
Ang Adhyaya 22 ay isang paglilinaw na tanong-at-sagot (nirṇaya): isinalaysay ng mga ṛṣi ang naunang pahayag na “ang Śiva-naivedya ay agrāhya” (hindi dapat tanggapin/kainin) at humingi ng tiyak na pasya, kasama ang bilva-māhātmya. Sumagot si Sūta sa masinsing aral: ang karapat-dapat na Śiva-bhakta—malinis, disiplinado, at matatag sa vrata—ay dapat tumanggap at kumain ng naialay na handog na pagkain (prasāda) ni Śiva at talikuran ang pag-iisip na “hindi ako karapat-dapat.” Itinatakda ng kabanata ang antas ng bisa ng pakikipag-ugnay: ang pagtanaw pa lamang sa Śiva-naivedya ay nagpapalayas ng kasalanan, at ang debotong pagkain nito ay nagpaparami ng kabutihang-loob at gantimpala. Ipinahahayag din na ang pagkain ng Śiva-naivedya ay higit pa sa bunga ng malalaking sakripisyong ritwal, at ang bahay na pinaiikot ang prasāda ay nagiging daluyan ng paglilinis para sa iba. Itinuturo ang wastong asal at pagkamadalian: tanggapin nang may paggalang (idampi sa ulo), alalahanin si Śiva bago kumain, at huwag ipagpaliban sapagkat ang pagkaantala ay iniuugnay sa kasalanan. Sa huli, binabalaan ang pag-aatubili sa pagtanggap ng Śiva-naivedya at binabanggit ang pamantayan ng pagiging karapat-dapat (hal., bhaktang may dīkṣā), upang gawing aral tungkol sa prasāda, kadalisayan, at landas tungo sa kalayaan ang usaping ritwal.
Verse 1
ऋषयः ऊचुः । अग्राह्यं शिवनैवेद्यमिति पूर्वं श्रुतं वचः । ब्रूहि तन्निर्णयं बिल्वमाहात्म्यमपि सन्मुने
Sinabi ng mga rishi: “Noon pa’y narinig namin ang pahayag na ang naivedya na inihahandog kay Śiva ay hindi dapat kunin ng iba. O marangal na pantas, ipaliwanag ang wastong pasya tungkol dito, at gayundin ang banal na kadakilaan ng punong Bilva.”
Verse 2
सूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे सावधानतयाधुना । सर्वं वदामि संप्रीत्या धन्या यूयं शिवव्रताः
Wika ni Sūta: “Makinig kayo ngayon, kayong lahat na mga pantas, nang buong pag-iingat at pagtuon. Isasalaysay ko ang lahat nang may galak na mula sa puso. Tunay na pinagpala kayo—mga debotong nanata sa Śiva.”
Verse 3
शिवभक्तः शुचिः शुद्धः सद्व्रतीदृढनिश्चयः । भक्षयेच्छिवनैवेद्यं त्यजेदग्राह्यभावनाम्
Ang deboto ni Śiva—malinis sa katawan, dalisay sa loob, matatag sa banal na panata at matibay ang pasiya—ay dapat tumanggap at kumain ng naivedya, ang handog na pagkain kay Śiva, at talikdan ang pag-aakalang ang gayong pinagpala at inialay ay hindi dapat tanggapin.
Verse 4
दृष्ट्वापि शिवनैवेद्ये यांति पापानि दूरतः । भक्ते तु शिवनैवेद्ये पुण्यान्या यांति कोटिशः
Kahit sa pagtanaw lamang sa naivedya na inihandog kay Śiva, ang mga kasalanan ay lumalayo. Ngunit kapag tinanggap at kinain ang Śiva-naivedya nang may debosyon, ang mga gantimpalang kabutihan ay sumisibol nang milyun-milyon.
Verse 5
अलं यागसहस्रेणाप्यलं यागार्बुदैरपि । भक्षिते शिवनैवेद्ये शिवसायुज्यमाप्नुयात्
Hindi na kailangan ang libu-libong yajña, ni ang di-mabilang na mga handog na sakripisyo. Kapag nakain ang Śiva-naivedya, makakamtan ang Śiva-sāyujya—ang pakikiisa kay Śiva.
Verse 6
यद्गृहे शिवनैवेद्यप्रचारोपि प्रजायते । तद्गृहं पावनं सर्वमन्यपावनकारणम्
Ang bahay na pinangyayarihan ng pag-aalay at pamamahagi ng Śiva-naivedya—kahit bahagya lamang—ay nagiging ganap na nagpapadalisay, at nagiging sanhi rin ng pagdalisay ng iba.
Verse 7
आगतं शिवनैवेद्यं गृहीत्वा शिरसा मुदा । भक्षणीयं प्रयत्नेन शिवस्मरणपूर्वकम्
Kapag tinanggap ang naivedya, ang handog na pagkain kay Śiva, tanggapin ito nang may galak at paggalang na wari’y inilalagay sa ulo; saka kainin nang maingat, matapos munang itatag ang pag-alaala kay Śiva.
Verse 8
आगतं शिवनैवेद्यमन्यदा ग्राह्यमित्यपि । विलंबे पापसंबंधो भवत्येव हि मानवे
Kahit isipin ng isa, “Tatanggapin ko ang naivedya (handog na pagkain) kay Śiva sa ibang oras,” kapag may pagkaantala, tiyak na sumasapit sa tao ang pagkakadikit sa kasalanan (demerit). Kaya ang naivedya ni Śiva ay dapat tanggapin at parangalan agad, nang may paggalang.
Verse 9
न यस्य शिवनैवेद्यग्रहणेच्छा प्रजायते । स पापिष्ठो गरिष्ठः स्यान्नरकं यात्यपि ध्रुवम्
Ang sinumang hindi man lamang maghangad na tumanggap ng naivedya—ang banal na handog na pagkain kay Panginoong Śiva—ay nagiging pinakamasalanan at pinakakasuklam-suklam; tiyak na mapupunta siya sa impiyerno.
Verse 10
हृदये चन्द्र कान्ते च स्वर्णरूप्यादिनिर्मिते । शिवदीक्षावता भक्तेनेदं भक्ष्यमितीर्य्यते
Sa sisidlang hugis-puso, o sisidlang batong-buwan, o sisidlang yari sa ginto, pilak at iba pa, ang debotong tumanggap ng Śiva-dīkṣā ay dapat magpahayag: “Ito ang banal na pagkaing ihahandog (bhakṣya).”
Verse 11
शिवदीक्षान्वितो भक्तो महाप्रसादसंज्ञकम् । सर्वेषामपि लिंगानां नैवेद्यं भक्षयेच्छुभम्
Ang debotong tumanggap ng Śiva-dīkṣā ay dapat magalang na tumanggap at kumain ng naivedya mula sa alinmang Śiva-liṅga, na ituring iyon bilang “Mahāprasāda,” ang mapalad na biyaya.
Verse 12
अन्यदीक्षायुजां नॄणां शिवभक्तिरतात्मनाम् । शृणुध्वं निर्णयं प्रीत्या शिवनैवेद्यभक्षणे
Para sa mga taong tumanggap ng ibang dīkṣā ngunit ang puso’y nakatuon pa rin sa debosyon kay Śiva—makinig nang may galak sa tiyak na tuntunin tungkol sa pagkain ng naivedya ni Śiva.
Verse 13
शालग्रामोद्भवे लिंगे रसलिंगे तथा द्विजाः । पाषाणे राजते स्वर्णे सुरसिद्धप्रतिष्ठिते
O mga dalawang-ulit na isinilang, maging ang Liṅga ay mula sa batong Śālagrāma, o Rasaliṅga (Liṅga na yari sa banal na esensiyang asoge), o mula sa bato, pilak, o ginto—lalo na kung ito’y naitatag nang wasto ng mga deva o ng mga ganap na Siddha—ito’y karapat-dapat sambahin bilang hayag na anyo ni Śiva.
Verse 14
काश्मीरे स्फाटिके रात्ने ज्योतिर्लिंगेषु सर्वशः । चान्द्रायणसमं प्रोक्तं शंभोर्नैवेद्यभक्षणम्
Sa Kāśmīra, sa hiyas na Sphāṭika (kristal), at gayundin sa lahat ng Jyotirliṅga, ipinahayag na ang pagdalo at pagkain ng naivedya ni Śambhu (handog na pinabanal) ay kapantay ng gantimpala ng panatang Cāndrāyaṇa.
Verse 15
ब्रह्महापि शुचिर्भूत्वा निर्माल्यं यस्तु धारयेत् । भक्षयित्वा द्रुतं तस्य सर्वपापं प्रणश्यति
Kahit ang pumatay ng isang brāhmaṇa, kapag siya’y nagpakadalisay muna at saka nagsuot ng nirmālya ng Panginoon—ang banal na nalalabi mula sa pagsamba kay Śiva—at ito’y kanyang kinain, ang lahat ng kanyang kasalanan ay mabilis na maglalaho.
Verse 16
चंडाधिकारो यत्रास्ति तद्भोक्तव्यं न मानवैः । चंडाधिकारो नो यत्र भोक्तव्यं तच्च भक्तितः
Kung saan umiiral ang marahas at maruming pag-aangkin sa mga handog (caṇḍādhikāra), hindi dapat makibahagi roon ang tao. Ngunit kung saan walang gayong malupit na karapatan, ang dalisay na handog ay dapat tanggapin nang may paggalang, bilang gawa ng bhakti.
Verse 17
बाणलिंगे च लौहे च सिद्धे लिंगे स्वयंभुवि । प्रतिमासु च सर्वासु न चंडोधिकृतो भवेत्
Sa pagsamba sa Bāṇa-liṅga, sa Liṅga na bakal, sa siddha-liṅga, sa svayaṃbhū-liṅga, at sa lahat ng banal na pratimā, huwag kailanman magtalaga ng taong mabagsik, malupit, o marahas bilang tagapangasiwa o punong tagapagganap ng ritwal.
Verse 18
स्नापयित्वा विधानेन यो लिंगस्नापनोदकम् । त्रिःपिबेत्त्रिविधं पापं तस्येहाशु विनश्यति
Ang sinumang magpaligo sa Śiva-liṅga ayon sa itinakdang ritwal, at uminom ng tubig ng pag-aabhiseka nang tatlong ulit—ang tatlong uri ng kanyang kasalanan ay mabilis na nawawasak dito rin.
Verse 19
अग्राह्यं शिवनैवेद्यं पत्रं पुष्पं फलं जलम् । शालग्रामशिलासंगात्सर्वं याति पवित्रिताम्
Kahit ang mga dahon, bulaklak, prutas, o tubig na itinuturing na di dapat tanggapin bilang naivedya para kay Panginoong Śiva, kapag nasagi ng batong Śālagrāma, ang lahat ay nalilinis at nagiging karapat-dapat sa banal na paggamit.
Verse 20
लिंगोपरि च यद्द्रव्यं तदग्राह्यं मुनीश्वराः । सुपवित्रं च तज्ज्ञेयं यल्लिंगस्पर्शबाह्यतः
O pinakadakilang mga pantas, anumang bagay na inialay sa ibabaw ng Liṅga ay hindi dapat bawiin. Alamin na ito’y lubhang dalisay, sapagkat matapos dumikit sa Liṅga, ito’y lampas sa karaniwang pag-unawa sa pagdampi at karumihan.
Verse 21
नैवेद्यनिर्णयः प्रोक्तं इत्थं वो मुनिसत्तमाः । शृणुध्वं बिल्वमाहात्म्यं सावधानतयाऽदरात्
Sa gayon, O pinakadakilang mga pantas, naipaliwanag na sa inyo ang wastong tuntunin tungkol sa pag-aalay ng naivedya. Ngayon, makinig kayo nang may ibayong pag-iingat at paggalang sa kadakilaan ng mga dahon ng Bilva na inihahandog sa pagsamba kay Panginoong Śiva.
Verse 22
महादेवस्वरूपोयं बिल्वो देवैरपि स्तुतिः । यथाकथंचिदेतस्य महिमा ज्ञायते कथम्
Ang punong Bilva na ito ay tunay na may likas na anyo ni Mahādeva, at pinupuri maging ng mga diyos. Kung kahit sa anong paraan ay bahagya lamang nalalaman ang kadakilaan nito, paano pa ganap na mauunawaan ang buong luwalhati nito?
Verse 23
पुण्यतीर्थानि यावंति लोकेषु प्रथितान्यपि । तानि सर्वाणि तीर्थानिबिल्वमूलेव संति हि
Ang lahat ng banal na tīrtha o pook-paglalakbay—gaanuman karami ang tanyag sa mga daigdig—ay tunay na naroroon sa mismong ugat ng punong bilva.
Verse 24
बिल्वमूले महादेवं लिंगरूपिणमव्ययम् । यः पूजयति पुण्यात्मा स शिवं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्
Sa ugat ng punong bilva, naroon si Mahādeva sa anyo ng di-nasisirang Liṅga. Ang banal na kaluluwang sumasamba sa Kanya ay tiyak na makakamtan si Śiva.
Verse 25
बिल्वमूले जलैर्यस्तु मूर्द्धानमभिषिंचति । स सर्वतीर्थस्नातः स्यात्स एव भुवि पावनः
Sinumang sa ugat ng punong bilva ay magbuhos ng tubig sa kanyang ulo bilang paglilinis, ay nagiging tulad ng nakapaligo sa lahat ng banal na tīrtha; tunay, siya ang nagpapadalisay sa daigdig.
Verse 26
एतस्य बिल्वमूलस्याथालवालमनुत्तमम् । जलाकुलं महादेवो दृष्ट्वा तुष्टोभवत्यलम्
Nang makita ni Mahādeva ang napakahusay na palanggana sa ugat ng punong bilva na punô ng tubig, siya’y lubhang nalugod.
Verse 27
पूजयेद्बिल्वमूलं यो गंधपुष्पादिभिर्नरः । शिवलोकमवाप्नोति संततिर्वर्द्धते सुखम्
Sinumang sumamba sa punong bilva sa mismong ugat nito, na may pabango, mga bulaklak, at iba pa—siya’y makaaabot sa kaharian ni Śiva; at ang kanyang angkan ay lalago, kalakip ang ligaya.
Verse 28
बिल्वमूले दीपमालां यः कल्पयति सादरम् । स तत्त्वज्ञानसंपन्नो महेशांतर्गतो भवेत्
Ang sinumang may paggalang na nag-aayos ng isang kuwintas ng mga ilawan sa ugat ng punong bilva ay magkakamit ng ganap na kaalaman sa katotohanan (tattva-jñāna) at mapapaloob sa panloob na pakikiisa kay Maheśa (Panginoong Śiva).
Verse 29
बिल्वशाखां समादाय हस्तेन नवपल्लवम् । गृहीत्वा पूजयेद्बिल्वं स च पापैः प्रमुच्यते
Hawakan sa kamay ang sanga ng bilva na may siyam na sariwang dahon, at sambahin si Śiva sa handog na bilva; sa gayon, ang deboto ay napapalaya sa mga kasalanan.
Verse 30
बिल्वमूले शिवरतं भोजयेद्यस्तु भक्तितः । एकं वा कोटिगुणितं तस्य पुण्यं प्रजायते
Sinumang may debosyon na magpakain sa isang debotong nakalubog kay Śiva sa paanan ng punong bilva—kahit minsan lamang—ay magkakamit ng meritong pinarami nang isang crore.
Verse 31
बिल्वमूले क्षीरमुक्तमन्नमाज्येन संयुतम् । यो दद्याच्छिवभक्ताय स दरिद्रो न जायते
Ang sinumang maghandog sa ugat ng punong bilva ng pagkaing walang gatas at hinaluan ng ghee para sa deboto ni Śiva—ang taong iyon ay hindi isisilang na dukha.
Verse 32
सांगोपांगमिति प्रोक्तं शिवलिंगप्रपूजनम् । प्रवृत्तानां निवृत्तानां भेदतो द्विविधं द्विजाः
O mga dwija, ang pagsamba sa Śiva-liṅga ay tinatawag na “may mga sangkap at mga pantulong,” ganap sa lahat ng bahagi. Sa pagkakaiba, ito’y may dalawang uri—para sa mga nasa landas ng pakikilahok sa daigdig (pravṛtti) at para sa mga nasa landas ng pagtalikod (nivṛtti).
Verse 34
प्रवृत्तानां पीठपूजां सर्वपूजां समाचरेत् । अभिषेकान्ते नैवेद्यं शाल्यन्नेन समाचरेत् । पूजान्ते स्थापयेल्लिंगं पुटे शुद्धे पृथग्गृहे
Para sa mga nasa landas ng pravṛtti, dapat isagawa nang wasto ang pagsamba sa pīṭha (pedestal) at ang ganap na pagsamba sa lahat ng bahagi. Sa pagtatapos ng abhiṣeka, maghandog ng naivedya, lalo na ng lutong kanin. Pagkatapos ng pagsamba, ilagak ang Liṅga sa isang malinis at itinalagang banal na sisidlan, sa isang hiwalay at nilinis na tahanan.
Verse 35
करपूजानिवृत्तानां स्वभोज्यं तु निवेदयेत् । निवृत्तानां परं सूक्ष्मं लिंगमेव विशिष्यते
Para sa mga nagtapos na sa pagsambang ginagawa ng kamay (panlabas), ialay ang sariling pagkain bilang handog. Para sa mga nasa nivṛtti na nakatuon sa loob, ang Kataas-taasang at pinakapinong Katotohanan ay natatangi bilang ang Liṅga lamang.
Verse 36
विभूत्यभ्यर्चनं कुर्याद्विभूतिं च निवेदयेत् । पूजां कृत्वा तथा लिंगं शिरसाधारयेत्सदा
Dapat magsamba gamit ang vibhūti, ang banal na abo, at ihandog din ang vibhūti na iyon nang may debosyon. Pagkatapos maisagawa ang pagsamba, laging itaas at parang ipatong sa ulo ang Śiva-liṅga—ibig sabihin, igalang ito bilang kataas-taasan at itatag sa kamalayang may paggalang.
It overturns the claim that Śiva-naivedya is inherently “agrāhya” by asserting that a qualified Śiva-bhakta should accept and consume it; the chapter argues from soteriological outcomes—pāpa-kṣaya by mere sight, puṇya multiplication by devoted consumption, and even Śiva-sāyujya as the stated result.
Śiva-naivedya functions as a sacramental medium: contact (darśana), reception (śirasā gṛhītvā), and consumption (bhakṣaṇa) are treated as progressively intensifying modes of participation in Śiva’s grace, with Śiva-smaraṇa as the inner rite that converts food-offering into liberation-oriented praxis.
Rather than a named iconographic form, the chapter highlights Śiva as the giver of prasāda and the category of the “śivadīkṣā-vat bhakta” (initiated/authorized devotee) as the paradigmatic recipient, indicating that devotional status and purity govern the proper handling of Śiva’s consecrated offering.