Adhyaya 177
Ang kabanatang ito ay isang aral na diyalogo: itinuturo ni Mārkaṇḍeya kay Yudhiṣṭhira ang tungkol sa Bhūtīśvara, isang dakilang tīrtha na ang simpleng darśana (mapitagang pagtanaw) ay nakapagpapabawas ng pāpa. Ipinaliliwanag din ang pinagmulan ng pangalan: dito raw nagsagawa si Śiva (Śūlin) ng uddhūlana, ang pagpapahid ng banal na abo. Pagkaraan ay tumuon sa gabay na pang-ritwal: ang pagligo sa Bhūtīśvara, lalo na sa mga pagkakataong kaugnay ng Puṣya sa sariling nakṣatra ng kapanganakan at sa araw ng amāvāsyā, ay sinasabing nagdudulot ng malawak na kapakinabangan para sa pag-angat ng mga ninuno. May tiyak na phala para sa aṅga-guṇṭhana/pagpapahid ng abo: bawat munting butil ng abo na dumikit sa katawan ay katumbas ng mahabang karangalan sa kaharian ni Śiva. Itinatanghal ang bhasma-snāna bilang higit na dakilang paglilinis at ipinakikilala ang ranggong pag-uuri ng snāna: āgneya, vāruṇa, brāhmya, vāyavya, at divya. Ipinaliwanag ni Mārkaṇḍeya: āgneya ang paliligo sa abo; vāruṇa ang paglubog sa tubig; brāhmya ang pagligong may bigkas na “Āpo hi ṣṭhā”; vāyavya ang pagligong gamit ang alikabok ng baka; divya ang pagligo sa sandaling masilayan ang araw, na itinuturing na kasing-bisa ng pagligo sa tubig ng Gaṅgā. Sa wakas, pinag-ugnay ang gawaing panlabas at disiplina ng loob: ang snāna at pagsamba kay Īśāna ay nagbibigay ng kadalisayan sa labas at loob; ang japa ay naglilinis ng kasalanan, at ang dhyāna ay umaakay sa walang hanggan. May stotra kay Śiva na naglalarawan sa Kanya lampas sa anyo, at ang bunga ng tīrtha ay inihahambing sa gantimpala ng Aśvamedha-yajña para sa mga naliligo roon.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूतीश्वरं ततो गच्छेत्सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव राजेन्द्र यस्य पापं प्रणश्यति
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan, dapat magtungo sa Bhūtīśvara, na walang kapantay sa lahat ng banal na tawiran. O hari, sa banal na pagtanaw (darśana) pa lamang, napapawi ang kasalanan.”
Verse 2
तत्र स्थाने पुरा पार्थ देवदेवेन शूलिना । उद्धूलनं कृतं गात्रे तेन भूतीश्वरं तु तत्
“Sa pook na yaon noong unang panahon, O Pārtha, ang Panginoon ng mga diyos, ang may dalang trident, ay nagpahid ng banal na abo sa Kanyang katawan. Kaya nga tinawag iyon na Bhūtīśvara.”
Verse 3
पुष्ये वा जन्मनक्षत्रे अमावास्यां विशेषतः । भूतीश्वरे नरः स्नात्वा कुलकोटिं समुद्धरेत्
“Lalo na sa araw ng amāvasyā (bagong buwan), o sa Puṣya, o sa sariling kapanganakang bituin—ang sinumang maligo sa Bhūtīśvara ay iaangat ang isang krore ng mga angkan.”
Verse 4
तत्र स्थाने तु यो भक्त्या कुरुते ह्यङ्गगुण्ठनम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नराधिप
Sa banal na pook na yaon, ang sinumang may debosyon na nagsasagawa ng pagpapahid at pagbalot sa mga sangkap ng katawan ng sagradong abo—pakinggan mo, O hari ng mga tao, ang bungang itinakda para sa gawang iyon.
Verse 5
यावन्तो भूतिकणिका गात्रे लग्नाः शिवालये । तावद्वर्षसहस्राणि शिवलोके महीयते
Kung gaano karaming butil ng sagradong abo ang dumikit sa katawan sa tahanan ni Śiva, gayon ding libu-libong taon siyang pinararangalan sa daigdig ni Śiva.
Verse 6
सर्वेषामेव स्नानानां भस्मस्नानं परं स्मृतम् । पुराणैरृषिभिः प्रोक्तं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम्
Sa lahat ng uri ng pagligo, ang pagligo sa abo (bhasma-snānā) ang itinuturing na pinakamataas; itinuro ng mga Purāṇa at ng mga ṛṣi, at walang kapantay sa lahat ng śāstra.
Verse 7
एककालं द्विकालं वा त्रिकालं चापि यः सदा । स्नानं करोति चाग्नेयं पापं तस्य प्रणश्यति
Ang sinumang palagiang nagsasagawa ng Āgneya na pagligo—isang beses, dalawang beses, o maging tatlong beses sa isang araw—ang kanyang kasalanan ay napapawi.
Verse 8
दिव्यस्नानाद्वरं स्नानं वायव्यं भरतर्षभ । वायव्यादुत्तमं ब्राह्म्यं वरं ब्राह्म्यात्तु वारुणम्
Higit kaysa sa ‘dibyong pagligo’ ang Vāyavya na pagligo, O pinakadakila sa mga Bhārata. Higit kaysa Vāyavya ang Brāhmya na pagligo; at higit pa kaysa Brāhmya ang Vāruṇa na pagligo.
Verse 9
आग्नेयं वारुणाच्छ्रेष्ठं यस्मादुक्तं स्वयम्भुवा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ह्याग्नेयं स्नानमाचरेत्
Ang paligong Āgneya ay higit na dakila kaysa paligong Vāruṇa, sapagkat itinuro ito ni Svayambhū (Brahmā). Kaya, sa buong pagsisikap, isagawa ang paligong Āgneya.
Verse 10
युधिष्ठिर उवाच । आग्नेयं वारुणं ब्राह्म्यं वायव्यं दिव्यमेव च । किमुक्तं श्रोतुमिच्छामि परं कौतूहलं हि मे
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ang Āgneya, Vāruṇa, Brāhmya, Vāyavya, at ang maka-Diyos na paligo—ano ang itinuro tungkol sa mga ito? Nais kong marinig, sapagkat dakila ang aking pananabik.”
Verse 11
मार्कण्डेय उवाच । आग्नेयं भस्मना स्नानमवगाह्य च वारुणम् । आपोहिष्ठेति च ब्राह्म्यं वायव्यं गोरजः स्मृतम्
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ang paligong Āgneya ay pagligo sa banal na abo; ang paligong Vāruṇa ay paglubog sa tubig. Ang paligong Brāhmya ay sa pagbigkas ng ‘Āpo hi ṣṭhā…’; at ang paligong Vāyavya ay ang alikabok na mula sa paa ng baka—ang tinatawag na gōraja.”
Verse 12
सूर्ये दृष्टे तु यत्स्नानं गङ्गातोयेन तत्समम् । तत्स्नानं पञ्चमं प्रोक्तं दिव्यं पाण्डवसत्तम
At ang pagligong ginagawa kapag nasilayan ang Araw ay katumbas ng pagligo sa tubig ng Gaṅgā. Iyan ang ikalimang paligo, na tinawag na banal at maka-Diyos, O pinakadakila sa mga Pāṇḍava.
Verse 13
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नात्वा भूतीश्वरे तु यः । पूजयेद्देवमीशानं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः
Kaya, sa buong pagsisikap, ang sinumang maligo sa Bhūtīśvara at sumamba sa Panginoong Īśāna ay nagiging dalisay—sa labas at sa loob.
Verse 14
तत्र स्थाने तु ये नित्यं ध्यायन्ति परमं पदम् । सूक्ष्मं चातीन्द्रियं नित्यं ते धन्या नात्र संशयः
Sa banal na pook na yaon, yaong laging nagmumuni sa Kataas-taasang Kalagayan—banayad at lampas sa mga pandama—sila’y tunay na pinagpala; walang alinlangan dito.
Verse 15
मुक्तितीर्थं तु तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । दर्शनादेव यस्यैव पापं याति महत्क्षयम्
Ang tīrtha na yaon ay tinatawag na Muktitīrtha, walang kapantay sa lahat ng banal na tawiran. Sa pagtanaw pa lamang dito, ang kasalanan ay lubos na napapawi.
Verse 16
जायते पूजया राज्यं तत्र स्तुत्वा महेश्वरम् । जपेन पापसंशुद्धिर्ध्यानेनानन्त्यमश्नुते
Sa pagsamba roon, sumisilang ang paghahari; sa pagpupuri kay Maheśvara roon, nagkakamit ng mapalad na katuparan. Sa japa, nalilinis sa kasalanan; sa pagninilay, naaabot ang Walang-Hanggan.
Verse 17
ॐ ज्योतिः स्वरूपमनादिमध्यमनुत्पाद्यमानमनुचार्यमाणाक्षरम् । सर्वभूतस्थितं शिवं सर्वयोगेश्वरं सर्वलोकेश्वरं मोहशोकहीनं महाज्ञानगम्यम्
Oṃ—sinusamba ko si Śiva na ang likas ay Liwanag; walang simula ni gitna, di-isinilang at di-nasisira; nananahan sa lahat ng nilalang; Panginoon ng lahat ng yoga, Panginoon ng lahat ng daigdig; malaya sa pagkalito at dalamhati, at naaabot sa dakilang kaalaman.
Verse 18
तत्र तीर्थे तु यो गत्वा स्नानं कुर्यान्नरेश्वर । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । एवम्भूतं न जानन्ति मोक्षापेक्षणिका नराः
O panginoon ng mga tao, ang sinumang pumaroon sa tīrtha na yaon at maligo roon ay nagkakamit ng bunga ng sakripisyong Aśvamedha. Gayunman, yaong mga naghahangad ng mokṣa ay hindi nakikilala ang ganitong katotohanan.
Verse 177
अध्याय
“Adhyāya” — tanda ng kabanata; banal na paghahating-anyo sa kasulatan.