Adhyaya 12
Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya, sa balangkas na may haring tagapakinig, na matapos marinig ang naunang aral ay nagalak ang mga nagtipong pantas at nagbuklod-kamay sa pagpupuri sa Ilog Narmadā (Revā). Ang kabanatang ito ay isang tuluy-tuloy na stotra, na tumuturing sa ilog bilang banal na kapangyarihan: tubig na nagpapadalisay, nag-aalis ng pagkakasala, kanlungan ng lahat ng tīrtha, at may pinagmulan na kaugnay ng katawan ni Rudra (rudrāṅga-samudbhavā). Ipinapakita ng himno ang kakayahan ng Narmadā na maghugas ng kasalanan at magtanggol sa mga nilalang na pinahihirapan ng dusa at pagkakamaling moral. Inihahambing nito ang paglalagalag sa masakit na kalagayan sa paglaya na dulot ng pagdampi sa tubig ng Narmadā; at itinatampok na kahit sa Panahong Kali, kapag ang ibang tubig ay sinasabing humina o nadungisan, nananatiling matatag na sagradong presensya ang Narmadā. Sa wakas, sinasabi ng phalaśruti na ang sinumang bumibigkas o nakikinig sa himno—lalo na matapos maligo sa Narmadā—ay magkakamit ng dalisay na kapalaran at makalalapit kay Maheśvara/Rudra, na inilalarawan sa anyo ng sasakyang makalangit at mga palamuting selestiyal. Kaya ang kabanata ay kapwa tekstong pangliturgiya at aral na etikal-teolohikal tungkol sa debosyon, sagradong kalikasan, at pagsasanay tungo sa paglaya.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचो राजन्संहृष्टा ऋषयोऽभवन् । नर्मदां स्तोतुमारब्धाः कृताञ्जलिपुटा द्विजाः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Nang marinig ang mga salitang ito, O Hari, nagalak ang mga ṛṣi. Taglay ang magkapatong na palad sa pagpupugay, nagsimulang umawit ng papuri sa Narmadā ang mga dvija.
Verse 2
नमोऽस्तु ते पुण्यजले नमो मकरगामिनि । नमस्ते पापमोचिन्यै नमो देवि वरानने
Pagpupugay sa iyo na may banal na tubig; pagpupugay sa iyo na dumadaloy sa agos ng makara. Pagpupugay sa iyo, tagapag-alis ng kasalanan; pagpupugay, O Diyosa na may marikit na mukha.
Verse 3
नमोऽस्तु ते पुण्यजलाश्रये शुभे विशुद्धसत्त्वं सुरसिद्धसेविते । नमोऽस्तु ते तीर्थगणैर्निषेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे
Pagpupugay sa iyo, mapalad na kanlungan ng banal na tubig—ganap na dalisay ang iyong likas, at pinaglilingkuran ng mga deva at siddha. Pagpupugay sa iyo na dinarayo ng mga pangkat ng tīrtha. Pagpupugay sa iyo, pinakamainam at dakila, na isinilang mula sa sariling katawan ni Rudra—O banal na ilog.
Verse 4
नमोऽस्तु ते देवि समुद्रगामिनि नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमोऽस्तु लोकद्वयसौख्यदायिनि ह्यनेकभूतौघसमाश्रितेऽनघे
Pagpupugay sa iyo, O Diyosa, na dumadaloy patungo sa karagatan. Pagpupugay sa iyo, mapalad na Diyosa, tagapagkaloob ng mga biyaya. Pagpupugay sa iyo na nagbibigay-kaginhawahan sa dalawang daigdig, at kanlungan ng di-mabilang na nilalang—O walang dungis.
Verse 5
सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते गन्धर्वयक्षोरगसेविताङ्गे । सनातनि प्राणिगणानुकम्पिनि मोक्षप्रदे देवि विधेहि शं नः
O pinakamainam na ilog, tagapag-alis ng kasalanan, marikit at kahanga-hanga—na ang iyong mga pampang ay dinadalaw ng Gandharva, Yakṣa, at Nāga. O walang hanggan, mahabagin sa mga nilalang: O Diyosa na nagbibigay ng mokṣa, ipagkaloob mo sa amin ang kapayapaan at kagalingan.
Verse 6
महागजैर्घमहिषैर्वराहैः संसेविते देवि महोर्मिमाले । नताः स्म सर्वे वरदे सुखप्रदे विमोचयास्मान्पशुपाशबन्धात्
O Diyosa, na may kuwintas ng dambuhalang alon, pinaglilingkuran ng malalaking elepante, malalakas na kalabaw at mga baboy-ramo; kaming lahat ay yumuyukod sa Iyo, Tagapagkaloob ng biyaya at Tagapagbigay ng ligaya. Palayain Mo kami sa pagkagapos ng tali ng paśu.
Verse 7
पापैरनेकैरशुभैर्विबद्धा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महानिलोद्भूततरङ्गभूतं यावत्तवाम्भो हि न संस्पृशन्ति
Hangga’t ang mga mortal, na iginagapos ng sari-saring masasamang kasalanan, ay hindi sumasayad sa Iyong mga tubig—mga alon na tila mga anyong ginising ng malakas na hangin—hangga’t gayon sila’y pagala-gala sa mga impiyerno.
Verse 8
अनेकदुःखौघभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्रे द्वन्द्वैरनेकैरपि संवृतानाम्
Sa mga pinahihirapan ng takot sa gitna ng baha ng maraming dalamhati, at nababalot ng di-mabilang na kasalanan; sa mga natatakpan ng sari-saring pares ng salungatan—Ikaw ang kanlungan at landas, O Diyosa na ang mukha’y kasingganda ng lotus.
Verse 9
नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि
Ang iba pang mga ilog man ay nagiging dalisay at walang dungis kapag nararating Ka, O Diyosa—walang pag-aalinlangan dito. Sa mga nababagabag ng pagdurusa, Ikaw ay nagbibigay ng kawalang-takot, at sinasamba Ka ng maraming matutuwid at marurunong.
Verse 10
स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्च तदैव दद्यात्परमं पदं तु । यत्रोपलाः पुण्यजलाप्लुतास्ते शिवत्वमायान्ति किमत्र चित्रम्
Kung mahawakan man ito ng mga kamay ng Buwan at ng Araw, agad nitong ipagkakaloob ang kataas-taasang kalagayan. Doon, maging ang mga bato na naliligo sa Iyong banal na tubig ay nagkakamit ng mapalad na ‘kalikasan ni Śiva’—ano pa ang kataka-taka rito?
Verse 11
भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या दुःखातुराः पापपरीतदेहाः । महानिलोद्भूततरङ्गभङ्गं यावत्तवाम्भो न हि संश्रयन्ति
Ang mga mortal, pinahihirapan ng dusa at nababalutan ng kasalanan, ay pagala-gala sa mga impiyerno hangga’t hindi sila sumisilong sa iyong mga tubig—mga alon na binabasag at itinataboy ng malalakas na hangin.
Verse 12
। अध्याय
Kabanata (panandang pangwakas).
Verse 13
सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन् हि कलौ प्रदूषिते । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा
Sa kakila-kilabot na panahong ito ng Kali, nang ang mga lawa at ilog ay lumiit at nadungisan, ikaw lamang, O Diyosa, ang nagniningning—puspos ng mga agos ng tubig—gaya ng makalangit na Gaṅgā na kumikislap sa landas ng mga bituin sa langit.
Verse 14
तव प्रसादाद्वरदे वरिष्ठे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यामोऽथ रुद्रं तव सुप्रसादाद्वयं तथा त्वं कुरु वै प्रसादम्
Sa iyong biyaya, O pinakadakila sa mga nagbibigay ng kaloob, nawa’y malampasan at mapangalagaan namin ang panahong ito ayon sa nararapat. At sa iyong lubos na pagpapala, nawa’y marating namin si Rudra—kaya ikaw man, tunay nga, ipamalas mo sa amin ang iyong habag.
Verse 15
गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रांस्त्वं पाहि नो यावदिमं युगान्तम् । कालं त्वनावृष्टिहतं सुघोरं यावत्तरामस्तव सुप्रसादात्
Ikaw ang aming kanlungan—gaya ng ina, gaya ng ama sa kanilang mga anak. Ingatan mo kami hanggang sa wakas ng panahong ito, upang sa iyong dakilang biyaya ay matawid namin ang kakila-kilabot na panahong ito na sinugatan ng tagtuyot.
Verse 16
पठन्ति ये स्तोत्रमिदं द्विजेन्द्राः शृण्वन्ति ये चापि नराः प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताश्च
Yaong mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang na bumibigkas ng himnong ito, at yaong mga taong payapa ang isip na nakikinig din—na nadaramtan ng makalangit na kasuotan—ay nagtutungo kay Rudra sakay ng sasakyang selestiyal na hinihila ng isang toro.
Verse 17
ये स्तोत्रमेतत्सततं पठन्ति स्नात्वा तु तोये खलु नर्मदायाः । अन्ते हि तेषां सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति
Yaong patuloy na bumibigkas ng himnong ito matapos maligo sa mga tubig ng Narmadā—sa wakas ng kanilang buhay, ang pinakamainam na ilog na ito ay agad na nagkakaloob sa kanila ng dalisay at banal na landas.
Verse 18
प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवं च । स मुक्तपापः सुविशुद्धदेहः समाश्रयं याति महेश्वरस्य
Sinumang umaawit ng papuring ito araw-araw—pagbangon sa umaga o kahit nakahiga—ay napapalaya sa kasalanan; at sa lubos na nalinis na pagkatao, nakakamtan niya ang kanlungan ni Maheśvara.