Mantra 65
Rishi: Vājasaneyin tradition (Saṃhitā corpus attribution).
Devata: Pramā (measure) as operative power; implicitly Prajāpati as the measured totality.
Chandas: Yajus (non-metrical, technical measuring formula).
Samhita Patha (Devanagari)
स॒हस्र॑स्य प्र॒माऽसि॑ स॒हस्र॑स्य प्रति॒माऽसि॑ स॒हस्र॑स्यो॒न्माऽसि॑ साह॒स्रो॒ऽसि स॒हस्रा॑य त्वा
Transliteration
sahásrasya pramā́’si sahásrasya pratimā́’si sahásrasyonmā́’si sāhasró’si sahásrāya tvā
Translation
Thou art the measure of the thousand; thou art the counter-measure of the thousand; thou art the up-measure of the thousand; thousandfold art thou: for the thousand I take thee.
Padapatha (Word Analysis)
सहस्रस्य । प्रमा । असि । सहस्रस्य । प्रतिमा । असि । सहस्रस्य । उन्मा । असि । साहस्रः । असि । सहस्राय । त्वा
Word by Word
सहस्रस्यof a thousand
सहस्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
प्रमाmeasure; standard measure
प्रमा:
प्रथमा (विशेष्य/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootप्रमा (प्रातिपदिक; मापन-परिमाणार्थ)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सहस्रस्यof a thousand
सहस्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
प्रतिमाcounterpart; equal measure
प्रतिमा:
प्रथमा (विशेष्य/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootप्रतिमा (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सहस्रस्यof a thousand
सहस्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
उन्माraised measure; superior measure
उन्मा:
प्रथमा (विशेष्य/विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootउन्मा (प्रातिपदिक; उन्मान/उन्मा = उन्नत-मापन/उत्कर्ष-मात्रा)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
साहस्रःthousandfold; belonging to a thousand
साहस्रः:
प्रथमा (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाहस्र (प्रातिपदिक; सहस्र-सम्बन्धी)
असिyou are
असि:
(अस्ति-क्रियायाः) विधेय-क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सहस्रायfor a thousand; to (reach) a thousand
सहस्राय:
सम्प्रदान (चतुर्थी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म (द्वितीया)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
Pramā (Measure/Standard)P
Prajāpati (implicit)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes