Adhyaya 15

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो मातृसहस्रैश्च रौद्रैश्च परिवारिता । कालरात्रिर्जगत्सर्वं हरते दीप्तलोचना

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, napaliligiran ng libu-libong mababangis na Ina-Diyosa, si Kālarātri—naglalagablab ang mga mata—ay nagsimulang agawin at tangayin ang buong daigdig.

Verse 2

ततस्ता मातरो घोरा ब्रह्मविष्णुशिवात्मिकाः । वाय्विन्द्रानलकौबेरा यमतोयेशशक्तयः

Pagkaraan, lumitaw ang mga kakilakilabot na Ina—taglay ang diwa at kapangyarihan nina Brahmā, Viṣṇu, at Śiva—kasama ang mga śakti nina Vāyu, Indra, Agni, Kubera, Yama, Varuṇa (panginoon ng tubig), at Īśa.

Verse 3

स्कन्दक्रोडनृसिंहानां विचरन्त्यो भयानकाः । चक्रशूलगदाखड्गवज्रशक्त्यृष्टिपट्टिशैः

Kakila-kilabot silang gumala—tulad nina Skanda, Varāha (Ang Baboy-Damo), at Narasiṃha—taglay ang cakra, triśūla, gadā, khaḍga, vajra, śakti, ṛṣṭi, at mga palakol-pandigma.

Verse 4

खट्वाङ्गैरुल्मुकैर्दीप्तैर्व्यचरन्मातरः क्षये । उमासंनोदिता सर्वाः प्रधावन्त्यो दिशो दश

May hawak na khaṭvāṅga at naglalagablab na sulo, gumalaw ang mga Ina sa oras ng pagkalipol; sa pag-uudyok ni Umā, silang lahat ay sumugod, tumatakbo sa sampung dako.

Verse 5

तासां चरणविक्षेपैर्हुङ्कारोद्गारनिस्वनैः । त्रैलोक्यमेतत्सकलं विप्रदग्धं समन्ततः

Sa pagyapak ng kanilang mga paa at sa dagundong ng kanilang mga huṃkāra at sigaw, ang buong tatluhang daigdig ay napaso sa lahat ng panig.

Verse 6

हाहारवाक्रन्दितनिस्वनैश्च प्रभिन्नरथ्यागृहगोपुरैश्च । बभूव घोरा धरणी समन्तात्कपालकोशाकुलकर्बुराङ्गी

Sa ingay ng mga sigaw na “hā hā!” at panaghoy, at sa pagkawasak ng mga lansangan, bahay, at mga tarangkahang-tore, naging kakila-kilabot ang lupa sa lahat ng dako—batik-batik at nagkalat ng mga bunton ng bungo.

Verse 7

यदेतच्छतसाहस्रं जम्बूद्वीपं निगद्यते । सर्वमेव तदुच्छन्नं समाधृष्य नृपोत्तम

Ang Jambūdvīpa na sinasabing may lawak na sandaang libo ay lubusang nilusob at winasak, O pinakadakila sa mga hari, nang ito’y salakayin sa lahat ng panig.

Verse 8

जम्बुं शाकं कुशं क्रौञ्चं गोमेदं शाल्मलिस्तथा । पुष्करद्वीपसहिता ये च पर्वतवासिनः

Ang Jambu, Śāka, Kuśa, Krauñca, Gomeda, at Śālmalī—kasama ang Puṣkara-dvīpa—at maging yaong mga naninirahan sa kabundukan, ay nadamay sa kapahamakan.

Verse 9

ते ग्रस्ता मृत्युना सर्वे भूतैर्मातृगणैस्तथा । महासुरकपालैश्च मांसमेदोवसोत्कटैः

Silang lahat ay sinakmal ng Kamatayan—ng mga pangkat ng bhūta at ng mga kalipunan ng mga Ina (Mātṛgaṇa)—kasama ang malalaking bungong-demonyo, kasuklam-suklam sa laman, taba, at utak-buto.

Verse 10

रुधिरोद्गारशोणाङ्गी महामाया सुभीषणा । पिबन्ती रुधिरं तत्र महामांसवसाप्रिया

Doon, ang lubhang nakapangingilabot na Mahāmāyā—pulang-pula ang katawan sa bugso ng dugo—ay uminom ng dugo, nalulugod sa malalaking bunton ng laman at taba.

Verse 11

कपालहस्ता विकटा भक्षयन्ती सुरासुरान् । नृत्यन्ती च हसन्ती च विपरीता महारवा

May hawak na bungo sa kamay, kakila-kilabot ang anyo, nilamon niya ang mga deva at asura; sumasayaw at tumatawa, baligtad ang tindig, umuugong sa napakalakas na sigaw.

Verse 12

त्रैलोक्यसंत्रासकरी विद्युत्संस्फोटहासिनी । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां भक्षयित्वा च मेदिनीम्

Siya na naghasik ng sindak sa tatlong daigdig at tumawa na parang pagputok ng kidlat, kahit malamon na ang daigdig na napapaligiran ng pitong kontinente at mga karagatang umiikot, ay hindi pa rin nabusog.

Verse 13

ततः स्वस्थानमगमद्यत्र देवो महेश्वरः । नर्मदातीरमाश्रित्यावसन्मातृगणैः सह

Pagkaraan, nagtungo siya sa sariling itinakdang tahanan—kung saan nananahan ang Panginoong Maheśvara—at sumilong sa pampang ng Narmadā, namuhay roon kasama ang pulutong ng mga Ina.

Verse 14

अमराणां कटे तुङ्गे नृत्यन्ती हसितानना । अमरा देवताः प्रोक्ताः शरीरं कटमुच्यते

Sumasayaw siya sa mataas na ‘balakang’ (kaṭa) ng mga walang-kamatayan, nakangiti ang mukha; sapagkat ang ‘amara’ ay tinatawag na mga diyos, at ang katawan ay tinatawag na ‘kaṭa’—gayon ipinaliliwanag ang pangalan sa pinagmulan ng salita.

Verse 15

। अध्याय

Kabanata: “Adhyāya” (tanda ng kabanata).

Verse 16

अमरंकट इत्येवं तेन प्रोक्तो मनीषिभिः । महापवित्रो लोकेषु शम्भुना स विनिर्मितः

Kaya, ayon sa ganitong pangangatwiran, tinawag ito ng mga pantas na “Amaraṃkaṭa.” Ito ang lubhang nagpapadalisay sa lahat ng daigdig, na itinatag mismo ni Śambhu.

Verse 17

नित्यं संनिहितस्तत्र शङ्करो ह्युमया सह । ततोऽहं नियतस्तत्र तस्य पादाग्रसंस्थितः

Laging naroroon si Śaṅkara, tunay nga, kasama si Umā. Kaya ako man ay nananatiling nakatalaga roon, nakapuwesto sa unahang bahagi ng kaniyang mga paa, sa tapat na paglilingkod.

Verse 18

प्रह्वः प्रणतभावेन स्तौमि तं नीललोहितम् । ततस्तालकसम्पातैर्गणैर्मातृगणैः सह

Nakayukod at may pusong mapagpakumbaba, pinupuri ko yaong Nīlalohita. Pagkaraan, kasama ang mga gaṇa at ang mga pangkat ng mga Ina (Mātṛ), nagkakaroon ng magulong pagsasama-sama.

Verse 19

संप्रनृत्यति संहृष्टो मृत्युना सह शङ्करः । खट्वाङ्गैरुल्मुकैश्चैव पट्टिशैः परिघैस्तथा

Si Śaṅkara, nagagalak, ay sumasayaw na kasama si Mṛtyu (Kamatayan). At naroon din ang mga khaṭvāṅga, nagliliyab na sulo, mga palakol-pandigma, at mga pamalong bakal.

Verse 20

मांसमेदोवसाहस्ता हृष्टा नृत्यन्ति संघशः । वामना जटिला मुण्डा लम्बग्रीवोष्ठमूर्द्धजाः

Sa mga pangkat sila’y nagsasayaw na may galak, ang mga kamay ay nabahiran ng laman, taba, at sebo—mga pandak, gusot ang buhok, ahit ang ulo, may mahahabang leeg, nakausling mga labi, at kakaibang mga tumpok ng buhok sa tuktok.

Verse 21

महाशिश्नोदरभुजा नृत्यन्ति च हसन्ति च । विकृतैराननैर्घोरैरर्भुजोल्बणमुखादिभिः

May napakalalaking ari, tiyan, at mga bisig, sila’y nagsasayaw at tumatawa; ang mga mukha’y baluktot at nakapanghihilakbot—may ilan na may dambuhalang bibig at iba pang nakatatakot na anyo.

Verse 22

अमरं कण्टकं चक्रुः प्राप्ते कालविपर्यये । तेषां मध्ये महाघोरं जगत्सन्त्रासकारणम्

Nang mabaligtad ang kaayusan ng panahon, ang mga Amara mismo’y naging parang mga tinik—pinagmumulan ng pahirap. Sa gitna nila’y lumitaw ang isang sukdulang kakila-kilabot, na naging sanhi ng sindak ng buong daigdig.

Verse 23

मृत्युं पश्यामि नृत्यन्तं तडित्पिङ्गलमूर्द्धजम् । तस्य पार्श्वे स्थितां देवीं विमलाम्बरभूषिताम्

Nakikita ko ang Kamatayan mismo na sumasayaw, ang buhok ay dilaw-kayumanggi na tila kidlat. Sa tabi nito’y nakatayo ang isang diyosa, pinalamutian ng walang dungis na kasuotan.

Verse 24

कुण्डलोद्घुष्टगण्डां तां नागयज्ञोपवीतिनीम् । विचित्रैरुपहारैश्च पूजयन्तीं महेश्वरम्

Ang diyosang yaon—ang mga pisngi’y umaalingawngaw sa mga hikaw, suot ang ahas bilang sagradong sinulid—ay sumasamba kay Maheśvara sa pamamagitan ng mga handog na kahanga-hanga at sari-sari.

Verse 25

अपश्यं नर्मदां तत्र मातरं विश्ववन्दिताम् । नानातरङ्गां सावर्तां सुवेलार्णवसंनिभाम्

Doon ko nasilayan si Narmadā—ang Ina na sinasamba ng buong daigdig—hitik sa di-mabilang na alon at ipu-ipo, na wari’y karagatang napaliligiran ng matatayog na pampang.

Verse 26

महासरःसरित्पातैरदृश्यां दृश्यरूपिणीम् । वन्द्यमानां सुरैः सिद्धैर्मुनिसङ्घैश्च भारत

O Bhārata, siya’y waring di-nakikita—natatabingan ng malalawak na lawa, mga ilog at talon—ngunit nahahayag din sa anyong nakikita, sapagkat sinasamba siya ng mga deva, ng mga Siddha, at ng mga pulutong ng mga muni.

Verse 27

एतस्मिन्नन्तरे घोरां सप्तसप्तकसंज्ञिताम् । महावीच्यौघफेनाढ्यां कुर्वन्तीं सजलं जगत्

Samantala, sumiklab ang isang kakila-kilabot na kalagayan na tinawag na “Pitong-Pitong”; punô ng bula mula sa rumaragasang dambuhalang alon, at ginawang iisang masa ng tubig ang buong daigdig.

Verse 28

दृष्टवान्नर्मदां देवीं मृगकृष्णाम्बरां पुनः । सधूमाशनिनिर्ह्रादैर्वहन्तीं सप्तधा तदा

Muli kong nakita ang diyosang Narmadā, na nababalutan ng maitim na balat ng usa; noon ay rumagasa siya sa pitong agos, kasabay ang mausok na kulog at ang ugong ng kidlat.

Verse 29

इति संहारमतुलं दृष्टवान्राजसत्तम । नष्टचन्द्रार्ककिरणमभूदेतच्चराचरम्

Gayon, O pinakadakila sa mga hari, nasaksihan ko ang walang kapantay na paglipol; naglaho ang sinag ng buwan at araw, at ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw ay nalugmok sa dilim.

Verse 30

महोत्पातसमुद्भूतं नष्टनक्षत्रमण्डलम् । अलातचक्रवत्तूर्णमशेषं भ्रामयंस्ततः

Sumiklab ang malalaking pangitain; naglaho ang bilog ng mga bituin. Pagkaraan, ang lahat, walang natira, ay umikot nang matulin na parang umiikot na baga ng apoy.

Verse 31

विमानकोटिसंकीर्णः स किंनरमहोरगः । महावातः सनिर्घातो येनाकम्पच्चराचरम्

Napuno ang langit ng di-mabilang na vimāna; naroon ang mga Kiṃnara at ang mga dakilang ahas. Isang malakas na hangin, kasabay ang dagundong ng kulog, ang yumanig sa lahat—gumagalaw man o hindi.

Verse 32

रुद्रवक्त्रात्समुद्भूतः संवर्तो नाम विश्रुतः । वायुः संशोषयामास विततन् सप्तसागरान्

Mula sa mismong bibig ni Rudra ay sumibol ang bantog na hanging tinatawag na Saṃvarta. Sa paglaganap nito sa lahat ng dako, sinimulan nitong patuyuin ang pitong karagatan.

Verse 33

उद्धूलिताङ्गः कपिलाक्षमूर्द्धजो जटाकलापैरवबद्धमूर्द्धजः । महारवो दीप्तविशालशूलधृक्स पातु युष्मांश्च दिने दिने हरः

Nawa’y ingatan kayo ni Hara araw-araw—ang Kanyang katawan ay nababalutan ng alikabok, ang mapulang buhok ay nakatali sa makapal na mga jata; Siya’y umuungal nang malakas at may tangan na nagliliyab na dambuhalang trishula.

Verse 34

शूली धनुष्मान्कवची किरीटी श्मशानभस्मोक्षितसर्वगात्रः । कपालमालाकुलकण्ठनालो महाहिसूत्रैरवबद्धमौलिः

May trishula, may busog, may baluti at may korona—ang buong katawan ay pinahiran ng abo ng cremation-ground; ang leeg ay napalilibutan ng kuwintas ng mga bungo, at ang ulo’y tinalian ng mga tali ng dambuhalang ahas.

Verse 35

स गोनसौघैः परिवेष्टिताङ्गो विषाग्निचन्द्रामरसिन्धुमौलिः । पिनाकखण्टूवाङ्गकरालपाणिः स कृत्तिवासा डमरुप्रणादः

Ang Kanyang mga sangkap ay napupulupot ng mga pulutong ng ahas; sa Kanyang ulo ay lason, apoy, ang buwan, at ang makalangit na ilog. Sa Kanyang kakila-kilabot na mga kamay ay ang busog na Pināka at ang khatvāṅga; Siya’y nababalutan ng balat, at umaalingawngaw ang Kanyang ḍamaru.

Verse 36

स सप्तलोकान्तरनिःसृतात्मा महभुजावेष्टितसर्वगात्रः । नेत्रेण सूर्योदयसन्निभेन प्रवालकाङ्कूरनिभोदरेण

Ang Kanyang diwa ay wari’y sumisiklab at umaagos sa pagitan ng pitong daigdig; ang lahat ng Kanyang sangkap ay nababalot ng makapangyarihang mga bisig. May isang mata na tulad ng pagsikat ng araw, at may tiyan na gaya ng umuusbong na sanga ng koral, Siya’y nagpakita.

Verse 37

सन्ध्याभ्ररक्तोत्पलपद्मरागसिन्दूरविद्युत्प्रकरारुणेन । ततेन लिङ्गेन च लोचनेन चिक्रीडमानः स युगान्तकाले

Sa yugānta, Siya’y naglaro—ang Kanyang anyo’y nababalutan ng pamumula na gaya ng ulap sa sandhyā, pulang lotus, rubi, sindūr, at mga kislap ng kidlat. At sa Kanyang nahayag na liṅga at sa Kanyang mata, Siya’y naglaro at nagpakita ng kapangyarihan.

Verse 38

हिरण्मयेनैव समुत्सृजन् स दण्डेन यद्वद्भगवान् समेरुः । पादाग्रविक्षेपविशीर्णशैलः कुर्वञ्जगत्सोऽपि जगाम तत्र

Iwinawasiwas Niya ang isang gintong tungkod, na wari’y ang dakilang Meru mismo; at sa pag-usad Niya, ang mga bundok ay nadurog sa sipa ng dulo ng Kanyang mga daliri sa paa. Habang pinanginginig Niya ang sanlibutan, Siya man ay nagtungo roon.

Verse 39

संहर्तुकामस्त्रिदिवं त्वशेषं प्रमुञ्चमानो विकृताट्टहासम् । जहार सर्वं त्रिदिवं महात्मा संक्षोभयन्वै जगदीश एकः

Nagnanais na lipulin ang buong langit ng mga deva, pinakawalan Niya ang isang kakila-kilabot na halakhak. Ang dakilang-loob na Siya—nag-iisang Panginoon ng sansinukob—ay sinakmal at niyanig ang buong tatlong langit.

Verse 40

तं देवमीशानमजं वरेण्यं दृष्ट्वा जगत्संहरणं महेशम् । सा कालरात्रिः सह मातृभिश्च गणाश्च सर्वे शिवमर्चयन्ति

Nang makita nila ang Diyos na iyon—si Īśāna, ang di-isinilang at pinakadapat sambahin—si Maheśa, ang tagapagpawi ng sanlibutan, si Kālarātri, kasama ang mga Mātṛ at ang lahat ng Gaṇa, ay sumamba kay Śiva.

Verse 41

नन्दी च भृङ्गी च गणादयश्च तं सर्वभूतं प्रणमन्ति देवम् । जागद्वरं सर्वजनस्य कारणं हरं स्मरारातिमहर्निशं ते

Si Nandī, si Bhṛṅgī, at ang mga pangkat ng Gaṇa ay yumukod sa Diyos na yaon na siyang lahat ng nilalang—si Hara, kaaway ni Smara—ang pinakamataas sa daigdig, sanhi ng lahat ng nilikha, na inaalala mo araw at gabi.