Adhyaya 171

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कथितं ब्राह्मणं द्रष्टुं शूले क्षिप्तं तपोधनैः । नारायणसमीपे तु गताः सर्वे महर्षयः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Nang mabalitaan ang brāhmaṇa na naihagis sa tulos, ang mga pantas na may yaman ng tapas ay nagtungo—lahat sila—sa harapan ni Nārāyaṇa upang siya’y masilayan.

Verse 2

नारदो देवलो रैभ्यो यमः शातातपोऽङ्गिराः । वसिष्ठो जमदग्निश्च याज्ञवल्क्यो बृहस्पतिः

Sina Nārada, Devala, Raibhya, Yama, Śātātapa, at Aṅgiras; sina Vasiṣṭha, Jamadagni, Yājñavalkya, at Bṛhaspati—

Verse 3

कश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजो विश्वामित्रोऽरुणिर्मुनिः । वालखिल्यादयोऽन्ये च सर्वेऽप्यृषिगणान्वयाः

Naroon sina Kaśyapa, Atri, Bharadvāja, Viśvāmitra, at ang pantas na muni na si Aruṇi; at iba pa gaya ng mga Vālakhilya—tunay ngang lahat ng angkan at kapulungan ng mga ṛṣi.

Verse 4

ददृशुः शूलमारूढं माण्डव्यमृषिपुंगवाः । प्रोचुर्नारायणं विप्रं किं कुर्मस्तव चेप्सितम्

Nakita ng mga pinakadakila sa mga ṛṣi si Māṇḍavya na nakasabit sa tulos. Kinausap nila si Nārāyaṇa, ang brāhmaṇa: “Ano ang aming gagawin—ano ang iyong ninanais?”

Verse 5

सर्वे ते तत्र सांनिध्यान्माण्डव्यस्य महात्मनः । संभ्रान्ता आगता ऊचुः किं मृतः किं नु जीवति

Silang lahat, lumapit sa harapan ng dakilang-loob na si Māṇḍavya; sa pagkabahala’y dumating at nagtanong: “Patay na ba siya, o nabubuhay pa?”

Verse 6

अवस्थां तस्य ते दृष्ट्वा विषादमगमन्परम् । असहित्वा तु तद्दुःखं सर्वे ते मनसा द्विजाः

Nang makita nila ang kanyang kalagayan, sila’y nalugmok sa matinding dalamhati; at di matiis ang pagdurusang iyon, ang lahat ng mga dvija na muni ay nayanig sa kalooban.

Verse 7

पृच्छयतां यदि मन्येत राजानं भस्मसात्कुरु । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वाक्यं नारायणोऽब्रवीत्

Habang nagtatanong, kanilang hinimok: “Kung iyong mamarapatin, gawing abo ang hari.” Nang marinig ang kanilang salita, si Nārāyaṇa ay sumagot.

Verse 8

मयि जीवति मद्भ्राता ह्यवस्थामीदृशीं गतः । धिग्जीवितं च मे किंतु तपसो विद्यते फलम्

Habang ako’y nabubuhay, ang aking kapatid ay napasapit sa gayong kalagayan! Sumpa sa aking buhay—ngunit tiyak na ang bunga ng tapasya’y lilitaw.

Verse 9

दृष्ट्वा शूलस्थितं ज्येष्ठं मन्मनो नु विदीर्यते । परं किं तु करिष्यामि येन राष्ट्रं सराजकम्

Nang makita kong ang aking nakatatandang kapatid ay nakatusok sa tulos, waring napupunit ang aking isipan. Ngunit ano ang magagawa ko, upang maparusahan ang kaharian pati ang hari?

Verse 10

भस्मसाच्च करोम्यद्य भवद्भिः क्षम्यतामिह । एवमुक्त्वा गृहीत्वासौ करस्थमभिमन्त्रयेत्

Ngayong araw ay gagawin ko siyang abo—patawarin ninyo ako rito. Pagkasabi nito, kinuha niya ang nasa kanyang kamay at sinimulang basbasan sa pamamagitan ng mantra.

Verse 11

क्रोधेन पश्यते यावत्तावद्धुंकारकोऽभवत् । तेन हुङ्कारशब्देन ऋषयो विस्मितास्तदा

Habang siya’y nakatingin sa galit, siya’y naging yaong bumibigkas ng mabagsik na huṃ-kāra; at sa tunog na “huṅkāra,” namangha noon ang mga rishi.

Verse 12

माण्डव्यस्य समीपे तु ह्यपृच्छंस्ते द्विजोत्तमाः । निवारयसि किं विप्र शापं नृपजिघांसनम्

Ngunit sa tabi ni Māṇḍavya, nagtanong ang mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang: “O brāhmaṇa, bakit mo pinipigil ang sumpang wawasak sa hari?”

Verse 13

अपापस्य तु येनेह कृतमस्य जिघांसनम् । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा कृच्छ्रान्माण्डव्यकोऽब्रवीत्

“Sino nga ba ang nagtangkang pumatay sa walang-salang ito?” Nang marinig ang salita ng mga rishi, si Māṇḍavya’y nagsalita nang may hirap dahil sa sakit.

Verse 14

अभिवन्दामि वो मूर्ध्ना स्वागतं ऋषयः सदा । अर्घ्यसन्मानपूजार्हाः सर्वेऽत्रोपविशन्तु ते

Sinabi ni Māṇḍavya: “Nagpupugay ako sa inyo, yumuyuko ang aking ulo. Maligayang pagdating, O mga rishi—kailanma’y karapat-dapat sa arghya, paggalang, at pagsamba. Maupo nawa kayong lahat dito.”

Verse 15

निविष्टैकाग्रमनसा सर्वान्माण्डव्यकोऽब्रवीत्

Nang nakaupo na, at ang isip ay nakatuon sa iisang layon, kinausap ni Māṇḍavya ang kanilang lahat.

Verse 16

प्राप्तं दुःखं मया घोरं पूर्वजन्मार्जितं फलम् । मा विषादं कुरुध्वं भोः कृतं पापं तु भुज्यते

Ang kakila-kilabot na pagdurusang dumating sa akin ay bunga ng naipon sa dating kapanganakan. Huwag kayong malumbay, O mga iginagalang—ang nagawang kasalanan ay kailangang pagbayaran at pagtiisan.

Verse 17

ऋषय ऊचुः । केन कर्मविपाकेन इह जात्यन्तरं व्रजेत् । दानधर्मफलेनैव केन स्वर्गं च गच्छति

Sinabi ng mga rishi: “Sa anong paghinog ng karma napapasa ang nilalang dito sa ibang kapanganakan? At sa anong bunga ng kawanggawa at dharma nakakamtan ang langit?”

Verse 18

माण्डव्य उवाच । अदत्तदाना जायन्ते परभाग्योपजीविनः । न स्नानं न जपो होमो नातिथ्यं न सुरार्चनम्

Sinabi ni Māṇḍavya: “Yaong hindi nagbibigay ng kawanggawa ay isinisilang na umaasa sa kapalaran ng iba. Wala silang banal na pagligo, walang japa, walang homa; ni pagtanggap sa panauhin, ni pagsamba sa mga deva.”

Verse 19

न पर्वणि पितृश्राद्धं न दानं द्विजसत्तमाः । व्रजन्ति नरके घोरे यान्ति ते त्वन्त्यजां गतिम्

O pinakadakila sa mga dvija, yaong hindi nag-aalay ng śrāddha para sa mga ninuno sa mga banal na araw at hindi nagbibigay ng kawanggawa ay nahuhulog sa kakila-kilabot na impiyerno; napapasa kanila ang kalagayan ng isang itinuturing na outcaste.

Verse 20

पुनर्दरिद्राः पुनरेव पापाः पापप्रभावान्नरके वसन्ति । तेनैव संसरिणि मर्त्यलोके जीवादिभूते कृमयः पतङ्गाः

Muli silang nagiging dukha; muli silang nagiging makasalanan. Sa lakas ng kasalanan ay nananahan sila sa impiyerno; at dahil din doon, sa paglalagalag na mundong-mortal, isinisilang sila sa mababang anyo ng buhay—mga uod at mga insekto.

Verse 21

ये स्नानशीला द्विजदेवभक्ता जितेन्द्रिया जीवदयानुशीलाः । ते देवलोकेषु वसन्ति हृष्टा ये धर्मशीला जितमानरोषाः

Yaong masigasig sa banal na pagligo, deboto sa mga dvija at sa mga deva, may pagpipigil sa sarili, at sanay sa habag sa lahat ng nilalang—yaong namumuhay sa dharma, nagtagumpay laban sa pagmamataas at galit—ay nananahan nang may galak sa mga daigdig ng mga diyos.

Verse 22

विद्याविनीता न परोपतापिनः स्वदारतुष्टाः परदारवर्जिताः । तेषां न लोके भयमस्ति किंचित्स्वभावशुद्धा गतकल्मषा हि ते

Yaong pinapino ng kaalaman, hindi nagpapahirap sa kapwa, nasisiyahan sa sariling asawa at umiiwas sa asawa ng iba—ang gayong mga tao’y walang anumang takot saanman sa daigdig; sapagkat dalisay ang kanilang likas na pagkatao at napawi na ang dungis ng kasalanan.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । पूर्वजन्मनि विप्रेन्द्र किं त्वया दुष्कृतं कृतम् । येन कष्टमिदं प्राप्तं सन्धानं शूलगर्हितम्

Wika ng mga rishi: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, anong masamang gawa ang iyong nagawa sa dating kapanganakan, kaya dumating sa iyo ang hirap na ito—ang mabigat na pagkapako sa tulos na kasuklam-suklam?”

Verse 24

शूलस्थं त्वां समालक्ष्य ह्यागताः सर्व एव हि । जीवन्तं त्वां प्रपश्याम त्वन्तरन्नवतारयन् । रुजासंतापजं दुःखं सोढ्वापि त्वमवेदनः

Nang makita ka naming nakatusok sa tulos, kaming lahat ay dumating nga. Nakikita ka naming buhay pa, kahit ang tulos ay tumatagos at bumababa sa iyong katawan. Bagaman tinitiis mo ang kirot at naglalagablab na hapdi, wari’y payapa ka—walang daing.

Verse 25

माण्डव्य उवाच । स्वयमेव कृतं कर्म स्वयमेवोपभुज्यते । सुकृतं दुष्कृतं पूर्वे नान्ये भुञ्जन्ति कर्हिचित्

Sinabi ni Māṇḍavya: “Ang sariling gawa ay siya ring sariling tinatamasa. Mabuti man o masama ang nagawa noon, kailanman ay walang ibang kumakain ng bunga nito.”

Verse 26

यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् । तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमुपगच्छति

Kung paanong sa libu-libong baka, natatagpuan ng guya ang sarili nitong ina, gayon din ang dating nagawang karma—tiyak na lumalapit sa mismong gumawa nito.

Verse 27

न माता न पिता भ्राता न भार्या न सुताः सुहृत् । न कस्य कर्मणां लेपः स्वयमेवोपभुज्यते

Hindi ina, hindi ama, hindi kapatid, hindi asawa, hindi mga anak, ni maging kaibigan—walang sinumang makapapasan ng dungis ng karma ng iba; ang tao lamang ang siyang tumatanggap ng bunga nito.

Verse 28

श्रूयतां मम वाक्यं च भवद्भिः पृच्छितो ह्यहम् । पूर्वे वयसि भो विप्रा मलस्नानकृतक्षणः

Pakinggan ninyo ang aking salita, sapagkat ako’y tunay na tinanong ninyo, O mga brāhmaṇa. Noong aking kabataan, sa sandaling ako’y naliligo upang luminis…

Verse 29

अज्ञानाद्बालभावेन यूका कण्टेऽधिरोपिता । तैलाभ्यक्तशिरोगात्रे मया यूका घृता न हि

Dahil sa kamangmangan at pagkamusmos, inilagay ko ang isang kuto sa lalamunan ng iba. Bagaman pinahiran ng langis ang ulo at katawan ko, hindi ko iyon dinurog—hindi nga.

Verse 30

कङ्कतीं रोप्य केशेषु सासा कण्टेऽधिरोपिता । तेषु पापं कृतं सद्यः फलमेतन्ममाभवत्

Isinuksok ko ang suklay sa buhok at ipinadikit iyon sa lalamunan. Ang kasalanang nagawa sa sandaling iyon—ang bunga nito ay dumating na ngayon sa akin.

Verse 31

किंचित्कालं क्षपित्वाहं प्राप्स्ये मोक्षं निरामयम् । भवन्तस्त्विह सन्तापं मां कुरुध्वं महर्षयः

Matapos magtiis nang kaunting panahon, makakamtan ko ang walang dungis at walang sakit na mokṣa. Ngunit dito, O dakilang mga ṛṣi, huwag ninyo akong dagdagan ng pighati.

Verse 32

इमामवस्थां भुक्त्वाहं कंचिच्छपे न चोच्चरे । अहनि कतिचिच्छूले क्षपयिष्यामि किल्बिषम्

Pagkaraan kong danasin ang kalagayang ito, hindi ako susumpa kaninuman ni magsasalita ng mabibigat na salita. Sa ilang araw sa tulos, mauubos ko ang aking kasalanan.

Verse 33

प्राक्तनं कर्म भुञ्जामि यन्मया संचितं द्विजाः । क्षन्तव्यमस्य राज्ञोऽथ कोपश्चैव विसर्ज्यताम्

O mga brāhmaṇa, tinatamasa ko lamang ang dating karma na ako rin ang nagtipon. Kaya patawarin ang hari, at iwaksi ang galit.

Verse 34

श्रुत्वा तु तस्य तद्वाक्यं माण्डव्यस्य महर्षयः । प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा साधु साध्वित्यपूजयन्

Nang marinig nila ang gayong salita ni Māṇḍavya, ang mga dakilang ṛṣi ay napuspos ng di-masukat na galak at pinarangalan siya: “Mabuti! Mabuti!”

Verse 35

नारायण उवाच । इदं जलं मन्त्रपूतं कस्मिन्स्थाने क्षिपाम्यहम् । येन राजा भवेद्भस्म सराष्ट्रः सपुरोहितः

Sinabi ni Nārāyaṇa: “Ang tubig na ito’y pinabanal ng mga mantra—saang dako ko ito ihahagis, upang ang hari, kasama ang kanyang kaharian at maging ang punong pari, ay maging abo?”

Verse 36

माण्डव्य उवाच । इदं जलं च रक्षस्व कालकूटविषोपमम् । समुद्रे क्षिपयिष्यामि देवकार्यं समुत्थितम्

Sinabi ni Māṇḍavya: “Ingatan mo ang tubig na ito—ang bisa nito’y tulad ng lasong Kālakūṭa. Ihahagis ko ito sa dagat, sapagkat may banal na gawain na sumibol.”

Verse 37

अथ ते मुनयः सर्वे माण्डव्यं प्रणिपत्य च । आमन्त्रयित्वा हर्षाच्च कश्यपाद्या गृहान्ययुः

Pagkaraan, ang lahat ng mga muni ay yumukod kay Māṇḍavya; at matapos magpaalam nang may galak, sina Kaśyapa at ang iba pa’y umalis patungo sa kanilang mga āśrama.

Verse 38

गच्छमानास्तु ते चोक्ताः पञ्चमेऽहनि तापसाः । आगन्तव्यं भवद्भिश्च मत्सकाशं प्रतिज्ञया

Habang sila’y papaalis, sinabi sa mga tapasvī: “Sa ikalimang araw, sa bisa ng inyong taimtim na panata, magbalik kayo sa aking harapan.”

Verse 39

तथेति ते प्रतिज्ञाय नारदाद्या अदर्शनम् । गतेषु विप्रमुख्येषु शाण्डिली च तपोधना

“Gayon nga,” wika nila at taimtim na nangako; si Nārada at ang iba pa’y naglaho sa paningin. Nang makaalis ang mga pangunahing brāhmaṇa, si Śāṇḍilī—mayamang-mayaman sa tapas—ay nanatili roon.

Verse 40

द्वितीयेऽह्नि समायाता न तु बुद्ध्वाथ तं ऋषिम् । भर्तारं शिरसा धार्य रात्रौ पर्यटते स्म सा

Sa ikalawang araw siya’y dumating, ngunit hindi niya natagpuan ang ṛṣi. Pasan ang kanyang asawa sa ulo, siya’y gumala sa gabi.

Verse 41

न दृष्टः शूलके विप्रो भराक्रान्त्या युधिष्ठिर । स्खलिता तस्य जानुभ्यां शूलस्थस्य पतिव्रता

O Yudhiṣṭhira, hindi niya napansin ang brāhmaṇa sa tulos dahil sa bigat na dumadagok; ang tapat na asawa’y natisod sa mga tuhod ng kanyang kabiyak na nakapako sa tulos.

Verse 42

सर्वाङ्गेषु व्यथा जाता तस्याः प्रस्खलनान्मुनेः । ईदृशीं वर्तमानां च ह्यवस्थां पूर्वदैविकीम्

Dahil sa pagkatisod niya sa muni, sumakit ang buo niyang katawan; ganyan ang kalagayang nagaganap noon, bunga ng tadhanang hinubog ng mga naunang gawa.

Verse 43

पुनः पापफलं किंचिद्धा कष्टं मम वर्तते । व्यथितोऽहं त्वया पापे किमर्थं सूनकर्मणि

“Ay, muli na namang dumating sa akin ang mapait na bunga ng kasalanan. Nasasaktan ako dahil sa iyo, O makasalanan—bakit ka nakikibahagi sa gawain ng mamamatay‑hayop?”

Verse 44

स्वैरिणीं त्वां प्रपश्यामि राक्षसी तस्करी नु किम् । एवमुक्त्वा क्षणं मोहात्क्रन्दमानो मुहुर्मुहुः

“Nakikita kitang isang babaeng walang pagpipigil—isa ka bang rākṣasī, o marahil magnanakaw?” Pagkasabi nito, at sa isang saglit na natabunan ng pagkalito, siya’y humagulgol nang paulit‑ulit.

Verse 45

तपस्विनोऽथ ऋषयः सर्वे संत्रस्तमानसाः । पश्यमाना मुनेः कष्टं पृच्छन्ते ते युधिष्ठिर

Pagkaraan nito, ang lahat ng mga rishi na mapag‑tapas, ang kanilang isipan ay nanginig sa pangamba; nang makita ang pagdurusa ng muning iyon, tinanong nila siya—O Yudhiṣṭhira.

Verse 46

पर्यटसे किमर्थं त्वं निशीये वहनं नु किम् । क्षिप्तं तु झोलिकाभारं किंवागमनकारणम् । व्यथामुत्पाद्य ऋषये दुःखाद्दुःखविलासिनि

“Bakit ka gumagala sa gabi? Ano ang iyong pasan? Bakit mo ibinagsak ang bigat ng iyong balutan? Ano ang dahilan ng pagparito mo rito—pagkatapos magdulot ng pighati sa isang rishi, O ikaw na naglalaro sa dalamhati sa ibabaw ng dalamhati?”

Verse 47

शाण्डिल्युवाच । नासुरीं न च गन्धर्वीं न पिशाचीं न राक्षसीम् । पतिव्रतां तु मां सर्वे जानन्तु तपसि स्थिताम्

Sinabi ni Śāṇḍilī: “Alamin ninyo: hindi ako asurī, ni gandharvī, ni piśācī, ni rākṣasī. Kilalanin ninyo akong lahat bilang isang tapat na maybahay, matatag sa tapas.”

Verse 48

न मे कामो न मे क्रोधो न वैरं न च मत्सरः । अज्ञानाद्दृष्टिमान्द्याच्च स्खलनं क्षन्तुमर्हथ

Sa akin ay walang pita, walang poot, walang alitan, ni inggit. Kung may pagkukulang man, iyon ay mula sa kamangmangan at paglalabo ng pagtanaw—nawa’y patawarin ninyo.

Verse 49

वहनं भर्तृसौख्याय दिवा सम्पीड्यते रुजा । अयं भर्ता विजानीथ झोलिकासंस्थितः सदा

Ang pagdadala kong ito’y para sa ginhawa ng aking asawa, bagaman sa maghapon ako’y pinahihirapan ng kirot. Kilalanin ninyo: ito ang aking asawa—laging nakahimlay sa loob ng supot na ito.

Verse 50

भरणं पानं वस्त्रं च ददाम्येतस्य रोगिणः । ऋषिः शौनकमुख्योऽसौ शाण्डिलीं मां विजानत

Ako ang nagbibigay sa maysakit na ito ng pagkain, inumin, at pananamit. Siya’y isang rishi—dakila, tulad ng pinunong si Śaunaka; at kilalanin ninyo ako bilang si Śāṇḍilī.

Verse 51

स्वभर्तृधर्मिणीं कोपं मा कुरुष्वातिथिं कुरु । सतां समीपं सम्प्राप्तां सर्वं मे क्षन्तुमर्हथ

Huwag ninyo akong pag-ukulan ng poot, ako na tapat sa dharma ng aking asawa; sa halip, tanggapin ninyo ako bilang panauhin. Yamang nakarating ako sa piling ng mga banal, nawa’y patawarin ninyo ang lahat ng sa akin.

Verse 52

ऋषय ऊचुः । परव्यथां न जानीषे व्यचरन्ती यदृच्छया । प्रभातेऽभ्युदिते सूर्ये तव भर्ता मरिष्यति

Sinabi ng mga rishi: “Sa paglalakad mong ayon sa iyong nais, hindi mo nauunawaan ang sakit ng iba. Sa bukang-liwayway, pag-akyat ng araw, mamamatay ang iyong asawa.”

Verse 53

आत्मदुःखात्परं दुःखं न जानासि कुलाधमे । तेन वाक्येन घोरेण शाण्डिली विमनाभवत्

“Higit sa sarili mong dalamhati, wala kang nakikilalang mas dakilang pighati, O kahihiyan ng angkan!” Sa gayong nakapanghihilakbot na salita, si Śāṇḍilī ay nalugmok ang loob.

Verse 54

परं विषादमापन्ना क्षणं ध्यात्वाब्रवीद्वचः । कोपात्संरक्तनयना निरीक्षन्ती मुनींस्तदा

Nalunod sa matinding dalamhati, sandaling nagmuni siya at saka nagsalita. Namumula sa galit ang kanyang mga mata, at noon ay tinitigan niya ang mga muni.

Verse 55

सतां गेहे किल प्राप्ता भवतां चापकारिणी । सामेनातिथिपूजायां शिष्टे च गृहमागते

“Tunay ngang nakarating ako sa tahanan ng mga banal; subalit ako’y nagkasala sa inyo. Bagaman tinanggap ninyo ako nang may mahinahong paggalang, pinarangalan bilang panauhin, at kayo’y mararangal na maybahay, masama ang naging ganti ko sa inyo.”

Verse 56

भवद्भिरीदृगातिथ्यं कृतं चैव ममैव तु । स्वर्गापवर्गधर्मश्च भवद्भिर्न निरीक्षितम्

“Ipinamalas ninyo sa akin ang gayong pagkamapagpatuloy; ngunit ang dharma na nagdadala sa langit at maging sa kalayaan (mokṣa) ay hindi ninyo inalaala sa pakikitungo sa akin.”

Verse 57

प्राजापत्यामिमां दृष्ट्वा मां यथा प्राकृताः स्त्रियः । भवन्तः स्त्रीबलं मेऽद्य पश्यन्तु दिवि देवताः

“Nang makita ninyo akong nasa ganitong prājāpatya na kalagayan, tiningnan ninyo ako na para bang karaniwang babae lamang. Ngayon, masdan ninyo ang aking lakas bilang babae—at masdan din ito ng mga diyos sa langit.”

Verse 58

मरिष्यति न मे भर्ता ह्यादित्यो नोदयिष्यति । अन्धकारं जगत्सर्वं क्षीयते नाद्य शर्वरी

Hindi mamamatay ang aking asawa; ang Araw ay hindi sisikat. Hayaang mapuno ng kadiliman ang buong mundo; at ngayon, huwag hayaang lumipas ang gabi.

Verse 59

एवमुक्ते तया वाक्ये स्तम्भितेऽर्के तमोमयम् । न च प्रजायते सर्वं निर्वषट्कारसत्क्रियम्

Nang magsalita siya ng ganito, ang Araw ay tumigil, at ang lahat ay naging kadiliman. Walang gumana nang maayos—walang mga sigaw ng vaṣaṭ, walang sagradong rito, walang tamang pagtalima.

Verse 60

स्वाहाकारः स्वधाकारः पञ्चयज्ञविधिर्नहि । स्नानं दानं जपो नास्ति सन्ध्यालोपव्यतिक्रमः । षण्मासं च तदा पार्थ लुप्तपिण्डोदकक्रियम्

Walang tawag na svāhā, walang tawag na svadhā, at walang pagtalima sa limang dakilang sakripisyo. Ang paliligo, pagkakawanggawa, at japa ay wala; ang pang-araw-araw na rito ng sandhyā ay nilabag at nawala. At pagkatapos, O Pārtha, sa loob ng anim na buwan, ang mga alay na piṇḍa at tubig para sa mga ninuno ay naantala.

Verse 171

अध्याय

Dito nagtatapos ang Kabanata.