Adhyaya 142

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज रुक्मिणीतीर्थमुत्तमम् । यत्रैव स्नानमात्रेण रूपवान्सुभगो भवेत्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O dakilang hari, magtungo ka sa marangal na Rukmiṇī-tīrtha; sapagkat sa pagligo roon lamang, ang tao’y nagiging kaaya-aya at pinagpala.”

Verse 2

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां तृतीयायां विशेषतः । स्नानं समाचरेत्तत्र न चेह जायते पुनः

Lalo na sa ikawalong tithi, sa ika-labing-apat, at higit sa lahat sa ikatlo, magsagawa ng banal na pagligo roon; at hindi na muling isisilang dito.”

Verse 3

यः स्नात्वा रुक्मिणीतीर्थे दानं दद्यात्तु कांचनम् । तत्तीर्थस्य प्रभावेन शोकं नाप्नोति मानवः

Ang sinumang maligo sa Rukmiṇī-tīrtha at pagkatapos ay maghandog ng ginto—sa bisa ng banal na pook na iyon, hindi siya dinadalaw ng dalamhati.”

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । तीर्थस्यास्य कथं जातो महिमेदृङ्मुनीश्वर । रूपसौभाग्यदं येन तीर्थमेतद्ब्रवीहि मे

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O panginoon ng mga muni, paano sumibol ang ganitong kadakilaan ng tīrtha na ito? Ikuwento mo sa akin ang banal na pook na nagbibigay ng ganda at magandang kapalaran.”

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Isasalaysay ko ang sinaunang kasaysayan, ayon sa tunay na nangyari—na matagal nang ipinahayag ng matatanda sa daloy ng tradisyon, O Bhārata.”

Verse 6

तं तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकाग्रमानसः । नगरं कुण्डिनं नाम भीष्मकः परिपाति हि

Ihahayag ko ngayon sa iyo ang salaysay na ito—makinig kang may iisang-tutok na isip: may lungsod na tinatawag na Kuṇḍina, na tunay na pinamumunuan ni Haring Bhīṣmaka.

Verse 7

हस्त्यश्वरथसम्पन्नो धनाढ्योऽति प्रतापवान् । स्त्रीसहस्रस्य मध्यस्थः कुरुते राज्यमुत्तमम्

May taglay na mga elepante, kabayo, at mga karwahe—lubhang mayaman at napakatapang—napaliligiran ng sanlibong babae, pinamamahalaan niya ang isang dakila at mainam na kaharian.

Verse 8

तस्य भार्या महादेवी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । तस्यामुत्पादयामास पुत्रमेकं च रुक्मकम्

Ang kanyang reyna, isang dakilang ginang na higit pang mahalaga sa kanya kaysa mismong hininga ng buhay, ay nagsilang sa kanya ng isang anak na lalaki—na ang pangalan ay Rukmaka.

Verse 9

द्वितीया तनया जज्ञे रुक्मिणी नाम नामतः । तदाशरीरिणी वाचा राजानं तमुवाच ह

Isang ikalawang anak ang isinilang—isang dalagang ang pangalan ay Rukmiṇī. Noon, isang tinig na walang katawan ang nagsalita sa haring iyon.

Verse 10

चतुर्भुजाय दातव्या कन्येयं भुवि भीष्मक । एवं तद्वचनं श्रुत्वा जहर्ष प्रियया सह

“O Bhīṣmaka, ang dalagang ito ay dapat ipakasal sa Apat-na-Brasong Panginoon sa lupa.” Pagkarinig sa mga salitang iyon, nagalak ang hari kasama ang kanyang minamahal na reyna.

Verse 11

ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिः प्रविष्टः सूतिकागृहम् । स्वस्तिकं वाचयित्वास्याश्चक्रे नामेति रुक्मिणी

Pumasok siya sa silid ng panganganak kasama ang marurunong na mga brāhmaṇa; ipinabigkas niya ang mga mapalad na pagpapala, at sa gayon ay ipinagkaloob niya sa kanya ang pangalang “Rukmiṇī.”

Verse 12

यतः सुवर्णतिलको जन्मना सह भारत । ततः सा रुक्मिणीनाम ब्राह्मणैः कीर्तिता तदा

Sapagkat may gintong tanda sa kanyang noo mula pa sa pagsilang, O Bhārata, kaya noon ay ipinahayag ng mga brāhmaṇa ang kanyang pangalang “Rukmiṇī.”

Verse 13

ततः सा कालपर्यायादष्टवर्षा व्यजायत । पूर्वोक्तं चैव तद्वाक्यमशरीरिण्युदीरितम्

Pagkaraan ng paglipas ng panahon, siya’y lumaki at umabot sa walong taon. At ang yaong pangungusap na nauna nang binigkas ng tinig na walang katawan ay muling ipinahayag.

Verse 14

स्मृत्वा स्मृत्वाथ नृपतिश्चिन्तयामास भूपतिः । कस्मै देया मया बाला भविता कश्चतुर्भुजः

Paulit-ulit niya itong inalaala, at ang hari’y nagmuni-muni: “Kanino ko ibibigay ang dalagang ito? At sino yaong ‘may apat na bisig’ na itinakda para sa kanya?”

Verse 15

एतस्मिन्नन्तरे तावद्रैवतात्पर्वतोत्तमात् । मुख्यश्चेदिपतिस्तत्र दमघोषः समागतः

Samantala, sa sandaling iyon, mula sa Raivata—ang dakilang bundok—dumating doon ang pangunahing hari ng Cedi, si Damaghoṣa.

Verse 16

प्रविष्टो राजसदनं यत्र राजा स भीष्मकः । तं दृष्ट्वा चागतं गेहे पूजयामास भूपतिः

Pumasok siya sa maharlikang palasyo kung saan naroon ang Haring Bhīṣmaka. Pagkakita sa kanyang pagdating sa tahanan, pinarangalan siya ng hari nang may nararapat na paggalang.

Verse 17

आसनं विपुलं दत्त्वा सभां गत्वा निवेशितः । कुशलं तव राजेन्द्र दमघोष श्रियायुत

Pagkaraang maghandog ng maluwang na upuan at paupuin siya sa bulwagan ng kapulungan, sinabi ng hari: “O hari ng mga hari, Damaghoṣa, puspos ng kasaganaan—ikaw ba’y nasa mabuting kalagayan?”

Verse 18

पुण्याहमद्य संजातमहं त्वद्दर्शनोत्सुकः । कन्या मदीया राजेन्द्र ह्यष्टवर्षा व्यजायत

“Mapalad ang araw na ito; sabik akong makita ka. O pinakamainam sa mga hari, ang aking anak na dalaga ay umabot na ngayon sa walong taon.”

Verse 19

चतुर्भुजाय दातव्या वागुवाचाशरीरिणी । भीष्मकस्य वचः श्रुत्वा दमघोषोऽब्रवीदिदम्

“Ibigay siya sa may apat na bisig”—ganito ang wika ng tinig na walang katawan. Nang marinig ang mga salita ni Bhīṣmaka, sinabi ni Damaghoṣa ang ganito:

Verse 20

चतुर्भुजो मम सुतस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्येयं दीयतां कन्या शिशुपालस्य भीष्मक

“Ang aking anak ay may apat na bisig at bantog sa tatlong daigdig. Kaya, O Bhīṣmaka, ipagkaloob ang dalagang ito sa kanya—kay Śiśupāla.”

Verse 21

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दमघोषस्य भूमिप । भीष्मकेन ततो दत्ता शिशुपालाय रुक्मिणी

O hari, nang marinig ni Bhīṣmaka ang mga salita ni Damaghoṣa, ipinagkaloob niya si Rukmiṇī bilang asawa kay Śiśupāla.

Verse 22

प्रारब्धं मङ्गलं तत्र भीष्मकेण युधिष्ठिर । दिक्षु देशान्तरेष्वेव ये वसन्ति स्वगोत्रजाः

O Yudhiṣṭhira, sinimulan ni Bhīṣmaka roon ang mapalad na mga ritwal ng kasal, at ipinatawag ang mga kaangkan niyang naninirahan sa iba’t ibang dako at malalayong lupain.

Verse 23

निमन्त्रितास्तु ते सर्वे समाजग्मुर्यथाक्रमम् । ततो यादववंशस्य तिलकौ बलकेशवौ

Kaya ang lahat ng inanyayahan ay dumating nang sunod-sunod. Pagkaraan, dumating ang dalawang hiyas ng lahing Yādava—si Balarāma at si Keśava (Kṛṣṇa).

Verse 24

निमन्त्रितौ समायातौ कुण्डिनं भीष्मकस्य तु । भीष्मकेण यथान्यायं पूजितौ तौ यदूत्तमौ

Inanyayahan, dumating ang dalawa sa Kuṇḍina, ang lungsod ni Bhīṣmaka; at ayon sa nararapat, pinarangalan ni Bhīṣmaka ang dalawang pinakadakila sa mga Yadu.

Verse 25

ततः प्रदोषसमये रुक्मिणी काममोहिनी । सखीभिः सहिता याता पूर्बहिश्चाम्बिकार्चने

Pagkaraan, sa oras ng dapithapon ng pradoṣa, si Rukmiṇī—na umaakit sa puso sa pag-ibig—ay lumabas sa silangan kasama ang kanyang mga sakhī upang sumamba kay Ambikā.

Verse 26

सापश्यत्तत्र देवेशं गोपवेषधरं हरिम् । तं दृष्ट्वा मोहमापन्ना कामेन कलुषीकृता

Doon niya namasdan ang Panginoon ng mga diyos—si Hari—na nakabihis na parang pastol ng baka. Pagkakita sa Kanya, siya’y nabalot ng pagkalito, at ang isip ay ginulo at dinungisan ng pananabik ng pag-ibig.

Verse 27

केशवोऽपि च तां दृष्ट्वा संकर्षणमुवाच ह । स्त्रीरत्नप्रवरं तात हर्तव्यमिति मे मतिः

Si Keśava man din, nang makita siya, ay nagsalita kay Saṅkarṣaṇa: “Kapatid kong mahal, sa aking palagay, ang pinakamahalagang hiyas sa mga babae ay dapat kunin.”

Verse 28

केशवस्य वचः श्रुत्वा संकर्षण उवाच ह । गच्छ कृष्ण महाबाहो स्त्रीरत्नं चाशु गृह्यताम्

Nang marinig ang salita ni Keśava, sumagot si Saṅkarṣaṇa: “Humayo ka, O Kṛṣṇa na makapangyarihan ang bisig; agad kunin ang hiyas na iyon sa mga babae.”

Verse 29

अहं च तव मार्गेण ह्यागमिष्यामि पृष्ठतः । दानवानां च सर्वेषां कुर्वंश्च कदनं महत्

“At ako rin ay susunod sa iyong landas, sa iyong likuran, at magdudulot ng malaking paglipol sa lahat ng mga dānava, ang mga kaaway na mandirigma.”

Verse 30

संकर्षणमतं प्राप्य केशवः केशिसूदनः । ययौ कन्यां गृहीत्वा तु रथमारोप्य सत्वरम्

Nang makamit ang pagsang-ayon ni Saṅkarṣaṇa, si Keśava—ang pumatay kay Keśī—ay sinunggaban ang dalaga, isinakay sa karwahe, at agad na lumisan.

Verse 31

निर्गतः सहसा राजन्वेगेनैवानिलो यथा । हाहाकारस्तदा जातो भीष्मकस्य पुरे महान्

Bigla siyang lumisan, O Hari, na kasingbilis ng hangin. Noon ay sumiklab ang malaking sigaw ng pangamba sa lungsod ni Bhīṣmaka.

Verse 32

निर्गता दानवाः क्रुद्धा वेला इव महोदधेः । गर्जन्तः सायुधाः सर्वे धावन्तो रथवर्त्मनि

Lumabas ang nagngangalit na mga Dānava, na wari’y mga alon ng dakilang karagatan; umuungal, lubos na may sandata, at humahabol sa daang-ratha.

Verse 33

बलदेवं ततः प्राप्ता रथमार्गानुगामिनम् । तेषां युद्धं बलस्यासीत्सर्वलोकक्षयंकरम्

Pagkaraan, nadatnan nila si Baladeva na sumusunod sa bakas ng daang-ratha. Ang digmaang sumiklab laban kay Bala ay kakila-kilabot, na wari’y makapupuksa sa lahat ng daigdig.

Verse 34

यथा तारामये पूर्वं सङ्ग्रामे लोकविश्रुते । गदाहस्तो महाबाहुस्त्रैलोक्येऽप्रतिमो बलः

Gaya noong unang panahon sa bantog na digmaan sa Tārāmaya, si Bala—makapangyarihang bisig at may hawak na gada—ay walang kapantay sa tatlong daigdig.

Verse 35

हलेनाकृष्य सहसा गदापातैरपातयत् । अशक्यो दानवैर्हन्तुं बलभद्रो महाबलः

Sa kanyang araro ay bigla niyang kinaladkad sila, at sa bagsak ng kanyang gada ay pinabagsak. Ang makapangyarihang Balabhadra ay di-kayang mapatay ng mga Dānava.

Verse 36

बभञ्ज दानवान्सर्वांस्तस्थौ गिरिरिवाचलः । तं दृष्ट्वा च बलं क्रुद्धं दुर्धर्षं त्रिदशैरपि

Dinurog niya ang lahat ng mga Dānava at nanatiling matatag na parang bundok na di matinag. Pagkakita sa galit na Bala—di mapasuko kahit ng mga diyos—

Verse 37

भीष्मपुत्रो महातेजा रुक्मीनां महयशाः । नराणामतिशूराणामक्षौहिण्या समन्वितः

Pagkaraan, dumating ang anak ni Bhīṣma—makapangyarihan at dakila ang ningning, tanyag sa mga Rukmīna—na may kasamang isang akṣauhiṇī ng mga lalaking ubod-tapang.

Verse 38

बलभद्रमतिक्रम्य ततो युद्धे निराकरोत् । तद्युद्धं वञ्चयित्वा तु रथमार्गेण सत्वरम्

Nilampasan niya si Balabhadra at saka tumalikod sa labanan. Inilagan ang digmaang iyon, nagmadali siyang sumulong sa daang-daanan ng karwahe.

Verse 39

केशवोऽपि तदा देवो रुक्मिण्या सहितो ययौ । विन्ध्यं तु लङ्घयित्वाग्रे त्रैलोक्यगुरुरव्ययः

Si Keśava rin, ang Panginoon, ay lumisan noon kasama si Rukmiṇī. Nilundag niya ang kabundukang Vindhya, at ang di-nagmamaliw na Guru ng tatlong daigdig ay nanguna sa paglakad.

Verse 40

नर्मदातटमापेदे यत्र सिद्धः पुरा पुनः । अजेयो येन संजातस्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

Narating niya ang pampang ng Narmadā, kung saan noon ay paulit-ulit niyang natamo ang siddhi. Sa bisa ng tīrtha na ito, siya’y naging di magagapi.

Verse 41

एतस्मात्कारणात्तात योधनीपुरमुच्यते । रुक्मोऽपि दानवेन्द्रोऽसौ प्राप्तः

Dahil dito, mahal na anak, tinatawag itong Yodhanīpura. At dumating din doon si Rukma, ang panginoon ng mga Dānava.

Verse 42

प्रत्युवाचाच्युतं क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति मा व्रज । अद्य त्वां निशितैर्बाणैर्नेष्यामि यमसादनम्

Sa galit, sumagot siya kay Acyuta: “Huminto, huminto—huwag kang umalis! Ngayon, sa aking matutulis na palaso, ihahatid kita sa tahanan ni Yama.”

Verse 43

एवं परस्परं वीरौ जगर्जतुरुभावपि । तयोर्युद्धमभूद्घोरं तारकाग्निजसन्निभम्

Sa gayon, ang dalawang bayani ay umungal sa isa’t isa. Naging kakila-kilabot ang kanilang labanan, naglalagablab na tila apoy ng anak ni Tārakā—si Skanda.

Verse 44

चिक्षेप शरजालानि केशवं प्रति दानवः । नानुचिन्त्य शरांस्तस्य केशवः केशिसूदनः

Inihagis ng Dānava ang mga ulang ng palaso laban kay Keśava. Ngunit si Keśava, ang pumatay kay Keśin, ay hindi man lamang nagbigay-pansin sa mga palasong iyon.

Verse 45

ततो विष्णुः स्वयं क्रुद्धश्चक्रं गृह्य सुदर्शनम् । सम्प्रहरत्यमुं यावद्रुक्मिण्यात्र निवारितः

Pagkaraan, si Viṣṇu mismo, nagngangalit, ay hinawakan ang Sudarśana na cakra at handa nang humampas sa kanya—ngunit pinigil Siya roon ni Rukmiṇī.

Verse 46

त्वां न जानाति देवेशं चतुर्बाहुं जनार्दनम् । दर्शयस्व स्वकं रूपं दयां कृत्वा ममोपरि

Hindi niya nakikilala Ikaw bilang Panginoon ng mga diyos—si Janārdana, ang Apat-na-Braso. Sa habag sa akin, ihayag Mo ang Iyong sariling tunay na anyo.

Verse 47

एवमुक्तस्तु रुक्मिण्या दर्शयामास भारत । देवा दृष्ट्वापि तद्रूपं स्तुवन्त्याकाशसंस्थिताः । दिव्यं चक्षुस्तदा देवो ददौ रुक्मस्य भारत

Sa gayong pananalita ni Rukmiṇī, ipinamalas Niya, O Bhārata, ang Kanyang tunay na anyo. Ang mga diyos na nasa himpapawid ay nakita iyon at nagpuri. Pagkaraan, ipinagkaloob ng Panginoon kay Rukma ang banal na paningin, O Bhārata.

Verse 48

रुक्म उवाच । यन्मया पापनिष्ठेन मन्दभाग्येन केशव । सायकैराहतं वक्षस्तत्सर्वं क्षन्तुमर्हसि

Sinabi ni Rukma: O Keśava, ako—nahilig sa kasalanan at salat sa kapalaran—ay tumama sa Iyong dibdib ng mga palaso. Ipagpatawad Mo nawa ang lahat ng iyon.

Verse 49

पूर्वं दत्ता स्वयं देव जानकी जनकेन वै । मया प्रदत्ता देवेश रुक्मिणी तव केशव

Noon, O Panginoon, si Jānakī ay ibinigay mismo ni Janaka. Gayundin, O Panginoon ng mga diyos, ibinigay ko sa Iyo si Rukmiṇī, O Keśava.

Verse 50

उद्वाहय यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा । रुक्मस्य वचनं श्रुत्वा ततस्तुष्टो जगद्गुरुः

“Pakisalan mo siya ayon sa nararapat, sa gawang-ritwal na itinakda ng mga alituntunin.” Nang marinig ang mga salita ni Rukma, ang Guro ng Sanlibutan ay nalugod noon.

Verse 51

बभाषे देवदेवेशो रुक्मिणं भीष्मकात्मजम् । गच्छ स्वकं पुरं मा भैः कुरु राज्यमकण्टकम्

Nagsalita ang Panginoon ng mga panginoon kay Rukma, anak ni Bhīṣmaka: “Bumalik ka sa sarili mong lungsod; huwag kang matakot. Maghari ka sa iyong kaharian na walang tinik—malaya sa mga suliranin.”

Verse 52

केशवस्य वचः श्रुत्वा रुक्मो दानवपुंगवः । तं प्रणम्य जगन्नाथं जगाम भवनं पितुः

Nang marinig ni Rukma—ang pinakabantog sa mga Dānava—ang salita ni Keśava, siya’y yumukod kay Jagannātha at nagtungo sa bahay ng kanyang ama.

Verse 53

गते रुक्मे तदा कृष्णः समामन्त्र्य द्विजोत्तमान् । मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्

Nang makaalis na si Rukma, si Kṛṣṇa ay pormal na nag-anyaya sa mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang: sina Marīci, Atri, Aṅgiras, Pulastya, Pulaha, at Kratu.

Verse 54

वसिष्ठं च महाभागमित्येते सप्त मानसाः । इत्येते ब्राह्मणाः सप्त पुराणे निश्चयं गताः

At si Vasiṣṭha na lubhang mapalad—sila ang pitong isiping-ipinanganak na mga ṛṣi. Kaya ang pitong brāhmaṇa na ito ay tiyak na kinikilala sa tradisyong Purāṇiko.

Verse 55

क्षमावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलंकृताः । इत्येवं ब्रह्मपुत्राश्च सत्यवन्तो महामते

Mapagpatawad, sagana sa mga supling at mga alagad, at pinalamutian ng karangalan ng mga dakilang ṛṣi—ganyan ang mga anak ni Brahmā, tapat sa katotohanan, O marunong.

Verse 56

नर्मदातटमाश्रित्य निवसन्ति जितेन्द्रियाः । तपःस्वाध्यायनिरता जपहोमपरायणाः

Sa pagkanlong sa pampang ng Narmadā, doon sila nananahan na napasuko ang mga pandama—nakatuon sa pag-aayuno at pag-aaral ng Veda, at debotong nagsasagawa ng japa at handog sa apoy.

Verse 57

निमन्त्रितास्तु राजेन्द्र केशवेन महात्मना । श्राद्धं कृत्वा यथान्यायं ब्रह्मोक्तविधिना ततः

Inanyayahan sila, O hari, ng dakilang-loob na Keśava; pagkaraan ay isinagawa nila ang śrāddha nang ayon sa batas, alinsunod sa paraang itinuro ni Brahmā.

Verse 58

हरिस्तान्पूजयामास सप्तब्रह्मर्षिपुंगवान् । प्रददौ द्वादश ग्रामांस्तेभ्यस्तत्र जनार्दनः

Pinarangalan ni Hari ang pitong dakilang Brahma-ṛṣi; at doon si Janārdana ay nagkaloob sa kanila ng labindalawang nayon bilang handog.

Verse 59

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी । तावद्दानं मया दत्तं परिपन्थी न कश्चन

Hangga’t nananatili ang buwan at ang araw, hangga’t tumitindig ang daigdig—mananatili ang kaloob na ito na ibinigay ko; nawa’y walang sinumang humadlang dito.

Verse 60

मद्दत्तं पालयिष्यन्ते ये नृपा गतकल्मषाः । तेभ्यः स्वस्ति करिष्यामि दास्यामि परमां गतिम्

Ang mga haring, nalinis sa kasalanan, na mag-iingat sa aking ipinagkaloob—sa kanila’y ipagkakaloob ko ang pagpapala at ibibigay ko ang pinakamataas na hantungan.

Verse 61

यावद्धि यान्ति लोकेषु महाभूतानि पञ्च च । तावत्ते दिवि मोदन्ते मद्दत्तपरिपालकाः

Hangga’t ang limang dakilang elemento ay patuloy na gumagalaw sa mga daigdig, gayon din katagal nagagalak sa langit ang mga nag-iingat sa aking kaloob.

Verse 62

यस्तु लोपयते मूढो दत्तं वः पृथिवीतले । नरके तस्य वासः स्याद्यावदाभूतसम्प्लवम्

Ngunit ang mangmang na sumisira o nagpapawalang-bisa sa ipinagkaloob sa inyo sa ibabaw ng lupa—sa impiyerno siya mananahan hanggang sa pagkalusaw ng mga nilalang.

Verse 63

स्वदत्ता परदत्ता वा पालनीया वसुंधरा । यस्य यस्य यदा भूमिस्तस्य तस्य तदा फलम्

Maging sariling ipinagkaloob o ipinagkaloob ng iba, ang lupang ito ay dapat ingatan at pangalagaan. Sinumang may hawak ng lupa sa isang panahon—sa kanya noon ang bunga ng kanyang pag-iingat.

Verse 64

स्वदत्तां परदत्तां वा यो हरेत वसुंधराम् । स विष्ठायां कृमिर्भूत्वा पितृभिः सह मज्जति

Ang sinumang umagaw ng lupa—maging sariling ipinagkaloob o ipinagkaloob ng iba—magiging uod sa dumi at lulubog doon kasama ng kanyang mga ninuno.

Verse 65

अन्यायेन हृता भूमिरन्यायेन च हारिता । हर्ता हारयिता चैव विष्ठायां जायते कृमिः

Ang lupang inagaw sa di-makatarungan—o ipinag-agaw sa di-makatarungan—ay nagbubunga na kapwa ang umagaw at ang nag-udyok ay isisilang na uod sa dumi.

Verse 66

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे तिष्ठति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमन्ता च तान्येव नरके वसेत्

Sa loob ng animnapung libong taon, ang nagkakaloob ng lupa ay nananahan sa langit; datapwat ang nang-aagaw—at ang pumapayag dito—ay maninirahan sa impiyerno sa gayunding panahon.

Verse 67

यानीह दत्तानि पुरा नरेन्द्रैर्दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । निर्माल्यरूपप्रतिमानि तानि को नाम साधुः पुनराददाति

Ang mga handog na minsang ipinagkaloob dito ng mga hari—mga kaloob na nagbubunga ng dharma, kasaganaan, at dangal—ay tulad ng banal na alay na naiwaksi na; sinong matuwid ang muling babawi nito?

Verse 68

एवं तान्पूजयित्वा तु सम्यङ्न्यायेन पाण्डव । रुक्मिण्या विधिवत्पाणिं जग्राह मधुसूदनः

Sa gayon, matapos silang parangalan nang wasto ayon sa tamang kaugalian, O Pāṇḍava, si Madhusūdana ay ayon sa ritwal na kinuha ang kamay ni Rukmiṇī bilang pag-aasawa.

Verse 69

मुशली च ततः सर्वाञ्जित्वा दानवपुंगवान् । स्वस्थानमगमत्तत्र कृत्वा कार्यं सुशोभनम्

Pagkaraan, si Muśalī (Balarāma), matapos daigin ang lahat ng pangunahing Dānava, ay nagbalik sa sariling tahanan, matapos maisagawa roon ang isang lubhang maringal na gawain.

Verse 70

प्रयातौ द्वारवत्यां तौ कृष्णसंकर्षणावुभौ । गच्छमानं तु तं दृष्ट्वा केशवं क्लेशनाशनम्

Pagkaraan, kapwa sila Kṛṣṇa at Saṃkarṣaṇa ay naglakbay patungong Dvāravatī. Nang makita si Keśava—ang tagapuksa ng mga pagdurusa—na umaalis sa kanyang paglalakbay…

Verse 71

ब्राह्मणाः सत्यवन्तश्च निर्गताः शंसितव्रताः । आगच्छमानांस्तौ वीक्ष्य रथमार्गेण ब्राह्मणान्

Ang matatapat na mga Brāhmaṇa, bantog sa kanilang mga panata, ay lumabas; at nang makita ang mga Brāhmaṇang papalapit sa daang-daanan ng karwahe…

Verse 72

मुहूर्तं तत्र विश्रम्य केशवो वाक्यमब्रवीत् । किमागमनकार्यं वो ब्रूत सर्वं द्विजोत्तमाः

Nagpahinga roon sandali si Keśava at nagsalita: “Ano ang layon ng inyong pagparito? Isalaysay ninyo ang lahat, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.”

Verse 73

कुर्वाणाः स्वीयकर्माणि मम कृत्यं तु तिष्ठते । देवस्य वचनं श्रुत्वा मुनयो वाक्यमब्रुवन्

“Habang ginagampanan namin ang kani-kaniyang tungkulin, nananatili pa rin ang iyong banal na gawain.” Nang marinig ang salita ng Panginoon, ang mga muni ay sumagot.

Verse 74

कल्पकोटिसहस्रेण सत्यभावात्तु वन्दितः । दुष्प्राप्योऽसि मनुष्याणां प्राप्तः किं त्यजसे हि नः

Sa loob ng di-mabilang na koṭi ng mga kalpa, ikaw ay pinararangalan dahil sa iyong matatag na katotohanan; napakahirap kang maabot ng mga tao. Ngayong dumating ka sa amin, bakit mo kami iiwan?

Verse 75

ब्राह्मणानां वचः श्रुत्वा भगवानिदमब्रवीत् । मथुरायां द्वारवत्यां योधनीपुर एव च

Nang marinig ng Bhagavān ang mga salita ng mga Brāhmaṇa, sumagot Siya: “Sa Mathurā, sa Dvāravatī, at gayundin sa Yodhanīpura…”

Verse 76

त्रिकालमागमिष्यामि सत्यं सत्यं पुनः पुनः । एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा योधनीपुरमागताः

“Sa tatlong takdang oras (araw-araw) ako’y darating—tunay, tunay, muli’t muli.” Nang marinig ito, ang mga brāhmaṇa ay nagtungo sa Yodhanīpura.

Verse 77

अवतीर्णस्त्रिभागेन प्रादुर्भावे तु माथुरे । एतत्ते कथितं सर्वं तीर्थस्योत्पत्तिकारणम्

Sa panahon ng Kanyang pagpapakita sa Mathurā, Siya’y nahayag sa tatluhang bahagi. Kaya’t naipahayag na sa iyo ang lahat—ang sanhi ng paglitaw ng tīrtha na ito.

Verse 78

भूतं भव्यं भविष्यच्च वर्तमानं तथापरम् । यं श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Ang nagdaan, ang darating, at ang hindi pa dumarating; ang kasalukuyan at maging ang lampas pa roon—sa pagdinig nito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 79

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्बलकेशवौ । तेन देवो जगद्धाता पूजितस्त्रिगुणात्मवान्

Sa tīrtha na yaon, sinumang maligo at pagkatapos ay sumamba kina Bala at Keśava—sa kanya, ang Diyos, ang Tagapagtaguyod ng daigdig, ang may tatlong guṇa sa Kanyang pagkatao, ay tunay na nasamba.

Verse 80

उपवासी नरो भूत्वा यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम् । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा

Bilang taong nag-aayuno, ang sinumang magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot na may paggalang) ay napapalaya sa lahat ng kasalanan—dito’y hindi na kailangan ang pagdududa o pagtatalo.

Verse 81

तत्र तीर्थे तु ये वृक्षास्तान्पश्यन्त्यपि ये नराः । तेऽपि पापैः प्रमुच्यन्ते भ्रूणहत्यासमैरपि

Sa banal na tīrtha roon, ang sinumang tao na masilayan man lamang ang mga punò ay napapalaya sa mga kasalanan—maging yaong kasimbigat ng pagpatay sa sanggol sa sinapupunan.

Verse 82

प्रातरुत्थाय ये केचित्पश्यन्ति बलकेशवौ । तेन ते सदृशाः स्युर्वै देवदेवेन चक्रिणा

Sinumang bumangon nang maaga sa umaga at masilayan sina Bala at Keśava—sa gawaing iyon, nagiging kawangis nila ang Diyos ng mga diyos, ang may hawak ng cakra.

Verse 83

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषां जन्म सुजीवितम् । ये नमन्ति जगन्नाथं देवं नारायणं हरिम्

Sila’y karapat-dapat sambahin, karapat-dapat pag-alayan ng pagpupugay; tunay na pinagpala ang kanilang kapanganakan at mabuting nabuhay ang kanilang buhay—yaong yumuyuko sa Panginoon ng sansinukob, sa banal na Nārāyaṇa, si Hari.

Verse 84

तत्र तीर्थे तु यद्दानं स्नानं देवार्चनं नृप । तत्सर्वमक्षयं तस्य इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

O Hari, anumang pag-aalay ng dāna, banal na pagligò, at pagsamba sa mga diyos na gawin sa tīrtha roon—ipinahayag ni Śaṅkara na ang lahat ng iyon ay nagiging di-nauubos para sa gumagawa.

Verse 85

प्रविश्याग्नौ मृतानां च यत्फलं समुदाहृतम् । तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ प्रोच्यमानमशेषतः

O pinakadakila sa mga hari, pakinggan mo nang buo ang bungang ipinahayag para sa mga namamatay sa pagpasok sa apoy; ngayo’y ipaliliwanag ito nang walang kakulangan.

Verse 86

विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीजालमालिना । आग्नेये भवते तत्र मोदते कालमीप्सितम्

Doon, sakay ng isang makalangit na vimāna na kulay-araw at nababalutan ng lambat ng mga kampanilyang kumakalansing, nararating niya ang daigdig ni Agni at nagagalak sa panahong ninanais niya.

Verse 87

जले चैवा मृतानां तु योधनीपुरमध्यतः । वसन्ति वारुणे लोके यावदाभूतसम्प्लवम्

At yaong mga namamatay sa tubig ay nananahan sa daigdig ni Varuṇa, sa gitna ng Yodhanīpura, hanggang sa dakilang pagkalusaw ng sansinukob.

Verse 88

अनाशके मृतानां तु तत्र तीर्थे नराधिप । अनिवर्तिका गतिर्नृणां नात्र कार्या विचारणा

O panginoon ng mga tao, yaong namamatay sa banal na tīrtha na iyon habang nag-aayuno (walang pagkain) ay nakakamit ang landas na di na maibabalik; dito’y wala nang dapat pag-alinlangan.

Verse 89

तत्र तीर्थे तु यो दद्यात्कपिलादानमुत्तमम् । विधानेन तु संयुक्तं शृणु तस्यापि यत्फलम्

Sa banal na tīrtha na iyon, sinumang maghandog ng pinakamainam na kapilā-dāna—ang pag-aalay ng mapulang-dilaw na baka—na isinagawa ayon sa wastong ritwal, pakinggan mo rin ang bunga ng gawaing iyon.

Verse 90

यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतेश्च भारत । तावन्ति दिवि मोदन्ते सर्वकामैः सुपूजिताः

O Bhārata, kung gaano karami ang balahibo ng bakang iyon—at gayundin ng kanyang mga supling—gayon din karaming (taon) silang nagagalak sa langit, pinararangalan at puspos ng lahat ng ninanais.

Verse 91

यावन्ति रोमाणि भवन्ति धेन्वास्तावन्ति वर्षाणि महीयते सः । स्वर्गाच्च्युतश्चापि ततस्त्रिलोक्यां कुले समुत्पत्स्यति गोमतां सः

Kung gaano karami ang balahibo sa baka, gayon karaming taon siyang pinararangalan sa langit. At pagkababa man mula roon, sa tatlong daigdig siya’y isisilang sa angkang sagana sa mga baka.

Verse 92

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्रूप्यं काञ्चनमेव वा । काञ्चनेन विमानेन विष्णुलोके महीयते

Sa tīrtha na yaon, sinumang maghandog ng pilak—o maging ginto—ay pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu, na sinasakay sa gintong makalangit na sasakyan.

Verse 93

तस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात्पादुके वस्त्रमेव च । दानस्यास्य प्रभावेन लभते स्वर्गमीप्सितम्

Sa tīrtha na yaon, sinumang maghandog ng sandalyas at gayundin ng kasuotan—sa bisa ng handog na iyon—ay nakakamit ang minimithing langit.

Verse 94

ऋग्यजुःसामवेदानां पठनाद्यत्फलं भवेत् । तत्र तीर्थे तु राजेन्द्र गायत्र्या तत्फलं लभेत्

O hari ng mga hari, anumang bunga ang nagmumula sa pagbigkas ng Ṛg, Yajur, at Sāma Veda—sa tīrtha na yaon, sa japa ng Gāyatrī ay nakakamit ang gayong bunga rin.

Verse 95

प्रयागे यद्भवेत्पुण्यं गयायां च त्रिपुष्करे । कुरुक्षेत्रे तु राजेन्द्र राहुग्रस्ते दिवाकरे

O hari ng mga hari, anumang puṇya ang matatagpuan sa Prayāga, sa Gayā, at sa Tripuṣkara—at (anumang puṇya) sa Kurukṣetra kapag ang araw ay sinasakmal ni Rāhu sa eklipse…

Verse 96

सोमेश्वरे च यत्पुण्यं सोमस्य ग्रहणे तथा । तत्फलं लभते तत्र स्नानमात्रान्न संशयः

Ang anumang kabanalang naroon sa Someśvara, gayundin ang sa paglalangit ng buwan; yaong bunga ring iyon ay nakakamtan doon sa pagligo lamang—walang alinlangan.

Verse 97

द्वादश्यां तु नरः स्नात्वा नमस्कृत्य जनार्दनम् । उद्धृताः पितरस्तेन अवाप्तं जन्मनः फलम्

Sa araw ng Dvādaśī, ang taong maligo at yumukod kay Janārdana—sa gawang iyon ay naiaangat ang mga ninuno, at nakakamtan ang tunay na bunga ng kapanganakan.

Verse 98

संक्रान्तौ च व्यतीपाते द्वादश्यां च विशेषतः । ब्राह्मणं भोजयेदेकं कोटिर्भवति भोजिता

Sa Saṅkrānti, sa Vyatīpāta, at lalo na sa Dvādaśī—kung pakakainin ang kahit isang brāhmaṇa, nagiging parang isang koting brāhmaṇa ang napakain.

Verse 99

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्राणि पाण्डव । तानि सर्वाणि तत्रैव द्वादश्यां पाण्डुनन्दन

O Pāṇḍava, ang lahat ng mga tīrtha sa lupa—pati yaong nasa tabi ng mga dagat—ay naroroon ding lahat sa lugar na iyon sa Dvādaśī, O anak ni Pāṇḍu.

Verse 100

क्षयं यान्ति च दानानि यज्ञहोमबलिक्रियाः । न क्षीयते महाराज तत्र तीर्थे तु यत्कृतम्

Ang mga dāna, mga yajña, mga homa, at mga bali-ritwal ay maaaring kumupas ang bunga, O dakilang hari; ngunit ang anumang gawin sa tīrthang iyon ay hindi nababawasan.

Verse 101

यद्भूतं यद्भविष्यच्च तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । कथितं ते मया सर्वं पृथग्भावेन भारत

O Bhārata, ang kataas-taasang kadakilaan ng tīrtha—yaong naganap at yaong darating—ay aking naipahayag sa iyo nang hiwa-hiwalay at ganap.

Verse 142

। अध्याय

Wakas ng kabanata (tanda ng kolopon).