Adhyaya 176
Itinuro ni Mārkaṇḍeya sa hari na dapat pumunta sa mapalad na Piṅgalāvarta, isang bihirang tīrtha sa daigdig; ang paglapit at pagsamba kay Piṅgaleśvara ay nagpapawi ng mga kasalanang nagmumula sa salita, isip, at gawa. Sinabi rin niya na ang pagligo at pagbibigay (dāna) sa Devakhāta ay nagbubunga ng di-nasisirang gantimpala, at ipinaliwanag ang pinagmulan ng palanggana bilang tugon sa mga tanong ni Yudhiṣṭhira. Sa nakapaloob na salaysay, si Rudra (Śiva) na may dalang kamaṇḍalu ay naglalakbay kasama ang mga deva upang dalisayin ang kaniyang trident. Naligo ang mga deva sa iba’t ibang tīrtha at tinipon ang mga tubig sa isang sisidlan. Matapos luminis ang trident, dumating sila sa Bhṛgukaccha at nakatagpo si Agni at si Piṅgala—may matang kulay kayumangging dilaw at may karamdaman—na nagsasagawa ng matinding austeridad at pagninilay kay Maheśvara. Nakiusap ang mga deva kay Śiva na ibalik ang kalusugan ni Piṅgala upang makatanggap siya ng mga handog; pinagkalooban siya ni Śiva, nag-anyong tulad ng Āditya, at inalis ang sakit, kaya’t nabagong muli ang katawan ni Piṅgala. Hiniling ni Piṅgala na manatili si Śiva para sa kapakanan ng mga nilalang—pagpapaamo ng mga sakit, pagwasak ng mga kasalanan, at pagdami ng kagalingan. Inutusan ni Śiva ang mga deva na maghukay ng banal na palanggana sa hilaga niya at ibuhos doon ang natipong tubig-tīrtha; ang tubig ay naging panlahat na panlinis at tagapagwasak ng karamdaman. Inilalarawan ang mga pagtalima: pagligo tuwing Linggo, pagligo sa tubig ng Narmadā, pagsasagawa ng śrāddha at dāna, at pagsamba kay Piṅgeśa, na may pangakong paninirahan sa langit. Binanggit ang mga bisa sa pagpapagaling at pag-alis ng sala (lagnat, sakit sa balat, at karamdamang tulad ng ketong), kabilang ang mas mahabang tuntunin ng paulit-ulit na pagligo tuwing Linggo at pag-aalay ng sisidlang may linga (sesame) sa isang dwija. Sa wakas, itinatampok ang kataasan ng pagligo sa Devakhāta at sinasabing ang pagsamba kay Piṅgaleśvara matapos ang mga handog sa ninuno ay may kapantay na merito ng malalaking soma-yajña gaya ng Aśvamedha at Vājapeya.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल पिङ्गलावर्तमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं कामिकं भुवि दुर्लभम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O hari, marapat na magtungo sa dakilang Piṅgalāvarta—isang tīrtha na puspos ng lahat ng kabutihan, tagatupad ng mga hangarin, at bihira sa daigdig.
Verse 2
वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । पिङ्गलेश्वरमासाद्य तत्सर्वं विलयं व्रजेत्
Anumang kasalanang nagawa noon—sa salita, sa isip, o sa gawa—pagdating sa Piṅgaleśvara, ang lahat ng iyon ay nalulusaw at napapawi.
Verse 3
तत्र स्नानं च दानं च देवखाते कृतं नृप । अक्षयं तद्भवेत्सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
O hari, ang pagligo at pagkakaloob ng limos na ginawa roon—sa Devakhāta—ay nagiging di-nagmamaliw ang bunga; gayon ang ipinahayag ni Śaṅkara (Śiva).
Verse 4
पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु समुद्धृत्य शुभोदकम् । मुक्तं तत्र सुरैः खात्वा देवखातं ततोऽभवत्
Tinipon mula sa lahat ng tīrtha sa daigdig ang mapalad na tubig; ibinuhos iyon doon ng mga diyos, at nang mahukay ang isang palanggana, tinawag itong Devakhāta.
Verse 5
युधिष्ठिर उवाच । कथं तु देवखातं तत्संजातं द्विजसत्तम । सुराः सर्वे कथं तत्र मुमुचुर्वारि तीर्थजम् । सर्वं कथय मे विप्र श्रवणे लम्पटं मनः
Si Yudhiṣṭhira ay nagsabi: “O pinakadakila sa mga dvija, paano nabuo ang banal na pook na tinatawag na Devakhāta? At paano ibinuhos doon ng lahat ng mga diyos ang tubig na mula sa mga tīrtha? Isalaysay mo sa akin ang lahat, O brāhmaṇa; sabik at nakatuon ang aking isip sa pakikinig.”
Verse 6
श्रीमार्कण्डेय उवाच । यदा तु शूलशुद्ध्यर्थं रुद्रो देवगणैः सह । बभ्राम पृथिवीं सर्वां कमण्डलुधरः शुभाम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Noon, upang dalisayin ang kaniyang trident, si Rudra—may tangan na banal na kamandalu at kasama ang mga pangkat ng mga diyos—ay naglakbay sa buong mapalad na daigdig.”
Verse 7
प्रभासाद्येषु तीर्थेषु स्नानं चक्रुः सुरास्तदा । सर्वतीर्थोत्थितं तोयं पात्रे वै निहितं तु तैः
Noon, naligo ang mga diyos sa mga tīrtha na nagsisimula sa Prabhāsa; at ang tubig na nagmula sa lahat ng banal na pook ay kanilang tinipon at inilagay sa isang sisidlan.
Verse 8
शूलभेदमनुप्राप्य शूलं शुद्धं तु शूलिनः । तत्रोत्थमुदकं गृह्य आगता भृगुकच्छके
Nakarating sila sa Śūlabheda, kung saan ang trishula ng Tagapagdala ng Trident (Śiva) ay nalinis; kinuha nila ang tubig na sumibol doon at nagtungo sa Bhṛgukaccha.
Verse 9
तत्रापश्यंस्ततो ह्यग्निं च पिङ्गलाक्षं च रोगिणम् । तपस्युग्रे व्यवसितं ध्यायमानं महेश्वरम्
Doon ay nakita nila si Agni, ang may matang mapula-kayumanggi, na dinadapuan ng karamdaman—matatag sa mabagsik na pag-aayuno at nagmumuni kay Maheśvara.
Verse 10
हविर्भागैस्तु विप्राणां राज्ञां चैवामयाविनाम् । दृष्ट्वा तु बहुरोगार्तमग्निं देवमुखं सुराः । प्राहुस्ते सहिता देवं शङ्करं लोकशङ्करम्
Nang makita ng mga deva si Agni—ang “bibig ng mga diyos”—na pinahihirapan ng maraming sakit, at nang mapansing pati ang mga bahagi ng handog ng mga brāhmaṇa at maging ng mga hari ay naaapektuhan, sabay-sabay nilang nilapitan si Śaṅkara, ang tagapagpala ng mga daigdig.
Verse 11
देवा ऊचुः । प्रसादः क्रियतां शम्भो पिङ्गलस्यामयाविनः । यथा हि नीरुजः कायो हविषां ग्रहणक्षमः । पुनर्भवति पिङ्गस्तु तथा कुरु महेश्वर
Sinabi ng mga deva: “O Śambhu, ipagkaloob mo ang iyong biyaya kay Piṅgala na may karamdaman, upang ang kanyang katawan ay maging walang sakit at muling maging karapat-dapat tumanggap ng mga handog. O Maheśvara, ibalik mo si Piṅga gaya ng dati.”
Verse 12
ईश्वर उवाच । भोभोः सुरा हि तपसा तुष्टोऽहं वो विशेषतः । वचनाच्च विशेषेण ददाम्यभिमतं वरम्
Sinabi ni Īśvara: “O mga deva, lubha akong nalulugod sa inyo dahil sa inyong tapas; at lalo pa dahil sa inyong panalangin. Ipinagkakaloob ko ang minimithi ninyong biyaya.”
Verse 13
पिङ्गल उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश दीयते देव चेप्सितम् । चन्द्रादित्यौ च नयने कृत्वात्र कलया स्थितः
Sinabi ni Piṅgala: “Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos, ipagkaloob mo ang minimithi. Itinatag ko rito ang Buwan at ang Araw bilang aking dalawang mata; manatili ka sa pook na ito sa pamamagitan ng iyong banal na bahagi.”
Verse 14
तथा पुनर्नवः कायो भवेद्वै मम शङ्कर । तथा कुरु विरूपाक्ष नमस्तुभ्यं पुनः पुनः
“At muli, O Śaṅkara, nawa’y magbagong-sigla ang aking katawan. Gawin mo ito, O Virūpākṣa; yumuyuko ako sa iyo nang paulit-ulit.”
Verse 15
मार्कण्डेय उवाच । ततः स भगवाञ्छम्भुर्मूर्तिमादित्यरूपिणीम् । कृत्वा तु तस्य तद्रोगमपानुदत शङ्करः
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, ang Mapalad na Panginoong Śambhu, na nag-anyong tulad ng Araw, ay itinaboy ang pagdurusa ng taong iyon; sa gayon inalis ni Śaṅkara ang kanyang karamdaman.
Verse 16
ततः पुनर्नवीभूतः पुनः प्रोवाच शङ्करम् । अत्रैव स्थीयतां शम्भो तथैव भास्करः स्वयम्
Pagkaraan, nang siya’y muling nabagong-sigla, nagsalita siyang muli kay Śaṅkara: “O Śambhu, manatili ka rito mismo; at gayundin, nawa’y manatili rin dito si Bhāskara, ang Araw mismo.”
Verse 17
प्राणिनामुपकाराय रोगाणामुपशान्तये । पापानां ध्वंसनार्थाय श्रेयसां चैव वृद्धये
—para sa kapakinabangan ng lahat ng nilalang, sa pagpapayapa ng mga karamdaman, sa pagwasak ng mga kasalanan, at sa pagdami ng mapalad na kagalingan.
Verse 18
एवमुक्तस्तु भगवान्पिङ्गलेन महात्मना । अवतारं च कृतवान् गीर्वाणानिदमब्रवीत्
Nang gayon ay kinausap ng dakilang-loob na si Piṅgala, ang Panginoon ay pumayag na magpakita roon at nagsalita ng ganitong mga salita sa mga diyos.
Verse 19
ईश्वर उवाच । मुञ्चध्वमुदकं देवास्तीर्थेभ्यो यत्समाहृतम् । मम चोत्तरतः कृत्वा खातं देवमयं शुभम्
Sinabi ni Īśvara: “O mga diyos, ibuhos ninyo ang tubig na inyong tinipon mula sa mga tīrtha. At sa aking hilaga, gumawa kayo ng isang mapalad na hukay na likhang-diyos.”
Verse 20
तत्र निक्षिप्यतां वारि सर्वरोगविनाशनम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वैरपि सुरादिभिः
“Ilagay doon ang tubig—banal at makalangit, pumupuksa sa lahat ng karamdaman, nag-aalis ng lahat ng kasalanan—na ilalagak ninyong lahat, simula sa mga diyos.”
Verse 21
एवमुक्ताः सुराः सर्वे खातं कृत्वा तथोत्तरे । वयस्त्रिंशत्कोटिगणैर्मुक्तं तत्तीर्थजं जलम्
Sa gayong utos, ang lahat ng mga diyos ay gumawa ng hukay sa hilaga; at ang tubig na isinilang mula sa mga tīrtha ay ibinuhos doon ng mga pangkat na may tatlumpung krore ang bilang.
Verse 22
प्रोचुस्ते सहिताः सर्वे विरूपाक्षपुरोगमाः । यः कश्चिद्देवखातेऽस्मिन्मृदालम्भनपूर्वकम्
Sila’y nagkaisa at nagpahayag, na pinangungunahan ni Virūpākṣa: “Sinumang, sa Devakhāta na ito, unang humawak at kumuha ng banal na lupa para sa ritwal…”
Verse 23
स्नानं कृत्वा रविदिने संस्नाय नर्मदाजले । श्राद्धं कृत्वा पितृभ्यो वै दानं दत्त्वा स्वशक्तितः
Pagkaligo sa araw ng Linggo, at matapos malinis na maligo sa banal na tubig ng Narmadā; matapos isagawa ang śrāddha para sa mga ninuno, at magbigay ng kawanggawa ayon sa sariling kakayahan…
Verse 24
पूजयिष्यति पिङ्गेशं तस्य वासस्त्रिविष्टपे । भविष्यति सुरैरुक्तं शृणोति सकलं जगत्
At sasamba siya kay Piṅgeśa; para sa kanya’y magkakaroon ng tahanan sa Triviṣṭapa (langit). Ganito ang sinabi ng mga deva, at naririnig ito ng buong daigdig.
Verse 25
आमया भुवि मर्त्यानां क्षयरोगविचर्चिकाः । व्याधयो विकृताकाराः कासश्वासज्वरोद्भवाः
Sa lupa, sa mga mortal, sumisibol ang mga karamdaman—pagkahapo ng katawan (consumption) at mga pantal sa balat; sari-saring sakit na nagpapapangit ng anyo—kasama ang ubo, hirap sa paghinga, at mga lagnat.
Verse 26
एकद्वित्रिचतुर्थाहा ये ज्वरा भूतसम्भवाः । ये चान्ये विकृता दोषा दद्रुश्च कामलं तथा
Ang mga lagnat na tumatagal ng isa, dalawa, tatlo, o apat na araw—maging yaong sinasabing mula sa masasamang espiritu—at iba pang nagulong karamdaman, gayundin ang buni at paninilaw: lahat ng ito’y binabanggit dito.
Verse 27
दिनैस्ते सप्तभिर्यान्ति नाशं स्नानैर्रवेर्दिने । शतभेदप्रभिन्ना ये कुष्ठा बहुविधास्तथा
Sa loob ng pitong araw, sila’y napapawi sa pamamagitan ng mga paliligo sa araw ng Linggo. Maging ang sari-saring ketong—na nahahati sa sandaang uri—ay gayundin (napagtatagumpayan).
Verse 28
शतमादित्यवाराणां स्नायादष्टोत्तरं तु यः । सम्पूज्य शङ्करं दद्यात्तिलपात्रं द्विजातये
Sinumang maligo sa isandaan at walong Linggo, at matapos sambahin nang wasto si Śaṅkara, ay maghandog ng sisidlang may linga (sesame) sa isang dvija (brāhmaṇa); matatamo niya ang ipinangakong bunga.
Verse 29
नश्यन्ति तस्य कुष्ठानि गरुडेनेव पन्नगाः । एवमुक्त्वा गताः सर्वे त्रिदशास्त्रिदशालयम्
Sa kanya, naglalaho ang ketong—gaya ng mga ahas na tumatakas sa harap ni Garuḍa. Pagkasabi nito, ang lahat ng mga diyos ay nagsitungo sa kanilang makalangit na tahanan.
Verse 30
मार्कण्डेय उवाच । नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरित्सु च । स्नानं समाचरेन्नित्यं नरः पापैः प्रमुच्यते
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Sa mga ilog, sa mga Devakhāta na paliguan, sa mga lawa at batis, dapat laging magsagawa ng pagligo ang tao; sa gayon siya’y napapalaya sa mga kasalanan.
Verse 31
षष्टितीर्थसहस्रेषु षष्टितीर्थशतेषु च । यत्फलं स्नानदानेषु देवखाते ततोऽधिकम्
Anumang bunga ang nakukuha sa pagligo at pag-aalay ng kaloob sa animnapung libo, at maging sa animnapung daang tīrtha—higit pa roon ang ipinagkakaloob ng Devakhāta.
Verse 32
देवखातेषु यः स्नात्वा तर्पयित्वा पितॄन्नृप । पूजयेद्देवदेवेशं पिङ्गलेश्वरमुत्तमम्
O Hari, sinumang maligo sa Devakhāta, saka maghandog upang masiyahan ang mga Pitṛ (mga ninuno), at sambahin ang kataas-taasang Piṅgaleśvara, ang Panginoon ng mga panginoon—(nagkakamit ng dakilang kapakinabangan).
Verse 33
सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य वाजपेयस्य भारत । द्वयोः पुण्यमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
O Bhārata, nakakamit niya ang kabanalang-bunga ng kapwa Aśvamedha at Vājapeya; dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pag-isipan pa.
Verse 176
अध्यायः
Kabanata (pamagat).