Adhyaya 108
Ang kabanatang ito ay nasa anyong diyalogong nagtuturo: itinuturo ni Mārkaṇḍeya sa isang haring kausap ang paglalakbay sa Rohiṇī-tīrtha, na pinupuri bilang tanyag sa tatlong daigdig at nakapaglilinis ng kasalanang moral. Humihiling si Yudhiṣṭhira ng tiyak na salaysay tungkol sa bisa ng tīrtha, kaya nagsisimula ang pinagmulan sa tagpo ng pagkalusaw ng sansinukob: si Viṣṇu (Padmanābha/Cakrin) ay nagpapahinga sa ibabaw ng mga tubig; mula sa Kanyang pusod sumibol ang maningning na lotus, at mula roon isinilang si Brahmā. Humingi si Brahmā ng tagubilin, at inatasan siya ni Viṣṇu sa paglikha; kasunod nito ang pagbanggit sa paglitaw ng mga ṛṣi at sa lahi ni Dakṣa, kabilang ang mga anak na babae ni Dakṣa. Sa mga asawa ng Buwan, itinatangi si Rohiṇī bilang pinakamamahal, ngunit dahil sa tensiyon sa ugnayan ay nilinang niya ang vairāgya (paglayo sa pagkapit) at nagsagawa ng tapas sa pampang ng Ilog Narmadā. Kabilang sa kanyang disiplina ang antas-antás na pag-aayuno, paulit-ulit na ritwal na pagligo, at taimtim na debosyon sa Diyosa Nārāyaṇī/Bhavānī—tagapangalaga at tagapag-alis ng pagdurusa. Nalugod ang Diyosa sa panata at pagpipigil, at ipinagkaloob ang hinihiling ni Rohiṇī. Pagkaraan, pinangalanan ang pook bilang Rohiṇī-tīrtha at ipinahayag ang phalaśruti: ang maliligo roon ay magiging kaibig-ibig sa asawa gaya ni Rohiṇī, at ang mamamatay doon ay pangangakuang malaya sa paghihiwalay ng mag-asawa sa loob ng pitong kapanganakan. Pinagdurugtong ng kabanata ang awtoridad na kosmolohikal, huwarang pag-aaske, at lokal na pangako ng bunga upang pagtibayin ang etika ng paglalakbay-dambana sa isang tīrtha ng Narmadā.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रोहिणीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O tagapangalaga ng lupa, marapat na magtungo sa dakilang Rohiṇī-tīrtha—kilala sa tatlong daigdig, kataas-taasang tagapag-alis ng lahat ng kasalanan.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Nais kong marinig, sa katotohanan at ganap, ang kadakilaan ng Rohiṇī-tīrtha na sumisira sa lahat ng kasalanan. Ipagkaloob mo, pakiusap, na ikaw ang magsalaysay nito sa akin.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । उदधौ च शयानस्य देवदेवस्य चक्रिणः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa kakila-kilabot na iisang karagatan, nang mapuksa ang lahat ng nakatigil at gumagalaw, ang Panginoon ng mga diyos—ang may taglay na Sudarśana—ay nakahimlay sa ibabaw ng mga tubig.
Verse 4
नाभौ समुत्थितं पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कर्णिकाकेसरोपेतं पत्रैश्च समलंकृतम्
Mula sa Kaniyang pusod ay sumibol ang isang lotus, na wari’y bilog ng araw—may perikarp at mga hibla, at marikit na pinalamutian ng mga talulot.
Verse 5
तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश आज्ञा मे दीयतां प्रभो
Doon ay sumilang si Brahmā—may mukhang lotus at apat na bibig—at nagsabi: “O Panginoon ng mga diyos, ano ang aking gagawin? O Maharlika, ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong utos.”
Verse 6
एवमुक्तस्तु देवेशः शङ्खचक्रगदाधरः । उवाच मधुरां वाणीं तदा देवं पितामहम्
Nang masabi ito, ang Panginoon ng mga diyos—may hawak na śaṅkha, cakra, at gadā—ay nagsalita noon ng matatamis na salita sa banal na Pitāmaha (Brahmā).
Verse 7
सरस्वत्यां महाबाहो लोकं कुरु ममाज्ञया । भूतग्राममशेषस्य उत्पादनविधिक्षयम्
“O makapangyarihang bisig, sa Aking utos ay likhain mo ang mga daigdig sa Sarasvatī, at pasimulan mo ang ganap na paraan ng paglikha ng lahat ng pulutong ng mga nilalang.”
Verse 8
एतच्छ्रुतं तु वचनं पद्मनाभस्य भारत । चिन्तयामास भगवान्सप्तर्षीन्हितकाम्यया
O Bhārata, nang marinig ang mga salitang ito ni Padmanābha, nagmuni-muni ang Mapalad na Panginoon, na nagnanais ng kapakanan ng Pitong Ṛṣi.
Verse 9
क्रमात्ते चिन्तिताः प्राज्ञाः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च
Sa wastong pagkakasunod, inalaala niya ang mga pantas: Pulastya, Pulaha, Kratu, Prācetasa, Vasiṣṭha, Bhṛgu, at si Nārada rin.
Verse 10
यज्ञे प्राचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहितरोऽनघ
Mula sa paghahandog (yajña) ay sumilang si Prācetasa Dakṣa, ang Prajāpati na nagliliwanag sa dakilang ningning; at kay Dakṣa rin ay ipinanganak ang limampung anak na babae, O walang dungis.
Verse 11
ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे
Ibinigay niya ang sampu kay Dharma, ang labintatlo kay Kaśyapa; at gayundin, ang mapalad na iyon ay nagkaloob ng dalawampu’t pito kay Indu, ang Buwan.
Verse 12
रोहिणीनाम या तासां मध्ये तस्य नराधिप । अनिष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चैव विशेषतः
O hari, sa kanilang gitna, yaong tinawag na Rohiṇī ay naging di-kalugdan ng lahat ng kababaihan—lalo na ng kaniyang asawa.
Verse 13
ततः सा परमं कृत्वा वैराग्यं नृपसत्तम । आगत्य नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः
Pagkaraan, siya—yakap ang sukdulang pagtalikod sa makamundo, O pinakamainam sa mga hari—ay dumating sa pampang ng Narmadā at nagsagawa ng masaganang tapasya.
Verse 14
एकरात्रैस्त्रिरात्रैश्च षड्द्वादशभिरेव च । पक्षमासोपवासैश्च कर्शयन्ति कलेवरम्
Sa pag-aayuno ng isang gabi, ng tatlong gabi, ng anim at ng labindalawa, at maging ng kalahating buwan at isang buwang pag-aayuno, pinapayat nila ang katawan bilang tapasya.
Verse 15
आराधयन्ती सततं महिषासुरनाशिनीं । देवीं भगवतीं तात सर्वार्तिविनिवारणीम्
Patuloy niyang sinasamba ang Mapalad na Diyosa—ang pumuksa kay Mahiṣāsura—O mahal, ang Tagapag-alis ng lahat ng dalamhati at kapighatian.
Verse 16
स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिस्मिता । ततस्तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप
Araw-araw, paulit-ulit siyang naliligo sa tubig ng Narmadā—siya na may dalisay at banayad na ngiti; at noon, O Hari, nalugod ang mapalad na Diyosang Nārāyaṇī.
Verse 17
प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया
‘O lubhang mapalad, nalulugod Ako sa iyo—dahil sa iyong panata at pagpipigil-sa-sarili.’ Nang marinig ang mga salitang ito, si Rohiṇī, minamahal ng Buwan…
Verse 18
यथा भवामि न चिरात्तथा भवतु मानदे । एवमस्त्विति सा चोक्त्वा भवानी भक्तवत्सला
“Gaya ng aking minimithi, at hindi na magtatagal—mangyari nawa ito, O tagapagkaloob ng dangal.” At sinabi niya, “Mangyari nga,” at si Bhavānī, mapagmahal sa mga deboto, ay nagkaloob ng biyaya.
Verse 19
स्तूयमाना मुनिगणैस्तत्रैवान्तरधीयत । तदाप्रभृति तत्तीर्थं रोहिणी शशिनः प्रिया
Habang pinupuri ng mga pangkat ng mga muni, doon din siya naglaho. Mula noon, ang banal na tīrtha na iyon ay nakilala bilang kay Rohiṇī, ang minamahal ng Buwan.
Verse 20
संजाता सर्वकालं तु वल्लभा नृपसत्तम । तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नानि भक्तितः
Siya’y naging minamahal magpakailanman, O pinakadakila sa mga hari. At sa tīrtha roon, sinumang babae o lalaki na maligo nang may debosyon…
Verse 21
वल्लभा जायते सा तु भर्तुर्वै रोहिणी यथा । तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करोति वै
Siya’y nagiging mahal sa kanyang asawa, gaya ni Rohiṇī. At sinumang tao na sa tīrtha roon ay magbitiw ng hininga (mamatay)…
Verse 22
सप्तजन्मानि दाम्पत्यवियोगो न भवेत्क्वचित्
Sa pitong kapanganakan, hindi kailanman magkakaroon ng paghihiwalay ang mag-asawa.
Verse 108
। अध्याय
“(Wakas ng) kabanata.”