Adhyaya 129
Ang kabanatang ito ay isang aral ng tīrtha-māhātmya na ibinigay ni Śrī Mārkaṇḍeya sa isang hari, na nag-uudyok na dumulog sa Brahmatīrtha sa pampang ng Ilog Narmadā. Inilarawan ito bilang walang kapantay na banal na tawiran na higit sa ibang mga tīrtha, at iniuugnay kay Brahmā bilang dakilang diyos na namamahala sa pook. Sinasabi ring ang darśana—ang pagdalaw at pagtanaw nang may paggalang—ay may kapangyarihang maglinis. Ipinapaliwanag ang paglilinis sa tatlong antas: kasalanang mula sa salita, mula sa isip, at mula sa gawa. Itinatag ang pamantayang asal sa ritwal: ang mga naliligo roon at sumusunod sa mga tuntuning batay sa śruti-smṛti ay gumaganap ng wastong prāyaścitta at nagkakamit ng paninirahan sa langit; samantalang ang tumatalikod sa śāstra dahil sa pagnanasa at kasakiman ay sinisisi bilang lumilihis sa tamang pagbabayad-sala. Binibilang din ang mga bunga: ang pagsamba sa pitṛ at deva matapos maligo ay nagdudulot ng meritong tulad ng Agniṣṭoma; ang mga handog at kaloob na iniaalay kay Brahmā ay sinasabing di-nasisira; at kahit maikling Gāyatrī-japa ay pinalalawak ang bisa na tila sumasaklaw sa Ṛg–Yajus–Sāman. Sa wakas, ang phala ay umaabot sa kamatayan sa tīrtha—landas na di na bumabalik patungong Brahmaloka—sa kabutihang nakaugnay sa mga labi ng katawan sa pook, at sa mabuting muling pagsilang bilang nakakakilala sa Brahman, may karunungan, dangal, kalusugan, at mahabang buhay, hanggang sa “amṛtatva” (kawalang-kamatayan) sa diwang teolohikal.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल ब्रह्मतीर्थमनुत्तमम् । अन्येषां चैव तीर्थानां परात्परतरं महत्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O hari, marapat na magtungo sa walang kapantay na Brahma-tīrtha—dakila, at higit pa sa pinakadakila sa iba pang banal na tawiran.
Verse 2
तत्र तीर्थे सुरश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकपितामहः । चतुर्णामपि वर्णानां नर्मदातटमाश्रितः
Sa tīrthang yaon naroon si Brahmā, pinakadakila sa mga deva, ang lolo ng mga daigdig—naninirahan sa pampang ng Narmadā, kanlungan ng lahat ng apat na varṇa.
Verse 3
वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम् । तत्क्षालयति देवेशो दर्शनादेव पातकम्
Ang kasalanang nagawa sa salita, sa isip, at sa gawa—kahit yaong matagal nang nagdaan—ay hinuhugasan ng Panginoon ng mga deva; sa darśana pa lamang Niya, nalilinis ang dungis ng sala.
Verse 4
श्रुतिस्मृत्युदितान्येव तत्र स्नात्वा द्विजर्षभाः । प्रायश्चित्तानि कुर्वन्ति तेषां वासस्त्रिविष्टपे
O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, matapos maligo roon, isinasagawa ng mga tao ang mga prāyaścitta na itinuro sa Śruti at Smṛti; at para sa kanila’y may paninirahan sa Triviṣṭapa, ang langit.
Verse 5
ये पुनः शास्त्रमुत्सृज्य कामलोभप्रपीडिताः । प्रायश्चित्तं वदिष्यन्ति ते वै निरयगामिनः
Ngunit yaong mga, tinalikuran ang śāstra at pinahihirapan ng pagnanasa at kasakiman, ang nagsasaad o nag-iimbento ng prāyaścitta—sila nga’y patutungo sa mga kalagayang impiyerno.
Verse 6
स्नात्वादौ पातकी ब्रह्मन्नत्वा तु कीर्तयेदघम् । तस्य तन्नश्यते क्षिप्रं तमः सूर्योदये यथा
O Brāhmaṇa, kahit ang makasalanan—pagkaligo roon at pagyukod—ay dapat magpahayag at isalaysay ang kanyang kasalanan; at yaon ay agad napapawi, gaya ng dilim sa pagsikat ng araw.
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य स लभेत्फलमुत्तमम्
Sinumang maligo sa tīrtha na iyon at sumamba sa mga Pitṛ-deva ay nagkakamit ng kataas-taasang bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma.
Verse 8
तत्र तीर्थे तु यद्दानं ब्रह्मोद्दिश्य प्रयच्छति । तदक्षयफलं सर्वमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
Sa tīrtha na iyon, anumang handog na ibinibigay na iniuukol kay Brahmā/Brahman—ang bunga nito ay ganap na di-nasisira. Ganito ang sinabi ni Śaṅkara.
Verse 9
गायत्रीसारमात्रोऽपि तत्र यः क्रियते जपः । ऋग्यजुःसामसहितः स भवेन्नात्र संशयः
Kahit ang pinakabuod lamang ng Gāyatrī ang bigkasin bilang japa roon, ang japa na iyon ay napupuspos ng kapangyarihan ng Ṛg, Yajus, at Sāman—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 10
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या त्यजेद्देहं सुदुस्त्यजम् । अनिवर्तिका गतिस्तस्य ब्रह्मलोकान्न संशयः
Sinumang, sa debosyon, ay iwan ang katawan—na napakahirap talikdan—sa tīrtha na iyon, ay nakakamit ang di na mababalik na hantungan: Brahmaloka, walang pag-aalinlangan.
Verse 11
यावदस्थीनि तिष्ठन्ति ब्रह्मतीर्थे च देहिनाम् । तावद्वर्षसहस्राणि देवलोके महीयते
Hangga’t nananatili sa Brahmatīrtha ang mga buto ng isang nilalang, sa gayong libu-libong taon siya’y pinararangalan at itinataas sa daigdig ng mga deva.
Verse 12
अवतीर्णस्ततो लोके ब्रह्मज्ञो जायते कुले । उत्तमः सर्ववर्णानां देवानामिव देवता
Pagbalik niyang bumaba sa daigdig, siya’y isinisilang sa angkan bilang nakakakilala sa Brahman—pinakamainam sa lahat ng mga varṇa, gaya ng isang diyos sa gitna ng mga deva.
Verse 13
विद्यास्थानानि सर्वाणि वेत्ति वेदाङ्गपारगः । जायते पूजितो लोके राजभिः स न संशयः
Nalalaman niya ang lahat ng mga luklukan ng karunungan at nagiging dalubhasa sa mga Veda at sa mga sangay nito; siya’y pinararangalan sa daigdig—iginagalang maging ng mga hari, walang alinlangan.
Verse 14
पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः । जीवेद्वर्षशतं साग्रं ब्रह्मतीर्थप्रभावतः
Pinagkalooban ng mga anak at apo, malaya sa lahat ng karamdaman, nabubuhay siya nang isang ganap na sandaang taon at higit pa—sa bisa ng Brahmatīrtha.
Verse 15
एतत्पुण्यं पापहरं तीर्थं ज्ञानवतां वरम् । ये पश्यन्ति महात्मानो ह्यमृतत्वं प्रयान्ति ते
Ang tīrtha na ito’y banal at pumapawi ng kasalanan, pinakadakila para sa mga marurunong. Ang mga dakilang-loob na tumitingin dito ay tunay na umaabot sa kawalang-kamatayan.
Verse 129
। अध्याय
Wakas ng kabanata.