Adhyaya 146

Verse 1

। मार्कण्डेय उवाच । अस्माहकं ततो गच्छेत्पितृतीर्थमनुत्तमम् । प्रेतत्वाद्यत्र मुच्यन्ते पिण्डेनैकेन पूर्वजाः

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, dapat magtungo sa Asmāhaka, ang walang kapantay na Pitṛ-tīrtha. Doon, sa pamamagitan ng iisang handog na piṇḍa, napapalaya ang mga ninuno mula sa kalagayang preta at iba pang pagdurusa.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । अस्माहकस्य माहात्म्यं कथयस्व ममानघ । स्नानदानेन यत्पुण्यं तथा पिण्डोदकेन च

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O walang kasalanan, isalaysay mo sa akin ang kadakilaan ng Asmāhaka—anong kabutihang-loob ang nagmumula sa pagligo at pagbibigay, at gayundin sa pag-aalay ng piṇḍa at tubig na handog.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुरा कल्पे नृपश्रेष्ठ ऋषिदेवसमागमे । प्रश्नः पृष्टो मया तात यथा त्वमनुपृच्छसि

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Noong unang kalpa, O pinakamainam sa mga hari, sa pagtitipon ng mga ṛṣi at mga deva, ako mismo ang nagtanong nito, mahal na anak—gaya ng iyong pagtatanong ngayon.

Verse 4

एकत्र सागराः सप्त सप्रयागाः सपुष्कराः । नास्य साम्यं लभन्ते ते नात्र कार्या विचारणा

Kahit pagsamahin sa iisang dako ang pitong karagatan, kasama ang Prayāga at Puṣkara, hindi pa rin nila maaabot ang kapantay nito; dito’y wala nang dapat pang pag-isipan.

Verse 5

सोमनाथं तु विख्यातं यत्सोमेन प्रतिष्ठितम् । तत्र सोमग्रहे पुण्यं तत्पुण्यं लभते नरः

Ang Somnātha ay bantog—doon itinindig ni Soma, ang Buwan. Ang taong nagsasagawa roon ng banal na Somagraha, ang ‘pagdakip’ kay Soma, ay nagkakamit ng kapunyan na ukol sa sagradong gawang iyon.

Verse 6

मासान्ते पितरो नृणां वीक्षन्ते सन्ततिं स्वकाम् । कश्चिदस्मत्कुलेऽस्माकं पिण्डमत्र प्रदास्यति

Sa pagtatapos ng bawat buwan, ang mga Pitṛ ay tumitingin sa kanilang sariling lahi ng mga tao, na nag-iisip: ‘May mag-aalay kaya sa amin dito ng piṇḍa mula sa aming angkan?’

Verse 7

प्रपितामहास्तथादित्याः श्रुतिरेषा सनातनी । एवं ब्रुवन्ति देवाश्च ऋषयः सतपोधनाः

Gayundin ang mga prapitāmaha at ang mga Āditya—ito ang walang hanggang aral ng Śruti. Sa ganitong paraan din nagsasalita ang mga deva at ang mga ṛṣi, mayaman sa tapas at sa kayamanang espirituwal.

Verse 8

सकृत्पिण्डोदकेनैव शृणु पार्थिव यत्फलम् । द्वादशाब्दानि राजेन्द्र योगं भुक्त्वा सुशोभनम्

Makinig, O hari, sa bungang dulot kahit ng minsang pag-aalay ng piṇḍa at tubig. O panginoon ng mga hari, ang ninuno’y nagtatamasa ng maringal na kaginhawahan sa loob ng labindalawang taon.

Verse 9

युगे युगे महाराज अस्माहके पितामहाः । सर्वदा ह्यवलोकन्त आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

Sa bawat yugto ng panahon, O dakilang hari, ang aming mga ninuno’y laging nagmamasid, naghihintay sa pagdating ng kanilang sariling kaangkan.

Verse 10

भविष्यति किमस्माकममावास्याप्यमाहके । स्नानं दानं च ये कुर्युः पितॄणां तिलतर्पणम्

“Ano ang mangyayari sa amin, maging sa Amāvāsyā, at maging sa Māgha?”—ganyan ang kanilang pag-aalala. Yaong nagsasagawa ng pagligo at pagkakawanggawa, at nag-aalay ng tārpaṇa na may tubig at linga para sa mga Pitṛ, ay nagdudulot sa kanila ng tulong.

Verse 11

ते सर्वपापनिर्मुक्ताः सर्वान्कामांल्लभति वै । जलमध्येऽत्र भूपाल अग्नितीर्थं च तिष्ठति

Sila’y napapalaya sa lahat ng kasalanan at tunay na nakakamtan ang lahat ng minimithi. Dito, O hari, sa gitna ng mga tubig, nakatindig ang banal na tawiran na tinatawag na Agnitīrtha.

Verse 12

दर्शनात्तस्य तीर्थस्य पापराशिर्विलीयते । स्नानमात्रेण राजेन्द्र ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Sa pagtanaw pa lamang sa banal na tawirang iyon, natutunaw ang bunton ng mga kasalanan. Sa pagligo lamang, O panginoon ng mga hari, naaalis maging ang kasalanang brahmahatyā—ang pinakamatinding paglabag.

Verse 13

शुक्लाम्बरधरो नित्यं नियतः स जितेन्द्रियः । एककालं तु भुञ्जानो मासं तीर्थस्य सन्निधौ

Araw-araw na nakaputing kasuotan, may disiplina at napigil ang mga pandama; kumakain lamang nang minsan sa isang araw—manahan siya nang isang buwan sa piling ng banal na tawiran (tīrtha).

Verse 14

सुवर्णालंकृतानां तु कन्यानां शतदानजम् । फलमाप्नोति सम्पूर्णं पितृलोके महीयते

Ganap na nakakamit niya ang bunga na katumbas ng pag-aalay ng sandaang dalagang pinalamutian ng ginto, at pinararangalan siya sa daigdig ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 15

पृथिव्यामासमुद्रायां महाभोगपतिर्भवेत् । धनधान्यसमायुक्तो दाता भवति धार्मिकः

Sa bisa ng banal na gawaing ito, nagiging panginoon siya ng dakilang kasaganaan sa lupa hanggang sa hanggahan ng karagatan—taglay ang yaman at ani, mapagkaloob, at matatag sa dharma.

Verse 16

उपवासी शुचिर्भूत्वा ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् । अस्माहकं समासाद्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत्

Sa pag-aayuno at pagiging dalisay, maaaring marating ang daigdig ni Brahmā. At sinumang makarating sa banal naming pook at doon iwan ang hininga ng buhay—para sa kanya rin ay may pinakamataas na mapalad na hantungan.

Verse 17

कोटिवर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा दिवश्च्युतः

Sa loob ng libu-libong koti ng mga taon, pinararangalan siya sa kaharian ni Rudra; pagkaraan, kapag naubos ang kanyang kabutihang bunga, nahuhulog siya mula sa langit—ubos ang naipong karma, bumaba mula sa kalagayang makalangit.

Verse 18

सुवर्णमणिमुक्ताढ्ये कुले जायेत रूपवान् । कृत्वाभिषेकविधिना हयमेधफलं लभेत्

Muling isisilang siya sa angkang sagana sa ginto, hiyas at perlas, at pinagkalooban ng kagandahan; at sa pagsasagawa ng abhiṣeka, matatamo niya ang bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 19

धनाढ्यो रूपवान्दक्षो दाता भवति धार्मिकः । चतुर्वेदेषु यत्पुण्यं सत्यवादिषु यत्फलम्

Siya’y magiging mayaman, maganda ang anyo, mahusay at may kakayahan, mapagkaloob na tagapagbigay, at matuwid sa dharma. Anumang kapunyian sa apat na Veda, at anumang bunga para sa mga nagsasabi ng katotohanan—

Verse 20

तत्फलं लभते नूनं तत्र तीर्थेऽभिषेचनात् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं शम्भुना पुरा

Ang mismong bungang iyon ay tiyak na matatamo sa banal na tīrtha sa pamamagitan ng abhiṣeka na pagligo. Ito ang kataas-taasang tīrtha sa lahat ng tīrtha, na nilikha noon pa man ni Śambhu (Śiva).

Verse 21

हृदयेशः स्वयं विष्णुर्जपेद्देवं महेश्वरम् । गन्धर्वाप्सरसश्चैव मरुतो मारुतास्तथा

Si Viṣṇu mismo, ang Panginoong nananahan sa puso, ay bumibigkas ng japa para sa Diyos na Maheśvara; gayundin ang mga Gandharva at Apsaras, at ang mga Marut, ang mga diyos ng hangin.

Verse 22

विश्वेदेवाश्च पितरः सचन्द्राः सदिवाकराः । मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

Ang mga Viśvedeva at ang mga Pitṛ, kasama ang Buwan at ang Araw; at ang mga ṛṣi na sina Marīci, Atri, at Aṅgiras; sina Pulastya, Pulaha, at Kratu—

Verse 23

प्रचेताश्च वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च । च्यवनो गालवश्चैव वामदेवो महामुनिः

Naroon sina Pracetā at Vasiṣṭha, si Bhṛgu at si Nārada rin; gayundin si Cyavana, si Gālava, at si Vāmadeva, ang dakilang muni—

Verse 24

वालखिल्याश्च गन्धारास्तृणबिन्दुश्च जाजलिः । उद्दालकश्चर्ष्यशृङ्गो वसिष्ठश्च सनन्दनः

Naroon din ang mga Vālakhilya at ang mga Gandhāra; si Tṛṇabindu at si Jājali; si Uddālaka at si Ṛśyaśṛṅga; at si Vasiṣṭha kasama si Sanandana—

Verse 25

शुक्रश्चैव भरद्वाजो वात्स्यो वात्स्यायनस्तथा । अगस्तिर्मित्रावरुणौ विश्वामित्रो मुनीश्वरः

Naroon din si Śukra at si Bharadvāja, si Vātsya at si Vātsyāyana; si Agastya—isinilang mula kina Mitra at Varuṇa—at ang panginoong muni na si Viśvāmitra.

Verse 26

गौतमश्च पुलस्त्यश्च पौलस्त्यः पुलहः क्रतुः । सनातनस्तु कपिलो वाह्निः पञ्चशिखस्तथा

Naroon sina Gautama at Pulastya, gayundin si Paulastya, Pulaha, at Kratu; at naroon din si Sanātana, Kapila, Vahni, at si Pañcaśikha.

Verse 27

अन्येऽपि बहवस्तत्र मुनयः शंसितव्रताः । क्रीडन्ति देवताः सर्व ऋषयः सतपोधनाः

Marami pang ibang muni roon, na bantog ang kanilang mga panata; at naglalaro rin doon ang lahat ng mga diyos, kasama ng mga ṛṣi na mayaman sa kayamanan ng tapasya.

Verse 28

मनुष्याश्चैव योगीन्द्राः पितरः सपितामहाः । अस्माहकेऽत्र तिष्ठन्ति सर्व एव न संशयः

Dito rin nananahan ang mga tao at ang mga dakilang panginoon ng yoga; pati ang mga Pitṛ, kasama ang mga ninuno. Lahat sila’y nananatili rito alang-alang sa amin—walang pag-aalinlangan.

Verse 29

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । येषां दत्तमुपस्थायि सुकृतं वापि दुष्कृतम्

Ang mga ama, ang mga lolo, at gayundin ang mga ninunong lolo-sa-tuhod—yaong pinagtatayuan ng alay—maging ang gawa’y mabuti o maging masama.

Verse 30

अक्षयं तत्र तत्सर्वं यत्कृतं योधनीपुरे । मातरं पितरं त्यक्त्वा सर्वबन्धुसुहृज्जनान्

Ang lahat ng ginagawa roon ay nagiging di-nasisira—anumang isagawa sa Yodhanīpura—kahit ng tumalikod sa ina at ama, at sa lahat ng kamag-anak at kaibigang mapagkalinga.

Verse 31

धनं धान्यं प्रियान्पुत्रांस्तथा देहं नृपोत्तम । गच्छते वायुभूतस्तु शुभाशुभसमन्वितः

Kayamanan, butil, minamahal na mga anak—maging ang katawan man, O pinakamainam sa mga hari—ay naiiwan; ang nilalang ay lumilisan na wari’y naging hangin, tanging mabuti at masamang gawa ang kasama.

Verse 32

अदृश्यः सर्वभूतानां परमात्मा महत्तरः । शुभाशुभगतिं प्राप्तः कर्मणा स्वेन पार्थिव

Di-nakikita ng lahat ng nilalang ang Kataas-taasang Sarili, na higit pa sa dakila; ayon sa sariling karma, O hari, tinatamo niya ang landas na mabuti o masama.

Verse 33

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभं न बन्धूनां जायते केन हेतुना । एकः प्रसूयते जन्तुरेक एव प्रलीयते

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Sa anong dahilan hindi napapasa sa mga kamag‑anak ang kabutihan at kasamaan ng tao? Nag-iisang isinisilang ang nilalang, at nag-iisa ring tunay na namamatay.

Verse 34

एको हि भुङ्क्ते सुकृतमेक एव हि दुष्कृतम्

Tunay na ang isa lamang ang tumatamasa ng bunga ng kabutihang-gawa, at ang isa rin lamang ang nagdadala ng bunga ng masamang-gawa.

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । एष त्वयोक्तो नृपते महाप्रश्नः स्मृतो मया

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: O Hari, ang malalim na tanong na iyong inihayag ay aking naalaala.

Verse 36

पितामहमुखोद्गीतं श्रुतं ते कथयाम्यहम् । यन्मे पितामहात्पूर्वं विज्ञातमृषिसंसदि

Isasalaysay ko sa iyo ang aking narinig na inawit mula sa bibig ng Pitāmaha (Brahmā)—yaong aral na una kong natutuhan mula sa aking lolo sa kapulungan ng mga ṛṣi.

Verse 37

न माता न पिता बन्धुः कस्यचिन्न सुहृत्क्वचित् । कस्य न ज्ञायते रूपं वायुभूतस्य देहिनः

Sa isang nilalang na may katawan—na wari’y hangin ang likas—walang ina, walang ama, walang kamag‑anak, at saanman ay walang tunay na kaibigan; at ang kanyang anyo’y di nakikilala ninuman.

Verse 38

यद्येवं न भवेत्तात लोकस्य तु नरेश्वर । अमर्यादं भवेन्नूनं विनश्यति चराचरम्

Kung hindi gayon, mahal kong anak—O hari ng mga tao—tiyak na mawawalan ng hangganan ang daigdig; at mapapahamak ang lahat ng gumagalaw at ang hindi gumagalaw.

Verse 39

एवं ज्ञात्वा पूरा राजन्समस्तैर्लोककर्तृभिः । मर्यादा स्थापिता लोके यथा धर्मो न नश्यति

Nalalaman ito, O Hari, noong unang panahon ang lahat ng tagapagpanatili ng daigdig ay nagtatag ng wastong hangganan sa mundo, upang hindi mapuksa ang dharma.

Verse 40

धर्मे नष्टे मनुष्याणामधर्मोऽभिभवेत्पुनः । ततः स्वधर्मचलनान्नरके गमनं ध्रुवम्

Kapag napuksa ang dharma sa mga tao, muling mananaig ang adharma. At dahil sa paglihis sa sariling tungkulin, tiyak ang pagpunta sa impiyerno.

Verse 41

लोको निरङ्कुशः सर्वो मर्यादालङ्घने रतः । मर्यादा स्थापिता तेन शास्त्रं वीक्ष्य महर्षिभिः

Ang buong sambayanan ay nagiging walang pagpipigil, nalulugod sa paglabag sa mga hangganan. Kaya ang mga dakilang rishi, matapos siyasatin ang mga śāstra, ay nagtatag ng wastong mga limitasyon.

Verse 42

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । पिण्डोदकप्रदानं च तथैवातिथिपूजनम्

Pagligo, pagkakawanggawa, pagbigkas ng mantra, paghahandog sa apoy, pag-aaral ng Veda, pagsamba sa mga diyos, pag-aalay ng piṇḍa at tubig sa mga ninuno, at gayundin ang paggalang sa mga panauhin—

Verse 43

पितरः पितामहाश्चैव तथैव प्रपितामहाः । त्रयो देवाः स्मृतास्तात ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

Ang mga ama, ang mga lolo, at gayundin ang mga lolo sa tuhod—sila, o mahal, ay inaalala bilang tatluhang pagka-Diyos: sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara.

Verse 44

पूजितैः पूजिताः सर्वे तथा मातामहास्त्रयः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्रुतिस्मृत्यर्थनोदितान्

Kapag sila’y sinamba, ang lahat ay nasasamba rin; gayundin ang tatlong lolo sa ina. Kaya, sa buong pagsisikap, sundin ang ipinahihiwatig at iniuutos ng diwa ng Śruti at Smṛti.

Verse 45

धर्मं समाचरन्नित्यं पापांशेन न लिप्यते । श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं मनसापि न लङ्घयेत्

Ang laging nagsasagawa ng dharma araw-araw ay hindi nadudungisan kahit ng munting bahid ng kasalanan. Ang dharmang ipinahayag sa Śruti at Smṛti ay huwag lalabagin kahit sa isip man lamang.

Verse 46

इह लोके परे चैव यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः । पितापुत्रौ सदाप्येकौ बिम्बाद्बिम्बमिवोद्धृतौ

Kung ninanais ng tao ang sariling kapakanan—dito sa mundong ito at gayundin sa kabila—alamin: ang ama at anak ay laging iisa ang pagkakabigkis, na parang larawang hinango mula sa larawan.

Verse 47

विभक्तौ वाविभक्तौ वा श्रुतिस्मृत्यर्थतस्तथा । उद्धरेदात्मनात्मानमात्मानमवसादयेत्

Magkahiwalay man o hindi sa sambahayan, kumilos ayon sa diwa ng Śruti at Smṛti. Sa sariling sarili, iaangat ang sarili; huwag ibagsak ang sarili.

Verse 48

पिण्डोदकप्रदानाभ्यामृते पार्थ न संशयः । एवं ज्ञात्वा प्रयत्नेन पिण्डोदकप्रदो भवेत्

Kung walang pag-aalay ng piṇḍa (mga bolang-kanin para sa yumao) at udaka (pagbubuhos ng banal na tubig), O Pārtha, walang pag-aalinlangan na may pagkukulang sa tungkulin. Kaya’t pagkaalam nito, magsikap at maging tagapaghandog ng piṇḍa at udaka.

Verse 49

आयुर्धर्मो यशस्तेजः सन्ततिश्चैव वर्धते । पृथिव्यां सागरान्तायां पितृक्षेत्राणि यानि च

Ang haba ng buhay, ang dharma, ang karangalan, ang ningning na espirituwal, at ang lahi ay pawang lumalago. At sa ibabaw ng daigdig na napaliligiran ng mga dagat, naroon ang mga banal na “pitṛ-kṣetra,” mga pook ng mga ninuno…

Verse 50

तानि ते सम्प्रवक्ष्यामि येषु दत्तं महाफलम् । गयायां पुष्करे ज्येष्ठे प्रयागे नैमिषे तथा

Ngayon ay sasabihin ko sa iyo ang mga pook na yaong kapag doon naghandog ay nagbubunga ng dakilang gantimpala: sa Gayā, sa Puṣkara, sa Jyeṣṭha-tīrtha, sa Prayāga, at gayundin sa Naimiṣa.

Verse 51

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे प्रभासे कुरुनन्दन । पिण्डोदकप्रदानेन यत्फलं कथितं बुधैः

Sa Saṃnihitā sa Kurukṣetra, at sa Prabhāsa, O ligaya ng angkan ng Kuru—yaong bunga ng kabutihang sinabi ng mga pantas na nagmumula sa pag-aalay ng piṇḍa at udaka (doon)…

Verse 52

अस्माहके तदाप्नोति नर्मदायां न संशयः । तत्र ब्रह्मा मुरारिश्च रुद्रश्च उमया सह

Ang gayong bunga ay natatamo sa aming sariling pook—sa Narmadā—walang pag-aalinlangan. Doon nananahan si Brahmā, si Murāri (Viṣṇu), at si Rudra kasama si Umā.

Verse 53

इन्द्राद्या देवताः सर्वे पितरो मुनयस्तथा । सागराः सरितश्चैव पर्वताश्च बलाहकाः

Naroon si Indra at ang lahat ng mga diyos, ang mga Pitṛ, at ang mga muni; gayundin ang mga karagatan, mga ilog, mga bundok, at ang mga ulap na nagdadala ng ulan—naroroon lahat.

Verse 54

तिष्ठन्ति पितरः सर्वे सर्वतीर्थाधिकं ततः । स्थिता ब्रह्मशिला तत्र गजकुम्भनिभा नृप

Doon nananahan ang lahat ng Pitṛ; kaya’t nahihigitan nito ang lahat ng ibang tīrtha. Naroon ang Brahmaśilā, O hari, na wari’y bilugang noo ng elepante.

Verse 55

कलौ न दृश्या भवति प्रधानं यद्गयाशिरः । वैशाखे मासि सम्प्राप्तेऽमावास्यां नृपोत्तम

O pinakadakilang hari, sa panahong Kali, ang pangunahing banal na tanda na tinatawag na Gayāśiras ay karaniwang hindi nakikita; ngunit pagdating ng araw ng amāvasyā sa buwan ng Vaiśākha, ito’y nahahayag.

Verse 56

व्याप्य सा तिष्ठते तीर्थं गजकुम्भनिभा शिला । तच्च गव्यूतिमात्रं हि तीर्थं ततः प्रवक्षते

Ang batong yaong kahawig ng bilugang noo ng elepante ay lumalaganap at nagtatatag ng tīrtha roon; at ang banal na pook na iyon ay sinasabing umaabot sa sukat na isang gavyūti—ganyan ang lawak ng tīrtha.

Verse 57

तस्मिन्दिने तत्र गत्वा यस्तु श्राद्धप्रदो भवेत् । पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते शतवार्षिकी

Sinumang pumunta roon sa araw na iyon at maghandog ng śrāddha, nagkakamit ang mga ninuno ng di-nauubos na pagkabusog at kagalakan—na tumatagal nang sandaang taon.

Verse 58

अन्यस्यामप्यमावास्यां यः स्नात्वा विजितेन्द्रियः । करोति मनुजः श्राद्धं विधिवन्मन्त्रसंयुतम्

Kahit sa ibang araw ng amāvasyā, ang taong naligo, nagtagumpay sa mga pandama, at nagsasagawa ng śrāddha ayon sa tuntunin, kalakip ang mga mantra—

Verse 59

तस्य पुण्यफलं यत्स्यात्तच्छृणुष्व नराधिप । अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्यां वाजपेयस्य यत्फलम्

Pakinggan mo, O hari, ang kabanalang bunga nito: katumbas ito ng gantimpala ng Agniṣṭoma at Aśvamedha, at gayundin ng Vājapeya.

Verse 60

तत्फलं समवाप्नोति यथा मे शङ्करोऽब्रवीत् । रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु व्यवस्थिताः

Tinatamo niya ang gayong bunga, gaya ng sinabi sa akin ni Śaṅkara. At yaong mga nakalagay sa lahat ng impiyernong nagsisimula sa Raurava—

Verse 61

पिता पितामहाद्याश्च पितृके मातृके तथा । पिण्डोदकेन चैकेन तर्पणेन विशेषतः

Ang ama, mga lolo at iba pa—sa linya ng ama at ng ina—ay lubhang nasisiyahan sa iisang handog ng piṇḍa at tubig, lalo na sa tarpaṇa.

Verse 62

क्रीडन्ति पितृलोकस्था यावदाभूतसम्प्लवम् । ये कर्मस्था विकर्मस्था ये जाताः प्रेतकल्मषाः

Ang mga nananahan sa Pitṛloka ay nagagalak hanggang sa dakilang pagkalusaw ng sanlibutan; at maging yaong nakagapos sa gawa o sa masamang gawa—yaong mga isinilang na may dungis ng kalagayang preta—

Verse 63

पिण्डेनैकेन मुच्यन्ते तेऽपि तत्र न संशयः । अस्माहके शिला दिव्या तिष्ठते गजसन्निभा

Sa iisang handog na piṇḍa, maging sila’y napapalaya roon—walang alinlangan. Sa aming lupain ay nakatindig ang isang batong banal, na anyong gaya ng elepante.

Verse 64

ब्रह्मणा निर्मिता पूर्वं सर्वपापक्षयंकरी । उपर्यस्या यथान्यायं पितॄनुद्दिश्य भारत

Noong unang panahon ay nilikha ni Brahmā, tagapuksa ng lahat ng kasalanan. Sa ibabaw nito, O Bhārata, nararapat isagawa nang wasto ang mga ritwal, iniaalay sa mga ninuno.

Verse 65

दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु दद्यात्पिण्डान्विचक्षणः । भूमौ चान्नेन सिद्धेन श्राद्धं कृत्वा यथाविधि

Ang marunong ay maghandog ng mga piṇḍa sa kuśa-damo na ang dulo’y nakaharap sa timog. At sa lupa, gamit ang pagkaing maayos ang pagkakaluto, isagawa niya ang śrāddha ayon sa itinakdang paraan.

Verse 66

श्राद्धिभ्यो वस्त्रयुग्मानि छत्रोपानत्कमण्डलु । दक्षिणा विविधा देया पितॄनुद्दिश्य भारत

Sa mga brāhmaṇa na nakikibahagi sa śrāddha, magbigay ng pares ng kasuotan, pati payong, panyapak, at sisidlang tubig (kamaṇḍalu). At iba’t ibang dakṣiṇā ang dapat ihandog, O Bhārata, na inaalala ang mga Pitṛ.

Verse 67

यो ददाति द्विजश्रेष्ठ तस्य पुण्यफलं शृणु । तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति न संशयः

O pinakadakila sa mga dvija, pakinggan ang bungang-pala ng nagbibigay: ang kanyang mga ninuno’y nagkakamit ng kasiyahan sa loob ng labindalawang taon—walang alinlangan.

Verse 68

अस्माहके महाराज पितरश्च पितामहाः । वायुभूता निरीक्षन्ते आगच्छन्तं स्वगोत्रजम्

O dakilang hari, ang aming mga ama at mga lolo—na naging banayad na parang hangin—ay nagmamasid sa pagdating ng isinilang sa sariling angkan.

Verse 69

अत्र तीर्थे सुतोऽभ्येत्य स्नात्वा तोयं प्रदास्यति । श्राद्धं वा पिण्डदानं वा तेन यास्याम सद्गतिम्

‘Sa banal na tawiran na ito darating ang aming anak; matapos maligo, mag-aalay siya ng tubig. Magsagawa man siya ng śrāddha o maghandog ng mga piṇḍa, sa pamamagitan niyon ay makakamit namin ang mabuting kalagayan.’

Verse 70

स्नाने कृते तु ये केचिज्जायन्ते वस्त्रविप्लुषः । प्रीणयेन्नरकस्थांस्तु तैः पितॄन्नात्र संशयः

Kapag naisagawa ang paliligo, anumang patak na tumulo mula sa kasuotan—sa mga patak na iyon mismo napalulugod ang mga Pitṛ na nasa impiyerno; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 71

केशोदबिन्दवस्तस्य ये चान्ये लेपभाजिनः । तृप्यन्त्यनग्निनसंस्कारा यं मृताः स्युः स्वगोत्रजाः

Ang mga patak ng tubig mula sa kanyang buhok, at iba pang patak na dumikit sa kanyang katawan—sa mga iyon ay nasisiyahan maging ang mga yumao niyang kamag-anak sa sariling angkan na pumanaw nang walang mga ritwal ng apoy.

Verse 72

तत्र तीर्थे तु ये केचिच्छ्राद्धं कृत्वा विधानतः । नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्तः पितृसंहिताम्

Sa tīrtha na iyon, sinumang magsagawa ng śrāddha ayon sa wastong tuntunin at bigkasin ang Pitṛ-saṃhitā ay mabilis na nagliligtas sa mga ninuno mula sa impiyerno.

Verse 73

वनस्पतिगते सोमे यदा सोमदिनं भवेत् । अक्षयाल्लभते लोकान्पिण्डेनैकेन मानवः

Kapag ang Buwan ay nasa bituing Vanaspati at Lunes ang araw, ang tao’y nagkakamit ng mga mundong di-nagwawakas kahit sa pag-aalay lamang ng isang piṇḍa.

Verse 74

अक्षयं तत्र वै सर्वं जायते नात्र संशयः । नरकादुद्धरन्त्याशु जपन्ते पितृसंहिताम्

Doon, tunay na ang lahat ay nagiging di-nagwawakas—walang pag-aalinlangan; at sa pagbigkas ng Pitṛ-saṃhitā, agad nilang inililigtas ang mga ninuno mula sa impiyerno.

Verse 75

तस्मिंस्तीर्थे त्वमावास्यां पितॄनुद्दिश्य भारत । नीलं सर्वाङ्गसम्पूर्णं योऽभिषिच्य समुत्सृजेत्

O Bhārata, sa araw ng amāvāsyā sa banal na tawiran, ang sinumang, iniaalay sa mga Pitṛ ang gawa, magpapaligo (magpapabanal) at saka magpapalaya ng isang ‘nīla’ na toro na buo ang mga paa’t sangkap, ay gumaganap ng makapangyarihang dharma para sa mga ninuno.

Verse 76

तस्य पुण्यफलं वक्तुं न तु वाचस्पतिः क्षमः । अस्माहके वृषोत्सर्गाद्यत्पुण्यं समवाप्यते

Ang banal na bunga ng kabutihang iyon ay hindi kayang ilarawan nang ganap kahit ni Vācaspati; gayon kalawak ang puṇya na natatamo rito sa vṛṣotsarga.

Verse 77

तव शुश्रूषणात्सर्वं तत्प्रवक्ष्यामि भारत । रौरवादिषु ये किंचित्पच्यन्ते तस्य पूर्वजाः

Dahil sa iyong masusing paglilingkod, O Bhārata, ipaliliwanag ko ang lahat ng iyon. Maging yaong mga ninuno niya na nagdurusa sa mga impiyernong gaya ng Raurava—

Verse 78

वृषोत्सर्गेण तान्सर्वांस्तारयेदेकविंशतिम् । लोहितो यस्तु वर्णेन मुखे पुच्छे च पाण्डुरः

Sa ritwal ng pagpapalaya ng toro, maililigtas niya silang lahat—dalawampu’t isa (na mga ninuno). Yaong torong mapulang-mapula ang kulay, ngunit maputla sa mukha at sa buntot—

Verse 79

पिङ्गः खुरविषाणाभ्यां स नीलो वृष उच्यते । यस्तु सर्वाङ्गपिङ्गश्च श्वेतः पुच्छखुरेषु च

Kung ang toro’y kulay-pingga sa mga kuko at sungay, ito’y tinatawag na ‘nīla’ na toro. Ngunit yaong pingga ang buong katawan at puti sa buntot at mga kuko—

Verse 80

स पिङ्गो वृष इत्याहुः पितॄणां प्रीतिवर्धनः । पारावतसवर्णश्च ललाटे तिलको भवेत्

Iyon ang tinatawag na ‘piṅga’ na toro, na nagpapalago ng kagalakan ng mga Pitṛ (ninuno). Dapat din itong may kulay na gaya ng kalapati, at may tilaka sa noo.

Verse 81

तं वृषं बभ्रुमित्याहुः पूर्णं सर्वाङ्गशोभनम् । सर्वाङ्गेष्वेकवर्णो यः पिङ्गः पुच्छखुरेषु च

Ang torong iyon ay tinatawag na ‘babhru’—ganap at marikit sa bawat sangkap. Yaong iisang kulay sa buong katawan, at pingga sa buntot at mga kuko—

Verse 82

खुरपिङ्गं तमित्याहुः पितॄणां सद्गतिप्रदम् । नीलं सर्वशरीरेण स्वारक्तनयनं दृढम्

Iyon ang tinatawag na ‘khura-piṅga’, na nagkakaloob sa mga Pitṛ ng mabuting hantungan. (Mayroon ding) ‘nīla’ na buong katawan ay bughaw, likás na mapulang mga mata, at matatag ang tindig—

Verse 83

तमेव नीलमित्याहुर्नीलः पञ्चविधः स्मृतः । यस्तु वैश्यगृहे जातः स वै नीलो विशिष्यते

Iyan ang tinatawag na “nīla”; ang nīla ay inaalalang may limang uri. Datapuwa’t ang isinilang sa sambahayang Vaiśya ang itinuturing na pinakamarangal na nīla.

Verse 84

न वाहयेद्गृहे जातं वत्सकं तु कदाचन । तेनैव च वृषोत्सर्गे पितॄणामनृणो भवेत्

Huwag kailanman pagtrabahuhin bilang pasan ang guya na isinilang sa sariling tahanan. At sa pamamagitan ng yaong hayop sa ritong vṛṣotsarga, nagiging walang-utang ang tao sa mga Pitṛ.

Verse 85

जातं तु स्वगृहे वत्सं द्विजन्मा यस्तु वाहयेत् । पतन्ति पितरस्तस्य ब्रह्मकोकगता अपि

Kung ang isang dvija ay pagtrabahuhin ang bagong silang na guya sa sariling tahanan, bumabagsak ang kanyang mga ninuno—kahit narating pa nila ang Brahmaloka.

Verse 86

यथायथा हि पिबति पीत्वा धूनाति मस्तकम् । पिबन्पितॄन् प्रीणयति नरकादुद्धरेद्धुनन्

Sa anumang paraan ito umiinom, at pag-inom ay inaalog ang ulo—sa pag-inom nito ay napaliligaya ang mga Pitṛ, at sa pag-iling nito ay agad silang naiaahon mula sa impiyerno.

Verse 87

यथा पुच्छाभिघातेन स्कन्धं गच्छन्ति बिन्दवः । नरकादुद्धरन्त्याशु पतितान् गोत्रिणस्तथा

Kung paanong sa hampas ng buntot ay tumatalsik ang mga patak sa balikat, gayon din ay mabilis nitong inaahon mula sa impiyerno ang mga nalugmok na kamag-anak sa iisang angkan.

Verse 88

गर्जन्प्रावृषि काले तु विषाणाभ्यां भुवं लिखन् । खुरेभ्यो या मृदुद्भूता तया संप्रीणयेदृषीन्

Kapag umuungal sa panahon ng tag-ulan at kinakayod ng mga sungay ang lupa, ang malambot na lupang umaangat mula sa mga kuko—sa pamamagitan niyon ay napalulugod ang mga Ṛṣi.

Verse 89

पिबन्पितॄन् प्रीणयते खादनोल्लेखने सुरान् । गर्जन्नृषिमनुष्यांश्च धर्मरूपो हि धर्मज

Sa pag-inom nito, napalulugod ang mga ninuno; sa pagkain at pagkayod (sa lupa), napalulugod ang mga deva; sa pag-ungal, napalulugod ang mga Ṛṣi at ang mga tao rin—sapagkat ito’y tunay na anyo ng Dharma, O anak ni Dharma.

Verse 90

भूतैर्वापि पिशाचैर्वा चातुर्थिकज्वरेण वा । गृहीतोऽस्माहकं गच्छेत्सर्वेषामाधिनाशनम्

Kung masapian man ng mga bhūta, o ng mga piśāca, o ng lagnat na dumarating tuwing ikaapat na araw—pumaroon ang nagdurusa sa pook na ito; winawasak nito ang mga karamdaman ng lahat.

Verse 91

स्नात्वा तु विमले तोये दर्भग्रन्थिं निबन्धयेत् । मस्तके बाहुमूले वा नाभ्यां वा गलकेऽपि वा

Pagkaligo sa dalisay na tubig, magtali ng buhol na damong darbha—sa ulo, o sa ugat ng bisig, o sa pusod, o maging sa lalamunan.

Verse 92

गत्वा देवसमीपं च प्रादक्षिण्येन केशवम् । ततः समुच्चरन्मन्त्रं गायत्र्या वाथ वैष्णवम्

Lumapit sa diyos at umikot nang pakanan kay Keśava; saka bigkasin ang isang mantra—ang Gāyatrī, o kaya’y isang mantrang Vaiṣṇava.

Verse 93

नारायणं शरण्येशं सर्वदेवनमस्कृतम् । नमो यज्ञाङ्गसम्भूत सर्वव्यापिन्नमोऽस्तु ते

Pagpupugay kay Nārāyaṇa, Panginoong kanlungan, sinasamba ng lahat ng mga diyos. Pagpupugay sa Iyo na nahahayag bilang mga sangkap ng yajña; O laganap sa lahat—pagpupugay sa Iyo.

Verse 94

नमो नमस्ते देवेश पद्मगर्भ सनातन । दामोदर जयानन्त रक्ष मां शरणागतम्

Pagpupugay, pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ng mga diyos, O Walang-hanggan, may sinapupunang-loto. O Dāmodara, O matagumpay na Ananta—ingatan Mo ako na lumapit na may pagkanlong.

Verse 95

त्वं कर्ता त्वं च हर्ता च जगत्यस्मिंश्चराचरे । त्वं पालयसि भूतानि भुवनं त्वं बिभर्षि च

Ikaw ang lumikha at Ikaw rin ang bumabawi sa mundong ito, gumagalaw man o di-gumagalaw. Ikaw ang nag-iingat sa lahat ng nilalang, at Ikaw ang sumasandig at nagtataglay sa buong sansinukob.

Verse 96

प्रसीद देवदेवेश सुप्तमङ्गं प्रबोधय । त्वद्ध्याननिरतो नित्यं त्वद्भक्तिपरमो हरे

Magpala Ka, O Panginoon ng mga panginoon. Gisingin Mo ang Iyong natutulog na sangkap. O Hari—ako’y laging nakatuon sa pagninilay sa Iyo at sa debosyon sa Iyo higit sa lahat; ipagkaloob Mo ang Iyong habag.

Verse 97

इति स्तुतो मया देव प्रसादं कुरु मेऽच्युत । मां रक्ष रक्ष पापेभ्यस्त्रायस्व शरणागतम्

Sa ganitong pagpupuri ko, O Diyos, ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong biyaya, O Acyuta. Ingatan Mo ako, ingatan Mo ako sa mga kasalanan; iligtas Mo ako, sapagkat ako’y lumapit na may pagkanlong.

Verse 98

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत्

Sa gayon, matapos purihin ang Panginoon ng mga panginoon, si Hari na pumupuksa sa mga Dānava, maligo muli ayon sa itinakdang pagbigkas, at saka pakainin ang mga brāhmaṇa.

Verse 99

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । पिण्डनिर्वपणं कृत्वा वाचयेत्स्वस्तिकं ततः

Matapos maligo ayon sa wastong tuntunin, sa paraang itinuro ng mga Veda, magsagawa ng pag-aalay ng mga piṇḍa; pagkaraan, ipabigkas ang ritong svastika.

Verse 100

एवं स्तुत्वा च देवेशं दानवान्तकरं हरिम् । पुनरुक्तेन वै स्नात्वा ततो विप्रांस्तु भोजयेत्

Sa gayon, matapos purihin ang Panginoon ng mga panginoon, si Hari na pumupuksa sa mga Dānava, maligo muli ayon sa itinakdang pagbigkas, at saka pakainin ang mga brāhmaṇa.

Verse 101

वेदोक्तेन विधानेन स्नानं कृत्वा यथाविधि । एवं तान्वाचयित्वा तु ततो विप्रान्विसर्जयेत्

Matapos maligo ayon sa tuntunin, sa pamamaraang Vedic, at matapos silang pagbigkasin nang ganito, saka dapat silang pauwiin nang may paggalang, ang mga brāhmaṇa.

Verse 102

यत्तत्रोच्चरितं किंचित्तद्विप्रेभ्यो निवेदयेत् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा नारी वा भक्तितत्परा । शक्तितो दक्षिणां दद्यात्कृत्वा श्राद्धं यथाविधि

Anumang binigkas doon, ialay at ipabatid iyon sa mga brāhmaṇa bilang nararapat. Sa banal na tīrtha na yaon, lalaki man na nakaligo o babaeng puspos ng debosyon, matapos isagawa ang śrāddha ayon sa tuntunin, magbigay ng dakṣiṇā ayon sa makakaya.

Verse 103

तत्र तीर्थे नरो यावत्स्नापयेद्विधिपूर्वकम् । क्षीरेण मधुना वापि दध्ना वा शीतवारिणा

Sa banal na tīrtha roon, habang ang tao’y nagsasagawa ng paliligo ayon sa wastong ritwal—sa gatas man, o sa pulot, o sa gatas-asim, o sa malamig na tubig—

Verse 104

तावत्पुष्करपात्रेषु पिबन्ति पितरो जलम् । अयने विषुवे चैव युगादौ सूर्यसंक्रमे

Sa gayong tagal, ang mga Pitṛ ay umiinom ng tubig mula sa mga sisidlang-loto—lalo na sa mga solstisyo, sa mga equinox, sa pasimula ng isang yugá, at sa mga paglipat ng Araw (saṅkrānti).

Verse 105

पुष्पैः सम्पूज्य देवेशं नैवेद्यं यः प्रदापयेत् । सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

Ang sinumang sumamba sa Panginoon ng mga diyos sa pamamagitan ng mga bulaklak at maghandog ng pagkain bilang naivedya, nagkakamit ng saganang kabanalan—ang mismong bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 106

तत्र तीर्थे तु यो राजन् सूर्यग्रहणमाचरेत् । सूर्यतेजोनिभैर्यानैर्विष्णुलोके महीयते

O Hari, sinumang, O Hari, sa banal na tīrtha roon ay magmasid ng eklipse ng Araw, ay pinararangalan sa kaharian ni Viṣṇu, na dinadala ng maningning na mga sasakyang makalangit na isinilang sa ningning ng Araw.

Verse 107

तत्र तीर्थे तु यः श्राद्धं पितृभ्यः सम्प्रयच्छति । सत्पुत्रेण च तेनैव सम्प्राप्तं जन्मनः फलम्

Ang sinumang, sa banal na tīrtha roon, ay maayos na maghandog ng śrāddha para sa mga ninuno—sa gawa ring iyon ay nakakamit niya ang tunay na bunga ng pagsilang, na wari’y pinagpala ng isang mabuting anak.

Verse 108

इति श्रुत्वा ततो देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः । ब्रह्मविष्णुमहेशाश्च स्थापयांचक्रुरीश्वरम्

Pagkarinig nito, ang lahat ng mga deva na pinangungunahan ni Śakra, kasama sina Brahmā, Viṣṇu at Maheśa, ay itinatag doon ang Panginoon, si Īśvara.

Verse 109

सर्वरोगोपशमनं सर्वपातकनाशनम् । यस्तु संवत्सरं पूर्णममावास्यां तु भावितः

Ito ang nagpapatahimik ng lahat ng karamdaman at pumupuksa sa lahat ng kasalanan—ang gantimpala ng taong, sa loob ng isang ganap na taon, ay taimtim na nagbabantay sa panata ng Amāvāsyā.

Verse 110

पितृभ्यः पिण्डदानं च कुर्यादस्माहके नृप । त्रिपुष्करे गयायां च प्रभासे नैमिषे तथा

O Hari, dapat maghandog ng piṇḍa sa mga ninuno sa Asmāhaka—na may kapantay na bisa ng pag-aalay sa Tripuṣkara, sa Gayā, sa Prabhāsa, at gayundin sa Naimiṣa.

Verse 111

यत्पुण्यं श्राद्धकर्तॄणां तदिहैव भवेद्ध्रुवम् । तिलोदकं कुशैर्मिश्रं यो दद्याद्दक्षिणामुखः

Anumang kabutihang natatamo ng mga nagsasagawa ng śrāddha—dito mismo ay tiyak na lilitaw. Ang sinumang, nakaharap sa timog, ay maghandog ng tubig na may linga (til) na hinaluan ng damong kuśa, ay magkakamit ng tiyak na bunga.

Verse 112

मन्वादौ च युगादौ च व्यतीपाते दिनक्षये । यो दद्यात्पितृमातृभ्यः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Sa pasimula ng Manvantara, sa pasimula ng Yuga, sa Vyatīpāta, at sa pagtatapos ng araw—sinumang maghandog sa mga ninuno at sa mga ina ay magkakamit ng bunga ng Aśvamedha.

Verse 113

अस्माहके नरो यस्तु स्नात्वा सम्पूजयेद्धरिम् । ब्रह्माणं शङ्करं भक्त्या कुर्याज्जागरणक्रियाम्

Sa Asmāhaka, ang taong maliligo at marapat na sasamba kay Hari, at sa debosyon ay pararangalan din si Brahmā at Śaṅkara, ay dapat magsagawa ng ritwal ng pagpupuyat sa gabi (jāgaraṇa).

Verse 114

सर्वपापविनिर्मुक्तः शक्रातिथ्यमवाप्नुयात् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा यः पश्यति जनार्दनम्

Malaya sa lahat ng kasalanan, matatamo niya ang pagtanggap at pag-aanyaya ni Śakra (Indra). Sa banal na tawiran na yaon, ang taong naligo at tumingin kay Janārdana ay nagkakamit ng ganting ito.

Verse 115

विशेषविधिनाभ्यर्च्य प्रणम्य च पुनःपुनः । सपुत्रेण च तेनैव पितॄणां विहिता गतिः

Matapos sambahin ayon sa natatanging itinakdang paraan at yumukod nang paulit-ulit, ang taong iyon—kasama ang kanyang anak—ay nagtitiyak ng itinakdang mapalad na landas para sa kanyang mga ninuno (pitṛ).

Verse 116

एकमूर्तिस्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । सत्कार्यकारणोपेताः सुसूक्ष्माः सुमहाफलाः

Sa iisang anyo ay ang tatlong diyos—Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara—taglay ang tunay na ugnayan ng sanhi at bunga; lubhang maselan at napakalaking biyaya ang ipinagkakaloob.

Verse 117

एतत्ते कथितं राजन्महापातकनाशनम् । अस्माहकस्य माहात्म्यं किमन्यत्परिपृच्छसि

Ito’y naipahayag na sa iyo, O Hari—isang aral na pumupuksa sa mabibigat na kasalanan. Tungkol sa kadakilaan ng Asmāhaka na aming inilarawan, ano pa ang nais mong itanong?