Adhyaya 168

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे रोधस्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa timog na pampang ng Narmadā naroon ang dakilang Aṅkūreśvara—isang tīrtha na puspos ng lahat ng kagalingan, bantog sa tatlong daigdig.

Verse 2

यत्र सिद्धं महारक्ष आराध्य तु महेश्वरम् । शङ्करं जगतः प्राणं स्मृतिमात्रावहारिणम्

Doon, ang isang makapangyarihang rākṣasa ay nagkamit ng tagumpay sa pagsamba kay Maheśvara—kay Śaṅkara, ang mismong hininga ng sanlibutan, na nagkakaloob ng biyaya sa pag-alaala lamang.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । किं तद्रक्षो द्विजश्रेष्ठ किंनाम कस्य वान्वये । एतद्विस्तरतः सर्वं कथयस्व ममानघ

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, sino ang rākṣasang iyon—ano ang kanyang pangalan, at saang angkan siya nabibilang? Isalaysay mo sa akin ang lahat nang masinsinan, O walang kasalanan.

Verse 4

अज्ञानतिमिरान्धा ये पुमांसः पापकारिणः । युष्मद्विधैर्दीपभूतैः पश्यन्ति सचराचरम्

Ang mga taong nabubulag ng dilim ng kamangmangan at gumagawa ng kasalanan ay nakakikita sa buong daigdig—gumagalaw man o di-gumagalaw—dahil sa mga pantas na tulad ninyo na nagsisilbing mga ilawan ng liwanag.

Verse 5

धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । स्मितं कृत्वा बभाषे तां कथां पापप्रणाशनीम्

Nang marinig ang mga salita ni Dharmaputra, si Mārkaṇḍeya, ang panginoon ng mga muni, ay ngumiti at saka nagsalita ng banal na salaysay na pumupuksa sa kasalanan.

Verse 6

मार्कण्डेय उवाच । मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्यो नाम पार्थिव । वेदशास्त्रप्रवक्ता च साक्षाद्वेधा इवापरः

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: O hari, may isang nagngangalang Pulastya—ang anak na isinilang sa isip ni Brahmā—tagapagpaliwanag ng mga Veda at mga śāstra, na wari’y isa pang Lumikha mismo.

Verse 7

तृणबिन्दुसुता तस्य भार्यासीत्परमेष्ठिनः । तस्य धर्मप्रसङ्गेन पुत्रो जातो महामनाः

Ang kaniyang asawa, O hari, ay anak ni Tṛṇabindu. Sa kanilang matuwid na pagsasama, isinilang ang isang anak na dakila ang loob.

Verse 8

यस्माद्वेदेतिहासैश्च सषडङ्गपदक्रमाः । विश्रान्ता ब्रह्मणा दत्ता नाम विश्रवसेति च

Sapagkat sa kaniya nanahan ang mga Veda at mga Itihāsa, kasama ang anim na sangay at ang maayos na pagbigkas ng mga salita, at ito’y ipinagkaloob ni Brahmā, kaya tinawag siyang ‘Viśravas’.

Verse 9

कस्मिंश्चिदथ काले च भरद्वाजो महामुनिः । स्वसुतां प्रददौ राजन्मुदा विश्रवसे नृप

Pagkaraan, sa isang panahon, ang dakilang muni na si Bharadvāja ay masayang ipinakasal ang kaniyang sariling anak na babae kay Viśravas, O hari.

Verse 10

स तया रमते सार्धं पौलोम्या मघवा इव । मुदा परमया राजन्ब्राह्मणो वेदवित्तमः

Ang brāhmaṇa na lubos na nakaaalam sa Veda ay nakipagdiwang at nagalak na kasama niya, O hari—gaya ni Maghavā (Indra) kay Paulomī.

Verse 11

केनचित्त्वथ कालेन पुत्रः पुत्रगुणैर्युतः । जज्ञे विश्रवसो राजन्नाम्ना वैश्रवणः श्रुतः

Pagkaraan ng ilang panahon, O hari, isinilang kay Viśravas ang isang anak na may mabubuting katangian, na nakilala sa pangalang Vaiśravaṇa.

Verse 12

सोऽपि मौनव्रतं कृत्वा बालभावाद्युधिष्ठिर । सर्वभूताभयं दत्त्वा चचार परमं व्रतम्

Siya man din, O Yudhiṣṭhira, mula pagkabata’y tumupad sa panatang katahimikan; at sa pagkakaloob ng kawalang-takot sa lahat ng nilalang, isinagawa niya ang kataas-taasang panata.

Verse 13

तस्य तुष्टो महादेवो ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सह । सखित्वं चेश्वरो दत्त्वा धनदत्वं जगाम ह

Nalugod sa kanya si Mahādeva, at si Brahmā kasama ang mga brahmarṣi; ipinagkaloob ng Panginoon ang pakikipagkaibigan, at kanyang natamo ang katayuang ‘Dhanada’, ang tagapagkaloob at panginoon ng yaman.

Verse 14

यमेन्द्रवरुणानां च चतुर्थस्त्वं भविष्यसि । ब्रह्माप्युक्त्वा जगामाशु लोकपालत्वमीप्सितम्

“Sa gitna nina Yama, Indra, at Varuṇa, ikaw ang magiging ikaapat.” Pagkasabi nito, si Brahmā ay dagling lumisan, nakatuon sa minimithing katayuan bilang Lokapāla, tagapagbantay ng daigdig.

Verse 15

ततस्त्वनन्तरे काले कैकसी नाम राक्षसी । पातालं भूतलं त्यक्त्वा विश्रवं चकमे पतिम्

Pagkaraan, sa di-kalaunan, isang rākṣasī na nagngangalang Kaikasī—iniwan ang Pātāla at ang lupang ibabaw—ay pinili si Viśravas bilang asawa.

Verse 16

पुत्रोऽथ रावणो जातस्तस्या भरतसत्तम । कुम्भकर्णो महारक्षो धर्मात्मा च विभीषणः

Mula sa kanya ay isinilang ang anak na si Rāvaṇa, O pinakadakila sa mga Bharata; at (isinilang din) si Kumbhakarṇa, ang makapangyarihang rākṣasa, at si Vibhīṣaṇa na likas na matuwid.

Verse 17

कुम्भश्चैव विकुम्भश्च कुम्भकर्णसुतावुभौ । महाबलौ महावीर्यौ महान्तौ पुरुषोत्तम

Si Kumbha at si Vikumbha—kapwa anak ni Kumbhakarṇa—ay may dakilang lakas at dakilang kagitingan, O Puruṣottama.

Verse 18

अङ्कूरो राक्षसश्रेष्ठः कुम्भस्य तनयो महान् । विभीषणं च गुणवद्दृष्ट्वैवं राक्षसोत्तमः

Si Aṅkūra, dakilang Rākṣasa, ang marangal na anak ni Kumbha—nang makita si Vibhīṣaṇa na puspos ng mga kabutihan—ay napagnilay, O pinakadakila sa mga Rākṣasa.

Verse 19

ततः स यौवनं प्राप्य ज्ञात्वा रक्षः पितामहम् । परं निर्वेदमापन्नश्चचार सुमहत्तपः

Pagkaraan, nang marating niya ang kabataan at makilala ang kanyang mga ninunong Rākṣasa, siya’y nalugmok sa malalim na paglayo sa pagnanasa at nagsagawa ng napakadakilang tapasya.

Verse 20

दक्षिणं पश्चिमं गत्वा सागरं पूर्वमुत्तरम् । नर्मदायां प्रसङ्गेन ह्यङ्कूरो राक्षसेश्वरः

Naparoon siya sa timog at kanluran, sa karagatan, gayundin sa silangan at hilaga; at sa isang itinakdang pagkakataon, si Aṅkūra—panginoon ng mga Rākṣasa—ay dumating sa Narmadā (Revā).

Verse 21

तपश्चचार सुमहद्दिव्यं वर्षशतं किल । ततस्तुष्टो महादेवः साक्षात्परपुरंजयः

Nagsagawa siya ng napakadakilang, banal na tapasya sa loob ng sandaang makalangit na taon. Pagkaraan, nalugod si Mahādeva—yaong tuwirang mananakop sa mga lungsod ng kaaway.

Verse 22

वरेण छन्दयामास राक्षसं वृषकेतनः । वरं वृणीष्व भद्रं ते तव दास्यामि सुव्रत

Si Vṛṣaketu (Śiva) ay nagbigay-lugod sa Rākṣasa sa pamamagitan ng isang biyaya: “Pumili ka ng biyaya—nawa’y maging mapalad ka; ipagkakaloob ko ito sa iyo, O tagapag-ingat ng mabubuting panata.”

Verse 23

प्रोवाच राक्षसो वाक्यं देवदेवं महेश्वरम् । वरदं सोऽग्रतो दृष्ट्वा प्रणम्य च पुनःपुनः

Pagkaraan, nagsalita ang Rākṣasa kay Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos. Nang makita niya sa harap ang Tagapagkaloob ng biyaya, siya’y yumukod nang paulit-ulit at nagsalita sa Kanya.

Verse 24

यदि तुष्टो महादेव वरदोऽसि सुरेश्वर । दुर्लभं सर्वभूतानाममरत्वं प्रयच्छ मे

“Kung ikaw ay nalugod, O Mahādeva—O Panginoon ng mga diyos, Tagapagkaloob ng biyaya—ipagkaloob mo sa akin ang kawalang-kamatayan, na napakabihira para sa lahat ng nilalang.”

Verse 25

मम नाम्ना स्थितोऽनेन वरेण त्रिपुरान्तक । सदा संनिहितोऽप्यत्र तीर्थे भवितुमर्हसि

“O Tripurāntaka, sa biyayang ito na itinatag sa aking pangalan, marapat na pumayag Kang manatiling laging naririto sa banal na tīrtha na ito.”

Verse 26

ईश्वर उवाच । यावद्विभीषणमतं यावद्धर्मनिषेवणम् । करिष्यसि दृढात्मा त्वं तावदेतद्भविष्यति

Sinabi ni Īśvara: “Hangga’t ikaw, matatag ang loob, ay naninindigan sa pasya ni Vibhīṣaṇa—hangga’t ikaw ay nagsasagawa at naglilingkod sa Dharma—hangga’t gayon, mananatiling ganap ang biyayang ito.”

Verse 27

एवमुक्त्वा ययौ देवः सर्वदैवतपूजितः । विमानेनार्कवर्णेन कैलासं धरणीधरम्

Pagkasabi nito, ang Diyos na sinasamba ng lahat ng mga diyos ay lumisan, sakay ng makalangit na vimāna na kulay-araw, patungong Kailāsa, ang bundok na sumasandig sa daigdig.

Verse 28

गते चादर्शनं देवे स्नात्वाचम्य विधानतः । स्थापयामास राजेन्द्र ह्यङ्कूरेश्वरमुत्तमम्

Nang ang Panginoon ay lumisan at di na makita, siya’y naligo at sumimsim ng tubig ayon sa tuntunin; saka, O hari, itinatag at itinalaga niya ang dakilang Aṅkūreśvara.

Verse 29

गन्धपुष्पैस्तथा धूपैर्वस्त्रालङ्कारभूषणैः । पताकैश्चामरैश्छत्रैर्जयशब्दादिमंगलैः

Sa mga pabango at bulaklak, gayundin sa insenso, sa mga kasuotan at palamuti; sa mga watawat, mga pamaypay na buntot-yak, at mga payong, at sa mga mapalad na ritong nagsisimula sa sigaw ng tagumpay—(siya’y sumamba).

Verse 30

पूजयित्वा सुरेशानं स्तोत्रैर्हृद्यैः सुपुष्कलैः । जगाम भवनं रक्षो यत्र राजा विभीषणः

Matapos sambahin si Sureśāna sa mga kaaya-aya at saganang himno, ang Rākṣasa ay nagtungo sa tahanan kung saan naroon si Haring Vibhīṣaṇa.

Verse 31

पूजितः स यथान्यायं दानसन्मानगौरवैः । सौदर्ये स्थापितो भावे सोऽवात्सीत्परयामुदा

Siya’y nararapat na pinarangalan sa mga handog, paggalang, at mapitagang pagpupugay; at sa diwang magkapatid na pagkakaisa, siya’y nanahan doon na may dakilang kagalakan.

Verse 32

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । अङ्कूरेश्वरनामानं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Sinumang maligo sa banal na tīrtha roon at sumamba kay Parameśvara na tinatawag na Aṅkūreśvara, ay magkakamit ng bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 33

माण्डव्यखातमारभ्य सङ्गमं वापि यच्छुभम् । रेवाया आमलक्याश्च देवक्षेत्रं महेश्वरम्

Mula sa banal na lawa ni Māṇḍavya hanggang sa mapalad na tagpuan ng Revā at Āmalakī, ang buong pook na ito ay banal na bukirin (devakṣetra) ni Maheśvara.

Verse 34

माण्डव्यखातात्पश्चिमतस्तीर्थं तदङ्कूरेश्वरम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः

Sa kanluran ng banal na hukay ni Māṇḍavya ay naroon ang tīrtha na tinatawag na Aṅkūreśvara. Ang taong maligo roon, na dalisay at may pusong disiplinado, ay nagiging karapat-dapat sa susunod na ritwal.

Verse 35

सन्ध्यामाचम्य यत्नेन जपं कृत्वाथ भारत । तर्पयित्वा पित्ःन्देवान्मनुष्यान् भरतर्षभ

O Bhārata, matapos isagawa ang sandhyā at uminom ng tubig na pampadalisay (ācamana) nang may pag-iingat, at matapos ang japa, maghandog ng tarpana sa mga Pitṛ, sa mga Deva, at sa mga tao—O dakilang Bharata.

Verse 36

सचैलः क्लिन्नवसनो मौनमास्थाय संयतः । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यामुपोष्य विधिवन्नरः

Nakasuot ng kasuotan at pinananatiling basa ang damit, nananatiling tahimik at may pagpipigil-sa-sarili, ang tao ay mag-ayuno ayon sa tuntunin—sa ikawalong araw ng buwan o sa ika-labing-apat.

Verse 37

पूजां यः कुरुते राजंस्तस्य पुण्यफलं शृणु । साग्रं तु योजनशतं तीर्थान्यायतनानि च

O Hari, pakinggan mo, O Hari, ang banal na bunga ng sinumang nagsasagawa ng pagsamba. Sa kanya, sa loob ng mahigit isang daang yojana, ang mga tīrtha at mga sagradong dambana ay waring tunay nang nadalaw at nasilayan.

Verse 38

भवन्ति तानि दृष्टानि ततः पापैः प्रमुच्यते । तत्र तीर्थे तु यद्दानं देवमुद्दिश्य दीयते

Ang mga iyon ay itinuturing na tunay nang nakita; kaya’t ang tao’y napapalaya sa mga kasalanan. At sa tīrthang yaon, anumang kawanggawang iniaalay na iniuukol sa Diyos,

Verse 39

स्नात्वा तु विधिवत्पात्रे तदक्षयमुदाहृतम् । होमाद्दशगुणं प्रोक्तं फलं जाप्ये ततोऽधिकम्

Pagkaligo, ang anumang ibinibigay ayon sa tuntunin sa karapat-dapat na tatanggap ay ipinahahayag na di-nauubos. Ang bunga nito’y sinasabing sampung ulit kaysa homa, at ang bunga ng japa ay higit pa roon.

Verse 40

त्रिगुणं चोपवासेन स्नानेन च चतुर्गुणम् । संन्यासं कुरुते यस्तु प्राणत्यागं करोति वा

Sa pag-aayuno, ang bunga’y nagiging tatlong ulit; sa pagligo, nagiging apat na ulit. At sinumang magsagawa roon ng pagtalikod sa mundo, o maging magbuwis ng buhay (doon),

Verse 41

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । कृमिकीटपतङ्गानां तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । अङ्कूरेश्वरनामाख्ये मृतानां सुगतिर्भवेत्

Ang kanyang landas ay nagiging di na maibabalik—tungo sa daigdig ni Rudra, walang alinlangan. O Yudhiṣṭhira, maging ang mga uod, insekto, at mga ibong namamatay sa tīrthang tinatawag na Aṅkūreśvara, ay nagkakamit ng mapalad na hantungan.

Verse 42

एतत्ते कथितं राजन्नङ्कूरेश्वरसम्भवम् । तीर्थं सर्वगुणोपेतं परमं पापनाशनम्

O Hari, ito’y aking isinalaysay sa iyo—ang pinagmulan at kadakilaan ni Aṅkūreśvara: isang banal na tīrtha na hitik sa lahat ng kagalingan, at lubos na pumupuksa sa kasalanan.

Verse 43

येऽपि शृण्वन्ति भक्त्येदं कीर्त्यमानं महाफलम् । लभन्ते नात्र सन्देहः शिवस्य भुवनं हि ते

Maging yaong mga nakikinig nito nang may debosyon, habang ito’y ipinahahayag na may dakilang bunga—walang pag-aalinlangan—nakakamtan nila ang daigdig ni Śiva.

Verse 168

। अध्याय

Kabanata (pamagat).