Adhyaya 120
Inilalahad ng kabanatang ito ang pinagmulan ng isang tīrtha at ang mga gantimpalang espirituwal nito, na nakasentro kay “Kambukeśvara/Kambu” at sa pagkapangalan ng Kambu Tīrtha. Isinalaysay ni Śrī Mārkaṇḍeya ang salinlahi mula kay Hiraṇyakaśipu hanggang kay Prahlāda, saka dumaan kina Virocana, Bali, Bāṇa, Śambara, at sa huli ay si Kambu. Inilarawan si Kambu bilang isang asura na nakadama ng malalim na pangamba sa kosmikong kapangyarihan ni Viṣṇu at nakaunawa na ang pakikipag-alitan kay Hari ay hindi nagbubunga ng pangmatagalang kagalingan. Sa pampang ng Narmadā, isinagawa ni Kambu ang mahigpit na tapas: mauna (banal na katahimikan), disiplinadong pagligo, payak na pananamit at pamumuhay, at matagal na pagsamba kay Mahādeva. Nalugod si Śiva at nagkaloob ng biyaya, ngunit ipinaliwanag ang hangganang teolohikal: walang nilalang—maging si Śiva—ang makapagpapawalang-bisa sa kataas-taasang kapangyarihan ni Viṣṇu sa kosmikong tunggalian; ang poot laban kay Hari ay hindi nagdudulot ng matibay na kapayapaan. Pag-alis ni Śiva, itinatag ni Kambu sa lugar na iyon ang isang mapayapa at walang-sakit na anyo ni Śiva; dito nagmula ang pangalang Kambu Tīrtha, na pinupuri bilang tagapuksa ng mabibigat na kasalanan. Sa phalaśruti, sinasabi na ang pagligo at pagsamba—lalo na ang pagsamba sa Araw na may mga papuri ng Ṛg/Yajus/Sāman—ay katumbas ng bunga ng mga ritwal na Veda; ang pag-aalay sa mga ninuno at pagsamba kay Īśāna ay nagbibigay ng bungang tulad ng Agniṣṭoma; at ang mamatay roon ay humahantong sa Rudra-loka.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कम्बुकेश्वरमुत्तमम् । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो दानवो बलदर्पितः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Ngayon ay ipahahayag ko ang kataas-taasang Kambukeśvara. May isang Dānava na si Hiraṇyakaśipu, dambuhalang daitya, lasing sa pagmamataas ng lakas.”
Verse 2
अवध्यः सर्वलोकानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्य पुत्रो महातेजाः प्रह्लादो नाम नामतः
Siya’y bantog sa tatlong daigdig bilang di-matatalo ng sinuman. Ang kanyang anak, nagliliwanag sa dakilang espirituwal na ningning, ay si Prahlāda ang pangalan.
Verse 3
विष्णुप्रसादाद्भक्त्या च तस्य राज्ये प्रतिष्ठितः । विरोचनस्तस्य सुतस्तस्यापि बलिरेव च
Sa biyaya ni Viṣṇu at sa kanyang debosyon, siya’y naitatag sa kanyang kaharian. Ang kanyang anak ay si Virocana, at ang anak ni Virocana ay si Bali nga.
Verse 4
बलिपुत्रोऽभवद्बाणस्तस्मादपि च शम्बरः । शम्बरस्यान्वये जातः कम्बुर्नाम महासुरः
Ang anak ni Bali ay si Bāṇa; mula sa kanya ay sumunod si Śambara. Sa angkan ni Śambara isinilang ang dakilang asura na nagngangalang Kambu.
Verse 5
ज्ञात्वा विष्णुमयं घोरं महद्भयमुपस्थितम् । दानवानां विनाशाय नान्यो हेतुः कदाचन
Nang maunawaan niya na dumating ang isang kakila-kilabot at napakalaking panganib na puspos ng kapangyarihan ni Viṣṇu, batid niyang sa pagkapuksa ng mga Dānava, wala nang ibang sanhi kailanman kundi yaong banal na kapangyarihan.
Verse 6
स त्यक्त्वा पुत्रदारांश्च सुहृद्बन्धुपरिग्रहान् । चचार मौनमास्थाय तपः कम्बुर्महामतिः
Tinalikdan niya ang mga anak at asawa, at ang lahat ng pagkakapit sa mga kaibigan at kamag-anak; si Kambu—dakila ang pasiya—ay namuhay sa banal na katahimikan at nagsagawa ng matinding tapasya.
Verse 7
अक्षसूत्रकरो भूत्वा दण्डी मुण्डी च मेखली । शाकयावकभक्षश्च वल्कलाजिनसंवृतः
Taglay ang mala (rosaryo) sa kamay, may tungkod, ahit ang ulo at may bigkis sa baywang; kumakain ng gulay at sebada, nababalutan ng balat-kahoy na kasuotan at balat ng usa.
Verse 8
स्नात्वा नित्यं धृतिपरो नर्मदाजलमाश्रितः । पूजयंस्तु महादेवमर्बुदं वर्षसंख्यया
Araw-araw siyang naliligo, matatag ang loob, at sa tubig ng Narmadā umaasa; patuloy niyang sinamba si Mahādeva sa loob ng isang arbuda—di-mabilang na mga taon.
Verse 9
ततस्तुतोष भगवान्देवदेवो महेश्वरः । उवाच दानवं काले मेघगम्भीरया गिरा
Pagkaraan, nalugod ang Mapalad na Panginoon—si Maheśvara, Diyos ng mga diyos. Sa takdang panahon, nagsalita Siya sa Dānava sa tinig na lalim ay gaya ng kulog na ulap.
Verse 10
भोभोः कम्बो महाभाग तुष्टोऽहं तव सुव्रत । इष्टं व्रतानां परमं मौनं सर्वार्थसाधनम्
“Hoy, hoy, Kambu, mapalad na nilalang! Nalulugod Ako sa iyong dakilang panata. Sa lahat ng mga panata, ang pinakamataas ay ang banal na katahimikan (mauna), na tumutupad sa bawat layon.”
Verse 11
चरितं च त्वया लोके देवदानवदुश्चरम् । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि रोचते
At ikaw ay nagsagawa sa daigdig ng gawang mahirap kahit sa mga Deva at Dānava. Pumili ka ng biyaya—nawa’y maging mapalad sa iyo—anumang ninanais ng iyong puso.
Verse 12
कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम्
Sinabi ni Kambu: “Kung ikaw ay nalugod, O Panginoon ng mga diyos, at kung may biyayang igagawad sa akin—nawa’y maging di-nasisira at di-naluluma ako, at makapaglakbay nang malaya ayon sa aking kalooban.”
Verse 13
दैत्यदानवसङ्घानां संयुगेष्वपलायिता । भयं चान्यन्न विद्येत मुक्त्वा देवं गदाधरम्
Sa mga digmaan laban sa mga pulutong ng Daitya at Dānava, nawa’y hindi ako tumakas kailanman. At nawa’y wala akong ibang takot—maliban sa diyos na may tangan ng pamalo (gadā).
Verse 14
तस्याहं संयुगे साध्यो येनोपायेन शङ्कर । भवामि न सदा कालं तं वदस्व वरं मम
Sa anong paraan, O Śaṅkara, ako’y mapagtatagumpayan niya sa labanan? Ipagpauna mo sa akin iyon, upang hindi ako maging madaling madaig niya sa lahat ng panahon—ito ang aking hinihiling na biyaya.
Verse 15
ईश्वर उवाच । मम संनिहितो यत्र त्वं भविष्यसि दानव । तत्र विष्णुभयं नास्ति वसात्र विगतज्वरः
Sinabi ni Īśvara: “O Dānava, saan ka man manahan na ako’y malapit at kasama mo, doon ay walang takot kay Viṣṇu. Manirahan ka roon, na walang dalamhati at laya sa pagdurusa.”
Verse 16
तस्य देवाधिदेवस्य वेदगर्भस्य संयुगे । शङ्खचक्रधरस्येशा नाहं सर्वे सुरासुराः
Sa pakikidigma sa Diyos na higit sa mga diyos—si Viṣṇu, sinapupunan ng mga Veda, may tangan ng kabibe at diskos—ni ako man, ni ang lahat ng mga deva at asura, ay hindi kanyang panginoon.
Verse 17
किं पुनर्यो द्विषत्येनं लोकालोकप्रभुं हरिम् । स सुखी वर्तते कालं न निमेषं मतं मम
Ano pa kaya ang taong napopoot kay Harī, Panginoon ng hayag at di-hayag na mga daigdig? Sa aking palagay, hindi siya mananatiling masaya kahit isang kisapmata.
Verse 18
तस्मात्त्वं परया भक्त्या सर्वभूतहिते रतः । वसिष्यसि चिरं कालमित्युक्त्वादर्शनं गतः
Kaya nga, sa pinakamataas na bhakti at sa paglingap sa kapakanan ng lahat ng nilalang, mabubuhay ka nang mahabang panahon.” Pagkasabi nito, ang diyos ay naglaho sa paningin.
Verse 19
गते चादर्शनं देवे तत्र तीर्थे महामतिः । स्थापयामास देवेशं शिवं शान्तमनामयम्
Nang maglaho sa paningin ang diyos, ang dakilang pantas, sa banal na tīrtha roon, ay nagtatag kay Śiva—Panginoon ng mga diyos—mapayapa at walang karamdaman.
Verse 20
तस्मिंस्तीर्थे महादेवं स्थापयित्वा दिवं गतः । तदाप्रभृति तत्पार्थ कम्बुतीर्थमिति श्रुतम् । विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्
Sa tīrtha na iyon, matapos maitatag si Mahādeva, siya’y nagtungo sa langit. Mula noon, O Pārtha, ito’y tinawag na “Kambu-tīrtha,” bantog sa lahat ng daigdig bilang tagapuksa ng malalaking kasalanan.
Verse 21
कम्बुतीर्थे नरः स्नात्वा विधिनाभ्यर्च्य भास्करम् । ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च स्तूयमानो नृपोत्तम
O pinakamainam sa mga hari, ang taong maliligo sa Kambu-tīrtha at, ayon sa wastong ritwal, sasamba kay Bhāskara; at habang pinupuri sa mga mantra ng Ṛg, Yajus, at Sāma, nagkakamit siya ng dakilang kabutihang-loob.
Verse 22
तस्य पुण्यं समुद्दिष्टं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । तत्सर्वं तु शृणुष्वाद्य ममैव गदतो नृप
Ang kabutihang dulot nito ay ipinahayag ng mga brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda. Pakinggan mo ang lahat niyon ngayon, O hari, habang ako mismo ang nagsasalaysay.
Verse 23
ऋग्यजुःसामगीतेषु साङ्गोपाङ्गेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति गायत्रीमात्रमन्त्रवित्
Anumang bunga ang nasa pag-awit at pagbigkas ng Ṛg, Yajus, at Sāma—kasama ang mga angga at upāṅga—yaon ding bunga ang nakakamit ng nakaaalam kahit ng Gāyatrī lamang bilang mantra.
Verse 24
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेद्देवमीशानं सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
Sa banal na tīrtha na yaon, ang sinumang maligo at maghandog ng tarpaṇa sa mga Pitṛ at sa mga diyos, at sumamba sa Panginoong Īśāna—makakamit niya ang bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma.
Verse 25
अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे कलेवरम् । यस्त्यजेन्नात्र सन्देहो रुद्रलोकं स गच्छति
Walang pagnanasa man o may pagnanasa, sinumang magbitiw ng katawan sa tīrtha na yaon—walang alinlangan dito—siya’y tutungo sa daigdig ni Rudra.
Verse 120
। अध्याय
“Kabanata” (panandang pangwakas o paglipat ng adhyāya).