Adhyaya 17

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं संस्तूयमानस्तु ब्रह्माद्यैर्मुनिपुंगवैः । ब्रह्मलोकगतैस्तत्र संजहार जगत्प्रभुः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Sa gayong pagpupuri sa Kanya roon nina Brahmā at ng mga pinakadakilang muni na nakarating sa Brahmaloka, ang Panginoon ng sansinukob ay saka winakasan at inurong ang Kanyang pagpapakita.”

Verse 2

स तद्भीमं महारौद्रं दक्षिणं वक्त्रमव्ययम् । महादंष्ट्रोत्कटारावं पातालतलसंनिभम्

Pagkaraan, ipinamalas Niya ang Kanyang timog na mukha—nakapangingilabot, lubhang mapusok sa galit, di-nagmamaliw—umuurong nang marahas, may malalaking pangil, na wari’y kahawig ng kailaliman ng Pātāla.

Verse 3

विद्युज्ज्वलनपिङ्गाक्षं भैरवं लोमहर्षणम् । महाजिह्वं महादंष्ट्रं महासर्पशिरोधरम्

Ang mapulang-dilaw Niyang mga mata’y nagliliyab na parang kidlat at apoy—si Bhairava, nakapangingilabot pagmasdan—may dambuhalang dila, malalaking pangil, at may mga makapangyarihang ahas na nakaputong sa Kanyang ulo.

Verse 4

महासुरशिरोमालं महाप्रलयकारणम् । ग्रसत्समुद्रनिहितवातवारिमयं हविः

May palamuting kuwintas na yari sa mga ulo ng dakilang asura, siyang sanhi ng dakilang pagkalusaw; nilamon Niya bilang handog ang mga hangin at mga tubig na nakalagak sa loob ng karagatan.

Verse 5

वडवामुखसङ्काशं महादेवस्य तन्मुखम् । जिह्वाग्रेण जगत्सर्वं लेलिहानमपश्यत

Nakita niya ang mukha ni Mahādeva, na tulad ng apoy sa bibig ng kabayo, na dinidilaan ang buong sansinukob gamit ang dulo ng Kanyang dila.

Verse 6

योजनानां सहस्राणि सहस्राणां शतानि च । दिशो दश महाघोरा मांसमेदोवसोत्कटाः

Sa libu-libo at daan-daang libong yojana, ang sampung direksyon ay nagmistulang nakapangingilabot, puno ng laman, taba, at grasa.

Verse 7

तस्य दंष्ट्रा व्यवर्धत शतशोऽथ सहस्रशः । सासुरान्सुरगन्धर्वान् सयक्षोरगराक्षसान्

Pagkatapos ay lumaki ang Kanyang mga pangil nang daan-daan at libu-libo, na nagbabanta sa mga Asura, Deva, Gandharva, Yakṣa, at Rākṣasa.

Verse 8

तस्य दंष्ट्राग्रसंलग्नान्स ददर्श पितामहः । दन्तयन्त्रान्तसंविष्टं विचूर्णितशिरोधरम्

Nakita ni Pitāmaha na sila ay nasabit sa dulo ng mga pangil na iyon, nadurog sa loob ng ngipin, at ang kanilang mga leeg at ulo ay nawasak.

Verse 9

जगत्पश्यामि राजेन्द्र विशन्तं व्यादिते मुखे । नानातरङ्गभङ्गाङ्गा महाफेनौघसंकुलाः । यथा नद्यो लयं यान्ति समुद्रं प्राप्य सस्वनाः

O pinakamahusay sa mga hari, nakikita ko ang buong mundo na pumapasok sa nakangangang bibig na iyon, tulad ng mga ilog na umaatungal at humahalo sa dagat.

Verse 10

तथा ततं विश्वमिदं समस्तमनेकजीवार्णवदुर्विगाह्यम् । विवेश रुद्रस्य मुखं विशालं ज्वलत्तदुग्रं घननादघोरम्

Gayon din, ang buong sansinukob na ito—lahat-lahat, mahirap sukatin na parang karagatang hitik sa di-mabilang na buhay—ay pumasok sa malawak na bibig ni Rudra, naglalagablab, mabangis, at kakila-kilabot sa dagundong na tunog.

Verse 11

ज्वालास्ततस्तस्य मुखात्सुघोराः सविस्फुलिङ्गा बहुलाः सधूमाः । अनेकरूपा ज्वलनप्रकाशाः प्रदीपयन्तीव दिशोऽखिलाश्च

Pagkaraan, mula sa kanyang bibig ay sumiklab ang lubhang kakila-kilabot na mga apoy—marami, mausok, at punô ng mga tilamsik ng baga—na sari-saring anyo at ningning ng apoy, na wari’y pinapaliwanag ang lahat ng dako.

Verse 12

ततो रविज्वालसहस्रमालि बभूव वक्त्रं चलजिह्वदंष्ट्रम् । महेश्वरस्याद्भुतरूपिणस्तदा स द्वादशात्मा प्रबभूव एकः

Pagkatapos, ang mukha ng kamangha-manghang anyo ni Maheśvara ay napalamutian ng sanlibong apoy na tila mga araw, na may gumagalaw na mga dila at pangil; at noon, ang Isa ay nahayag na may labindalawang anyo sa diwa.

Verse 13

ततस्ते द्वादशादित्या रुद्रवक्त्राद्विनिर्गताः । आश्रित्य दक्षिणामाशां निर्दहन्तो वसुंधराम्

Pagkatapos, yaong labindalawang Āditya ay lumabas mula sa bibig ni Rudra; sumandig sa timog na dako, sinimulan nilang tupukin ang daigdig.

Verse 14

भौमं यज्जीवनं किंचिन्नानावृक्षतृणालयम् । शुष्कं पूर्वमनावृष्ट्या सकलाकुलभूतलम्

Anumang buhay sa lupa—mga tahanan ng sari-saring punò at damo—ay dati nang natuyo dahil sa naunang kawalan ng ulan, at ang buong balat ng daigdig ay nabalot sa matinding pagdurusa.

Verse 15

तद्दीप्यमानं सहसा सूर्यैस्तै रुद्रसम्भवैः । धूमाकुलमभूत्सर्वं प्रणष्टग्रहतारकम्

Nang biglang magliyab ang mga araw na isinilang kay Rudra, napuno ng usok ang lahat, at naglaho sa paningin ang mga planeta at mga bituin.

Verse 16

जज्वाल सहसा दीप्तं भूमण्डलमशेषतः । ज्वालामालाकुलं सर्वमभूदेतच्चराचरम्

Biglang nagningas ang buong bilog ng daigdig sa lahat ng dako; ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw ay nalukob ng mga kuwintas ng apoy.

Verse 17

। अध्याय

Kabanata — tanda ng pamagat ng adhikāya.

Verse 18

विशालतेजसा दीप्ता महाज्वालासमाकुलाः । ददहुर्वै जगत्सर्वमादित्या रुद्रसम्भवाः

Nagniningas sa napakalaking liwanag at napaliligiran ng dambuhalang apoy, ang mga Āditya—isinilang kay Rudra—ay tunay na sinunog ang buong sansinukob.

Verse 19

आदित्यानां रश्मयश्च संस्पृष्टा वै परस्परम् । एवं ददाह भगवांस्त्रैलोक्यं सचराचरम्

Nagtagpo at nagsanib ang mga sinag ng mga Āditya sa isa’t isa; kaya’t ang Mapagpalang Panginoon ay sinunog ang tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 20

सप्तद्वीपप्रमाणस्तु सोऽग्निर्भूत्वा महेश्वरः । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां निर्ददाह वसुंधराम्

Naging Apoy si Maheśvara, lumawak ayon sa sukat ng pitóng dvīpa, at sinunog ang daigdig na napapaligiran ng mga karagatan ng pitóng dvīpa.

Verse 21

सुमेरुमन्दरान्तां च निर्दहुर्वसुधां तदा । भित्त्वा तु सप्तपातालं नागलोकं ततोऽदहत्

Noon ay sinunog niya ang lupa hanggang Sumeru at Mandara; at binutas ang pitóng pātāla, saka sinunog ang daigdig ng mga Nāga.

Verse 22

भूम्यधः सप्तपातालान्निर्दहंस्तारकैः सह । चचाराग्निः समन्तात्तु निर्दहन्वै युधिष्ठिर

Sa ilalim ng lupa, sinusunog ang pitóng pātāla kasama ng mga bituin, ang Apoy ay gumala sa lahat ng dako—tunay, O Yudhiṣṭhira—nilalamon ang lahat.

Verse 23

धम्यमान इवाङ्गारैर्लोहरात्रिरिव ज्वलन् । तथा तत्प्राज्वलत्सर्वं संवर्ताग्निप्रदीपितम्

Parang hinipan upang mag-alab sa baga, nagliliyab na tila gabing maitim na bakal; kaya ang lahat ay biglang nagningas, pinasiklab ng apoy ng pagkalusaw ng sansinukob.

Verse 24

निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिर्निर्निर्झरसरः सरित् । विशीर्णशैलशृङ्गौघा कूर्मपृष्ठोपमाभवत्

Naging lupang walang punò at walang damo; naglaho ang mga batis, lawa, at ilog. Naiwan ang mga pulutong ng wasak na tuktok ng bundok, at ang daigdig ay naging tulad ng likod ng pagong.

Verse 25

ज्वालामालाकुलं कृत्वा जगत्सर्वं चिदामकम् । महारूपधरो रुद्रो व्यतिष्ठत महेश्वरः

Pinuno Niya ang buong sansinukob ng mga kuwintas ng apoy, ginawang nagliliyab na abo ang daigdig; si Rudra, taglay ang napakalawak at kakila-kilabot na anyo, ay tumindig bilang Maheśvara.

Verse 26

समातृगणभूयिष्ठा सयक्षोरगराक्षसा । ततो देवी महादेवं विवेश हरिलोचना

Pagkatapos, ang Diyosa—napaliligiran lalo na ng mga pulutong ng mga Ina, kasama ang mga Yakṣa, mga nilalang-ahas, at mga Rākṣasa—ay pumasok kay Mahādeva, siya na may matang gaya ng lotus.

Verse 27

निर्वाणं परमापन्ना शान्तेव शिखिनः शिखा । जगत्सर्वं हि निर्दग्धं त्रिभिर्लोकैः सहानघ

Naabot ang katahimikang sukdulan—gaya ng apoy na napawi ang liyab—nang ang buong sansinukob, kasama ang tatlong daigdig, ay ganap na masunog, O walang dungis.

Verse 28

रुद्रप्रसादान्मुक्त्वा मां नर्मदां चाप्ययोनिजाम् । युगानामयुतं देवो मया चाद्य बुभक्षणात्

Sa biyaya ni Rudra, iniligtas Niya ako—at pati ang Narmadā na di-isinilang sa sinapupunan; sa loob ng sampung libong yuga, ang Diyos (ng pagkalusaw) ay tumigil sa paglamon, at hanggang ngayon ay hindi Niya siya nilalamon.

Verse 29

पुरा ह्याराधितः शूली तेनाहमजरामरः । अघमर्षणघोरं च वामदेवं च त्र्यम्बकम्

Noong una, sinamba ang Panginoong may Trisula; sa pagsambang iyon ako’y naging di-naluluma at di-namamatay—sa pamamagitan ng (mga anyo/mantra) na Aghamarṣaṇa, Ghora, Vāmadeva, at Tryambaka.

Verse 30

ऋषभं त्रिसुपर्णं च दुर्गां सावित्रमेव च । बृहदारण्यकं चैव बृहत्साम तथोत्तरम्

(Kanyang binigkas) ang himnong Ṛṣabha, ang Trisuparṇa, ang Durgā, at ang Sāvitra (Gāyatrī); gayundin ang Bṛhadāraṇyaka (Upaniṣad), ang Bṛhatsāman, at ang ‘Uttara’ na karugtóng awit.

Verse 31

रौद्रीं परमगायत्रीं शिवोपनिषदं तथा । यथा प्रतिरथं सूक्तं जप्त्वा मृत्युंजयं तथा

Inulit din niya ang Raudrī na himno, ang kataas-taasang Gāyatrī, at ang Śiva-Upaniṣad; gayundin ang Pratiratha-sūkta; at inawit din niya ang Mṛtyuñjaya na mantra.

Verse 32

सरित्सागरपर्यन्ता वसुधा भस्मसात्कृता । वर्जयित्वा महाभागां नर्मदाममृतोपमाम्

Ang daigdig—kasama ang mga ilog at mga dagat—ay naging abo; tanging ang pinagpalang Narmadā, na tulad ng mismong amṛta, ang hindi nadamay.

Verse 33

महेन्द्रो मलयः सह्यो हेमकूटोऽथ माल्यवान् । विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः

Mahendra, Malaya, Sahya, Hemakūṭa, Mālyavān, Vindhya, at Pāriyātra—ang pitong ito ang bantog na mga ‘bundok ng angkan’ (kulaparvata).

Verse 34

द्वादशादित्यनिर्दग्धाः शैलाः शीर्णशिलाः पृथक् । भस्मीभूतास्तु दृश्यन्ते न नष्टा नर्मदा तदा

Ang mga bundok, tinupok ng labindalawang araw, ay nagkahiwa-hiwalay, wasak ang mga bato; nakita silang naging abo—ngunit noon, ang Narmadā ay hindi napuksa.

Verse 35

हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्च गिरिश्रेष्ठो नीलः श्वेतोऽथ शृङ्गवान्

Himavān at Hemakūṭa; Niṣadha at Gandhamādana; si Mālyavān, ang pinakadakila sa mga bundok; at gayundin sina Nīla, Śveta, at Śṛṅgavān—

Verse 36

एते पर्वतरा जानो देवगन्धर्वसेविताः । युगान्ताग्निविनिर्दग्धाः सर्वे शीर्णमहाशिलाः

Ang mga haring-bundok na ito, na pinaglilingkuran ng mga deva at gandharva, ay pawang tinupok ng apoy sa wakas ng yugto; ang kanilang dambuhalang bato’y nagkadurug-durog.

Verse 37

एवं मया पुरा दृष्टो युगान्ते सर्वसंक्षयः । वर्जयित्वा महापुण्यां नर्मदां नृपसत्तम

Ganyan ko noon nakita ang ganap na pagkalusaw sa wakas ng yugto; datapwat, O pinakamainam sa mga hari, ang lubhang mapagpala na Narmadā lamang ang hindi napinsala.