Adhyaya 14

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । ततस्त ऋषयः सर्वे महाभागास्तपोधनाः । गतास्तु परमं लोकं ततः किं जातमद्भुतम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Nang ang lahat ng mapalad na mga ṛṣi, mayaman sa kapangyarihan ng tapas, ay pumanaw patungo sa pinakamataas na daigdig, anong kababalaghang naganap pagkaraan?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु नर्मदातीरवासिषु । बभूव रौद्रसंहारः सर्वभूतक्षयंकरः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Nang sila—ang mga naninirahan sa pampang ng Narmadā—ay makaalis na, sumiklab ang isang mabagsik na paglipol na wari’y kay Rudra, na nagdudulot ng kapahamakan sa lahat ng nilalang.

Verse 3

कैलासशिखरस्थं तु महादेवं सनातनम् । ब्रह्माद्याः प्रास्तुवन् देवमृग्यजुःसामभिः शिवम्

Pagkaraan, si Brahmā at ang iba pang mga deva ay nagpuri sa walang hanggang Mahādeva na nakatindig sa tuktok ng Kailāsa, inaawit si Śiva sa mga himno mula sa Ṛg, Yajur, at Sāma.

Verse 4

संहर त्वं जगद्देव सदेवासुरमानुषम् । प्राप्तो युगसहस्रान्तः कालः संहरणक्षमः

O Panginoon ng sanlibutan, tipunin at tunawin Mo ang daigdig—kasama ang mga deva, asura, at mga tao. Dumating na ang panahon: ang wakas ng sanlibong yuga, na karapat-dapat sa pagkalusaw.

Verse 5

मद्रूपं तु समास्थाय त्वया चैतद्विनिर्मितम् । वैष्णवीं मूर्तिमास्थाय त्वयैतत्परिपालितम्

(O Śiva,) sa pag-ako Mo sa aking anyo, nilikha Mo ang lahat ng ito; at sa pag-ako Mo sa anyong Vaiṣṇava, Iyong iningatan at pinangalagaan ito.

Verse 6

एका मूर्तिस्त्रिधा जाता ब्राह्मी शैवी च वैष्णवी । सृष्टिसंहाररक्षार्थं भवेदेवं महेश्वर

Ang iisang anyo ay naging tatlo—kay Brahmā, kay Śiva, at kay Viṣṇu—upang maganap ang paglikha, pagkalusaw, at pag-iingat; gayon ito, O Maheśvara.

Verse 7

एतच्छ्रुत्वा वचस्तथ्यं विष्णोश्च परमेष्ठिनः । सगणः सपरीवारः सह ताभ्यां सहोमया

Nang marinig ang mga salitang ito na tapat—mula kay Viṣṇu at kay Parameṣṭhin (Brahmā)—si (Śiva), kasama ang kaniyang mga gaṇa at buong kapisanan, ay sumama sa kanila at kay Umā.

Verse 8

समलोकान्विभिद्येमान्भगवान्नीललोहितः । भूराद्यब्रह्मलोकान्तं भित्त्वाण्डं परतः परम्

Ang Mapalad na Panginoong Nīlalohita ay tumagos sa lahat ng mga daigdig na ito; binasag Niya ang kosmikong itlog mula Bhūḥ (lupa) hanggang Brahmaloka, at lumampas—sa Yaong lampas pa sa lampas.

Verse 9

शैवं पदमजं दिव्यमाविशत्सह तैर्विभुः । न तत्र वायुर्नाकाशं नाग्निस्तत्र न भूतलम्

Ang Makapangyarihang Panginoon, kasama nila, ay pumasok sa banal at di-isinilang na Śaiva na Tahanan. Doon ay walang hangin, walang kalawakan; wala ring apoy, ni ang kapatagan ng lupa.

Verse 10

यत्र संतिष्ठे देव उमया सह शङ्करः । न सूर्यो न ग्रहास्तत्र न ऋक्षाणि दिशस्तथा

Doon, kung saan nananahan ang Diyos na Śaṅkara kasama si Umā—wala roong araw, ni mga planeta; wala ring mga bituing pangkat, ni maging ang mga direksiyon.

Verse 11

न लोकपाला न सुखं न च दुःखं नृपोत्तम

Walang mga tagapangalaga ng daigdig doon, O pinakamainam sa mga hari—wala ring ligaya, ni dalamhati man.

Verse 12

ब्राह्मं पदं यत्कवयो वदन्ति शैवं पदं यत्कवयो वदन्ति । क्षेत्रज्ञमीशं प्रवदन्ति चान्ये सांख्याश्च गायन्ति किलादिमोक्षम्

Yaong tinatawag ng mga makata na kalagayang Brāhma, at yaong tinatawag nilang kalagayang Śaiva—ipinapahayag naman ng iba bilang ang Panginoon, ang Nakaaalam ng Bukid (Kṣetrajña); at inaawit ng mga Sāṃkhya na ito ang unang paglaya.

Verse 13

यद्ब्रह्म आद्यं प्रवदन्ति केचिद्यं सर्वमीशानमजं पुराणम् । तमेकरूपं तमनेकरूपमरूपमाद्यं परमव्ययाख्यम्

Yaong sinasabi ng ilan na ang sinaunang Brahman—Siya na siyang lahat, ang Panginoon (Īśāna), di-isinilang at sinauna—Siya’y inilalarawan nilang may iisang anyo, may maraming anyo, at walang anyo: ang unang-una, ang kataas-taasan, na tinatawag na Di-Nagmamaliw.

Verse 14

। अध्याय

Kabanata (tanda ng pagtatapos ng bahagi).

Verse 15

ततस्त्रयस्ते भगवन्तमीशं सम्प्राप्य संक्षिप्य भवन्त्यर्थकम् । पृथक्स्वरूपैस्तु पुनस्त एव जगत्समस्तं परिपालयन्ति

Pagkaraan, yaong tatlo, nang marating ang Mapalad na Panginoong Īśa, ay nagiging pinagsama sa iisang diwa; datapwat muli, sa magkakahiwalay na anyo, kanilang iniingatan at itinataguyod ang buong sansinukob.

Verse 16

संहारं सर्वभूतानां रुद्रत्वे कुरुते प्रभुः । विष्णुत्वे पालयेल्लोकान्ब्रह्मत्वे सृष्टिकारकः

Bilang Rudra, ang Panginoon ang nagdudulot ng pagkalusaw ng lahat ng nilalang; bilang Viṣṇu, Kanyang iniingatan ang mga daigdig; bilang Brahmā, Siya ang tagapaglikha ng sangnilikha.

Verse 17

प्रकृत्या सह संयुक्तः कालो भूत्वा महेश्वरः । विश्वरूपा महाभागा तस्य पार्श्वे व्यवस्थिता

Nakipag-isa sa Prakṛti, si Maheśvara ay nagiging Kāla—ang Panahon; at ang lubhang pinagpala, na may anyong pangsansinukob, ay nananatiling nakatatag sa Kanyang tabi.

Verse 18

यामाहुः प्रकृतिं तज्ज्ञाः पदार्थानां विचक्षणाः । पुरुषत्वे प्रकृतित्वे च कारणं परमेश्वरः

Yaong tinatawag ng mga nakakabatid ng katotohanan—mga marunong sa mga sangkap ng pag-iral—na ‘Prakṛti’: ang Parameśvara lamang ang sukdulang sanhi sa likod ng pagiging Puruṣa at ng pagiging Prakṛti.

Verse 19

तस्मादेतज्जगत्सर्वं चराचरम् । तस्मिन्नेव लयं याति युगान्ते समुपस्थिते

Kaya nga ang buong sansinukob na ito—gumagalaw man o di-gumagalaw—ay sa Kanya lamang nalulusaw kapag dumating ang wakas ng yugto ng panahon.

Verse 20

भगलिङ्गाङ्कितं सर्वं व्याप्तं वै परमेष्ठिना । भगरूपो भवेद्विष्णुर्लिङ्गरूपो महेश्वरः

Ang lahat ng ito ay nilulukuban ng Kataas-taasan (Parameṣṭhin), na may tatak ng ‘Bhaga’ at ‘Liṅga’. Si Viṣṇu ay may anyong ‘Bhaga’, at si Maheśvara ay may anyong ‘Liṅga’.

Verse 21

भाति सर्वेषु लोकेषु गीयते भूर्भुवादिषु । प्रविष्टः सर्वभूतेषु तेन विष्णुर्भगः स्मृतः

Nagniningning Siya sa lahat ng mga daigdig at inaawit sa Bhūr, Bhuvar, at iba pa. Pagkapasok Niya sa lahat ng nilalang, kaya si Viṣṇu ay inaalala bilang “Bhaga.”

Verse 22

विशनाद्विष्णुरित्युक्तः सर्वदेवमयो महान् । भासनाद्गमनाच्चैव भगसंज्ञा प्रकीर्तिता

Dahil sa Kanyang pagpasok at paglaganap, Siya’y tinatawag na Viṣṇu—ang Dakila na kinasasaklawan ang lahat ng mga diyos. At dahil sa pagliwanag at paggalaw, ipinahahayag ang pangalang “Bhaga.”

Verse 23

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं यस्मिन्नेति लयं जगत् । एकभावं समापन्नं लिङ्गं तस्माद्विदुर्बुधाः

Yaong pinaglulunuran ng sansinukob—mula kay Brahmā hanggang sa talim ng damo—ay kinikilala ng mga pantas bilang Liṅga, sapagkat ito ang Iisang Katotohanang pinagbubuklod ang lahat.

Verse 24

महादेवस्ततो देवीमाह पार्श्वे स्थितां तदा । संहरस्व जगत्सर्वं मा विलम्बस्व शोभने

Pagkaraan, nagsalita si Mahādeva sa Devī na nakatayo sa Kanyang tabi noon: “Tipunin at ilugmok ang buong sansinukob; huwag kang magtagal, O marikit.”

Verse 25

त्यज सौम्यमिदं रूपं सितचन्द्रांशुनिर्मलम् । रुद्रं रूपं समास्थाय संहरस्व चराचरम्

“Iwan mo ang maamong anyong ito, dalisay na gaya ng sinag ng puting buwan. Yakapin ang anyo ni Rudra at ilugmok ang gumagalaw at di-gumagalaw.”

Verse 26

रौद्रैर्भूतगणैर्घोरैर्देवि त्वं परिवारिता । जीवलोकमिमं सर्वं भक्षयस्वाम्बुजेक्षणे

O Devī, napaliligiran ka ng kakila-kilabot na pangkat ng mababangis na nilalang; lamunin mo ang buong daigdig ng mga may-buhay, O may matang-lotus.

Verse 27

ततोऽहं मर्दयिष्यामि प्लावयिष्ये तथा जगत् । कृत्वा चैकार्णवं भूयः सुखं स्वप्स्ये त्वया सह

Pagkatapos, dudurugin ko at lulunurin ko rin ang daigdig; at muling gagawin itong iisang karagatan, saka ako mahihimbing nang payapa na kasama mo.

Verse 28

श्रीदेव्युवाच । नाहं देव जगच्चैतत्संहरामि महाद्युते । अम्बा भूत्वा विचेष्टं न भक्षयामि भृशातुरम्

Sinabi ng Mahādevī: O diyos na may dakilang liwanag, hindi ko winawasak ang sanlibutang ito. Bilang Ina, hindi ko kayang lamunin ang walang magawa at labis na nagdurusa.

Verse 29

स्त्रीस्वभावेन कारुण्यं करोति हृदयं मम । कथं वै निर्दहिष्यामि जगदेतज्जगत्पते

Sa likas na pagkababae, ang habag ang pumupuno sa aking puso. Paano ko nga masusunog ang sanlibutang ito, O Panginoon ng sansinukob?

Verse 30

तस्मात्त्वं स्वयमेवेदं जगत्संहर शङ्कर । अथैवमुक्तस्तां देवीं धूर्जटिर्नीललोहितः

Kaya, ikaw mismo, O Śaṅkara, ang magpawi at magtipon pabalik sa iyong sarili ang sanlibutang ito. Nang masabi niya ito, si Dhūrjaṭi—si Nīlalohita—ay nagsalita sa Diyosa…

Verse 31

क्रुद्धो निर्भर्त्सयामास हुङ्कारेण महेश्वरीम् । ॐ हुंफट्त्वं स इत्याह कोपाविष्टैरथेक्षणैः

Sa tindi ng galit, sinaway niya si Mahēśvarī sa mabagsik na huṃkāra, at sinabi: “Oṃ huṃ phaṭ—mangyari nawa!”; naglalagablab sa poot ang kaniyang mga mata.

Verse 32

हुंकारिता विशालाक्षी पीनोरुजघनस्थला । तत्क्षणाच्चाभवद्रौद्रा कालरात्रीव भारत

Nayanig ng huṃkāra, ang malalaking-matang Diyosa—malapad ang balakang at hitang hitik—sa mismong sandaling iyon ay naging kakila-kilabot, na wari’y si Kālarātrī, O Bhārata.

Verse 33

हुंकुर्वती महानादैर्नादयन्ती दिशो दश । व्यवर्धत महारौद्रा विद्युत्सौदामिनी यथा

Sumisigaw ng “huṃ” sa malalakas na dagundong, at pinanginginig ang sampung dako, ang sukdulang mabangis ay lumaki at lumawak, na gaya ng nagliliyab na kidlat.

Verse 34

विद्युत्सम्पातदुष्प्रेक्ष्या विद्युत्संघातचञ्चला । विद्युज्ज्वालाकुला रौद्रा विद्युदग्निनिभेक्षणा

Di matingnan, na gaya ng biglang bagsak ng kidlat; nanginginig na parang nagsisiksik na mga kislap; nababalot ng mga liyab ng kidlat—mabangis—ang kaniyang titig ay tila apoy ng kidlat.

Verse 35

मुक्तकेशी विशालाक्षी कृशग्रीवा कृशोदरी । व्याघ्रचर्माम्बरधरा व्यालयज्ञोपवीतिनी

Luwag ang buhok ng malalaking-mata; payat ang leeg, payat ang baywang; suot niya ang kasuotang balat ng tigre, at taglay ang sagradong sinulid na yari sa mga ahas.

Verse 36

वृश्चिकैरग्निपुञ्जाभैर्गोनसैश्च विभूषिता । त्रैलोक्यं पूरयामास विस्तारेणोच्छ्रयेण च

Pinalamutian siya ng mga alakdan na wari’y mga bunton ng apoy, at ng malalaking ahas; sa lawak at sa taas ng kaniyang anyo, napuno niya ang tatlong daigdig.

Verse 37

भासुराङ्गा तु संवृत्ता कृष्णसर्पैककुण्डला । चित्रदण्डोद्यतकरा व्याघ्रचर्मोपसेविता

Nagniningning ang kaniyang mga sangkap; suot niya ang iisang hikaw na isang maitim na ahas. May kahanga-hangang tungkod na nakataas sa kamay, at siya’y pinaglilingkuran at nababalutan ng balat ng tigre.

Verse 38

व्यवर्धत महारौद्रा जगत्संहारकारिणी । सृक्किणी लेलिहाना च क्रूरफूत्कारकारिणी

Lumago sa lakas ang sukdulang nakapangingilabot na anyong Raudrī, tagapaghatid ng pagkalusaw ng sansinukob; dinidilaan niya ang mga labing nabahiran ng dugo at humihinga ng mabangis at kakilabot na bugso.

Verse 39

व्यात्तास्या घुर्घुरारावा जगत्संक्षोभकारिणी । खेलद्भूतानुगा क्रूरा निःश्वासोच्छ्वासकारिणी

Nakabuka ang kaniyang bibig at umuugong na ungol ang kaniyang sigaw, niyanig niya ang buong sansinukob; malupit at kakilabot, sinusundan ng naglulukso-luksong pangkat ng mga bhūta, siya’y humihingal sa mararahas na paglanghap at pagbuga.

Verse 40

जाताट्टअहासा दुर्नासा वह्निकुण्डसमेक्षणा । प्रोद्यत्किलकिलारावा ददाह सकलं जगत्

Sumambulat ang kaniyang malakas na halakhak; pangit ang kaniyang mukha, at ang mga mata’y tila mga hukay ng apoy. Sa sumisiklab na sigaw na ‘kilakila,’ sinunog niya ang buong daigdig.

Verse 41

दह्यमानाः सुरास्तत्र पतन्ति धरणीतले । पतन्ति यक्षगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

Doon, ang mga deva na nagliliyab ay bumagsak sa ibabaw ng lupa; bumagsak din ang mga Yakṣa at Gandharva, kasama ang mga Kinnara at malalaking ahas.

Verse 42

पतन्ति भूतसङ्घाश्च हाहाहैहैविराविणः । बुम्बापातैः सनिर्घातैरुदितार्तस्वरैरपि

Bumagsak din ang mga pulutong ng bhūta, sumisigaw ng “hā hā” at “hai hai”; sa dagundong ng pagbagsak at mga hampas na umuugong, nagpaalingawngaw sila ng daing ng pagdurusa.

Verse 43

व्याप्तमासीत्तदा विश्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । संपतद्भिः पतद्भिश्च ज्वलद्भूतगणैर्मही

Nang magkagayon, napuno ang buong sansinukob—ang tatlong daigdig, may gumagalaw at nakatindig; at ang lupa’y nabalot ng nagliliyab na mga pangkat ng bhūta, nagsusugod at bumabagsak sa lahat ng dako.

Verse 44

जातैश्चटचटाशब्दैः पतद्भिर्गिरिसानुभिः । तत्र रौद्रोत्सवे जाता रुद्रानन्दविवर्धिनी

Sa gitna ng mga tunog na “caṭa-caṭa” na pumuputok at ng mga gilid ng bundok na gumuho habang bumabagsak, doon sumilang ang pagdiriwang ng Raudra—yaong nagpalago sa kagalakan ni Rudra.

Verse 45

विहिंसमाना भूतानि चर्वमाणाचरानपि । तत्तद्गन्धमुपादाय शिवारावविराविणी

Pinahirapan niya ang mga nilalang at nilamon pa maging ang mga di-gumagalaw; sinamsam ang sari-saring amoy nila, at umungal sa mga sigaw na gaya ng kay Śiva.

Verse 46

गलच्छोणितधाराभिमुखा दिग्धकलेवरा । चण्डशीलाभवच्चण्डी जगत्संहारकर्मणि

Nakaharap sa mga agos ng dumadaloy na dugo, ang kanyang katawan ay nabahiran at namantsahan, si Caṇḍī ay naging mabangis ang kalikasan—nakatuon sa gawain ng paggunaw sa mundo.

Verse 47

येऽपि प्राप्ता महर्लोकं भृग्वाद्याश्च महर्षयः । तेऽपि नश्यन्ति शतशो ब्रह्मक्षत्त्रविशादयः

Kahit ang mga dakilang pantas—sina Bhṛgu at iba pa—na nakarating sa Maharloka: sila rin ay nasawi sa daan-daan, kasama ang mga brāhmaṇa, kṣatriya, at vaiśya.

Verse 48

देवासुरा भयत्रस्ताः सयक्षोरगराक्षसाः । विशन्ति केऽपि पातालं लीयन्ते च गुहादिषु

Sa takot, ang mga Deva at Asura—kasama ang mga Yakṣa, Nāga, at Rākṣasa—ay sumisid sa ilalim ng lupa, habang ang iba ay nagtago sa mga kuweba.

Verse 49

सा च देवी दिशः सर्वा व्याप्य मृत्युरिव स्थिता । युगक्षयकरे काले देवेन विनियोजिता

At ang Diyosang iyon, na lumaganap sa lahat ng direksyon, ay tumayo tulad ng Kamatayan—na itinalaga ng Panginoon para sa panahon ng pagwawakas ng isang yugto.

Verse 50

एकापि नवधा जाता दशधा दशधा तथा । चतुःषष्टिस्वरूपा च शतरूपाट्टहासिनी

Bagaman iisa, siya ay naging siyam, pagkatapos ay sampu at muling sampu; nag-anyo siyang animnapu't apat, at kahit isang daang anyo—na tumatawa nang malakas.

Verse 51

जज्ञे सहस्ररूपा च लक्षकोटितनुः शिवा । नानारूपायुधाकारा नानावादनचारिणी

Isinilang ang mapalad na Diyosa, may sanlibong anyo, at may mga katawan na umaabot sa daanlibo at mga koro; taglay ang sari-saring sandata at lumalakad na may di-mabilang na mukha.

Verse 52

एवंरूपाऽभवद्देवी शिवस्यानुज्ञया नृप । दिक्षु सर्वासु गगने विकटायुधशीलिनः

Sa gayong anyo, O Hari, naging gayon ang Diyosa sa pahintulot ni Śiva; at sa lahat ng dako sa kalangitan ay naroon ang mga may tangan ng kakila-kilabot na sandata.

Verse 53

रुन्धन्तो नश्यमानांस्तान्गणा माहेश्वराः स्थिताः । विचरन्ति तया सार्द्धं शूलपट्टिशपाणयः

Naroon ang mga gaṇa ni Maheśvara, pinipigil at pinaliligiran ang mga nalilipol; may hawak na trident at palakol-pandigma, sila’y gumagala kasama niya.

Verse 54

ततो मातृगणाः केचिद्विनायकगणैः सह । व्यवर्धन्त महारौद्रा जगत्संहारकारिणः

Pagkaraan, ang ilang pangkat ng mga Ina (Mātṛ) kasama ng mga pangkat ni Vināyaka ay lumago nang makapangyarihan—lubhang mabangis, tagapagdulot ng paglipol sa daigdig.

Verse 55

ततस्तस्या व्यवर्धन्त दंष्ट्राः कुन्देन्दुसन्निभाः । योजनानां सहस्राणि अयुतान्यर्बुदानि च

Pagdaka, ang kanyang mga pangil—kumikinang na tulad ng sampaguita at ng buwan—ay lumaki nang sukdulan: sa libu-libong yojana, sa sampu-sampung libo, at maging sa mga koro na di masukat.

Verse 56

दंष्ट्रावलिः कररुहाः क्रूरास्तीक्ष्णाश्च कर्कशाः । वियद्दिशो लिखन्त्येव सप्तद्वीपां वसुंधराम्

Ang hanay ng kaniyang mga pangil at ang kaniyang mga kuko—malupit, matalim, at magaspang—ay waring kumakaskas maging sa mga dako ng langit, at inuukit ang daigdig na may pitong dvīpa.

Verse 57

तस्या दंष्ट्राभिसम्पातैश्चूर्णिता वनपर्वताः । शिलासंचयसंघाता विशीर्यते सहस्रशः

Sa bagsik na pagsalpok ng kaniyang mga pangil, ang mga gubat at bundok ay nadurog na parang pulbos; ang mga bunton ng batong nagkakapatong ay nagkawatak-watak nang libu-libo.

Verse 58

हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्चैव नीलश्च श्वेतश्चैव महागिरिः

Ang Himavān, Hemakūṭa, Niṣadha, Gandhamādana, Mālyavān, Nīla, at Śveta—yaong mga dakilang bundok—ay nayugyog at nabalot sa kaguluhan.

Verse 59

मेरुमध्यमिलापीठं सप्तद्वीपं च सार्णवम् । लोकालोकेन सहितं प्राकम्पत नृपोत्तम

Ang gitnang luklukan sa paligid ng Meru—ang pitong dvīpa na may mga dagat na pumapalibot—kasama ang Lokāloka, ang hanggahang bundok, ay nagsimulang manginig, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 60

दंष्ट्राशनिविस्पृष्टाश्च विशीर्यन्ते महाद्रुमाः । उत्पातैश्च दिशो व्याप्ता घोररूपैः समन्ततः

Sa pagkadampi ng mga pangil na nakapanghihilakbot at ng mga kidlat, ang malalaking punò ay nagkadurug-durog; at ang lahat ng dako ay napuno sa paligid ng mga kakilakilabot na masamang palatandaan.

Verse 61

तारा ग्रहगणाः सर्वे ये च वैमानिका गणाः । शिवासहस्रैराकीर्णा महामातृगणैस्तथा

Ang lahat ng mga tala at mga pangkat ng mga planeta, at ang mga hukbong makalangit na naglalakbay sa mga sasakyang panghimpapawid, ay nagsiksikan sa libu-libong Śiva, at gayundin sa mga pangkat ng mga Dakilang Ina.

Verse 62

सा चचार जगत्कृत्स्नं युगान्ते समुपस्थिते । भ्रमद्भिश्च ब्रुवद्भिश्च क्रोशद्भिश्च समन्ततः

Nang sumapit ang wakas ng yugto, nilibot niya ang buong daigdig; at sa lahat ng dako, ang mga nilalang ay nanginginig at nagwawala, sumisigaw at nagsasalita nang litó sa magkabilang panig.

Verse 63

प्रमथद्भिर्ज्वलद्भिश्च रौद्रैर्व्याप्ता दिशो दश । विस्तीर्णं शैलसङ्घातं विघूर्णितगिरिद्रुमम्

Ang sampung dako ay napuno ng naglalagablab at mabangis na pwersang nagngangalit; at ang malalawak na hanay ng mga bundok ay nayugyog, habang ang mga punò sa mga gulod ay umiikot at nahahagis.

Verse 64

प्रभिन्नगोपुरद्वारं केशशुष्कास्थिसंकुलम् । प्रदग्धग्रामनगरं भस्मपुंजाभिसंवृतम्

Nawasak ang mga tarangkahan at mga arko ng pintuan; nagkalat ang buhok, tuyong mga labi at mga buto. Nasunog ang mga nayon at mga lungsod, at natabunan ng mga bunton ng abo.

Verse 65

चिताधूमाकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । हाहाकाराकुलं सर्वमहहस्वननिस्वनम्

Ang buong tatlong daigdig—lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ay nabalot sa usok ng mga puneraryong siga; at ang lahat ay napuno ng mga daing na “Ay! Ay!” at ng nakapanghihilakbot na ingay at alingawngaw.

Verse 66

जगदेतदभूत्सर्वमशरण्यं निराश्रयम्

Ang buong sanlibutan ay naging walang kanlungan—walang masisilungan, walang masasandalan.