Adhyaya 156
Inilalarawan ni Mārkaṇḍeya ang Śuklatīrtha sa ilog Narmadā (Revā) bilang isang walang kapantay na pook-paglalakbay-dambana, nasa lupang may hilig ayon sa direksiyon at dinadalaw ng mga ṛṣi. Ang diwa ng kabanata ay nakasandig sa takdang panahon at sa pagpapakita ng Diyos: sa Kṛṣṇapakṣa Caturdaśī—lalo na sa buwan ng Vaiśākha at binibigyang-diin din sa Kārttika—dumarating si Śiva mula Kailāsa kasama si Umā; matapos ang ritwal na pagligo, sinasabing maaaring masilayan Siya. Kasama sa banal na pagdiriwang ang mga makalangit na pangkat—Brahmā, Viṣṇu, Indra, Gandharva, Apsaras, Yakṣa, Siddha, Vidyādhara, at Nāga—na nakikibahagi sa kapangyarihang nagpapadalisay ng tīrtha. Paulit-ulit na itinatampok ang lohika ng pag-alis ng kasalanan: ang pagligo rito ay inihahambing sa telang nililinis ng tagalaba, at maging mabibigat na pagkukulang ay nalulunasan sa itinakdang mga pagtalima. Ang mga ritwal para sa mga ninuno (tarpaṇa at pag-aalay ng tubig ng Revā) ay nagdudulot ng matagal na kasiyahan sa pitṛ. Tinalakay rin ang mga handog at dāna—tulad ng kumot na binabad sa ghee, ginto ayon sa kakayahan, at iba pang kaloob (sapin sa paa, payong, higaan, upuan, pagkain, tubig, butil)—at iniuugnay sa hantungan pagkamatay: Śiva-loka/Rudra-loka, at sa isang hiwalay na hibla ng asetikong ritwal, ang lungsod ni Varuṇa. Kabilang pa ang isang buwang pag-aayuno, pradakṣiṇā (itinuturing na parang pag-ikot sa buong daigdig), vṛṣa-mokṣa (pagpapalaya ng toro), pag-aalay ng pinalamutian na dalaga ayon sa kaya, at pagsamba sa “magandang pares” na iniaalay kay Rudra upang matiyak na hindi maghihiwalay sa mga susunod na kapanganakan. Sa wakas, sinasabi ng phalaśruti na ang taimtim na pakikinig ay nagbibigay ng ninanais—anak, yaman, o kalayaan (mokṣa)—sa tinig ng mapagkakatiwalaang pamana.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर । शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O panginoon ng mga tao, sa mga daigdig ay walang banal na tawiran, ni sa buong lupa, na inaawit na maihahambing—sa anumang sukatan—sa Śuklatīrtha.
Verse 2
शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्
Ang Śuklatīrtha ay isang dakilang tīrtha na nasa Narmadā, sa lupang pahilig sa silangan at hilaga, na dinadalaw at pinaglilingkuran ng mga pangkat ng mga muni.
Verse 3
वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः
Sa buwan ng Vaiśākha, sa ika-labing-apat ng madilim na kalahati, si Śaṅkara mismo’y dumarating mula sa Kailāsa, kasama si Umā.
Verse 4
मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः
Pagkaligo sa tanghaling-tapat, namamasdan niya ang Sarili sa pamamagitan ng Sarili. Kasama sina Brahmā, Viṣṇu, at Indra, nananatili siyang nakalubog sa pagninilay sa Śuklatīrtha.
Verse 5
कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम । ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने
O pinakamainam sa mga tao, lalo na sa Kārttika at gayundin sa Vaiśākha, matapos maligo (sa banal na tawiran), namamasdan sa araw ding iyon sina Brahmā, Viṣṇu, at Mahādeva.
Verse 6
देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्
Si Indra, hari ng mga diyos, na nakahimpil sa landas ng hangin kasama ang mga deva, ay naliligo sa ika-labing-apat ng madilim na kalahati at namamasdan si Śaṅkara.
Verse 7
गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः । तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्
Ang mga Gandharva, Apsaras, Yakṣa, Siddha, Vidyādhara, at mga Nāga rin—sa araw na iyon, pagkakita sa Panginoon ng mga diyos, itinatakwil nila ang kasalanan.
Verse 8
अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्
Ang Śukla-tīrtha ay may lawak na kalahating yojana at ang haba’y kalahati niyon; ito’y dakilang banal na pook, hitik sa dakilang puṇya, at pumupuksa maging ng pinakamabibigat na kasalanan.
Verse 9
यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः । तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः
O pinakadakila sa mga tao, sa pook na yaon, kapag tumindig ang mga mararangal ay nakikita maging ang tuktok ng mga puno; ang sinumang manahan doon ay napapalaya sa malalaking kasalanang naipon mula pa noon.
Verse 10
पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते । उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा
Ang taong nabibigatan ng mga kasalanan at mga upapātaka ay napapalaya sa pagligo rito. Maging ang mahirap iwaksi na kasalanan ng pagpatay sa sanggol sa sinapupunan, na naipon sa sariling gawa, ay napapawi.
Verse 11
यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति । वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः
Sapagkat doon mismo nananahan ang Panginoon ng mga diyos kasama si Umā; at lalo na sa buwan ng Vaiśākha, dumarating si Śaṅkara roon mula sa Kailāsa.
Verse 12
तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप
Kaya ang tīrtha na ito’y dakilang mapagkaloob ng puṇya at pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Ito’y unang ipinahayag ni Brahmā, at ngayo’y gayon din ang aking pagsasabi sa iyo, O hari.
Verse 13
रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि
Kung paanong ang kasuotang nilabhan ng tagalaba ay nagiging dalisay, gayon din, ang pagligo ng katawan doon ay nagpapadalisay sa tao.
Verse 14
पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः । अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति
Ang taong sa unang yugto ng buhay ay gumawa ng mga kasalanan at pinalago ang mga iyon, sa Śukla-tīrtha ay napapawi ang mga ito sa pananatili roon nang isang araw at isang gabi.
Verse 15
शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम् । कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः
O dakilang hari, sa Śukla-tīrtha, kung sa gabi ng kabilugan ng buwan ay maghandog ng isang palad na tubig ng Revā (Narmadā), ang mga Pitṛ ay nagiging mapalad at tulad ni Śiva, na para bang nabigyan na ng handog sa libu-libong krore ng mga kalpa.
Verse 16
न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे । उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर
O panginoon ng mga tao, ni ina, ni ama, ni sinumang kamag-anak ay hindi makapagliligtas sa nalulunod sa karagatan ng impiyerno; tanging ang kabutihang natamo sa Śukla-tīrtha ang makaaahon sa kanya.
Verse 17
तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम् । शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत्
Sa pamamagitan ng matinding tapa at maging ng brahmacarya, hindi naaabot ng mga tao ang gayong banal na hantungan; datapwat ang nilalang na namatay sa Śukla-tīrtha, sa pagbitaw sa katawan, ay nakakamit iyon.
Verse 18
कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः
Ngunit sa buwan ng Kārttika, sa ika-labing-apat na tithi ng madilim na kalahati, ang taong may disiplina ay mag-ayuno at, sa maingat na debosyon, paliguan ang Diyos ng ghee.
Verse 19
स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम् । सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं
Pagkaligo sa bukang-liwayway sa Revā, maghandog siya, ayon sa kaya, ng kumot na may ghee, kasama ang ginto, iniaalay ito kay Śaṅkara.
Verse 20
देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम् । स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः
Dapat niyang ganap na tuparin ang handog para sa Panginoon—isang kaloob na may ghee at may ghee. Ang taong iyon, nagliliwanag sa dakilang espirituwal na ningning, pagpanaw ay tutungo sa Śivaloka.
Verse 21
एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम् । शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत्
Sinumang maligo sa Śuklatīrtha at sumamba kay Umā at Rudra ay magkakamit ng kabutihang umaangat sa dalawampu’t isang salinlahi, na nananatili hanggang sa pagkalusaw ng sansinukob.
Verse 22
गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् । मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर
At sa mga pabango, bulaklak, at insenso, matatamo niya ang bunga ng sakripisyong Aśvamedha. O hari, sinumang magsagawa roon sa tīrtha ng pag-aayuno sa loob ng isang buwan ay magkakamit ng gayong kabutihan.
Verse 23
मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः । उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्
Siya’y napapalaya sa mabibigat na kasalanang naipon sa pitong kapanganakan—gaya ng pag-inom ng gatas ng kamelyo, gatas ng tupa, at pagkain sa “bagong śrāddha” na di-wasto.
Verse 24
वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् । अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके
(Mga kasalanang) pakikipagtalik sa vṛṣalī, pagkain ng ipinagbabawal, kasalanang mula sa mandaraya sa kalakalan at sa kasinungalingan, at mga pagkukulang hinggil sa handog na kalabaw at sa pagkapari para sa di-karapat-dapat—mula sa lahat ng ito’y nalilinis ang tao.
Verse 25
वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके । एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत
O Bhārata, (mga kasalanang) pananakit sa usapin ng kabuhayan at kasaganaan, pagwasak sa kabanalan ng hanay ng kainan, at paglapastangan sa mga diyos at sa mga brāhmaṇa—gayundin ang marami pang paglabag na tulad nito—ang tinutukoy dito.
Verse 26
चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः । शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः
Sa pamamagitan ng panatang Cāndrāyaṇa, sila’y napapawi sa Śuklatīrtha—walang alinlangan. At sinumang maligo sa Śuklatīrtha at maghandog ng tarpaṇa, mga libasyon para sa kasiyahan ng mga Pitṛ at ng mga diyos—
Verse 27
तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च
Para sa kanya, yaong mga Pitṛ na lubos na nasiyahan ay nananatiling kontento sa loob ng labindalawang taon. (Maaaring ihandog sa kawanggawa) mga sandalyas at sapatos, payong, kama, at upuan din.
Verse 28
सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा । अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये
Yaong sa banal na tīrtha na yaon ay nagkakaloob ng ginto, yaman at butil; nagsasagawa ng śrāddha; at nag-aalay ng araro na may mga kasangkapan, gayundin ng pagkain na may kasamang inuming tubig—
Verse 29
हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत
Sila’y lumilisan sa daigdig na ito na masaya at napalakas; at sa kamatayan ay napaparoon sa daigdig ni Śiva—walang alinlangan. At, O Bhārata, sinumang sa tīrthang yaon, nang may debosyon, na iniuukol kay Śiva—
Verse 30
भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः । यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्
Kahit yaong mga taong nagbibigay lamang ng limos, at gayundin ng pagkain, ay tunay na napaparoon sa langit. (Lalo na) kapag ibinigay sa mga nagsasakripisyo at sa mga tumutupad ng panata na naninirahan sa tīrthang yaon—
Verse 31
अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम् । अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः
Kahit kasingliit ng dulo ng isang buhok ang ibinigay, ito’y nagiging di-nauubos. At ang sinumang, na may natipong isipan, ay pumasok sa apoy sa Śuklatīrtha—
Verse 32
रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्
Malaya sa pagkapit at pag-ayaw, at sa puso’y minumuni si Janārdana; ganap sa lahat ng minimithing layon, siya’y napaparoon sa lungsod ni Varuṇa.
Verse 33
न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर
Walang sakit ni katandaan doon, sa pook na tinitirhan ni Varuṇa, ang Panginoon ng mga tubig. At ikaw, Yudhiṣṭhira, sinumang magsagawa ng panatang anāśaka sa banal na tīrtha na iyon—
Verse 34
अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले
Ang kanyang landas ay nagiging di na maibabalik—walang alinlangan—mula sa daigdig ni Rudra. Maging walang magawa o may pagpipigil-sa-sarili, sinumang nilalang sa loob ng saklaw ng banal na pook na iyon—
Verse 35
मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्
Pagkamatay niya, walang alinlangan, siya’y nagiging tagasunod at lingkod ni Rudra. At sa Śukla Tīrtha, sinumang, ayon sa kanyang kaya, maghandog ng isang dalagang pinalamutian ng mga alahas bilang kawanggawa—(ay nakakamit ang gayong dakilang kapalaran).
Verse 36
विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्
O pinakadakila sa mga hari, sinumang magsagawa, ayon sa wastong paraan, ng ritwal ng pagpapalaya sa toro (vṛṣamokṣaṇa)—ang bungang itinakda para roon sa Purāṇa, na binigkas ni Rudra, yaon ang tiyak niyang matatamo.
Verse 37
तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप । यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक्
Iyan ang aking ipaliliwanag ngayon; makinig kang may iisang diwa, O hari: gaano man karami ang mga butas ng balahibo, na magkakahiwalay sa bawat bahagi ng buong katawan—
Verse 38
तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः
Sa gayong libu-libong taon siya’y pinararangalan sa daigdig ni Rudra. At anumang handog na ibinibigay sa Śukla Tīrtha sa oras ng paglalaho ng buwan o araw…
Verse 39
वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च । शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्
Ang bisa ng kabutihang iyon ay lumalago sa gayong sukat—sa loob ng labinlimang araw. At sa Śukla Tīrtha, sinumang maging dalisay at magsagawa ng pradakṣiṇā (pag-ikot na may paggalang)…
Verse 40
पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम् । शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत्
Ang bungang makakamtan niya ay gaya rin ng sa pag-ikot niya sa buong daigdig. At sinumang, iniaalay kay Rudra, sumamba sa isang marikit na pares na handog (mithuna)…
Verse 41
सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् । एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत्
Sa loob ng pitong kapanganakan, sa kanya’y hindi kailanman magkakaroon ng paghihiwalay, kahit saanman. O hari, ito ang dakilang bunga na sinabi ko sa iyo nang maikli.
Verse 42
शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया । य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्
Ang kabanalan ng Śukla Tīrtha—gaya ng aking narinig mula sa isang diyos—sinumang makinig dito nang may debosyon, sa bungang itinakda sa Purāṇa…
Verse 43
स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः । पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्
Tunay na makakamtan niya ito—walang alinlangan; tunay, tunay, muli’t muli. Ang nagnanais ng anak ay magkakamit ng anak; ang nagnanais ng yaman ay magkakamit ng yaman.
Verse 44
मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत्
Ang naghahangad ng moksha ay nakakamtan ang moksha; dakila ang bunga ng banal na pagligo at ng pagbibigay-kawanggawa roon.
Verse 156
। अध्याय
Kabanata (palatandaan ng pamagat).