang banal na luklukan ayon sa iyong nais; ang aking kalooban ay walang pagtutol.”
Verse 65
भृगुरुवाच । कच्छपाधिष्ठितं ह्येतत्तस्य पृष्ठिगतं रमे । संमन्त्र्य सहितं तेन शोभनं भवती कुरु
Sinabi ni Bhṛgu: “O Ramā, ang pook na ito’y nakasalalay sa Pagong at nasa kanyang likod. Kaya, matapos siyang sangguniin at maging kaayon niya, ay ayusin mo ang anumang mapalad.”