Adhyaya 10

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्कल्पे महाभागा नर्मदेयं द्विजोत्तम । विभक्ता ऋषिभिः सर्वैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakadakilang Brāhmaṇa, sa aling kalpa ipinamahagi at itinatag ng lahat ng dakilang ṛṣi, na puspos ng tapas, ang mapalad na pook ng Narmadā?

Verse 2

एतद्विस्तरतः सर्वं ब्रूहि मे वदतां वर । कल्पान्ते यद्भवेत्कष्टं लोकानां तत्त्वमेव च

Ipaliwanag mo sa akin ang lahat ng ito nang malawakan, O pinakamahusay sa mga tagapagsalita—kapwa ang pagdurusang dumarating sa mga daigdig sa wakas ng kalpa, at ang tunay na simulain na nasa likod nito.

Verse 3

अतीते तु पुरा कल्पे यथेयं वर्ततेऽनघ । अस्यान्त्यस्य च कल्पस्य व्यवस्थां कथय प्रभो । एवमुक्तः सभामध्ये मार्कण्डो वाक्यमब्रवीत्

Noong unang panahon, sa isang kalpang lumipas, gaya ng ngayo’y nangyayari, O walang dungis—isalaysay mo rin, O Panginoon, ang batas at kaayusan ng huling kalpang ito. Nang masambit ito sa gitna ng kapulungan, si Mārkaṇḍa ay nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । वक्ष्येऽहं श्रूयतां सर्वैः कथेयं पूर्वतः श्रुता

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Ipapahayag ko ito—makinig kayong lahat—ang salaysay na ito, gaya ng narinig noong unang panahon.

Verse 5

महत्कथेयं वैशिष्टी कल्पादस्मात्परं तु या । लोकक्षयकरो घोर आसीत्कालः सुदारुणः

Ito’y isang dakila at pambihirang salaysay, ukol sa isang kalpang lampas sa kalpang ito. Noon ay may panahong kakila-kilabot at lubhang mabagsik, na nagdulot ng pagkalipol ng mga daigdig.

Verse 6

तस्मिन्नपि महाघोरे यथेयं वा मृता सती । परितुष्टैर्विभक्ता च शृणुध्वं तां कथामिमाम्

Kahit sa gayong sukdulang kakila-kilabot na panahon, ang banal na katotohanang ito ay waring namatay. Ngunit, nang ito’y maipamahagi ng mga lubos na nasiyahan—ng mga ganap na nilalang—ito’y nanatili; pakinggan ninyo ang salaysay na ito.

Verse 7

युगान्ते समनुप्राप्ते पितामहदिनत्रये । मानसा ब्रह्मणः पुत्राः साक्षाद्ब्रह्मेव सत्तमाः

Nang dumating ang yugto ng wakas ng yuga—sa tatlong-araw na ikot ng Amahán (Brahmā)—ang mga anak ni Brahmā na isinilang sa isipan, ang pinakadakila sa mga nilalang, ay lumitaw na wari’y si Brahmā mismo sa hayag na anyo.

Verse 8

सनकाद्या महात्मानो ये च वैमानिका गणाः । यमेन्द्रवरुणाद्याश्च लोकपाला दिनत्रये

Ang mga dakilang banal na nagsisimula kay Sanaka, at ang mga pangkat na makalangit sa mga vimāna; gayundin ang mga tagapangalaga ng mga daigdig—si Yama, Indra, Varuṇa at iba pa—ay naroon sa loob ng tatlong araw na yaon.

Verse 9

कालापेक्षास्तु तिष्ठन्ति लोकवृत्तान्ततत्पराः । ततः कल्पक्षये प्राप्ते तेषां ज्ञानमनुत्तमम्

Sila’y nanatili, naghihintay sa takdang panahon, masidhing nakatuon sa pagtanaw sa takbo ng mga daigdig. Pagdating ng pagkalusaw ng kalpa, ang kanilang kaalaman ay naging walang kapantay.

Verse 10

। अध्याय

Pamagat ng kabanata: “Adhyāya” (Kabanata).

Verse 11

स्वर्लोकं च महश्चैव जनश्चैव तपस्तदा । आश्रयं सत्यलोकं च सर्वलोकमनुत्तमम्

Pagkatapos ay binabanggit ang Svarga-loka, Maharloka, Janaloka, at Tapoloka; subalit ang Satyaloka, ang kataas-taasang kanlungan, ang ipinahahayag na walang kapantay na kaharian sa ibabaw ng lahat ng mga daigdig.

Verse 12

कालं युगसहस्रान्तं पुत्रपौत्रसमन्विताः । सत्यलोके च तिष्ठन्ति यावत्संजायते जगत्

Sa panahong nagtatapos sa isang libong yuga, kasama ang mga anak at mga apo, sila’y nananatili sa Satyaloka—hanggang muling maisilang ang sanlibutan.

Verse 13

ब्रह्मपुत्राश्च ये केचित्कल्पादौ न भवन्ति ह । त्रैलोक्यं ते परित्यज्य अनाधारं भवन्ति च

At yaong mga anak ni Brahmā na sa pasimula ng isang kalpa ay hindi nahahayag—tinalikdan nila ang tatlong daigdig at naging walang sandigan, tila nalulutang.

Verse 14

तैः सार्धं ये तु ते विप्रा अन्ये चापि तपोधनाः । यक्षरक्षःपिशाचाश्च अन्ये वैमानिका गणाः

Kasama nila ang mga brāhmaṇa, at iba pang mga ascetic na may yaman ng tapas; gayundin ang mga Yakṣa, Rākṣasa, at Piśāca, at iba pang pangkat ng mga nilalang na naglalakbay sa himpapawid.

Verse 15

ऋषयश्च महाभागा वर्णाश्चान्ये पृथग्विधाः । सीदन्ति भूम्यां सहिता ये चान्ये तलवासिनः

Ang mga ṛṣi na dakila ang loob, at iba pang pangkat ng mga tao na sari-saring uri—kasama ang mga naninirahan sa mga ibabang dako—ay sabay-sabay na lumulugmok sa lupa, nalulugay sa kapighatian.

Verse 16

अनावृष्टिरभूत्तत्र महती शतवार्षिकी । लोकक्षयकरी रौद्रा वृक्षवीरुद्विनाशिनी

Doon ay sumapit ang isang napakalaking tagtuyot na tumagal ng sandaang taon—mabangis, nagdudulot ng pagkapuksa sa mga daigdig, winawasak ang mga puno at mga gumagapang na halaman.

Verse 17

त्रैलोक्यसंक्षोभकरी सप्तार्णवविशोषणी । ततो लोकाः क्षुधाविष्टा भ्रमन्तीव दिशो दश

Nayanig nito ang tatlong daigdig at pinatuyo ang pitong karagatan. Kaya ang mga nilalang, sinakmal ng gutom, ay pagala-galang tila nalilito sa sampung direksiyon.

Verse 18

कंदैर्मूलैः फलैर्वापि वर्तयन्ते सुदुःखिताः । सरितः सागराः कूपाः सेवन्ते पावनानि च

Sa sukdulang pagdurusa, nabuhay sila sa mga usbong, ugat, at mga bunga. Lumapit sila sa mga ilog, dagat, at mga balon—naghahanap maging ng mga tubig na nagpapadalisay.

Verse 19

तत्रापि सर्वे शुष्यन्ति सरिद्भिः सह सागराः । ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले

Kahit doon, natuyo ang lahat ng dagat kasama ng mga ilog. Pagkaraan, ang mahihina at kapos sa lakas na nilalang sa ibabaw ng lupa…

Verse 20

तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भिन्नान्युरुजलेन वै । अथ संक्षीयमाणासु सरित्सु सह सागरैः

Una, yaong mga tubig na iyon ang unang naglaho, watak-watak at nilamon ng malalawak na baha; at pagkaraan, habang ang mga ilog—kasama ng mga karagatan—ay unti-unting nauubos, ang daigdig ay tumutungo sa pagkatuyo.

Verse 21

ऋषीणां षष्टिसाहस्रं कुरुक्षेत्रनिवासिनाम् । ये च वैखानसा विप्रा दन्तोलूखलिनस्तथा

May animnapung libong rishi na naninirahan sa Kurukṣetra; naroon din ang mga Vaikhānasa na brāhmaṇa, at yaong mga mahigpit na asceta na ang butil ay dinudurog ng sarili nilang mga ngipin.

Verse 22

हिमाचलगुहागुह्ये ये वसन्ति तपोधनाः । सर्वे ते मामुपागम्य क्षुत्तृषार्तास्तपोधनाः

At yaong mga kayamanang-bahay ng tapas na naninirahan sa lihim na mga yungib ng Himālaya—lahat sila’y lumapit sa akin, mga tapodhana na pinahihirapan ng gutom at uhaw.

Verse 23

ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सीदयामो महामुने । सरित्सागरशैलान्तं जगत्संशुष्यते द्विज

Sila’y nagsalita nang magkayukom ang mga palad: “Nalilipol kami, O dakilang muni. Ang buong daigdig—mga ilog, dagat, at maging mga kabundukan—ay natutuyo, O dalawang-ulit-na-ipinanganak.”

Verse 24

कुत्र यास्याम सहिता यावत्कालस्य पर्ययः । दीर्घायुरसि विप्रेन्द्र न मृतस्त्वं युगक्षये

“Saan kami magsasama-sama hanggang lumipas ang pag-ikot ng panahon? O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, mahaba ang iyong buhay—hindi ka namamatay kahit sa pagwawakas ng isang yuga.”

Verse 25

भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वं तव हृदि स्थितम् । तस्मात्त्वं वेत्सि सर्वं च कथयस्व महाव्रत

“Ang nakaraan, ang kasalukuyan, at ang darating—lahat ay nananahan sa iyong puso. Kaya batid mo ang lahat; isalaysay mo sa amin, O may dakilang panata.”

Verse 26

कीदृक्कालं महाभाग क्षपिष्यामोऽथ सुव्रत । अनावृष्टिहतं सर्वं सीदते सचराचरम्

“Anong uri ng panahon ang aming pagtitiisan, O mapalad, O marangal na may panata? Lahat ay tinamaan ng kawalan ng ulan; ang buong daigdig, gumagalaw man o hindi, ay lumulubog sa kapahamakan.”

Verse 27

परित्राहि महाभाग न यथा याम संक्षयम् । ततः संचिन्त्य मनसा त्वरन्विप्रानथाब्रवम्

“Iligtas mo kami, O mapalad, upang hindi kami mapasa kapahamakan.” Pagkaraan, matapos magnilay sa aking isipan, dali-dali kong kinausap ang mga brāhmaṇa.

Verse 28

कुरुक्षेत्रं त्यजध्वं च पुत्रदारसमन्विताः । त्यक्त्वोदीचीं दिशं सर्वे यामो याम्यामनुत्तमाम्

“Lisanin ninyo ang Kurukṣetra, kasama ang inyong mga anak at mga asawa. Tinalikdan ang hilagang panig, tayong lahat ay tumungo sa walang kapantay na timog na dako.”

Verse 29

नगरग्रामघोषाढ्यां पुरपत्तनशोभिताम् । गच्छामो नर्मदातीरं बहुसिद्धनिषेवितम्

“Tayo’y tumungo sa pampang ng Narmadā—mayaman sa mga lungsod, nayon, at mga pamayanang pastol, pinapaganda ng mga bayan at daungan—na dinadalaw ng maraming Siddha.”

Verse 30

रुद्राङ्गीं तां महापुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । पश्यामस्तां महाभागां न्यग्रोधावारसंकुलाम्

“Masdan natin Siya—ang Rudrāṅgī, ang dakilang mapagpalang Ina, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan; tunay na pinagpala, at hitik sa mga kakahuyang punò ng balete (nyagrodha).”

Verse 31

माहेश्वरैर्भागवतैः सांख्यैः सिद्धैः सुसेविताम् । अनावृष्टिभयाद्भीताः कूलयोरुभयोरपि

“Siya’y masidhing pinaglilingkuran ng mga Māheśvara, mga Bhāgavata, mga Sāṃkhya, at mga Siddha. Sa takot sa tagtuyot, sila’y nanatili sa magkabilang pampang.”

Verse 32

आश्रमे ह्याश्रमान्दिव्यान्कारयामो जितव्रताः । एवमुक्तास्तु ते सर्वे समेतानुचरैः सह

“Tunay, sa loob ng āśrama ay magpapagawa tayo ng mga banal na tirahang pangtapas—tayong matatag sa mga panatang napagtagumpayan. Nang masabi ito, silang lahat, kasama ang kanilang mga tagasunod, ay nagtipon at sumang-ayon.”

Verse 33

नर्मदातीरमासाद्य स्थिताः सर्वेऽकुतोभयाः । किंचित्पूर्वमनुस्मृत्य पुरा कल्पादिभिर्भयम्

Pagdating sa pampang ng Narmadā, silang lahat ay tumindig na walang takot. Gayunman, sa bahagyang paggunita sa mga nagdaang panahon, naalala nila ang sinaunang pangamba na dulot ng mga pagbabago ng kalpa at iba pa.

Verse 34

प्राप्तास्तु नर्मदातीरमादावेव कलौ युगे । ततो वर्षशतं पूर्णं दिव्यं रेवातटेऽवसन्

Naabot nila ang pampang ng Narmadā sa pinakasimula ng Kali Yuga. Pagkaraan, nanahan sila sa pampang ng Revā sa ganap na sandaang banal na taon.

Verse 35

षड्विंशच्च सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च । तत्राश्चर्यं मया दृष्टमृषीणां वसतां नृप

At iyon ay katumbas ng dalawampu’t anim na libong taon ng tao. Doon, O Hari, nasaksihan ko ang isang kababalaghan hinggil sa mga rishí na naninirahan (doon).

Verse 36

अनावृष्टिहते लोके संशुष्के स्थावरे चरे । भिन्ने युगादिकलने हाहाभूते विचेतने

Nang ang daigdig ay tinamaan ng tagtuyot—nang ang mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw ay natuyo—nang magulo ang pagtutuos ng mga yuga at iba pa, at ang lahat ay napasigaw sa panaghoy at nalito ang diwa…

Verse 37

चातुर्वर्णे प्रलीने तु नष्टे होमबलिक्रमे । निःस्वाहे निर्वषट्कारे शौचाचारविवर्जिते

Nang ang apat na varṇa ay nalusaw; nang maglaho ang kaayusan ng mga ritong homa at bali; nang manahimik ang “svāhā” at “vaṣaṭ”; at nang talikuran ang kalinisan at wastong asal…

Verse 38

इयमेका सरिच्छ्रेष्ठा ऋषिकोटिनिषेविता । नान्या काचित्त्रिलोकेऽपि रमणीया नरेश्वर

Ito lamang ang pinakadakila sa mga ilog, pinaglilingkuran ng di-mabilang na rishi. Wala nang ibang ilog sa tatlong daigdig na kasing-aliw, O panginoon ng mga tao.

Verse 39

यथेयं पुण्यसलिला इन्द्रस्येवामरावती । देवतायतनैः शुभ्रैराश्रमैश्च सुकल्पितैः

Kung paanong ang Amarāvatī ay kay Indra, gayon din ang (Revā) na ito, banal ang kaniyang mga tubig—pinalalamutian ng maningning na mga dambana ng mga diyos at ng maayos na mga āśrama.

Verse 40

शोभते नर्मदा देवी स्वर्गे मन्दाकिनी यथा । यावद्वृक्षा महाशैला यावत्सागरसंभवा

Nagniningning ang Diyosa Narmadā, gaya ng Mandākinī sa Svarga; magpapatuloy ito hangga’t may mga gubat at dambuhalang bundok, at hangga’t nananatili ang mga tubig na isinilang sa karagatan.

Verse 41

उभयोः कूलयोस्तावन्मण्डितायतनैः शुभैः । हूयद्भिरग्निहोत्रैश्च हविर्धूमसमाकुला

Ang magkabilang pampang niya ay pinalamutian ng mga mapalad na dambana; at napuno ng usok ng handog, habang nagliliyab ang mga apoy ng Agnihotra at ibinubuhos ang mga alay.

Verse 42

बभूव नर्मदा देवी प्रावृट्काल इव शर्वरी । देवतायतनैर्नैकैः पूजासंस्कारशोभिता

Ang Diyosa Narmadā ay naging gaya ng gabi sa tag-ulan—marikit na pinagniningning ng maraming dambana ng mga diyos, at pinalamutian ng pagsamba at mga banal na ritwal.

Verse 43

सरिद्भिर्भ्राजते श्रेष्ठा पुरी शाक्री च भास्करी । केचित्पञ्चाग्नितपसः केचिदप्यग्निहोत्रिणः

Nagniningning ang dakilang lungsod sa mga ilog nito—maningning na wari’y mga kaharian ni Śakra at ni Bhāskara. May ilan na nagsasagawa ng pag-aayuno sa limang apoy, at ang iba nama’y nag-iingat ng Agnihotra.

Verse 44

केचिद्धूमकमश्नन्ति तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । आत्मयज्ञरताः केचिदपरे भक्तिभागिनः

May ilan, matatag sa mabagsik na tapas, ang kumakain ng tinatawag na “pagkaing-usok.” May ilan na nalulugod sa panloob na yajña, ang pag-aalay ng sarili; at ang iba nama’y nakikibahagi sa debosyon, sa bahagi ng bhakti.

Verse 45

वैष्णवज्ञानमासाद्य केचिच्छैवं व्रतं तथा । एकरात्रं द्विरात्रं च केचित्षष्ठाहभोजनाः

May ilan na nakakamit ang karunungang Vaiṣṇava; ang iba nama’y tumutupad din ng mga panatang Śaiva. May ilan na nag-aayuno nang isang gabi o dalawang gabi, at ang iba’y kumakain lamang sa ikaanim na araw.

Verse 46

चान्द्रायणविधानैश्च कृच्छ्रिणश्चातिकृच्छ्रिणः । एवंविधैस्तपोभिश्च नर्मदातीरशोभितैः

Sa mga tuntuning Cāndrāyaṇa, at sa mga penitensiyang Kṛcchra at Atikṛcchra, at sa marami pang gayong tapas—sa gayo’y naging marilag ang mga pampang ng Narmadā.

Verse 47

यजद्भिः शंकरं देवं केशवं भाति नित्यदा । एकत्वे च पृथक्त्वे च यजतां च महेश्वरम्

Lagi itong nagniningning sa mga sumasamba kay Śaṅkara at kay Keśava—sa mga sumasamba kay Maheśvara, maging sa pagtanaw ng iisang pagka-Diyos o sa pagkakahiwalay ng mga anyo.

Verse 48

कलौ युगे महाघोरे प्राप्ताः सिद्धिमनुत्तमाम् । यस्य यस्य हि या भक्तिर्विज्ञानं यस्य यादृशम्

Kahit sa kakila-kilabot na yugto ng Kali, nakamtan nila ang walang kapantay na ganap na katuparang espirituwal—bawat isa ayon sa debosyong taglay at ayon sa pagkaunawang nasa kanya.

Verse 49

यस्मिन्यस्मिंश्च देवे तु तांतामीशोऽददात्प्रभुः । स्वभावैकतया भक्त्या तामेत्यान्तः प्रलीयते

Sa alinmang diyos na lapitan ng tao, ipinagkakaloob ng Panginoon ang katumbas na kaganapan. Sa debosyong nagiging iisa sa sariling likas, nararating niya Yaon at nalulusaw sa loob Nito.

Verse 50

संसारे परिवर्तन्ते ये पृथग्भाजिनो नराः । ये महावृक्षमीशानं त्यक्त्वा शाखावलम्बिनः

Sa saṃsāra ay patuloy na umiikot yaong mga taong kumakapit sa pagkakahiwalay—gaya ng mga tumatalikod kay Īśāna, ang dakilang punò, at sa mga sanga lamang kumakapit.

Verse 51

पुनरावर्तमानास्ते जायन्ते हि चतुर्युगे । देवान्ते स्थावरान्ते च संसारे चाभ्रमन्क्रमात्

Paulit-ulit silang nagbabalik at isinisilang sa apat na yuga; sa takdang pagkakasunod ay gumagala sila sa mga kalagayang mula sa pagka-diyos hanggang sa pagiging di-makakilos, at sa gayon ay umiikot sa saṃsāra.

Verse 52

पुनर्जन्म पुनः स्वर्गे पुनर्घोरे च रौरवे । ये पुनर्देवमीशानं भवं भक्तिसुसंस्थिताः

Muli’t muling kapanganakan, muli sa langit, at muli sa kakila-kilabot na Raurava—iyan ang balik ng mga paulit-ulit na bumabalik; ngunit yaong matatag sa debosyon kay Īśāna, Panginoong Bhava, ay nakasusumpong ng mas mataas na landas.

Verse 53

यजन्ति नर्मदातीरे न पुनस्ते भवन्ति च । आ देहपतनात्केचिदुपासन्तः परं गताः

Sumasamba sila sa pampang ng Narmadā, at hindi na muling nabibigkis. May ilan na, sa patuloy na pagsamba hanggang sa pagbagsak ng katawan, umaabot sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 54

केचिद्द्वादशभिर्वर्षैः षड्भरन्ये तपोधनाः । त्रिभिः संवत्सरैः केचित्केचित्संवत्सरेण तु

May ilan, mayaman sa tapas, na nakakamit ito sa labindalawang taon; ang iba sa anim. May ilan sa tatlong taon, at may ilan nga sa loob lamang ng isang taon.

Verse 55

षड्भिर्मासैस्तु संसिद्धास्त्रिभिर्मासैस्तथापरे । मुनयो देवमाश्रित्य नर्मदां च यशस्विनीम्

May ilan na ganap na natutupad sa anim na buwan, at ang iba naman sa tatlong buwan—yaong mga muni na kumakalinga sa Panginoon at sa maluwalhating Narmadā.

Verse 56

छित्त्वा संसारदोषांश्च अगमन्ब्रह्म शाश्वतम् । एवं कलियुगे घोरे शतशोऽथ सहस्रशः

Pinutol nila ang mga kapintasan ng saṃsāra at nagtungo sa walang-hanggang Brahman. Ganyan, sa nakapanghihilakbot na Kali-yuga, nangyayari ito sa daan-daan at maging sa libu-libo.

Verse 57

नर्मदातीरमाश्रित्य मुनयो रुद्रमाविशन्

Sa pagkanlong sa pampang ng Narmadā, ang mga muni ay pumasok kay Rudra—nakamtan ang pakikiisa kay Śiva.

Verse 58

ये नर्मदातीरमुपेत्य विप्राः शैवे व्रते यत्नमुपप्रपन्नाः । त्रिकालमम्भः प्रविगाह्य भक्त्या देवं समभ्यर्च्य शिवं व्रजन्ति

Yaong mga brāhmaṇa na lumalapit sa pampang ng Narmadā at taimtim na tumutupad ng panatang Śaiva—naliligo sa banal na tubig nang tatlong ulit sa maghapon at sumasamba sa Panginoon—ay napaparoon kay Śiva.

Verse 59

ध्यानार्चनैर्जाप्यमहाव्रतैश्च नारायणं वा सततं स्मरन्ति । ते धौतपाण्डुरपटा इव राजहंसाः संसारसागरजलस्य तरन्ति पारम्

Sa pamamagitan ng pagninilay, pagsamba, japa, at mga dakilang panata, lagi rin nilang inaalaala si Nārāyaṇa. Gaya ng maharlikang gansa na may kasuotang lubos na napaputi, tinatawid nila ang karagatang-tubig ng saṃsāra hanggang sa kabilang pampang.

Verse 60

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुत्क्षिप्य भुजमुच्यते । इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

“Katotohanan—katotohanan—muli, katotohanan,” ang ipinahahayag habang itinataas ang bisig. Ito ang ganap na napatunayang pasya: si Nārāyaṇa ay laging dapat pagnilayan.

Verse 61

यो वा हरं पूजयते जितात्मा मासं च पक्षं च वसेन्नरेन्द्र । रेवां समाश्रित्य महानुभावः स देवदेवोऽथ भवेत्पिनाकी

O hari, sinumang may pagpipigil-sa-sarili na sumasamba kay Hara at nananahan nang isang buwan at kalahating buwan, na kumakalinga sa Revā—ang dakilang kaluluwang iyon ay nagiging Devadeva, ang Pinākin, tunay nga.

Verse 62

कीटाः पतंगाश्च पिपीलिकाश्च ये वै म्रियन्तेऽम्भसि नर्मदायाः । ते दिव्यरूपास्तु कुलप्रसूताः शतं समा धर्मपरा भवन्ति

Kahit ang mga uod, gamu-gamo, at mga langgam na namamatay sa tubig ng Narmadā—sila’y nagkakamit ng anyong dibino; isinisilang sa mararangal na angkan, nabubuhay sila nang sandaang taon na nakatuon sa dharma.

Verse 63

कालेन वृक्षाः प्रपतन्ति येऽपि महातरंगौघनिकृत्तमूलाः । ते नर्मदांभोभिरपास्तपापा देदीप्यमानास्त्रिदिवं प्रयान्ति

Kahit ang mga punong, sa paglipas ng panahon, bumabagsak na naputol ang ugat dahil sa bugso ng malalaking alon—nahugasan ng mga tubig ng Narmadā at napawi ang kasalanan—sila’y nagniningning na nagtutungo sa langit.

Verse 64

अकामकामाश्च तथा सकामा रेवान्तमाश्रित्य म्रियन्ति तीरे । जडान्धमूकास्त्रिदिवं प्रयान्ति किमत्र विप्रा भवभावयुक्ताः

Maging walang pagnanasa o puno ng pagnanasa, yaong sumisilong sa dulo ng lupain ni Revā at namamatay sa kanyang pampang—kahit ang mangmang, bulag, at pipi—nagtutungo sa langit. Ano pa ang kataka-taka, O mga brāhmaṇa, para sa may wastong debosyon?

Verse 65

मासोपवासैरपि शोषिताङ्गा न तां गतिं यान्ति विमुक्तदेहाः । म्रियन्ति रेवाजलपूतकायाः शिवार्चने केशवभावयुक्ताः

Kahit yaong nangayayat ang katawan dahil sa pag-aayuno nang isang buwan ay hindi nakakamtan ang gayong kalagayan pagkalaya sa katawan; ngunit yaong nalinis ang katawan sa tubig ni Revā, at namamatay na abala sa pagsamba kay Śiva habang si Keśava (Viṣṇu) ay nasa puso, ay nakakamtan iyon.

Verse 66

नीवारश्यामाकयवेङ्गुदाद्यैरन्यैर्मुनीन्द्रा इह वर्तयन्ति । आप्रित्य कूलं त्रिदशानुगीतं ते नर्मदाया न विशन्ति मृत्युम्

Dito, ang mga dakilang muni ay nabubuhay sa ligaw na bigas, dawa, sebada, bunga ng jujube at iba pang gayong pagkain. Kumakapit sila sa pampang na pinupuri ng mga diyos, at sa Narmadā ay hindi sila pumapasok sa kamatayan—nilalampasan nila ang hawak nito.

Verse 67

भ्रमन्ति ये तीरमुपेत्य देव्यास्त्रिकालदेवार्चनसत्यपूताः । विण्मूत्रचर्मास्थितिरोपधानाः कुक्षौ युवत्या न वसन्ति भूयः

Yaong gumagala matapos marating ang pampang ng Diyosa—nalinis ng katotohanan at ng pagsamba sa Diyos sa tatlong oras ng araw—hindi na muling nananahan sa sinapupunan ng isang dalagang babae, sapagkat ang katawang ito’y sandigan lamang ng dumi, ihi, balat, at mga buto.

Verse 68

किं यज्ञदानैर्बहुभिश्च तेषां निषेवितैस्तीर्थवरैः समस्तैः । रेवातटं दक्षिणमुत्तरं वा सेवन्ति ते रुद्रचरानुपूर्वम्

Ano pa ang kailangan nila ng maraming yajña at mga handog, o ng pagdalaw sa lahat ng dakilang tīrtha—yaong naglilingkod sa timog o hilagang pampang ng Revā, na sumusunod sa banal na landas ng paglalakbay ni Rudra?

Verse 69

ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्

Nalilinlang ang mga mortal sa mga daigdig—nagiging pilay, mapurol at bulag, at kapantay ng mga hayop—yaong hindi sumisilong sa Revā, na siyang katawan ni Rudra, ang hanay ng mga baitang na hagdan patungong langit.

Verse 70

युगं कलिं घोरमिमं य इच्छेद्द्रष्टुं कदाचिन्न पुनर्द्विजेन्द्रः । स नर्मदातीरमुपेत्य सर्वं सम्पूजयेत्सर्वविमुक्तसंगः

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, sinumang nagnanais na masilayan ang kakilakilabot na panahong Kali at hindi na muling madaig—pumaroon siya sa pampang ng Narmadā at sumamba roon sa lahat ng paraan, na malaya sa lahat ng pagkakapit.

Verse 71

विघ्नैरनेकैरतियोज्यमाना ये तीरमुझन्ति न नर्मदायाः । ते चैव सर्वस्य हितार्थभूता वन्द्याश्च ते सर्वजनस्य मान्याः

Yaong, kahit dinidiinan ng maraming hadlang, ay hindi iniiwan ang pampang ng Narmadā—sila nga’y nagiging kasangkapan ng kapakanan ng lahat; sila’y karapat-dapat sambahin at igalang ng bawat tao.

Verse 72

भृग्वत्रिगार्गेयवशिष्ठकङ्काः शतैः समेतैर्नियतास्त्वसंख्यैः । सिद्धिं परां ते हि जलप्लुताङ्गाः प्राप्तास्तु लोकान्मरुतां न चान्ये

Sina Bhṛgu, Atri, Gārgya, Vasiṣṭha, at Kaṅka—kasama ang daan-daang di-mabilang na disiplinadong mga rishi—na inilubog ang kanilang katawan sa banal na tubig, ay nakamit ang pinakamataas na kasakdalan at narating ang mga daigdig ng mga Marut; hindi ang iba (na walang gayong paglulubog at disiplina).

Verse 73

ज्ञानं महत्पुण्यतमं पवित्रं पठन्त्यदो नित्यविशुद्धसत्त्वाः । गतिं परां यान्ति महानुभावा रुद्रस्य वाक्यं हि यथा प्रमाणम्

Ang kaalamang ito’y dakila, pinakamarangal na kabutihan, at nagpapadalisay. Yaong may laging dalisay na diwa na bumibigkas nito—mga mararangal na kaluluwa—ay dumarating sa sukdulang hantungan, sapagkat ang salita ni Rudra ang tunay na patunay.