Adhyaya 1

Verse 1

। अध्याय

Kabanata — panandang pambungad ng manuskrito sa pagsisimula ng bagong adhyāya.

Verse 2

ॐ नमः श्रीपुरुषोत्तमाय । ॐ नमः श्रीनर्मदायै । ॐ नमो हरिहरहिरण्यगर्भेभ्यो नमो व्यासवाल्मीकिशुकपराशरेभ्यो नमो गुरुगोब्राह्मणेभ्यः । ॐ मज्जन्मातङ्गगण्डच्युतमदमदिरामोदमत्तालिमालं स्नानैः सिद्धाङ्गनानां कुचयुगविगलत्कुङ्कुमासङ्गपिङ्गम् । सायं प्रातर्मुनीनां कुसुमचयसमाच्छन्नतीरस्थवृक्षं पायाद्वो नर्मदाम्भः करिमकरकराक्रान्तरहंस्तरंगम्

Om—pagpupugay sa mapalad na Puruṣottama; Om—pagpupugay sa kagalang-galang na Narmadā (Revā). Pagpupugay kina Hari, Hara, at Hiraṇyagarbha; pagpupugay kina Vyāsa, Vālmīki, Śuka, at Parāśara; pagpupugay sa Guru, sa Baka, at sa mga Brāhmaṇa. Nawa’y ingatan kayo ng mga tubig ng Narmadā—mga tubig na may halimuyak ng nakalalasing na katas na umaagos mula sa pisngi ng mga elepanteng naliligo, at may bahid ng safron na nahuhugas mula sa dibdib ng mga dalagang Siddha sa kanilang pagligo; mga tubig na ang mga punong nasa pampang ay natatabingan ng bunton ng mga bulaklak na tinipon ng mga muni sa bukang-liwayway at dapithapon; mga tubig na ang mga alon ay ginagalaw ng mga kamay ng elepante at buwaya, at doo’y dumudulas ang mga gansa.

Verse 3

उभयतटपुण्यतीर्था प्रक्षालितसकलललोकदुरितौघा । देवमुनिमनुजवन्द्या हरतु सदा नर्मदा दुरितम्

Nawa’y ang Narmadā—na ang magkabilang pampang ay mga banal na tīrtha, na naghuhugas sa rumaragasang kasalanan ng lahat ng daigdig, at sinasamba ng mga deva, mga muni, at mga tao—ay laging mag-alis ng aming pagkakasala.

Verse 4

नाशयतु दुरितमखिलं भूतं भव्यं भवच्च भुवि भविनाम् । सकलपवित्रि तव सुधा पुण्यजला नर्मदा भवति

Nawa’y lipulin niya ang lahat ng kasalanan ng mga nilalang sa lupa—mula sa nakaraan, sa darating, at sa kasalukuyan. O ganap na nagpapabanal, ang iyong mala-nektar na diwa ay nagiging Narmadā, na ang mga tubig ay banal.

Verse 5

तटपुलिनं शिवदेवा यस्या यतयोऽपि कामयन्ते वा । मुनिनिवहविहितसेवा शिवाय मम जायतां रेवा

Nawa’y maging kagalingan ko si Revā—yaong ang mga pampang at buhanging dalampasigan ay minimithi maging ng mga asceta; yaong pinaglilingkuran ng maraming muni; yaong mapalad at tapat kay Śiva.

Verse 6

नारायणं नमस्कृत्वा नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

Pagpupugay kay Nārāyaṇa, at gayundin kay Nara—ang pinakadakila sa mga tao—sa Diyosa Sarasvatī at kay Vyāsa, saka dapat ipahayag ang “Tagumpay!” para sa banal na salaysay.

Verse 7

नैमिषे पुण्यनिलये नानाऋषिनिषेविते । शौनकः सत्रमासीनः सूत पप्रच्छ विस्तरात्

Sa Naimiṣa, banal na tahanan na dinadalaw ng sari-saring ṛṣi, si Śaunaka, nakaupo sa handog na pagtitipon, ay nagtanong sa Sūta nang masinsinan.

Verse 8

मन्येऽहं धर्मनैपुण्यं त्वयि सूत सदार्चितम् । पुण्यामृतकथावक्ता व्याससशिष्यस्त्वमेव हि

Iniisip kong ang kahusayan sa Dharma ay laging nakatatag sa iyo, O Sūta. Sapagkat ikaw ang tagapagsalaysay ng mga banal na kuwentong tila nektar, at ikaw nga ay alagad ni Vyāsa.

Verse 9

अतस्त्वां परिपृच्छामि धर्मतीर्थाश्रयं कवे । बहूनि सन्ति तीर्थानि बहुशो मे श्रुतानि च

Kaya ikaw ay aking tinatanong, O makata, kanlungan ng Dharma at ng mga tīrtha. Marami ang mga banal na pook, at marami na rin ang paulit-ulit kong narinig.

Verse 10

श्रुता दिव्यनदी ब्राह्मी तथा विष्णुनदी मया । तृतीया न मया क्वापि श्रुता रौद्री सरिद्वरा

Narinig ko na ang banal na ilog ni Brahmā, gayundin ang ilog ni Viṣṇu; ngunit kailanma’y hindi ko narinig ang ikatlo—ang dakilang ilog ni Rudra.

Verse 11

तां वेदगर्भां विख्यातां विबुधौघाभिवन्दिताम् । वद मे त्वं महाप्राज्ञ तीर्थपूगपरिष्कृताम्

Isalaysay mo sa akin, O lubhang marunong, ang tanyag na ilog na yaon—taglay ang mga Veda sa sinapupunan, sinasamba ng mga pulutong ng mga diyos, at pinalamutian ng napakaraming tīrtha.

Verse 12

कं देशमाश्रिता रेवा कथं श्रीरुद्रसंभवा । तत्संश्रितानि तीर्थानि यानि तानि वदस्व मे

Saang lupain nananahan si Revā (Narmadā), at paano siya ang maluwalhating isinilang kay Rudra? Ipagbigay-alam mo rin sa akin ang mga tīrtha na nakasalalay sa kanya—anuman ang mga iyon.

Verse 13

सूत उवाच । साधु पृष्टं कुलपते चरित्रं नर्मदाश्रितम् । चित्रं पवित्रं दोषघ्नं श्रुतमुक्तं च सत्तम

Sinabi ni Sūta: “Mabuti ang iyong pagtatanong, O panginoon ng marangal na angkan, tungkol sa banal na salaysay na kaugnay ng Narmadā. Ito’y kamangha-mangha, nagpapadalisay, at pumupuksa ng mga dungis; nararapat pakinggan at ipahayag, O pinakamabuti sa mga banal.”

Verse 14

वेदोपवेदवेदाङ्गादीन्यभिव्यस्य पूरितः । अष्टादशपुराणानां वक्ता सत्यवतीसुतः

“Matapos niyang ganap na maipahayag ang mga Veda, ang mga Upaveda, ang mga Vedāṅga at iba pa, ang anak ni Satyavatī (Vyāsa) ay naging tagapagpaliwanag ng labingwalong Purāṇa.”

Verse 15

तं नमस्कृत्य वक्ष्यामि पुराणानि यथाक्रमम् । येषामभिव्याहरणादभिवृद्धिर्वृषायुषोः

Pagyukod sa Kanya, isasalaysay ko ang mga Purāṇa sa wastong pagkakasunod—sa mapitagang pagbigkas nito’y lumalago ang dharma at ang mahabang buhay.

Verse 16

श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां चक्षुषी परिकीर्तिते । काणस्तत्रैकया हीनो द्वाभ्यामन्धः प्रकीर्तितः

Ang Śruti at Smṛti ay ipinahayag na dalawang mata ng mga pantas na vipra. Ang kulang sa isa’y isang-mata; ang kulang sa dalawa’y bulag ang tawag.

Verse 17

श्रुतिस्मृतिपुराणानि विदुषां लोचनत्रयम् । यस्त्रिभिर्नयनैः पश्येत्सोऽंशो माहेश्वरो मतः

Ang Śruti, Smṛti, at mga Purāṇa ang tatlong mata ng marurunong. Ang nakakakita sa tatlong matang ito’y itinuturing na bahagi ni Maheśvara (Śiva).

Verse 18

आत्मनो वेदविद्या च ईश्वरेण विनिर्मिता । शौनकीया च पौराणी धर्मशास्त्रात्मिका च या

Ang kaalamang Veda, na nilikha ng Panginoon, ay ukol sa pinakadakilang layon ng Sarili; at naroon din ang tradisyong Purāṇiko ni Śaunaka, na likas na dharma-śāstra.

Verse 19

तिस्रो विद्या इमा मुख्याः सर्वशास्त्रविनिर्णये । पुराणं पञ्चमो वेद इति ब्रह्मानुशासनम्

Ang tatlong kaalamang ito ang pangunahing batayan sa paghatol sa lahat ng śāstra. “Ang Purāṇa ang ikalimang Veda”—ito ang kautusan ni Brahmā.

Verse 20

यो न वेद पुराणं हि न स वेदात्र किंचन । कतमः स हि धर्मोऽस्ति किं वा ज्ञानं तथाविधम्

Tunay, ang hindi nakakakilala sa Purāṇa ay walang nalalaman dito. Anong dharma ang tunay na taglay niya—at anong kaalamang gaya niyon?

Verse 21

अन्यद्वा तत्किमत्राह पुराणे यन्न दृश्यते । वेदाः प्रतिष्ठिताः पूर्वं पुराणे नात्र संशयः

Ano pa ang masasabi rito? Ang hindi nakikita sa Purāṇa ay hindi rin tunay na masusumpungan. Ang mga Veda man ay unang naitatag sa Purāṇa—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 22

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । इतिहासपुराणैश्च कृतोऽयं निश्चयः पुरा

Nangangatog ang Veda sa taong kaunti lamang ang napakinggan, na iniisip: “Ito’y magpapakahulugan nang mali at lalampas sa akin.” Kaya mula pa noong unang panahon, sa pamamagitan ng Itihāsa at Purāṇa, naitatag ang pasyang ito: ang Veda’y dapat lapitan na may sandig sa mga banal na salaysay at tradisyon.

Verse 23

आत्मा पुराणं वेदानां पृथगंगानि तानि षट् । यच्च दृष्टं हि वेदेषु तद्दृष्टं स्मृतिभिः किल

Ang Purāṇa ang mismong hininga-buhay ng mga Veda, at ang anim na sangay nila’y nakatayo bilang magkakahiwalay na pantulong. Tunay, anumang nasasaksihan sa Veda ay nasusumpungan din, wika nga, sa mga Smṛti.

Verse 24

उभाभ्यां यत्तु दृष्टं हि तत्पुराणेषु गीयते । पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणः स्मृतम्

Anumang natatalos sa kapwa (Veda at Smṛti), yaon din ang inaawit sa mga Purāṇa. Ang Purāṇa ay inaalala bilang una sa lahat ng śāstra—nagmula mismo kay Brahmā.

Verse 25

अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः । पुराणमेकमेवासीदस्मिन् कल्पान्तरे मुने

Pagkaraan, mula sa Kaniyang mga bibig ay lumitaw ang mga Veda. Datapwat sa isang naunang kalpa, O muni, iisa lamang ang Purāṇa.

Verse 26

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् । स्मृत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवश्चतुर्मुखः

Naalaala ang lubhang mapagpala at banal na Purāṇa—malawak hanggang sandaang koti at daan sa tatlong layon ng buhay—kaya ito’y ipinahayag ni Brahmā na Apat ang Mukha sa mga muni.

Verse 27

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो मुनिः

Mula sa Purāṇang iyon nagsimula ang pag-usbong at pagdaloy ng lahat ng śāstra. Pagkaraan, nang makita ng muni na sa paglipas ng panahon ay hindi na ito ganap na naaalala at nauunawa, siya’y kumilos upang ingatan ito.

Verse 28

व्यासरूपं विभुः कृत्वा संहरेत्स युगे युगे । अष्टलक्षप्रमाणे तु द्वापरे द्वापरे सदा

Sa bawat yugto, ang Panginoon, na nag-aanyong Vyāsa, ay tinipon at inayos ito. Sa bawat Dvāpara-yuga, ito’y itinatakda sa sukat na walong lakhs.

Verse 29

तदष्टादशधा कृत्वा भूलोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

Hinati ito sa labingwalong bahagi at ipinahahayag dito sa daigdig ng tao. Hanggang ngayon, sa daigdig ng mga deva, nananatili itong napakalawak—umaabot sa sandaang koti sa kabuuan.

Verse 30

तथात्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवेशितम् । पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणु त्वमृषिसत्तम

Dito, sa pinaikling anyo, ay inilagak ang apat na laksa. Sa kasalukuyan, ang labingwalong Purāṇa ay itinuturo rito. Sasabihin ko ngayon ang kanilang mga pangalan—makinig ka, O pinakadakila sa mga ṛṣi.

Verse 31

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

Ang paglikha at muling paglikha, ang mga angkan, ang mga yugto ng mga Manu, at ang kasaysayan ng mga lahing hari at ṛṣi—ang limang tandang ito ang bumubuo sa tinatawag na Purāṇa.

Verse 32

ब्राह्मं पुराणं तत्राद्यं संहितायां विभूषितम् । श्लोकानां दशसाहस्रं नानापुण्यकथायुतम्

Doon, ang Brāhma Purāṇa ang unang ipinahayag, pinalamutian bilang ganap na saṃhitā. May sampung libong śloka ito at hitik sa sari-saring salaysay na nagkakaloob ng puṇya.

Verse 33

पाद्मं च पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणि निगद्यते । तृतीयं वैष्णवंनाम त्रयोविंशतिसंख्यया

Ang Pādma Purāṇa naman ay sinasabing may limampu’t limang libo (na śloka). Ang ikatlo ay tinatawag na Vaiṣṇava (Purāṇa), na may bilang na dalawampu’t tatlong libo.

Verse 34

चतुर्थं वायुना प्रोक्तं वायवीयमिति स्मृतम् । शिवभक्तिसमायोगाच्छैवं तच्चापराख्यया

Ang ikaapat, na ipinahayag ni Vāyu, ay inaalala bilang Vāyavīya. At dahil ito’y kaugnay ng debosyon kay Śiva, tinatawag din ito sa ibang pangalan bilang Śaiva (Purāṇa).

Verse 35

चतुर्विंशतिसंख्यातं सहस्राणि तु शौनक । चतुर्भिः पर्वभिः प्रोक्तं भविष्यं पञ्चमं तथा

O Śaunaka, ang lawak nito’y sinasabing dalawampu’t apat na libong taludtod. Gayundin ang Bhaviṣya Purāṇa, ang ikalima, na itinuturo na may apat na bahagi (parvan).

Verse 36

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्च शतानि तत् । मार्कण्डं नवसाहस्रं षष्ठं तत्परिकीर्तितम्

Iyan ay sinasabing may labing-apat na libo at limang daang taludtod. Ang Mārkaṇḍa Purāṇa naman ay may siyam na libo; ito ang ipinahahayag na ikaanim.

Verse 37

आग्नेयं सप्तमं प्रोक्तं सहस्राणि तु षोडश । अष्टमं नारदीयं तु प्रोक्तं वै पञ्चविंशतिः

Ang Āgneya Purāṇa ay ipinahahayag na ikapito, na may labing-anim na libong taludtod. Ang Nāradīya naman ay ipinahahayag na ikawalo, na may dalawampu’t limang libo.

Verse 38

नवमं भगवन्नाम भागद्वयविभूषितम् । तदष्टादशसाहस्रं प्रोच्यते ग्रन्थसंख्यया

Ang ikasiyam ay tinatawag na Bhāgavata, na pinalalamutian ng dalawang bahagi. Ang lawak nito sa bilang ng mga taludtod ay sinasabing labing-walong libo.

Verse 39

दशमं ब्रह्मवैवर्तं तावत्संख्यमिहोच्यते । लैङ्गमेकादशं ज्ञेयं तथैकादशसंख्यया

Ang ikasampu ay ang Brahmavaivarta, at dito’y sinasabing kapantay ng naunang bilang ang lawak nito. Ang Liṅga Purāṇa ay dapat makilalang ikalabing-isa, na may labing-isang libong taludtod.

Verse 40

भागद्वयं विरचितं तल्लिङ्गमृषिपुंगव । चतुर्विंशतिसाहस्रं वाराहं द्वादशं विदुः

O pinakadakila sa mga ṛṣi, ang Liṅga Purāṇa ay binuo sa dalawang bahagi. Ang Vārāha Purāṇa, na kinikilala ng mga pantas bilang ikalabindalawa, ay may dalawampu’t apat na libong taludtod.

Verse 41

विभक्तं सप्तभिः खण्डैः स्कान्दं भाग्यवतां वर । तदेकाशीतिसाहस्रं संख्यया वै निरूपितम्

O pinakadakila sa mga mapalad, ang Skānda Purāṇa ay nahahati sa pitong khaṇḍa. Tunay na itinakda ang lawak nito bilang walumpu’t isang libong taludtod.

Verse 42

ततस्तु वामनं नाम चतुर्दशतमं स्मृतम् । संख्यया दशसाहस्रं प्रोक्तं कुलपते पुरा

Pagkaraan nito, ang Purāṇa na tinatawag na Vāmana ay inaalala bilang ika-labing-apat. Noong una, O panginoon ng angkan, ipinahayag na ito’y may sampung libong taludtod.

Verse 43

कौर्मं पञ्चदशं प्राहुर्भागद्वयविभूषितम् । दशसप्तसहस्राणि पुरा सांख्यपते कलौ

Ang Kaurma Purāṇa ay ipinahahayag na ika-labinglima, pinalamutian ng dalawang bahagi. Noong unang panahon—O panginoon ng Sāṅkhya—(sinabing) ito’y may labimpitong libong taludtod sa panahong Kali.

Verse 44

मात्स्यं मत्स्येन यत्प्रोक्तं मनवे षोडशं क्रमात् । तच्चतुर्दशसाहस्रं संख्यया वदतां वर

Ang Mātsya Purāṇa, na itinuro ng pagkakatawang-Isda kay Manu, ay sunod-sunod na ika-labing-anim. Ang bilang nito ay labing-apat na libong taludtod, O pinakamahusay sa mga nagsasalita.

Verse 45

गारुडं सप्तदशमं स्मृतं चैकोनविंशतिः । अष्टादशं तु ब्रह्माण्डं भागद्वयविभूषितम्

Ang Gāruḍa Purāṇa ay inaalala bilang ikalabimpito; at ang Brahmāṇḍa Purāṇa bilang ikalabingwalo, na pinalamutian ng dalawang bahagi.

Verse 46

तच्च द्वादशसाहस्रं शतमष्टसमन्वितम् । तथैवोपपुराणानि यानि चोक्तानि वेधसा

At yaong (Brahmāṇḍa Purāṇa) ay may labindalawang libong (taludtod), kalakip ang isang daan at walo; gayundin ang mga Upapurāṇa na winika rin ng Lumikha, si Brahmā.

Verse 47

इदं ब्रह्मपुराणस्य सुलभं सौरमुत्तमम् । संहिताद्वयसंयुक्तं पुण्यं शिवकथाश्रयम्

Ang dakilang Saurā (Upapurāṇa) na ito ay madaling matagpuan sa loob ng Brahma Purāṇa; kalakip ito ng dalawang saṃhitā, mapagpala at nakasalig sa mga salaysay tungkol kay Śiva.

Verse 48

आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने

Ang unang saṃhitā ay winika ni Sanatkumāra; ang ikalawa ay sinalita ni Sūrya. Tunay ngang ito’y tanyag sa pangalang “Sanatkumāra,” O dakilang pantas.

Verse 49

द्वितीयं नारसिंहं च पुराणे पाद्मसंज्ञिते । शौकेयं हि तृतीयं तु पुराणे वैष्णवे मतम्

Sa Padma Purāṇa, ang ikalawa (na Upapurāṇa) ay ang Nārasiṃha; at ang ikatlo ay ang Śaukeya—gaya ng pinaniniwalaan sa tradisyong Vaiṣṇava Purāṇa.

Verse 50

बार्हस्पत्यं चतुर्थं च वायव्यं संमतं सदा । दौर्वाससं पञ्चमं च स्मृतं भागवते सदा

Ang ikaapat ay ang Bārhaspatya, at ang Vāyavya’y laging kinikilalang may awtoridad; ang ikalima ay ang Daurvāsasa, na gayundin ay inaalala sa tradisyong Bhāgavata.

Verse 51

भविष्ये नारदोक्तं च सूरिभिः कथितं पुरा । कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम्

Sa Bhaviṣya (Purāṇa) ay sinasabing ito’y binigkas ni Nārada, at noong una’y isinalaysay ng mga pantas; gayundin ang Kāpila at ang Mānava, at yaong itinuro ni Uśanas.

Verse 52

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाद्वयमेव च । माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम्

“(Ito ang) Brahmāṇḍa, ang Vāruṇa, at ang dalawang Kālikā; gayundin ang Māheśvara, ang Sāmba, ang Saura, at ang Sarvārtha-saṃcaya—(ganyan ang mga pangalan).”

Verse 53

पाराशरं भागवतं कौर्मं चाष्टादशं क्रमात् । एतान्युपपुराणानि मयोक्तानि यथाक्रमम्

“(Kasunod) ang Pārāśara, ang Bhāgavata, at ang Kaurma—sa gayong ayos, ang labing-walo. Ang mga Upapurāṇa na ito’y aking binigkas, sunod-sunod ayon sa pagkakasunod.”

Verse 54

पुराणसंहितामेतां यः पठेद्वा शृणोति च । सोऽनन्तपुण्यभागी स्यान्मृतो ब्रह्मपुरं व्रजेत्

“Sinumang bumigkas ng ganitong Purāṇikong kalipunan, o kahit makarinig man lamang, ay nagiging kabahagi ng walang-hanggang kabutihang-gawa; at pagpanaw, tutungo siya sa Brahmapura, ang tahanan ni Brahmā.”