Adhyaya 143
Ang kabanatang ito ay isang tīrtha-māhātmya na pangaral ni Śrī Mārkaṇḍeya sa isang haring kausap. Itinuturo niya ang dakilang banal na pook na tinatawag na Yojaneśvara, kung saan ang mga Nara–Nārāyaṇa Ṛṣi ay nagsagawa ng tapas at nagwagi sa sinaunang tunggalian ng mga deva at dānava. Isinasalaysay ang banal na kasaysayan sa iba’t ibang yuga: sa Tretā-yuga, ang iisang prinsipyong maka-Diyos ay naugnay kina Rāma–Lakṣmaṇa; matapos ang ritwal na pagligo sa tīrtha, natalo si Rāvaṇa. Sa Kali-yuga, ito’y nahayag bilang Bala–Keśava (Balarāma–Kṛṣṇa), isinilang sa angkan ni Vāsudeva, at nagsagawa ng mahihirap na gawa kabilang ang pagpatay kina Kaṃsa, Cāṇūra, Muṣṭika, Śiśupāla, at Jarāsandha. Binabanggit din ang digmaan sa Kurukṣetra/Dharma-kṣetra, na inilalarawan ang banal na pagkilos bilang mapagpasya sa pagbagsak ng mahahalagang mandirigma. Kasunod ang mga tagubilin: maligo sa tīrtha, sambahin si Bala–Keśava, mag-ayuno at magpuyat sa gabi (prajāgara), umawit ng debosyonal na papuri, at igalang at parangalan ang mga brāhmaṇa. Ipinapangako ng phalaśruti ang pag-alis ng mga kasalanan, pati mabibigat na paglabag; ang mga handog at pagsamba roon ay akṣaya (di-nauubos ang bunga); at ang matuwid na nakikinig, nagbabasa, o bumibigkas ng kabanata ay mapapalaya mula sa pāpa.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज योजनेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धौ पुरा कल्पे नरनारायणावृषी
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O dakilang hari, dapat magtungo sa napakabanal na pook na tinatawag na Yojaneśvara, kung saan noong unang kalpa ay nagkamit ng siddhi ang dalawang ṛṣi na sina Nara at Nārāyaṇa.”
Verse 2
तत्र तीर्थे तपस्तप्त्वा सङ्ग्रामे देवदानवैः । जयं प्राप्तौ महात्मानौ नरनारायणावुभौ
Sa tīrthang iyon, matapos magsagawa ng matitinding tapas, ang dalawang dakilang kaluluwa—sina Nara at Nārāyaṇa—ay nagkamit ng tagumpay sa labanan laban sa mga deva at dānava.
Verse 3
पुनस्त्रेतायुगे प्राप्ते तौ देवौ रामलक्ष्मणौ । तत्र तीर्थे पुनः स्नात्वा रावणो दुर्जयो हतः
Muli, nang dumating ang Tretā Yuga, ang dalawang banal na iyon ay naging sina Rāma at Lakṣmaṇa; at matapos muling maligo sa tīrthang iyon, napatay si Rāvaṇa na wari’y di-matatalo.
Verse 4
पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः
Muli, O Pārtha, nang dumating ang Panahong Kali, yaong dalawang banal ay naging sina Bala at Keśava; isinilang sa angkan ni Vasudeva, at nagsagawa ng mga gawang napakahirap gawin.
Verse 5
नरकं कालनेमिं च कंसं चाणूरमुष्टिकौ । शिशुपालं जरासंधं जघ्नतुर्बलकेशवौ
Pinatay nina Bala at Keśava si Naraka at Kālanemi, si Kaṃsa, at gayundin sina Cāṇūra at Muṣṭika, pati si Śiśupāla at Jarāsandha.
Verse 6
ततस्तत्र रिपून्संख्ये भीष्मद्रोणपुरःसरान् । कर्णदुर्योधनादींश्च निहनिष्यति स प्रभुः
Pagkaraan, doon sa labanan, wawasakin ng Panginoong iyon ang mga kaaway—na pinangungunahan nina Bhīṣma at Droṇa—kasama si Karṇa, si Duryodhana, at ang iba pa.
Verse 7
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे तत्र युध्यन्ति ते क्षणम् । भीमार्जुननिमित्तेन शिष्यौ कृत्वा परस्परम्
Sa dharma-kṣetra na Kurukṣetra, doon sila naglalaban nang sandali—na wari’y ginagawa nilang ‘mga alagad’ ang isa’t isa, sa pamamagitan ng pagkakataon nina Bhīma at Arjuna.
Verse 8
तत्र तीर्थे पुनर्गत्वा तपः कृत्वा सुदुष्करम् । पूजयित्वा द्विजान्भक्त्या यास्येते द्वारकां पुनः
Pagbalik nila sa banal na tīrtha, matapos magsagawa ng napakahirap na pag-aayuno at pagninilay, at sambahin nang may debosyon ang mga dvija, muli silang tutungo sa Dvārakā.
Verse 9
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्
Ngunit sinumang maligo sa banal na tīrtha roon at sumamba kina Bala at Keśava—sa kanya tunay na sinasamba ang Diyos na Tagapagtaguyod ng daigdig, na ang kalikasan ay laganap sa tatlong guṇa.
Verse 10
उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रजागरम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो गायंस्तस्य शुभां कथाम्
At ang taong nag-ayuno at nagbantay sa magdamag ay napapalaya sa lahat ng kasalanan, habang inaawit ang mapalad na banal na salaysay ng Panginoong iyon.
Verse 11
यावतस्तत्र तीर्थे तु वृक्षान् पश्यन्ति मानवाः । ब्रह्महत्यादिकं पापं तावदेषां प्रणश्यति
Hangga’t sa banal na tawiran na iyon ay nakikita ng mga tao ang mga punong naroon, sa gayon ding tagal napapawi ang kanilang mga kasalanan—mula sa pagpatay sa brāhmaṇa at iba pa.
Verse 12
प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेनैव सदृशाः सर्वे देवदेवेन चक्रिणा
Sinumang bumangon sa umaga at tumingin kina Bala at Keśava—sa gawaing iyon mismo, silang lahat ay nagiging tulad ng Panginoon ng mga panginoon, ang Diyos na may hawak na cakra.
Verse 13
ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगत्पूज्यं देवं नारायणं हरिम्
Sila’y karapat-dapat sambahin; sila’y karapat-dapat parangalan; ang kanilang kapanganakan ay nagiging ganap—yaong yumuyuko kay Nārāyaṇa, kay Hari, sa Diyos na sinasamba ng buong daigdig.
Verse 14
तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । क्रियते तत्फलं सर्वमक्षयायोपकल्पते
O Hari, anumang dāna, banal na pagligo, at pagsamba sa mga deva na isinasagawa sa tīrtha roon—ang buong bunga nito ay nagiging di-nauubos.
Verse 15
अग्नेरपत्यं प्रथमं सुवर्णं भूर्वैष्णवी सूर्यसुताश्च गावः । लोकास्त्रयस्तेन भवन्ति दत्ता यः काञ्चनं गां च भुवं च दद्यात्
Ang ginto ay unang tinatawag na supling ni Agni; ang Daigdig ay Vaiṣṇavī; at ang mga baka’y sinasabing mga anak na babae ng Araw. Siya na nagkakaloob ng ginto, baka, at lupa—parang naialay na niya ang tatlong daigdig sa pamamagitan ng kabutihan.
Verse 16
एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । अतीतं च भविष्यच्च वर्तमानं महाबलम्
Kaya, sa iyo’y naipahayag ang lahat ng kataas-taasang kadakilaan ng tīrtha—ang makapangyarihang bisa nito sa nakaraan, sa hinaharap, at sa kasalukuyan.
Verse 17
श्रुत्वा वापि पठित्वेदं श्रावयिपत्वाथ धार्मिकान् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
Sa pagdinig lamang nito, o sa pagbasa nito, at pagkatapos ay pagpaparinig nito sa mga matutuwid, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan—dito’y walang dapat pag-alinlangan.
Verse 143
। अध्याय
Wakas ng kabanata (adhyāya).