Adhyaya 175
Ipinakikilala ni Mārkaṇḍeya ang Kapileśvara—na nasa hilagang pampang ng Ilog Narmadā, sa gitna ng Bhṛgu-kṣetra—bilang isang natatanging tīrtha para sa pāpa-nāśana, ang pag-alis ng kasalanan. Inilalarawan din ang Kapila bilang pagpapakita ni Vāsudeva/Jagannātha, at inilulugar ang diyos sa kosmikong salaysay ng paglusong sa mga daigdig sa ilalim ng lupa hanggang sa dakilang ikapitong Pātāla, kung saan nananahan ang sinaunang Parameśvara. Inaalala ng kuwento ang biglaang pagkapuksa ng mga anak ni Sagara sa harap ni Kapila, at ang sumunod na dalamhati at pagninilay-etika ni Kapila. Sa isip na nakatuon sa pagtalikod at pagwawaksi, itinuring niyang “hindi nararapat” ang malawakang pagwasak, kaya hinanap niya ang paglinis at pagtubos sa Kapila-tīrtha. Pagkaraan, nagsagawa siya ng matinding tapas sa pampang ng Narmadā, sumamba sa di-nasisirang Rudra, at nakamit ang pinakamataas na kalagayang tila nirvāṇa. Binabanggit din ang mga tuntunin at gantimpala: ang pagligo at pagsamba rito ay may kabutihang katumbas ng “isang libong baka”; ang pag-aalay ng dāna sa ika-14 na araw ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Jyeṣṭha, kapag ibinigay sa karapat-dapat na brāhmaṇa, ay nagiging di-mauubos. Ang pag-aayuno at pagligo sa itinakdang mga araw ng buwan (kabilang ang mga pagtalima na kaugnay ng Aṅgāraka) ay nagdudulot ng kagandahan, kasaganaan, at biyaya sa angkan sa maraming kapanganakan. Ang handog sa mga ninuno tuwing kabilugan at bagong buwan ay nagpapasaya sa kanila sa loob ng labindalawang taon at nag-aakay sa kanila sa mga makalangit na daigdig; ang pag-aalay ng ilawan ay nagbibigay ningning sa katawan. Ang mamatay sa tīrtha na ito ay sinasabing tatahak sa landas na hindi na bumabalik, patungo sa tahanan ni Śiva.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । उत्तरे नर्मदाकूले भृगुक्षेत्रस्य मध्यतः । कपिलेश्वरं तु विख्यातं विशेषात्पापनाशनम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa hilagang pampang ng Narmadā, sa pinakagitna ng banal na lupain ni Bhṛgu, ang Kapileśvara ay tanyag—lalo’t higit—bilang tagapuksa ng mga kasalanan.
Verse 2
योऽसौ सनातनो देवः पुराणे परिपठ्यते । वासुदेवो जगन्नाथः कपिलत्वमुपागतः
Ang walang hanggang Diyos na yaon na binibigkas sa mga Purāṇa—si Vāsudeva, ang Panginoon ng sansinukob—ay nag-anyong Kapila.
Verse 3
पातालं सुतलं नाम तस्यैव नितलं ह्यधः । गभस्तिगं च तस्याधो ह्यन्धतामिस्रमेव च
Ang Pātāla ay tinatawag na Sutala; sa ilalim nito ay tunay na naroon ang Nitala. Sa ibaba pa nito ang Gabhastiga, at higit pang malalim ang Andha-tāmisra.
Verse 4
पातालं सप्तमं यच्च ह्यधस्तात्संस्थितं महत् । वसते तत्र वै देवः पुराणः परमेश्वरः
At ang dakilang ikapitong Pātāla na nakahimlay sa napakalalim—doon nga nananahan ang sinaunang Diyos, ang Kataas-taasang Panginoon.
Verse 5
स ब्रह्मा स महादेवः स देवो गरुडध्वजः । पूज्यमानः सुरैः सिद्धैस्तिष्ठते ब्रह्मवादिभिः
Siya si Brahmā; siya si Mahādeva; siya rin ang Panginoong may watawat na Garuḍa. Sinasamba ng mga deva at mga Siddha, nananatili siya sa piling ng mga nakakakilala at nagpapahayag ng Brahman.
Verse 6
वसतस्तस्य राजेन्द्र कपिलस्य जगद्गुरोः । विनाशं चाग्रतः प्राप्ताः क्षणेन सगरात्मजाः
O hari ng mga hari, habang nananahan doon si Kapila—ang guro ng sanlibutan—ang mga anak ni Sagara ay sinalubong ng kapahamakan sa harap niya, sa isang kisapmata.
Verse 7
भस्मीभूतांस्तु तान्दृष्ट्वा कपिलो मुनिसत्तमः । जगाम परमं शोकं चिन्त्यमानोऽथ किल्बिषम्
Nang makita niyang abo na ang mga iyon, si Kapila—pinakamainam sa mga muni—ay nalugmok sa matinding dalamhati, at pinagbulayan ang naganap na pagkukulang.
Verse 8
सर्वसङ्गपरित्यागे चित्ते निर्विषयीकृते । अयुक्तं षष्टिसहस्राणां कर्तं मम विनाशनम्
Kapag ang aking isipan ay tumalikod na sa lahat ng pagkakapit at napalaya sa mga bagay ng pandama, hindi nararapat na ako ang maging sanhi ng paglipol sa animnapung libo.
Verse 9
कृतस्य करणं नास्ति तस्मात्पापविनाशनम् । गत्वा तु कापिलं तीर्थं मोचयाम्यघमात्मनः
Ang nagawa ay hindi na maibabalik; kaya upang mapuksa ang kasalanan, tutungo ako sa Kāpila-tīrtha at palalayain ang sarili sa panloob na dungis.
Verse 10
पातालं तु ततो मुक्त्वा कपिलो मुनिसत्तमः । तपश्चचार सुमहन्नर्मदातटमास्थितः
Pagkaraan, si Kapila, ang pinakadakila sa mga muni, ay lumisan sa Pātāla at nagsagawa ng napakadakilang tapas habang nananatili sa pampang ng Narmadā.
Verse 11
व्रतोपवासैर्विविधैः स्नानदानजपादिकैः । परं निर्वाणमापन्नः पूजयन्रुद्रमव्ययम्
Sa sari-saring panata at pag-aayuno—sa pagligo, pagkakawanggawa, japa, at iba pa—sinasamba niya ang di-nagmamaliw na Rudra at narating ang sukdulang kalayaan.
Verse 12
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । गोसहस्रफलं तस्य लभते नात्र संशयः
Sinumang maligo sa banal na tīrtha roon at sumamba sa Kataas-taasang Panginoon ay tatanggap ng bunga na katumbas ng pag-aalay ng sanlibong baka—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 13
ज्येष्ठमासे तु सम्प्राप्ते शुक्लपक्षे चतुर्दशी । तत्र स्नात्वा विधानेन भक्त्या दानं प्रयच्छति
Kapag dumating ang buwang Jyeṣṭha, sa ika-labing-apat ng maliwanag na kalahati, matapos maligo roon ayon sa wastong ritwal, maghandog ng kawanggawa nang may debosyon.
Verse 14
पात्रभूताय विप्राय स्वल्पं वा यदि वा बहु । अक्षयं तत्फलं प्रोक्तं शिवेन परमेष्ठिना
Maliit man o malaki ang handog, kapag ibinigay sa karapat-dapat na brāhmaṇa, ang bunga nito’y sinasabing di-nasisira—ganito ang ipinahayag ni Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon.
Verse 15
अङ्गारकदिने प्राप्ते चतुर्थ्यां नवमीषु च । स्नानं करोति पुरुषो भक्त्योपोष्य वराङ्गना
O marangal na ginang, kapag dumating ang araw ni Aṅgāraka (Martes)—at sa ika-apat at ika-siyam na tithi—kung ang lalaki’y mag-ayuno nang may debosyon at magsagawa ng ritwal na paliligo, matatamo niya ang itinurong kabutihang-bunga ng gayong panata.
Verse 16
रूपमैश्वर्यमतुलं सौभाग्यं संततिं पराम् । लभते सप्तजन्मानि नित्यं नित्यं पुनः पुनः
Nakakamit niya ang walang kapantay na kagandahan at kasaganaan, mabuting kapalaran, at dakilang supling—muli’t muli, palagi—sa loob ng pitong kapanganakan.
Verse 17
पौर्णमास्याममावास्यां स्नात्वा पिण्डं प्रयच्छति । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्ता यान्ति सुरालयम्
Sa araw ng kabilugan at sa araw ng bagong buwan, matapos maligo, kung maghandog siya ng piṇḍa (alay sa mga ninuno), ang kanyang mga yumao’y mananatiling nasiyahan sa loob ng labindalawang taon at tutungo sa tahanan ng mga deva.
Verse 18
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या दद्याद्दीपं सुशोभनम् । जायते तस्य राजेन्द्र महादीप्तिः शारीरजा
O hari, sinumang may debosyon na maghandog ng marikit na ilawan sa banal na tīrtha roon, magkakamit siya ng dakilang ningning sa katawan—panloob na liwanag na nahahayag.
Verse 19
तत्र तीर्थे मृतानां तु जन्तूनां सर्वदा किल । अनिवर्तिका भवेत्तेषां गतिस्तु शिवमन्दिरात्
Tunay nga, sa mga nilalang na mamatay sa tīrtha roon, ang kanilang landas ay di na maibabalik; ang kanilang hantungan ay mula sa tahanan ni Śiva—walang pagbabalik sa mababang kalagayan.
Verse 175
अध्याय
Kabanata (pamuhatan ng kabanata).