Adhyaya 131

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले नागतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महानागा भये जाते ततो नृप

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa timog na pampang ng Narmadā naroon ang walang kapantay na Nāgatīrtha, O hari, kung saan ang mga ganap na dakilang Nāga—nang sumiklab ang takot—doon nagsilapit upang sumandig.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । महाभयानां लोकस्य नागानां द्विजसत्तम । कथं जातं भयं तीव्रं येन ते तपसि स्थिताः

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, paano sumibol ang matinding pangamba sa mga Nāga—na kinatatakutan ng sanlibutan—na dahil dito’y nanatili silang matatag sa kanilang tapasya?

Verse 3

भूतं भव्यं भविष्यच्च यत्सुरासुरमानवे । तात ते विदितं सर्वं तेन मे कौतुकं महत्

Ang nakaraan, kasalukuyan, at darating—anumang nauukol sa mga deva, asura, at tao—batang-guro, lahat ay batid mo; kaya’t dakila ang aking pananabik na malaman.

Verse 4

मम संतापजं दुःखं दुर्योधनसमुद्भवम् । तव वक्त्राम्बुजौघेन प्लावितं निर्वृतिं गतम्

Ang dalamhating isinilang sa aking naglalagablab na pighati—na umusbong dahil kay Duryodhana—ay binaha ng agos mula sa iyong bibig na tulad ng lotus, at ngayo’y napawi tungo sa kapayapaan at ginhawa.

Verse 5

श्रुत्वा तव मुखोद्गीतां कथां पापप्रणाशनीम् । भूयो भूयः स्मृतिर्जाता श्रवणे मम सुव्रत

Nang marinig ko ang salaysay na inawit mula sa iyong sariling bibig—tagapagpuksa ng kasalanan—muling-muli ngang sumisibol ang aking paggunita habang nakikinig ako, O may marangal na panata.

Verse 6

न क्लेशत्वं द्विजे युक्तं न चान्यो जानते फलम् । विद्यादानस्य महतः श्रावितस्य सुतस्य च

O dalawang-ulit na isinilang, hindi nararapat ang pag-aatubili o pagdadahilan ng hirap; sapagkat walang iba ang tunay na nakaaalam ng bunga ng dakilang kaloob ng kaalaman, at ng anak na wastong naturuan sa pamamagitan ng pakikinig.

Verse 7

एवं ज्ञात्वा यथान्यायं यः प्रश्नः पृच्छितो मया । कथा तु कथ्यतां विप्र दयां कृत्वा ममोपरि

Yamang nalalaman ito at ayon sa nararapat, ang tanong na aking itinanong—ipahayag nawa, O Brahmana, ang banal na salaysay, sa habag mo sa akin.

Verse 8

मार्कण्डेय उवाच । यथा यथा त्वं नृप भाषसे च तथा तथा मे सुखमेति भारती । शैथिल्यभावाज्जरयान्वितस्य त्वत्सौहृदं नश्यति नैव तात

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Habang ikaw ay nagsasalita, O hari, lalo kong ikinagagalak ang aking pananalita. Bagaman ako’y matanda at pinanghihinaan ng katandaan, hindi kailanman kumukupas ang iyong pagkakaibigan, mahal kong anak.

Verse 9

कथयामि यथावृत्तमितिहासं पुरातनम् । कथितं पूर्वतो वृद्धैः पारम्पर्येण भारत

Isasalaysay ko, ayon sa tunay na nangyari, ang sinaunang itihāsa—na noon pang una’y ikinuwento ng matatanda at ipinasa sa walang putol na tradisyon, O Bhārata.

Verse 10

द्वे भार्ये कश्यपस्यास्तां सर्वलोकेष्वनुत्तमे । गरुत्मतो वै विनता सर्पाणां कद्रुरेव च

Si Kaśyapa ay may dalawang asawa, walang kapantay sa lahat ng daigdig: si Vinātā, ina ni Garuḍa, at si Kadrū naman, ina ng mga ahas.

Verse 11

अश्वसंदर्शनात्ताभ्यां कलिरूपं व्यवस्थितम् । प्रभातकाले राजेन्द्र भास्कराकारवर्चसम्

Sa pagkakita ng kabayo ng dalawang iyon, nabuo ang isang alitang tulad ng Kali—sa bukang-liwayway, O hari ng mga hari—nagniningning na tila araw ang kaningningan.

Verse 12

तं दृष्ट्वा विनता रूपमश्वं सर्वत्र पाण्डुरम् । अथ तां कद्रूमवोचत्सा पश्य पश्य वरानने

Nang makita ni Vinātā ang kabayong maputla sa lahat ng dako, minasdan niya ang anyo nito; saka sinabi ni Kadrū, “Tingnan mo, tingnan mo, O marikit ang mukha!”

Verse 13

उच्चैःश्रवसः सादृश्यं पश्य सर्वत्र पाण्डुरम् । धावमानमविश्रान्तं जवेन पवनोपमम्

“Masdan—kahawig ni Uccaiḥśravas—maputla sa lahat ng dako, tumatakbong walang pahinga, ubod-bilis na gaya ng hangin.”

Verse 14

तं दृष्ट्वा सहसा यान्तमीर्ष्याभावेन मोहिता । कृष्णं मत्वा तथाजल्पत्तया सह नृपोत्तम

Nang makita niyang biglang papalapit iyon, siya’y nalinlang ng lakas ng paninibugho; inakala niyang itim at nagsalita. Sa gayon nakipag-usap ang dakilang hari sa kanya.

Verse 15

विनते त्वं मृषा लोके नृशंसे कुलपांसनि । कृष्णं चैनं वद श्वेतं नरकं यास्यसे परम्

“Vinātā, nagsisinungaling ka sa harap ng daigdig—O malupit, kahihiyan ng iyong angkan! Sabihin mong itim ito, hindi puti; kung hindi, mapupunta ka sa kakila-kilabot na impiyerno.”

Verse 16

विनतोवाच । सत्यानृते तु वचने पणोऽयं ते ममैव तु । सहस्रं वत्सरान्दासी भवेयं तव वेश्मनि

Sinabi ni Vinātā: “Tungkol sa katotohanan o kasinungalingan ng salita, narito ang ating pustahan, sa iyo at sa akin. Kung matalo ako, magiging alipin kong lingkod mo ako sa iyong bahay sa loob ng sanlibong taon.”

Verse 17

तथेति ते प्रतिज्ञाय रात्रौ गत्वा स्वकं गृहम् । परित्यज्य उभे ते तु क्रोधमूर्छितमूर्छिते

“Gayon nga,” wika nila, at sa panata’y sumang-ayon; sa gabi’y umuwi sa sariling tahanan—kapwa sila, nilamon at nawalan ng malay sa tindi ng poot.

Verse 18

बन्धुगर्वस्य गत्वा तु कथयामास तं पणम् । कद्रूर्विनतया सार्द्धं यद्वृत्तं प्रमदालये

Pagkaraan, si Kadrū ay nagtungo kay Bandhugarva at isinalaysay ang pustahang iyon—ang nangyari kasama ni Vinatā sa silid ng mga babae.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा बान्धवाः सर्वे कद्रूपुत्रास्तथैव च । न मन्यन्ते हितं कार्यं कृतं मात्रा विगर्हितम्

Nang marinig ito, ang lahat ng kamag-anak—pati ang mga anak ni Kadrū—ay hindi inakalang mabuting gawain iyon; sapagkat ang ginawa ng kanilang ina ay karapat-dapat sisihin.

Verse 20

अकृष्णः कृष्णतामम्ब कथं गच्छेद्धयोत्तमः । दासत्वं प्राप्स्यसे त्वं हि पणेनानेन सुव्रते

“Ina, paanong ang pinakamainam na kabayo—na hindi naman itim—ay magiging itim? Sa pustahang ito, O marangal, tunay kang mapapasaalipin.”

Verse 21

कद्रूरुवाच । भवेयं न यथादासी तत्कुरुध्वं हि सत्वरम् । विशध्वं रोमकूपेषु तस्याश्वस्य मतिर्मम

Sinabi ni Kadrū: “Upang hindi ako maging alipin ayon sa tadhana, gawin ninyo ito agad: pumasok kayo sa mga butas ng balahibo ng kabayong iyon—iyan ang aking balak.”

Verse 22

क्षणमात्रं कृते कार्ये सा दासी च भवेन्मम । ततः स्वस्थोरगाः सर्वे भविष्यथ यथासुखम्

“Kapag nagawa na ang gawaing iyon—sa isang saglit lamang—siya’y magiging aking alipin; at pagkaraan, kayong lahat na ahas ay mananatiling ligtas at mamumuhay nang payapa.”

Verse 23

सर्पा ऊचुः । यथा त्वं जननी देवि पन्नगानां मता भुवि । तथापि सा विशेषेण वञ्चितव्या न कर्हिचित्

Sinabi ng mga ahas: “Bagaman ikaw, O Diyosa, ay kinikilalang aming ina sa daigdig, gayon pa man siya’y hindi kailanman dapat dayain—lalo na—sa anumang panahon.”

Verse 24

कद्रूरुवाच । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः । हव्यवाहमुखं सर्वे ते यास्यन्त्यविचारिताः

Sinabi ni Kadrū: “Sinumang mga ahas sa daigdig na hindi susunod sa aking utos—nang walang pag-aatubili—silang lahat ay ihahagis sa bibig ni Havyavāha, ang banal na apoy ng handog.”

Verse 25

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं घोरं मातृमुखोद्भवम् । केचित्प्रविष्टा रोमाणि तथान्ये गिरिसंस्थिताः

Nang marinig ang kakila-kilabot na salitang yaon na lumabas sa bibig ng kanilang ina, ang ilan ay pumasok sa mga balahibo (upang magtago), at ang iba nama’y sumilong sa mga bundok.

Verse 26

केचित्प्रविष्टा जाह्नव्यामन्ये च तपसि स्थिताः

Ang ilan ay pumasok sa Jāhnavī (ang banal na Gaṅgā), at ang iba nama’y nanatiling nakatindig sa mahigpit na pag-aayuno at pagsasadhana (tapas).

Verse 27

ततो वर्षसहस्रान्ते तुतोष परमेश्वरः । महादेवो जगद्धाता ह्युवाच परया गिरा

Pagkaraan ng sanlibong taon, nalugod ang Kataas-taasang Panginoon—si Mahādeva, tagapagtaguyod ng daigdig—at nagsalita sa isang dakilang tinig.

Verse 28

भो भोः सर्पा निवर्तध्वं तपसोऽस्य महत्फलम् । यमिच्छथ ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा

“Hoy, hoy, O mga ahas—itigil ninyo ang inyong pag-aayuno at pagninilay. Malaki ang bunga ng tapas na ito. Anumang naisin ninyo, ibinibigay ko ngayon; hindi na kailangan ang pag-aalinlangan.”

Verse 29

सर्पा ऊचुः । कद्रूशापभयाद्भीता देवदेव महेश्वर । तव पार्श्वे वसिष्यामो यावदाभूतसम्प्लवम्

Sumagot ang mga ahas: “O Diyos ng mga diyos, O Mahēśvara—sa takot sa sumpa ni Kadrū, mananatili kami sa iyong tabi hanggang sa wakas ng kosmikong pagkalusaw.”

Verse 30

देवदेव उवाच । एकश्चायं महाबाहुर्वासुकिर्भुजगोत्तमः । मम पार्श्वे वसेन्नित्यं सर्वेषां भयरक्षकः

Sinabi ng Panginoon ng mga diyos: “Ang makapangyarihang bisig na si Vāsuki, pinakamainam sa mga ahas, ay manahan nawa palagi sa aking tabi, tagapagtanggol laban sa takot ng lahat.”

Verse 31

अन्येषां चैव सर्पाणां भयं नास्ति ममाज्ञया । आप्लुत्य नर्मदातोये भुजगास्ते च रक्षिताः

“At sa iba pang mga ahas, sa aking utos ay wala nang takot. Paglusong nila sa tubig ng Narmadā, ang mga ahas na iyon ay naliligtas at napapangalagaan.”

Verse 32

नास्ति मृत्युभयं तेषां वसध्वं यत्र चेप्सितम् । कद्रूशापभयं नास्ति ह्येष मे विस्तरः परः

Wala silang takot sa kamatayan. Manahan kayo saan man ninyo naisin. Wala ring pangamba sa sumpa ni Kadrū—ito ang aking pinakamataas na katiyakan at kanlungan.

Verse 33

एवं दत्त्वा वरं तेषां देवदेवो महेश्वरः । जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

Sa gayon, matapos ipagkaloob sa kanila ang biyaya, si Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—ay pumasok sa kalangitan at nagtungo sa Kailāsa, ang bundok na sumasandig sa daigdig.

Verse 34

गते चादर्शनं देवे वासुकिप्रमुखा नृप । स्थापयित्वा तथा जग्मुर्देवदेवं महेश्वरम्

O Hari, nang maglaho sa paningin ang Panginoon, si Vāsuki at ang iba pang mga nāga, matapos maitatag nang wasto roon ang banal na presensiya, ay umalis at nagtungo kay Mahādeva—sa Diyos ng mga diyos, si Maheśvara.

Verse 35

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्पञ्चम्यामर्चयेच्छिवम् । तस्य नागकुलान्यष्टौ न हिंसन्ति कदाचन

Sinumang tao sa banal na tawiran na yaon, na sumamba kay Śiva sa ikalimang araw ng buwan (pañcamī), ay hindi kailanman sasaktan ng walong angkan ng mga nāga.

Verse 36

मृतः कालेन महता तत्र तीर्थे नरेश्वर । शिवस्यानुचरो भूत्वा वसते कालमीप्सितम्

O panginoon ng mga tao, kapag siya’y namatay sa takdang panahon, siya’y nagiging tagapaglingkod ni Śiva at nananahan sa Kanyang dako sa habang panahong ninanais niya.

Verse 131

। अध्याय

Kabanata — tanda ng pagwawakas o paglipat ng kabanata.