Adhyaya 160
Nagsalita si Mārkaṇḍeya sa isang inapo ni Pāṇḍu at itinuro ang “walang kapantay” na Mokṣatīrtha, isang banal na tawiran ng paglaya na dinadalaw ng mga deva, gandharva, at mga r̥ṣi na mapag-asceta. Sinasabi ng teksto na marami ang hindi nakakakilala sa pook na ito dahil sa pagkalito na dulot ng māyā ni Viṣṇu, samantalang ang mga r̥ṣi na ganap na nagtagumpay sa pagsasanay ay nakamit ang mokṣa roon. Kasunod nito, binanggit ang mga dakilang pantas—Pulastya, Pulaha, Kratu, Prācetasa, Vasiṣṭha, Dakṣa, Nārada, at iba pa—at ipinahayag na “pitong libo” na maharlikang nilalang, kasama ang kanilang mga anak, ang umabot sa paglaya sa lugar na iyon; kaya kinikilala ang tīrtha bilang “tagapagkaloob ng mokṣa.” Itinatakda rin ang isang saṅgama: sa gitna ng agos, ang ilog na tinatawag na Tamahā ay bumubuhos at nagtatagpo, at ang pagsasanib na iyon ay pinupuri bilang sumisira sa lahat ng kasalanan. Ang wastong pagbigkas ng Gāyatrī japa sa pook na ito ay itinuturing na katumbas ng bunga ng malawak na pag-aaral ng Veda (Ṛg/Yajus/Sāman), at ang mga handog, oblation, at pagbigkas ng banal na salita roon ay nagiging di-nasisira at isang higit na dakilang daan tungo sa paglaya. Sa wakas, sinasabi na ang mga dwija na tumalikod sa daigdig at pumanaw sa tīrtha na ito ay makakamtan ang anivartikā gati—kapalarang hindi na bumabalik—dahil sa kapangyarihan ng lugar; binanggit nang maikli ang pamamaraan, bagaman ang mas malawak na paglalarawan ay itinuturo sa Purāṇa.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्पाण्डुपुत्र मोक्षतीर्थमनुत्तमम् । सेवितं देवगन्धर्वैर्मुनिभिश्च तपोधनैः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan, O anak ni Pāṇḍu, dapat kang magtungo sa walang kapantay na Mokṣatīrtha, na dinarayo at iginagalang ng mga deva, Gandharva, at mga muni na may yaman ng tapas.”
Verse 2
बहवस्तन्न जानन्ति विष्णुमायाविमोहिताः । यत्र सिद्धा महाभागा ऋषयः सतपोधनाः
Marami ang hindi nakaaalam nito, nalilinlang ng māyā ni Viṣṇu; doon nananahan ang mga siddha, ang mga mapalad na ṛṣi, na tunay na mayaman sa tapas, na nagkamit ng ganap na katuparan.
Verse 3
पुलस्त्यः पुलहो विद्वान्क्रतुश्चैव महामतिः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च दक्षो नारद एव च
Si Pulastya, si Pulaha na pantas, at si Kratu na may dakilang talino; si Prācetasa, si Vasiṣṭha, si Dakṣa, at gayundin si Nārada—pawang kaugnay sa kabanalan ng tīrtha na yaon.
Verse 4
एते चान्ये महाभागाः सप्तसाहस्रसंज्ञिताः । मोक्षं गताः सह सुतैस्तत्तीर्थं तेन मोक्षदम्
Ang mga ito at iba pang mapalad na dakila, na tinatawag na “Pitong Libo,” ay nagtamo ng mokṣa kasama ang kanilang mga anak; kaya ang tīrtha na iyon ay bantog bilang tagapagkaloob ng kalayaan.
Verse 5
तत्र प्रवाहमध्ये तु पतिता तमहा नदी । तत्र तत्सङ्गमं तीर्थं सर्वपापक्षयंकरम्
Doon, sa gitna ng pangunahing agos, bumubuhos ang ilog na Tamahā; at sa pagsasanib na iyon ay may tīrtha na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 6
ऋग्यजुःसामसंज्ञानामभ्यस्तानां तु यत्फलम् । सम्यग्जप्त्वा तु विधिना गायत्रीं तत्र तल्लभेत्
Anumang bunga ang nakukuha sa ganap na pag-aaral ng Ṛg, Yajus, at Sāman—yaon ding bunga ang matatamo roon sa wastong pagbigkas ng Gāyatrī ayon sa tuntunin.
Verse 7
तत्र दत्तं हुतं जप्तं तीर्थसेवार्जितं फलम् । सर्वमक्षयतां याति मोक्षसाधनमुत्तमम्
Ang kawanggawang ibinigay doon, ang handog sa apoy, ang pagbigkas ng mantra, at ang bungang natamo sa paglilingkod sa tīrtha—lahat ay nagiging di-naluluma, ang pinakadakilang daan tungo sa mokṣa.
Verse 8
तत्र तीर्थे मृतानां तु संन्यासेन द्विजन्मनाम् । अनिवर्तिका गतिस्तेषां मोक्षतीर्थप्रभावतः
Sa banal na tīrtha roon, ang mga dalawang-ulit na isinilang na pumanaw habang nasa sanyāsa, ay may landasing di na nagbabalik—sa bisa ng Mokṣatīrtha.
Verse 9
एष ते विधिरुद्दिष्टः संक्षेपेण मयानघ । व्युष्टिस्तीर्थस्य महती पुराणे याभिधीयते
Ganito, O walang dungis, aking ipinahayag sa iyo nang maikli ang itinakdang paraan; ang dakila at mas ganap na paglalarawan ng tīrthang ito ay sinasabi sa Purāṇa.
Verse 160
। अध्याय
“Kabanata.” (tanda ng paglipat sa kabanata)