Adhyaya 161
Sa Kabanata 161, ginagabayan ni Mārkaṇḍeya si Haring Yudhiṣṭhira sa pagdalaw sa Sarpa-tīrtha, isang pambihirang banal na tawiran ng paglalakbay-diyos kung saan ang mga dakilang nāga ay nagkamit ng tagumpay sa pamamagitan ng mahigpit na tapas (matinding pag-aayuno at pagninilay). Inililista ang mga tanyag na nilalang-ahas—Vāsuki, Takṣaka, Airāvata, Kāliya, Karkoṭaka, Dhanañjaya, Śaṅkhacūḍa, Dhṛtarāṣṭra, Kulika, Vāmana at ang kanilang mga angkan—upang ipakita ang pook bilang isang buhay na sagradong pamayanan kung saan ang asetikong pagsisikap ay nagbubunga ng dangal at ligaya. Pagkaraan, tumutungo ang salaysay sa aral ng ritwal at asal: ang pagligo sa Sarpa-tīrtha at pag-aalay ng tarpaṇa sa mga ninuno at sa mga diyos ay sinasabing (ayon sa naunang pahayag ni Śaṅkara) nagkakaloob ng gantimpalang kasinghalaga ng sakripisyong Vājapeya. May aral ding pananggalang: ang mga naligo roon ay inilalarawang malaya sa takot sa ahas at alakdan. Sa huli, itinatakda ang isang tiyak na pagtalima sa Mārgaśīrṣa kṛṣṇa aṣṭamī: pag-aayuno, pagpapanatili ng kalinisan, pagpuno sa liṅga ng linga (tila), pagsamba gamit ang pabango at mga bulaklak, saka pagpapatirapa at paghingi ng tawad/pagsisisi. Ipinapangako ng phalāśruti ang kaligayahan sa langit ayon sa dami ng linga at handog, at muling pagsilang sa dalisay na angkan na may kagandahan, kapalaran, at malaking yaman.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सर्पतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महासर्पास्तपस्तप्त्वा युधिष्ठिर
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O dakilang hari, magtungo ka sa walang kapantay na Sarpa-tīrtha; doon ang mga dakilang ahas, matapos magsagawa ng matitinding tapas, ay nagkamit ng siddhi, O Yudhiṣṭhira.”
Verse 2
वासुकिस्तक्षको घोरः सार्प ऐरावतस्तथा । कालियश्च महाभागः कर्कोटकधनंजयौ
Sina Vāsuki, ang kakila-kilabot na Takṣaka, si Sārpa, gayundin si Airāvata; at si Kāliya na mapalad, kasama sina Karkoṭaka at Dhanaṃjaya—
Verse 3
शङ्खचूडो महातेजा धृतराष्ट्रो वृकोदरः । कुलिको वामनश्चैव तेषां ये पुत्रपौत्रिणः
Si Śaṅkhacūḍa na may dakilang ningning, si Dhṛtarāṣṭra, si Vṛkodara, si Kulika, at si Vāmana rin—at yaong kanilang mga anak at mga apo—
Verse 4
तत्र तीर्थे महापुण्ये तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् । भुञ्जन्ति विविधान्भोगान्क्रीडन्ति च यथासुखम्
Doon sa lubhang banal at dakilang tīrtha, matapos magsagawa ng napakahirap na tapas, tinatamasa nila ang sari-saring ligaya at naglalaro ayon sa kanilang nais.
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । वाजपेयफलं तस्य पुरा प्रोवाच शङ्करः
At sinumang maligo sa tīrthang iyon at maghandog ng tarpaṇa upang masiyahan ang mga Pitṛ at ang mga diyos—noon pa man ay ipinahayag ni Śaṅkara na ang gantimpala niya’y katumbas ng bunga ng sakripisyong Vājapeya.
Verse 6
स्नातानां सर्पतीर्थे तु नराणां भुवि भारत । सर्पवृश्चिकजातिभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
Sa mga taong naligo sa Sarpa-tīrtha, O Bhārata, walang anumang takot sa mga uri ng ahas at alakdan ang masusumpungan saanman sa lupa.
Verse 7
मृतो भोगवतीं गत्वा पूज्यमानो महोरगैः । नागकन्यापरिवृतो महाभोगपतिर्भवेत्
Pagkamatay, makarating sa Bhogavatī, pinararangalan ng mga dakilang nāga; napalilibutan ng mga dalagang nāga, nagiging panginoon siya ng napakalawak na kaluguran.
Verse 8
मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्
Sa ikawalong tithi sa madilim na kalahati ng buwang Mārgaśīrṣa, matapos mag-ayuno at magpakadalisay, ialay at ipuno ng linga ni Śiva ang mga butil ng linga (sesame), at ayon sa kakayahan ay sambahin nang marangal sa pabango at mga bulaklak.
Verse 9
एवं विधाय विधिवत्प्रणिपत्य क्षमापयेत् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नरेश्वर
Sa gayong paraan, matapos gawin nang wasto ang itinakdang ritwal, yumukod at humingi ng kapatawaran. Ngayon pakinggan mo, O panginoon ng mga tao, ang bungang itinakda para sa pagtalimang ito.
Verse 10
तिलास्तत्र च यत्संख्याः पत्रपुष्पफलानि च । तावत्स्वर्गपुरे राजन्मोदते कालमीप्सितम्
O Hari, kung gaano karami roon ang mga butil ng linga (sesame), at kung gaano karami ang mga dahon, bulaklak, at bunga na inialay, gayon din kahaba ang panahong siya’y nagagalak sa lungsod ng langit, tinatamasa ang ninanais na panahon.
Verse 11
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले । सुरूपः सुभगश्चैव धनकोटिपतिर्भवेत्
Pagkaraan, pagkalaglag niya mula sa langit, siya’y isisilang sa isang dalisay at walang dungis na angkan; marikit ang anyo at mapalad, at magiging panginoon ng kayamanang umaabot sa maraming koro.
Verse 161
। अध्याय
Kabanata (wakas ng kabanata).