Adhyaya 150

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज कुसुमेश्वरमुत्तमम् । दक्षिणे नर्मदाकूले उपपातकनाशनम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O dakilang hari, magtungo sa marangal na Kusumeśvara, sa timog na pampang ng Narmadā—tagapuksa ng magagaan na kasalanan.”

Verse 2

कामेन स्थापितो देवः कुसुमेश्वरसंज्ञितः । ख्यातः सर्वेषु लोकेषु देवदेवः सनातनः

Itinatag ni Kāma ang diyos na ito at tinawag na Kusumeśvara. Kilala sa lahat ng daigdig, siya ang walang-hanggang Panginoon ng mga panginoon.

Verse 3

कामो मनोभवो विश्वः कुसुमायुधचापभृत् । स कामान् ददाति सर्वान् पूजितो मीनकेतनः

Si Kāma—isinilang sa isipan, laganap sa sansinukob, may hawak na sandatang bulaklak at busog—kapag sinamba bilang Mīnaketana, ipinagkakaloob niya ang lahat ng ninanais.

Verse 4

तेन निर्दग्धकायेन चाराध्य परमेश्वरम् । अनङ्गेन तथा प्राप्तमङ्गित्वं नर्मदातटे

Dahil dito, bagaman nasunog ang kanyang katawan, si Anaṅga ay taimtim na sumamba sa Kataas-taasang Panginoon; at sa pampang ng Narmadā, muli niyang natamo ang anyong may katawan.

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । अङ्गिभृतस्य नाशत्वमनङ्गस्य तु मे वद । न श्रुतं न च मे दृष्टं भूतपूर्वं कदाचन

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Ipaliwanag mo sa akin kung paanong ang may katawan ay napuksa, at kung paanong ang walang katawan, si Anaṅga, ay nagkaroon—hindi ko pa ito narinig ni nakita kailanman.

Verse 6

एतत्सर्वं यथा वृत्तमाचक्ष्व द्विजसत्तम । श्रोतुमिच्छामि विप्रेन्द्र भीमार्जुनयमैः सह

Ito ngang lahat, kung paano naganap, isalaysay mo, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang. O pangulo ng mga brāhmaṇa, nais kong pakinggan ito kasama nina Bhīma, Arjuna, at ng kambal.

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । आदौ कृतयुगे तात देवदेवो महेश्वरः । तपश्चचार विपुलं गङ्गासागरसंस्थितः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Noong una, sa Kṛta Yuga, anak, si Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—ay nagsagawa ng napakalawak na pag-aayuno at pagninilay habang nananahan sa Gaṅgā-sāgara.

Verse 8

तेन सम्पादिता लोकास्तपसा ससुरासुराः । जग्मुस्ते शरणं सर्वे देवदेवं शचीपतिम्

Dahil sa kanyang tapas, ang mga daigdig—kasama ang mga deva at asura—ay nayanig at nabagabag. Kaya silang lahat ay lumapit upang magkanlong sa Panginoon ng mga diyos, ang asawa ni Śacī, si Indra.

Verse 9

व्यापकः सर्वभूतानां देवदेवो महेश्वरः । संतापयति लोकांस्त्रींस्तन्निवारय गोपते

Si Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos, na lumalaganap sa lahat ng nilalang, ay sinusunog ang tatlong daigdig. O Panginoon ng mga diyos, Indra, pigilan mo siya!

Verse 10

श्रुत्वा तद्वचनं तेषां देवानां बलवृत्रहा । चिन्तयामास मनसा तपोविघ्नायचादिशत्

Nang marinig ang mga salitang iyon ng mga diyos, ang makapangyarihang pumatay kay Vṛtra (Indra) ay nagmuni-muni sa puso at nag-utos na hadlangan ang pag-aayuno at tapas.

Verse 11

अप्सरां मेनकां रम्भां घृताचीं च तिलोत्तमाम् । वसन्तं कोकिलं कामं दक्षिणानिलमुत्तमम्

Tinawag niya ang mga apsarā na sina Menakā, Rambhā, Ghṛtācī at Tilottamā; kasama ang Tagsibol, ang kukuko, si Kāma, at ang marangal na hanging timog.

Verse 12

गत्वा तत्र महादेवं तपश्चरणतत्परम् । क्षोभयध्वं यथान्यायं गङ्गासागरवासिनम्

“Pumaroon kayo roon kay Mahādeva, na lubos na nakatuon sa pagsasagawa ng tapas; at sa angkop na paraan, guluhin at yumanig ang Panginoong nananahan sa Gaṅgā-sāgara.”

Verse 13

एवमुक्तास्तु ते सर्वे देवराजेन भारत । देवाप्सरःसमोपेता जग्मुस्ते हरसन्निधौ

Sa gayong pananalita ng hari ng mga diyos, O Bhārata, silang lahat—na may kasamang mga pangkat ng makalangit na nymph—ay nagtungo sa harapan ni Hara (Śiva).

Verse 14

वसन्तमासे कुसुमाकराकुले मयूरदात्यूहसुकोकिलाकुले । प्रनृत्य देवाप्सरगीतसंकुले प्रवाति वाते यमनैरृताकुले

Sa buwan ng tagsibol, kapag ang gubat ay siksik sa mga bulaklak at punô ng pabo real, mga ibong-tubig, loro at kukuko; kapag umaalingawngaw ang awit at sayaw ng mga apsarā—umiihip ang hangin na may dalang anino nina Yama at Nairṛta, kamatayan at pangamba.

Verse 15

तेन संमूर्छिताः सर्वे संसर्गाच्च खगोत्तमाः । मधुमाधवगन्धेन सकिन्नरमहोरगाः

Dahil sa gayong pang-akit, ang lahat ay nanghimatay; at sa pagdikit na yaon, maging ang pinakadakilang mga ibon—kasama ang mga Kinnara at ang mahahabang dakilang ahas—ay nalasing sa halimuyak nina Madhu at Mādhava, ang pulot na samyo ng tagsibol.

Verse 16

यावदालोकते तावत्तद्वनं व्याकुलीकृतम् । वीक्षते मदनाविष्टं दशावस्थागतं जनम्

Hanggang sa abot ng tanaw, ang gubat na iyon ay nagulantang at nabalisa; at nakita ang mga tao na sinapian ni Kāma (pagnanasa), nahulog sa sari-saring kalagayan at anyo ng pag-iral.

Verse 17

देवदेवोऽपि देवानामवस्थात्रितयं गतः । सात्त्विकीं राजसीं राजंस्तामसीं तां शृणुष्व मे

Maging ang Diyos ng mga diyos ay pumasok sa tatluhang kalagayan. Dinggin mo sa akin, O Hari, ang mga iyon: ang sāttvika, ang rājasika, at ang tāmasika.

Verse 18

एकं योगसमाधिना मुकुलितं चक्षुर्द्वितीयं पुनः पार्वत्या जघनस्थलस्तनतटे शृङ्गारभारालसम् । अन्यद्दूरनिरस्तचापमदनक्रोधानलोद्दीपितं शम्भोर्भिन्नरसं समाधिसमये नेत्रत्रयं पातु वः

Nawa’y ingatan kayo ng tatlong mata ni Śambhu: ang isa’y nakapikit sa yogic na samādhi; ang ikalawa nama’y malambing at tila nanghihina sa bigat ng pag-ibig habang nakahimlay sa balakang at dibdib ni Pārvatī; at ang ikatlo—naglalagablab na apoy ng poot laban kay Madana, na ang busog ay naihagis na sa malayo—ay nagpapamalas ng hiwalay na kapangyarihan sa mismong sandali ng samādhi.

Verse 19

एवं दृष्टः स देवेन सशरः सशरासनः । भस्मीभूतो गतः कामो विनाशः सर्वदेहिनाम्

Sa gayon, nang siya’y masilayan ng Diyos, si Kāma—kasama ang kaniyang mga palaso at busog—ay lumisan na naging abo, at naging kapahamakan ng lahat ng may katawan, bilang pagnanasa na nagdadala ng pagguho.

Verse 20

कामं दृष्ट्वा क्षयं यातं तत्र देवाप्सरोगणाः । भीता यथागतं सर्वे जग्मुश्चैव दिशो दश

Nang makita nilang si Kāma ay napuksa roon, ang mga pangkat ng mga deva at mga apsarā—sa matinding takot—ay nagsialis gaya ng kanilang pagdating, at nagkalat sa sampung panig.

Verse 21

कामेन रहिता लोकाः ससुरासुरमानवाः । ब्रह्माणं शरणं जग्मुर्देवा इन्द्रपुरोगमाः

Nang mawala si Kāma, ang mga daigdig—ng mga deva, asura, at tao—ay napagkaitan ng pagnanasa; at ang mga deva, na pinangungunahan ni Indra, ay lumapit kay Brahmā bilang kanlungan.

Verse 22

सीदमानं जगद्दृष्ट्वा तमूचुः परमेष्ठिनम् । जानासि त्वं जगच्छेषं प्रभो मैथुनसम्भवात्

Nang makita nilang lumulubog sa paghina ang sanlibutan, sinabi nila kay Parameṣṭhin (Brahmā): “O Panginoon, nalalaman mo ang nalalabi sa daigdig, sapagkat ang paglikha ay nagmumula sa pagsasamang mag-asawa.”

Verse 23

प्रजाः सर्वा विशुष्यन्ति कामेन रहिता विभो

“Nalalanta ang lahat ng nilalang, O Panginoon, sapagkat sila’y napagkaitan ni Kāma.”

Verse 24

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां देवानां प्रपितामहः । जगाम सहितस्तत्र यत्र देवो महेश्वरः

Nang marinig ang mga salitang iyon ng mga deva, ang Prāpitāmaha (Brahmā), na kasama nila, ay nagtungo roon sa kinaroroonan ng Panginoong Maheśvara.

Verse 25

अतोषयज्जगन्नाथं सर्वभूतमहेश्वरम् । स्तुतिभिस्तण्डकैः स्तोत्रैर्वेदवेदाङ्गसम्भवैः

Pinasaya niya si Jagannātha, si Maheśvara—Panginoon ng lahat ng nilalang—sa pamamagitan ng mga papuri, mga himnong may sukat, at mga stotra na hinubog mula sa mga Veda at Vedāṅga.

Verse 26

ततस्तुष्टो महादेवो देवानां परमेश्वरः । उवाच मधुरां वाणीं देवान्ब्रह्मपुरोगमान्

Pagkaraan, si Mahādeva—ang Kataas-taasang Panginoon ng mga Deva—na nalugod, ay nagsalita ng matatamis na salita sa mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā.

Verse 27

किं कार्यं कश्च सन्तापः किं वागमनकारणम् । देवतानामृषीणां च कथ्यतां मम माचिरम्

“Ano ang inyong kailangan, at bakit may ganitong pagdurusa? Ano ang dahilan ng inyong pagparito? Sabihin ninyo agad sa akin—kayong mga Deva at kayong mga Ṛṣi.”

Verse 28

देवा ऊचुः । कामनाशाज्जगन्नाशो भवितायं चराचरे । त्रैलोक्यं त्वं पुनः शम्भो उत्पादयितुमर्हसि

Nagsalita ang mga Deva: “Kapag napuksa si Kāma, mapapahamak ang daigdig—ang gumagalaw at di-gumagalaw. O Śambhu, nararapat na muli mong likhain ang tatlong daigdig.”

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां विमृश्य परमेश्वरः । चिन्तयामास कामस्य विग्रहं भुवि दुर्लभम्

Nang marinig ang kanilang mga salita, nagmuni-muni ang Parameśvara; at pinag-isipan niya ang pagkakatawang-anyo ni Kāma, na bihirang matagpuan sa lupa.

Verse 30

आजगाम ततः शीघ्रमनङ्गो ह्यङ्गतां गतः । प्राणदः सर्वभूतानां पश्यतां नृपसत्तम

Pagkaraan, dumating nang mabilis si Anaṅga (Kāma), muling nagkamit ng anyong may katawan—siya na nagbibigay ng hininga-buhay sa lahat ng nilalang—habang nakatanaw ang lahat, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 31

ततः शङ्खनिनादेन भेरीणां निःस्वनेन च । अभ्यनन्दंस्ततो देवं सुरासुरमहोरगाः

Pagkatapos, sa pag-ugong ng mga kabibe at sa malakas na dagundong ng mga tambol na bhērī, pinuri ang Diyos ng mga deva, asura, at mahahabang ahas na dakila.

Verse 32

नमस्ते देवदेवेश कृतार्थाः सुरसत्तमाः । विसर्जिताः पुनर्जग्मुर्यथागतमरिन्दम

“Namaste sa Iyo, O Panginoon ng mga panginoong deva; natupad na ang aming layon!”—wika ng mga pinakadakila sa mga deva; at nang sila’y payagang lumisan, nagbalik silang muli sa dinaanan, O manlulupig ng kaaway.

Verse 33

गतेषु सर्वदेवेषु कामदेवोऽपि भारत । तपश्चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

Nang makaalis na ang lahat ng mga deva, si Kāmadeva man, O Bhārata, ay nagsagawa ng malalawak na tapas, na sumilong sa pampang ng Narmadā.

Verse 34

तपोजपकृशीभूतो दिव्यं वर्षशतं किल । महाभूतैर्विघ्नकरैः पीड्यमानः समन्ततः

Dahil sa tapas at pagbigkas ng mantra, siya’y nangayayat; sa loob nga ng sandaang banal na taon, siya’y pinahirapan sa lahat ng dako ng malalaking nilalang-elemento na tagapaglikha ng mga hadlang.

Verse 35

आत्मविघ्नविनाशार्थं संस्मृतः कुण्डलेश्वरः । चकार रक्षां सर्वत्र शरपाते नृपोत्तम

Upang mapuksa ang mga hadlang na sumasalakay sa kanya, inalaala at tinawag niya si Kuṇḍaleśvara; at si Kuṇḍaleśvara’y nagkaloob ng pag-iingat sa lahat ng dako—sa gitna ng ulang-palaso, O pinakadakilang hari.

Verse 36

ततस्तुष्टो महादेवो दृढभक्त्या वरप्रदः । वरेण छन्दयामास कामं कामविनाशनः

Pagkaraan, si Mahādeva—nalugod sa matatag na debosyon, ang tagapagkaloob ng mga biyaya—ay inanyayahan si Kāma na pumili ng isang kaloob; Siya na pumupuksa sa pagnanasa ay naghandog ng grasya.

Verse 37

ज्ञात्वा तुष्टं महादेवमुवाच झषकेतनः । प्रणतः प्राञ्जलिर्भूत्वा देवदेवं त्रिलोचनम्

Nang malaman niyang nalugod si Mahādeva, nagsalita si Jhaṣaketu (Kāmadeva); yumukod siya, magkadikit ang mga palad, sa Devadeva, ang Tatlong-Mata na Panginoon.

Verse 38

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र तीर्थे जगन्नाथ सदा संनिहितो भव

“Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos—kung may biyayang igagawad sa akin—kung gayon, dito sa tīrtha na ito, O Jagannātha, manatili kang laging naririto.”

Verse 39

तथेति चोक्त्वा वचनं देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य स्तूयमानोऽप्सरोगणैः

Pagkasabi ng “Gayon nga,” ang Devadeva na si Maheśvara ay pumasok sa kalangitan at lumisan, habang pinupuri ng mga pangkat ng apsarā.

Verse 40

गते चादर्शनं देवे कामदेवो जगद्गुरुम् । स्थापयामास राजेन्द्र कुसुमेश्वरसंज्ञितम्

Nang maglaho sa paningin ang Deva, si Kāmadeva, O hari ng mga hari, ay itinatag doon ang Gurong ng Sanlibutan—si Śiva—sa pangalang “Kusumeśvara.”

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ह्युपवासपरायणः । चैत्रमासे चतुर्दश्यां मदनस्य दिनेऽथवा

At sinumang maligo sa banal na tīrtha roon, na nakatuon sa pag-aayuno—sa ika-labing-apat na araw ng buwan ng Caitra, o sa araw na banal kay Madana (Kāma)—

Verse 42

प्रभाते विमले प्राप्ते स्नात्वा पूज्य दिवाकरम् । तिलमिश्रेण तोयेन तर्पयेत्पितृदेवताः

Pagdating ng dalisay na bukang-liwayway, dapat maligo at sambahin ang Araw; saka, sa tubig na hinaluan ng linga, maghandog ng tarpaṇa sa mga Pitṛ-deva, ang mga ninunong banal.

Verse 43

कृत्वा स्नानं विधानेन पूजयित्वा च तं नृप । पिण्डनिर्वपणं कुर्यात्तस्य पुण्यफलं शृणु

O Hari, matapos ang paliligo ayon sa tuntunin at matapos sambahin Siya, dapat maghandog ng mga piṇḍa; pakinggan mo ngayon ang banal na bunga ng gawaing iyon.

Verse 44

सत्त्रयाजिफलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । पिण्डदानात्फलं तच्च लभते नात्र संशयः

Anumang bunga na natatamo ng nagsasagawa ng sattra-yajña sa loob ng labindalawang taon—yaon ding bunga ang nakakamit sa pag-aalay ng piṇḍa; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 45

अङ्कुल्लमूले यः पिण्डं पित्ःनुद्दिश्य दापयेत् । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति पितामहाः

Sinumang magpaalay ng piṇḍa sa paanan ng punong Aṅkulla, na iniaalay para sa mga Pitṛ (mga ninuno), ang kaniyang mga lolo’t ninuno ay nagkakamit ng kasiyahan sa loob ng labindalawang taon.

Verse 46

कृमिकीटपतङ्गा ये तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । प्राप्नुवन्ति मृताः स्वर्गं किं पुनर्ये नरा मृताः

O Yudhiṣṭhira, maging ang mga uod, insekto, at gamu-gamo na mamatay sa banal na tawirang iyon ay nakaaabot sa langit; lalo pa ang mga taong doon namamatay.

Verse 47

संन्यासं कुरुते योऽत्र जितक्रोधो जितेन्द्रियः । कुसुमेशे नरो भक्त्या स गच्छेच्छिवमन्दिरम्

Sinumang dito sa Kusumeśa ay tumanggap ng sannyāsa, napagtagumpayan ang galit at napasuko ang mga pandama—ang taong iyon, sa debosyon, ay tutungo sa tahanan ni Śiva.

Verse 48

तत्र दिव्याप्सरोभिश्च देवगन्धर्वगायनैः । क्रीडते सेव्यमानस्तु कल्पकोटिशतं नृप

Doon, pinalilibutan ng mga makalangit na Apsarā at ng mga banal na mang-aawit na Gandharva, siya’y naglalaro at nagagalak, pinararangalan, sa loob ng sandaang krore ng mga kalpa, O Hari.

Verse 49

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । जायते राजराजेन्द्रैः पूज्यमानो नृपो महान्

At kapag natapos na ang panahong iyon, muling nagkakatawang-tao rito bilang tao, siya’y isisilang na dakilang hari, iginagalang maging ng mga hari ng mga hari.

Verse 50

सुरूपः सुभगो वाग्मी विक्रान्तो मतिमाञ्छुचिः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वव्याधिविवर्जितः

Marikit ang anyo, mapalad, mahusay magsalita, matapang, matalino at dalisay—nabubuhay siya nang ganap na sandaang taon at higit pa, na malaya sa lahat ng karamdaman.

Verse 51

एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थकोटिशताधिकम् । कुसुमेशेति विख्यातं सर्वदेवनमस्कृतम्

Ang kabanalang ito’y pumapawi ng kasalanan, higit pa sa daan-daang krore ng mga tīrtha; tanyag ito bilang “Kusumeśa,” na sinasamba at iginagalang ng lahat ng mga diyos.

Verse 150

। अध्याय

Kabanata (palatandaan ng pamagat).