
Ang kabanatang ito ay isang aral na pag-uusap na nakasandig sa pagtuturo ni Sūta sa mga pantas. Ipinapahayag nito ang isang bukás at mahabaging landas ng kaligtasan sa pamamagitan ng ritwal: kahit hindi magawa ang ganap na tatluhang kaugnay ng śravaṇa-ādi (pakikinig at mga kaugnay na disiplina), maaari pa ring makatawid sa saṃsāra sa pamamagitan ng pagtatatag (saṃsthāpya) at araw-araw na pagsamba (nityam abhyarcya) sa liṅga at/o bera ni Śaṅkara. Inililista ang maraming anyo ng pagsuporta sa templo at pūjā: pagtataguyod ng mga estruktura (maṇḍapa, gopura), banal na imprastruktura (tīrtha, maṭha, kṣetra, utsava), at karaniwang upacāra gaya ng kasuotan, pabango, kuwintas ng bulaklak, insenso, ilawan, at handog na pagkain (naivedya). Kasama rin ang mga parangal na parang panghari (rājopacāra) at mga gawaing debosyonal ng katawan—pradakṣiṇā, namaskāra, japa—na isinasagawa ayon sa kakayahan (yathāśakti). Pagkaraan, nagtatanong ang mga pantas tungkol sa teolohikong paliwanag: kung ang ibang mga diyos ay sinasamba lalo na sa pamamagitan ng mga imahen (bera), paano ganap na masasamba si Śiva sa pamamagitan ng liṅga at bera sa lahat ng dako? Itinuring ni Sūta na mapalad ang tanong at sinabi na si Mahādeva lamang ang sukdulang awtoridad sa sagot, hudyat ng paglipat mula sa talaan ng pamamaraan tungo sa mas malalim na katwiran ng doktrina.
Verse 1
सूत उवाच । श्रवणादित्रिकेऽशक्तो लिंगं बेरं च शांकरम् । संस्थाप्य नित्यमभ्यर्च्य तरेत्संसारसागरम्
Sinabi ni Sūta: Ang hindi makakaya ang tatlong gawi na nagsisimula sa pakikinig (śravaṇa) ay dapat magtatag ng liṅga ni Śaṅkara at ng banal na anyo/larawan ni Śaṅkara (bera), at sambahin araw-araw nang may debosyon; sa gayon ay matatawid niya ang dagat ng saṃsāra.
Verse 2
अपि द्र व्यं वहेदेव यथाबलमवंचयन् । अर्पयेल्लिंगबेरार्थमर्चयेदपि संततम्
Kahit kaunti lamang ang maihandog, dalhin ito ayon sa kaya, nang walang panlilinlang, at ialay para sa pagsamba sa Śiva-liṅga at sa banal na anyo; kaya’t magsamba nang tuluy-tuloy na may taos-pusong debosyon.
Verse 3
मंडपं गोपुरं तीर्थं मठं क्षेत्रं तथोत्सवम् । वस्त्रं गंधं च माल्यं च धूपं दीपं च भक्तितः
Sa debosyon, ihandog (sa paglilingkod kay Śiva) ang mandapa at gopura, mga banal na tīrtha na paliguan, mga matha, mga sagradong kṣetra at mga pagdiriwang; gayundin ang damit, pabango, mga garland, insenso, at mga ilawan.
Verse 4
विविधान्नं च नैवेद्यमपूपव्यंजनैर्युतम् । छत्रं ध्वजं च व्यजनं चामरं चापि सांगकम्
Ihandog bilang naivedya ang sari-saring pagkaing inihanda, kasama ang mga kakanin at malinamnam na ulam. Ihandog din ang mga sagisag ng marangal na paggalang—payong, watawat, mga pamaypay, at cāmara (panghampas na buntot-yak)—kasama ang lahat ng angkop na kasangkapan sa pagsamba.
Verse 5
इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां पंचमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang Ikalimang Kabanata ng Vidyeśvara-saṃhitā sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa.
Verse 6
आवाहनादिसर्गांतं नित्यं कुर्यात्सुभक्तितः । इत्थमभ्यर्च्य यन्देवं लिंगेबेरे च शांकरे
Sa taos-pusong debosyon, gawin araw-araw ang buong pagkakasunod ng pagsamba—mula sa āvāhana (pag-anyaya) hanggang sa visarjana (pagpapaalam na pangwakas). Pagkatapos sambahin si Panginoong Śaṅkara na nananahan kapwa sa Liṅga at sa itinalagang banal na larawan (bera), manatiling matatag ang deboto sa pagpipitagan.
Verse 7
सिद्धिमेति शिवप्रीत्या हित्वापि श्रवणादिकम् । लिंगबेरार्चनामात्रान्मुक्ताः पुर्वे महाजनाः
Sa kinalulugdan ni Śiva, nakakamit ang ganap na katuparan—kahit na isantabi pa ang mga gawain tulad ng pakikinig sa banal na aral at iba pa. Tunay, ang mga dakilang tao noong una ay napalaya sa pamamagitan lamang ng pagsamba sa Liṅga at sa banal na larawan (bera).
Verse 8
मनुय ऊचुः । बेरमात्रे तु सर्वत्र पूज्यंते देवतागणाः । लिंगेबेरे च सर्वत्र कथं संपूज्यते शिवः
Wika ng mga pantas: “Sa lahat ng dako, ang mga pangkat ng mga diyos ay sinasamba lamang sa kanilang mga larawan (bera). Ngunit si Śiva ay sinasamba sa lahat ng dako kapwa sa Liṅga at sa larawan—kaya paano dapat sambahin si Śiva nang ganap at ayon sa wastong paraan?”
Verse 9
सूत उवाच । अहो मुनीश्वराः पुण्यं प्रश्नमेतन्महाद्भुतम् । अत्र वक्ता महादेवो नान्योऽस्ति पुरुषः क्वचित्
Sinabi ni Sūta: “O mga panginoong pantas, banal at lubhang kamangha-mangha ang tanong na ito. Dito, ang tunay na nagsasalita ay si Mahādeva mismo—wala nang ibang tao saanman na makapagsasabi nito sa ganap na katotohanan.”
Verse 10
शिवेनोक्तं प्रवक्ष्यामि क्रमाद्गुरुमुखाच्छ्रुतम् । शिवैको ब्रह्मरूपत्वान्निष्कलः परिकीर्तितः
Ipapaliwanag ko ngayon nang sunod-sunod ang sinabi ni Śiva at aking narinig mula sa bibig ng Guru. Si Śiva lamang—sapagkat ang Kanyang likas na kalagayan ay Brahman—ang ipinahahayag na niṣkala: walang bahagi at walang pagkakahati.
Verse 11
रूपित्वात्सकलस्तद्वत्तस्मात्सकलनिष्कलः । निष्कलत्वान्निराकारं लिंगं तस्य समागतम्
Dahil Siya’y may nahahayag na anyo, Siya rin ay sakala (may bahagi at katangian). Kaya Siya ay kapwa sakala at niṣkala (walang bahagi, lampas sa katangian). At dahil sa Kanyang niṣkala na kalikasan, ang Liṅga na ukol sa Kanya ay walang anyo at walang hugis.
Verse 12
सकलत्वात्तथा बेरं साकारं तस्य संगतम् । सकलाकलरूपत्वाद्ब्रह्मशब्दाभिधः परः
Dahil Siya’y may sakala na kalagayan (ganap na nahahayag), ang Kanyang banal na imahen (bera) ay nararapat ding maunawaang may anyo. At yamang Siya’y kapwa sakala at akala (di-nahahayag), Siya—ang Kataas-taasan—ay tinatawag sa salitang “Brahman.”
Verse 13
अपि लिंगे च बेरे च नित्यमभ्यर्च्यते जनैः । अब्रह्मत्वात्तदन्येषां निष्कलत्वं न हि क्वचित्
Araw-araw ay sinasamba ng mga tao (si Śiva) sa Liṅga at gayundin sa itinalagang imahen (bera). Ngunit para sa iba—sapagkat hindi sila Brahman (ang Kataas-taasang Katotohanan)—ang kalagayang niṣkala (walang bahagi) ay hindi kailanman tunay na naaangkop sa anumang panahon.
Verse 14
तस्मात्ते निष्कले लिंगे नाराध्यंते सुरेश्वराः । अब्रह्मत्वाच्च जीवत्वात्तथान्ये देवतागणाः
Kaya nga, sa niṣkala na Liṅga (walang bahagi) na iyon, maging ang mga panginoon ng mga diyos ay hindi nararapat sambahin; gayundin ang iba pang pangkat ng mga diyos—sapagkat hindi sila ang Kataas-taasang Brahman at sapagkat nananatili sila sa kalagayang jīva (limitadong kaluluwa).
Verse 15
तूष्णीं सकलमात्रत्वादर्च्यंते बेरमात्रके । जीवत्वं शंकरान्येषां ब्रह्मत्वं शंकरस्य च
Sapagkat (ang Panginoon) ay lumalaganap sa lahat ng sukat at lahat ng uri ng pag-iral, Siya’y sinasamba sa katahimikan sa pamamagitan ng mismong anyong-ikono (bēra) lamang. Ang iba—yaong hindi si Śaṅkara—ay may kalagayang jīva (kaluluwang indibidwal), samantalang si Śaṅkara lamang ang may kalagayang Brahman (Kataas-taasang Katotohanan).
Verse 16
वेदांतसारसंसिद्धं प्रणवार्थे प्रकाशनात् । एवमेव पुरा पृष्टो मंदरे नंदिकेश्वरः
Sapagkat ang kahulugan ng Praṇava (Oṃ) ang nagliliwanag sa bagay na matibay na itinatag bilang pinakadiwa ng Vedānta, gayon din noong unang panahon sa Bundok Mandara, si Nandikeśvara ay tinanong tungkol dito.
Verse 17
सनत्कुमारमुनिना ब्रह्मपुत्रेण धीमता । सनत्कुमार उवाच । शिवान्यदेववश्यानां सर्वेषामपि सर्वतः
Ang pantas at marunong na si Sanatkumāra, ang anak na isinilang sa isip ni Brahmā, ay nagsabi: “Sa lahat ng nilalang sa lahat ng dako, yaong mga deboto ni Śiva ay hindi nasasakop ng alinmang ibang diyos.”
Verse 18
बेरमात्रं च पूजार्थं श्रुतं दृष्टं च भूरिशः । शिवमात्रस्य पूजायां लिंगं बेरं च दृश्यते
O Bhūrīśa, maraming ulit nang narinig at nakita na para sa pagsamba ay gumagamit ng imahen (bera). Ngunit sa pagsamba kay Śiva lamang, kapwa ang Liṅga at ang imahen ay kinikilalang wastong sandigan ng pagsamba.
Verse 19
अतस्तद्ब्रूहि कल्याण तत्त्वं मे साधुबोधनम् । नंदिकेश्वर उवाच । अनुत्तरमिमं प्रश्नं रहस्यं ब्रह्मलक्षणम्
Kaya nga, O mapalad, ipahayag mo sa akin ang tunay na prinsipyo—ibigay mo ang wastong aral para sa aking espirituwal na paggising. Sinabi ni Nandikeśvara: “Ang tanong na ito’y walang kapantay; ito’y lihim na turo, may tatak ng Brahman (ang Kataas-taasang Katotohanan).”
Verse 20
कथयामि शिवेनोक्तं भक्तियुक्तस्य तेऽनघ । शिवस्य ब्रह्मरूपत्वान्निष्कलत्वाच्च निष्कलम्
O walang kasalanan, isasalaysay ko sa iyo ang winika ni Śiva para sa debotong may bhakti: sapagkat si Śiva ay may likas na Brahman at niṣkala, walang bahagi, kaya ang Kataas-taasang Katotohanan ay tunay na walang bahagi.
Verse 21
लिंगं तस्यैव पूजायां सर्ववेदेषु संमतम् । तस्यैव सकलत्वाच्च तथा सकलनिष्कलम्
Sa pagsamba sa Kanya (Śiva), ang Liṅga ay pinagtitibay ng lahat ng Veda. At sapagkat Siya ang pinagmulan at sandigan ng lahat ng nahayag na anyo, ang Liṅga ay dapat maunawaan bilang kapwa “sakala” (may anyo at katangian) at “niṣkala” (lampas sa anyo at katangian)—kaya sakala-niṣkala.
Verse 22
सकलं च तथा बेरं पूजायां लोकसंमतम् । शिवान्येषां च जीवत्वात्सकलत्वाच्च सर्वतः
Sa pagsamba, kapwa tinatanggap ng daigdig ang Sakala (nahahayag na anyong may katawan) at ang Bera (itinalagang banal na imahen). Sapagkat si Śiva at ang iba pang mga diyos ay may buhay na presensya, at dahil sa pagiging ganap na nahahayag, sila’y nalalapitan sa debosyon sa lahat ng paraan.
Verse 23
बेरमात्रं च पूजायां संमतं वेदनिर्णये । स्वाविर्भावे च देवानां सकलं रूपमेव हि
Sa pagsamba, ayon sa tiyak na pasya ng mga Veda, ang Bera—ang banal na imaheng itinalaga—lamang ang pinahihintulutan. Tunay nga, kapag ang mga diyos ay kusang nagpapakita, sila’y lumilitaw sa ganap at buo na anyong Sakala.
Verse 24
शिवस्य लिंगं बेरं च दर्शने दृश्यते खलु । सनत्कुमार उवाच । उक्तं त्वया महाभाग लिंगबेरप्रचारणम्
Sa pagtanaw sa pagsamba, tunay na nakikita kapwa ang Liṅga ni Śiva (walang-anyong sagisag) at ang Bera (may-anyong imahen). Wika ni Sanatkumāra: “O marangal, naipaliwanag mo na ang pagpapalaganap at pagsasagawa ng pagsamba sa pamamagitan ng Liṅga at Bera.”
Verse 25
शिवस्य च तदन्येषां विभज्य परमार्थतः । तस्मात्तदेव परमं लिंगबेरादिसंभवम्
Kapag tunay na natukoy, sa pinakamataas na diwa, ang pagkakaiba ni Śiva at ng lahat ng hindi Siya, napagtatanto na yaon lamang ang Kataas-taasan—Siya na pinagmumulan ng Liṅga, ng mga Bera at ng iba pang banal na anyo.
Verse 26
श्रोतुमिच्छामि योगींद्र लिंगाविर्भावलक्षणम् । नंदिकेश्वर उवाच । शृणु वत्स भवत्प्रीत्या वक्ष्यामि परमार्थतः
“O panginoon sa mga yogin, nais kong marinig ang mga tanda ng pagpapakita ng Liṅga.” Wika ni Nandikeśvara: “Makinig ka, anak. Dahil sa aking paglingap sa iyo, ipaliliwanag ko ito ayon sa pinakadakilang katotohanan.”
Verse 27
पुरा कल्पे महाकाले प्रपन्ने लोकविश्रुते । आयुध्येतां महात्मानौ ब्रह्मविष्णू परस्परम्
Noong unang kalpa, sa dakila at tanyag na panahong iyon sa buong daigdig, ang dalawang dakilang kaluluwa—si Brahmā at si Viṣṇu—ay naglaban sa isa’t isa.
Verse 28
तयोर्मानं निराकर्तुं तन्मध्ये परमेश्वरः । निष्कलस्तंभरूपेण स्वरूपं समदर्शयत्
Upang supilin ang pagmamataas ng dalawa, nagpakita sa pagitan nila ang Kataas-taasang Panginoon at inihayag ang Kanyang tunay na kalikasan sa anyo ng haliging walang bahagi at di-nagagalaw—ang Liṅga.
Verse 29
ततः स्वलिंगचिह्नत्वात्स्तंभतो निष्कलं शिवः । स्वलिंगं दर्शयामास जगतां हितकाम्यया
Pagkaraan, sapagkat ang haliging iyon ay may tatak ng Kanyang sariling Liṅga, si Śiva na walang bahagi (niṣkala) ay naghayag ng Kanyang Liṅga mula sa loob ng haligi, dahil sa mahabaging hangaring ikabuti ng lahat ng daigdig.
Verse 30
तदाप्रभृति लोकेषु निष्कलं लिंगमैश्वरम् । सकलं च तथा बेरं शिवस्यैव प्रकल्पितम्
Mula noon, sa mga daigdig, ang makapangyarihang Liṅga ni Śiva ay itinatag bilang walang-anyo (niṣkala) na katotohanan; at gayundin, ang anyong-samba na may katawan (bera) ay itinakda bilang may-anyo (sakala) na pagpapakita ni Śiva.
Verse 31
शिवान्येषः तु देवानां बेरमात्रं प्रकल्पितम् । तत्तद्बेरं तु देवानां तत्तद्भोगप्रदं शुभम् । शिवस्य लिंगबेरत्वं भोगमोक्षप्रदं शुभम्
Para sa ibang mga diyos, ang anyong-samba (bera) ay itinakda lamang bilang hugis para sa pagsamba; at ang kani-kaniyang bera ng bawat diyos ay mapalad na nagkakaloob ng mga kaligayahang angkop sa diyos na iyon. Ngunit para kay Śiva, ang anyo ay ang Liṅga mismo—mapalad, at tagapagkaloob kapwa ng ginhawang makamundo at ng mokṣa, ang ganap na paglaya.
It argues that even without extensive śravaṇa-ādi disciplines, one can attain siddhi and cross saṃsāra through devoted, regular worship of Śiva via liṅga and bera, supported by offerings and acts of reverence performed according to one’s capacity.
The pair functions as a theological bridge: the liṅga encodes Śiva’s transpersonal, non-figurative absoluteness, while the bera supports relational devotion and liturgical detail; together they authorize multiple cognitive and devotional entry-points into the same Śiva-Tattva.
Śiva is foregrounded as Śaṅkara and Mahādeva—titles emphasizing auspiciousness and supreme divinity—rather than a localized avatāra; the focus is on his worshipable presence through liṅga/bera rather than a narrative form.