Adhyaya 178
Itinuturo ni Mārkaṇḍeya ang isang dakilang tīrtha na tinatawag na Gaṅgāvāhaka sa ilog Narmadā/Revā, malapit sa Bhṛgutīrtha. Nakasalalay sa kabanata ang isang diyalogong teolohikal: nagsagawa si Gaṅgā ng mahabang tapasya at nagsalita kay Viṣṇu (Janārdana/Nārāyaṇa). Isinalaysay niya ang kanyang pagbaba sa daigdig at ang katotohanang panlipunan at pang-ritwal na maraming taong mabigat ang kasalanan ang lumalapit sa kanyang tubig upang luminis; dahil dito, nalulungkot siya na ang tungkuling magpabanal ay tila nag-iiwan sa kanya ng “init” mula sa naipong demerit. Sumagot si Viṣṇu sa pamamagitan ng pagtatatag ng banal na kaayusan sa pook: ipinahayag niya ang kanyang presensya roon (kasama si Gaṅgādhara bilang katuwang) at inutusan si Gaṅgā na pumasok sa Revā sa anyong katawan, upang ang pinaghalong tubig ay maging natatanging sagradong daloy. Itinakda ang isang tiyak na parvan kaugnay ng pagtaas ng tubig sa panahon ng monsoon at ng sagisag na kabibe (śaṅkha) ni Viṣṇu, na itinataas ang okasyong ito higit sa karaniwang mga sandaling pangkalendaryo. Itinatala rin ang mga ritwal—snāna sa pinaghalong tubig, tarpaṇa at śrāddha sa tīrtha, pagsamba kay Bāla-Keśava, at pagpupuyat sa gabi—at ang mga bunga: pagkapawi ng mga naipong kasalanan, matagal na kasiyahan ng mga ninuno, at isang di-na-maibabalik na mapalad na landas pagkatapos ng kamatayan para sa mga debotong pumanaw sa lugar na iyon.
Shlokas
Verse 1
। श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र गङ्गावाहकमुत्तमम् । नर्मदायां महापुण्यं भृगुतीर्थसमीपतः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Kung magkagayon, O hari, magtungo ka sa dakilang Gaṅgāvāhaka, lubhang mapagpala sa Narmadā, malapit sa Bhṛgu-tīrtha.”
Verse 2
तत्र गङ्गा महापुण्या चचार विपुलं तपः । पुरा वर्षशतं साग्रं परमं व्रतमास्थिता
Doon, ang lubhang banal na Gaṅgā ay nagsagawa ng saganang pag-aayuno at pagtitika. Noong unang panahon, mahigit isang daang taon niyang tinanganan ang pinakamataas na panata.
Verse 3
ध्यात्वा देवं जगद्योनिं नारायणमकल्मषम् । आत्मानं परमं धाम सरित्सा जगतीपते
Nagninilay niya ang Diyos—si Nārāyaṇa, ang dalisay na pinagmulan ng sanlibutan—at ang sarili bilang kataas-taasang tahanan; ang ilog ay nagmuni sa Panginoon ng mga daigdig.
Verse 4
ततो जनार्दनो देव आगत्येदमुवाच ह
Pagkaraan, dumating ang Diyos na si Janārdana at nagsalita ng mga salitang ito.
Verse 5
विष्णुरुवाच । तपसा तव तुष्टोऽहं मत्पादाम्बुजसम्भवे । मत्तः किमिच्छसे देवि ब्रूहि किं करवाणि ते
Wika ni Viṣṇu: “Nalugod Ako sa iyong matinding tapasya, O isinilang mula sa lotus ng Aking mga paa. Ano ang ninanais mo sa Akin, O Diyosa? Magsalita—ano ang gagawin Ko para sa iyo?”
Verse 6
गङ्गोवाच । त्वत्पादकमलाद्भ्रष्टा गङ्गा सहचरा विभो । यदृच्छया त्रिलोकेश वन्द्यमाना दिवौकसैः
Wika ni Gaṅgā: “Mula sa iyong mga paa na tulad ng lotus ako’y nahulog—ako si Gaṅgā, iyong tagapaglingkod, O Makapangyarihan. Sa pagkakataon ay naparito ako, O Panginoon ng tatlong daigdig, na sinasamba ng mga naninirahan sa langit.”
Verse 7
नृपो भगीरथस्तस्मात्तपः कृत्वा सुदुष्करम् । समाराध्य जगन्नाथं शङ्करं लोकशङ्करम्
Kaya si Haring Bhagīratha, matapos magsagawa ng napakahirap na tapasya, ay lubos na nagbigay-lugod kay Śaṅkara—Panginoon ng sansinukob, tagapagpala ng mga daigdig.
Verse 8
अवतारयामास हि मां पृथिव्यां धरणीधर । मया वै युवयोर्वाक्यादवतारः कृतो भुवि
Tunay ngang pinababa niya ako sa lupa, O Tagapagtaguyod ng Daigdig. Sa katotohanan, sa salita ninyong dalawa, naganap ang aking pagbaba sa sanlibutan.
Verse 9
वैष्णवीमिति मां मत्वा जनः सर्वाप्लुतो मयि । ये वै ब्रह्मणो लोके ये च वै गुरुतल्पगाः
Sa pag-aakalang ako’y ‘Vaiṣṇavī’, ang lahat ng tao’y lumulubog sa akin—maging yaong mga pumatay ng brāhmaṇa sa daigdig, at yaong lumapastangan sa higaan ng guro.
Verse 10
त्यागिनः पितृमातृभ्यां ये च स्वर्णहरा नराः । गोघ्ना ये मनुजा लोके तथा ये प्राणिहिंसकाः
Yaong tumatalikod sa ama at ina, at ang mga lalaking nagnanakaw ng ginto; yaong pumapatay ng baka sa daigdig, at yaong nananakit sa mga nilalang—(sila man ay lumulubog sa akin, nagtitiwala sa aking kabanalan).
Verse 11
अगम्यागामिनो ये च ह्यभक्ष्यस्य च भक्षकाः । ये चानृतप्रवक्तारो ये च विश्वासघातकाः
Yaong lumalapit sa ipinagbabawal (na babae), at yaong kumakain ng hindi dapat kainin; yaong nagsasalita ng kasinungalingan, at yaong nagtataksil sa tiwala—(sila man ay lumulubog sa akin, nananalig sa aking kabanalan).
Verse 12
देवब्राह्मणवित्तानां हर्तारो ये नराधमाः । देवब्रह्मगुरुस्त्रीणां ये च निन्दाकरा नराः
Maging yaong hamak na lalaki na nagnanakaw ng yaman na inialay sa mga Deva at sa mga brāhmaṇa; at yaong naninira sa mga Deva, kay Brahmā, sa sariling guru, at sa mga babae—(lahat ng gayong makasalanan ay kabilang dito).
Verse 13
ब्रह्मशापप्रदग्धा ये ये चैवात्महनो द्विजाः । भ्रष्टानशनसंन्यासनियतव्रतचारिणः
Yaong nasusunog sa sumpa ni Brahmā, at maging ang mga brāhmaṇa na winawasak ang sarili; at yaong nalaglag mula sa mga disiplina ng pag-aayuno, pagtalikod, at itinakdang mga panata—(lahat ay nasasaklaw dito).
Verse 14
तथैवापेयपेयाश्च ये च स्वगुरुनिन्दकाः । निषेधका ये दानानां पात्रदानपराङ्मुखाः
Gayundin, yaong umiinom ng hindi dapat inumin, yaong lumalait sa sariling guru; yaong humahadlang sa mga gawa ng pagkakawanggawa, at yaong tumatalikod sa pagbibigay sa karapat-dapat na tatanggap—(lahat ay kabilang).
Verse 15
ऋतुघ्ना ये स्वपत्नीनां पित्रोः सेहपरा न हि । बान्धवेषु च दीनेषु करुणा यस्य नास्ति वै
Yaong lumalabag sa takdang panahon ng pakikipagsama sa sariling asawa, yaong walang pag-ibig at tapat na pag-aaruga sa ama’t ina, at yaong walang habag sa mga kamag-anak na nagdurusa at sa mga walang magawa—(sila man ay ibinibilang).
Verse 16
क्षेत्रसेतुविभेदी च पूर्वमार्गप्रलोपकः । नास्तिकः शास्त्रहीनस्तु विप्रः सन्ध्याविवर्जितः
Ang sumisira sa hanggahan ng bukid at sa mga pilapil, ang bumubura sa matatandang daan, ang walang pananampalataya, ang brāhmaṇa na walang śāstra, at ang brāhmaṇa na tumatalikod sa mga sandhyā-dasal—(lahat ay kabilang).
Verse 17
अहुताशी ह्यसंतुष्टः सर्वाशी सर्वविक्रयी । कदर्या नास्तिकाः क्रूराः कृतघ्ना ये द्विजायः
Yaong kumakain nang hindi muna nag-aalay sa banal, yaong laging di nasisiyahan, yaong kumakain ng anumang bagay, yaong nagtitinda ng anumang bagay, at yaong maramot, walang pananampalataya, malupit, at walang utang-na-loob—ganyan ang mga nalugmok na ‘dalawang-ulit na isinilang’.
Verse 18
पैशुन्या रसविक्रेयाः सर्वकालविनाकृताः । स्वगोत्रां परगोत्रां वा ये भुञ्जन्ति द्विजाधमाः
Ang mga mapanirang-puri, ang nagtitinda ng mga kalayawan o masasarap na pagkain, ang laging abala sa kasamaan sa lahat ng panahon, at yaong hamak na brāhmaṇa na ‘nakikipagniig’ sa babae ng sariling gotra o ng ibang gotra—(sila’y kabilang).
Verse 19
ते मां प्राप्य विमुच्यन्ते पापसङ्घैः सुसंचितैः । तत्पापक्षारतप्ताया न शर्म मम विद्यते
Sa paglapit nila sa akin, sila’y napapalaya mula sa mga bunton ng kasalanang matagal at masidhing naipon. Gayunman, dahil sa nakapapasong pait ng bigat ng kanilang kasalanan, wala akong kapayapaan.
Verse 20
तथा कुरु जगन्नाथ यथाहं शर्म चाप्नुयाम् । एवमुक्तस्तु देवेशस्तुष्टः प्रोवाच जाह्नवीम्
“Gawin Mo ito, O Panginoon ng sanlibutan, upang ako man ay magtamo ng kapayapaan.” Nang masabi ito, ang Panginoon ng mga diyos, nalugod, ay nagsalita kay Jāhnavī.
Verse 21
विष्णुरुवाच । अहमत्र वसिष्यामि गङ्गाधरसहायवान् । प्रविशस्व सदा रेवां त्वमत्रैव च मूर्तिना
Sinabi ni Viṣṇu: “Dito Ako mananahan, na tinutulungan ng Tagapagdala ng Gaṅgā (Śiva). Pumasok ka magpakailanman sa Revā; manatili ka rito nga, sa anyong may katawan.”
Verse 22
मम पादतलं प्राप्य वह त्रिपथगामिनि । यदा बहूदककाले नर्मदाजलसंभृता
“O ilog na lumalakbay sa tatlong landas, pagdating mo sa talampakan ng Aking paa, umagos ka pa. Kapag dumating ang panahon ng saganang tubig, mapupuno ka ng mga tubig ng Narmadā.”
Verse 23
प्रावृट्कालं समासाद्य भविष्यति जलाकुला । प्लाव्योभयतटं देवी प्राप्य मामुत्तरस्थितम्
“Pagdating ng tag-ulan, siya’y magiging hitik sa tubig. Pagdating niya sa Akin sa hilagang panig, ang Diyosa ay babaha sa magkabilang pampang.”
Verse 24
प्लावयिष्यति तोयेन यदा शङ्खं करे स्थितम् । तदा पर्वशतोद्युक्तं वैष्णवं पर्वसंज्ञितम्
“Kapag binaha niya ng tubig ang kabibe (śaṅkha) na nasa kamay, ang sandaling iyon ay ipinahahayag na isang Vaiṣṇava na banal na pagtalima—isang pangyayaring katumbas ng sandaang kapistahang banal.”
Verse 25
न तेन सदृशं किंचिद्व्यतीपातादिसंक्रमम् । अयने द्वे च न तथा पुण्यात्पुण्यतरं यथा
Walang anumang sandaling pang-astrologo—gaya ng Vyatīpāta at iba pa—ni maging ang dalawang ayana (mga solstisyo) ang maihahambing dito; sapagkat ito’y higit na mapagpala kaysa sa karaniwang kabutihang-loob mismo.
Verse 26
तस्मिन्पर्वणि देवेशि शङ्खं संस्पृश्य मानवः । स्नानमाचरते तोये मिश्रे गाङ्गेयनार्मदे
O Mahādevī, sa banal na sandaling iyon, dapat hipuin ng tao ang śaṅkha (kabibe) at magsagawa ng paliligo sa tubig na pinaghalong agos ng Gaṅgā at mga tubig ng Narmadā.
Verse 27
पुण्यं त्वशेषपुण्यानां मङ्गलानां च मङ्गलम् । विष्णुना विधृतो येन तस्माच्छान्तिः प्रचक्रमे
Ito ang kabutihang-loob ng lahat ng kabutihang-loob, ang pagpapala ng lahat ng pagpapala. Sapagkat ito’y inaalalayan ni Viṣṇu, mula rito’y umiinog ang kapayapaan at kagalingan.
Verse 28
तत्रान्तं पापसङ्घस्य ध्रुवमाप्नोति मानवः । शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः
Doon, tiyak na naaabot ng tao ang wakas ng naipong mga kasalanan. Pagkaligo sa Śaṅkhoddhāra, dapat siyang maghandog ng tarpaṇa (alay na tubig) sa mga Pitṛ at sa mga diyos.
Verse 29
तृप्तास्ते द्वादशाब्दानि सिद्धिं च सार्वकामिकीम् । गङ्गावहे तु यः श्राद्धं शङ्खोद्धारे प्रदास्यति
Sila (mga ninuno) ay nasisiyahan sa loob ng labindalawang taon, at ang tao’y nagkakamit ng ganap na katuparan ng lahat ng ninanais. Tunay, sinumang maghandog ng śrāddha sa Śaṅkhoddhāra, sa agos ng Gaṅgā, ay nagtatamo nito.
Verse 30
तेन पिण्डप्रदानेन नृत्यन्ति पितरस्तथा । शङ्खोद्धारे नरः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ
Sa pag-aalay ng mga piṇḍa, nagagalak ang mga ninuno na wari’y sumasayaw. Pagkaligo sa Śaṅkhoddhāra, sambahin ng tao sina Bala at Keśava.
Verse 31
रात्रौ जागरणं कृत्वा शुद्धो भवति जाह्नवि । यत्त्वं लोककृतं कर्म मन्यसे भुवि दुःसहम्
O Jāhnavī (Gaṅgā), sa pagpupuyat sa gabi ay nagiging dalisay ang tao. Ang gawang yaon na inaakala mong sa daigdig ay mahirap pasanin…
Verse 32
तस्मिन्पर्वणि तत्सर्वं तत्र स्नात्वा व्यपोहय । एवमुक्त्वा नरश्रेष्ठ विष्णुश्चान्तरधीयत
Sa banal na parva na yaon, maligo roon at hugasan ang lahat ng iyon (kasalanan at dungis). Pagkasabi nito, O pinakamainam sa mga tao, si Viṣṇu ay naglaho sa paningin.
Verse 33
तदाप्रभृति तत्तीर्थं गङ्गावाहकमुत्तमम् । ब्रह्माद्यैरृषिभिस्तात पारम्पर्यक्रमागतैः
Mula noon, ang napakabanal at dakilang tawiran na yaon ay nakilala bilang ‘Gaṅgāvāhaka’. Doon, O mahal, ang mga ṛṣi na pinangungunahan ni Brahmā—na dumarating ayon sa sunod-sunod na tradisyon—ay dumadalaw at nagpaparangal.
Verse 34
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्तिभावेन भारत । गङ्गातीर्थे तु स स्नातः समस्तेषु न संशयः
Sinumang maligo sa tīrtha na iyon nang may pusong deboto, O Bhārata, ay itinuring na nakaligo na sa mga banal na tawiran ng Gaṅgā—at sa lahat ng tīrtha; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 35
तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । अनिवर्तिका गतिस्तेषां विष्णुलोकात्कदाचन
Sa banal na tīrtha na yaon, ang mga taong dalisay at disiplinado ang diwa na namamatay doon—ang kanilang landas ay di na maibabalik; kailanma’y hindi sila muling babalik mula sa daigdig ni Viṣṇu.