कालतत्त्वनिर्णयः / Doctrine of Kāla (Time) and Its Subordination to Śiva

Verse 1

मुनय ऊचुः । कालादुत्पद्यते सर्वं कालदेव विपद्यते । न कालनिरपेक्षं हि क्वचित्किंचन विद्यते

Wika ng mga pantas: “Mula sa Panahon (Kāla) sumisibol ang lahat, at sa Panahon din sila naglalaho. Tunay, wala saanman ang anumang umiiral na hiwalay sa Panahon.”

Verse 2

यदास्यांतर्गतं विश्वं शश्वत्संसारमण्डलम् । सर्गसंहृतिमुद्राभ्यां चक्रवत्परिवर्तते

Kapag ang sansinukob na ito—ang walang hanggang gulong ng saṃsāra—ay nananahan sa loob Niya, ito’y umiikot na parang gulong sa pamamagitan ng mga mudrā ng paglikha at pagkalusaw.

Verse 3

ब्रह्मा हरिश्च रुद्रश्च तथान्ये च सुरासुराः । यत्कृतां नियतिं प्राप्य प्रभवो नातिवर्तितुम्

Si Brahmā, si Hari (Viṣṇu), at si Rudra, gayundin ang iba pang mga deva at asura, nang mapasailalim sa niyati (kautusan) na itinatag ng Kataas-taasang Panginoon, ay hindi ito malalampasan kahit sila’y makapangyarihan.

Verse 4

भूतभव्यभविष्याद्यैर्विभज्य जरयन् प्रजाः । अतिप्रभुरिति स्वैरं वर्तते ऽतिभयंकरः

Sa paghahati sa mga nilalang sa nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap, pinapahina niya at pinatatanda ang mga nilikha. Sa pag-aakalang siya’y “pinakamakapangyarihan,” gumagala siya ayon sa sariling nais—lubhang nakatatakot nga.

Verse 5

क एष भगवान् कालः कस्य वा वशवर्त्ययम् । क एवास्य वशे न स्यात्कथयैतद्विचक्षण

O marunong, sino nga ba ang iginagalang na Panahon (Kāla) na ito? Kaninong kapangyarihan ito sumusunod? At sino, kung mayroon man, ang hindi nasasaklaw ng kanyang paghahari? Ipaliwanag mo ito nang malinaw.

Verse 6

वायुरुवाच । कालकाष्ठानिमेषादिकलाकलितविग्रहम् । कालात्मेति समाख्यातं तेजो माहेश्वरं परम्

Wika ni Vāyu: “Ang kataas-taasang Liwanag ni Mahā-īśvara, na ang nahahayag na anyo ay binubuo ng mga sukat ng panahon—gaya ng kāla, kāṣṭhā, nimeṣa at iba pang kalā—ay tinatawag na ‘Kālātman’, ang mismong Sarili ng Panahon.”

Verse 7

यदलंघ्यमशेषस्य स्थावरस्य चरस्य च । नियोगरूपमीशस्य बलं विश्वनियामकम्

Ang kapangyarihan ng Panginoon—na nag-aanyo bilang Kanyang banal na kautusang naghahari—ay di-malalampasan ng lahat ng nilalang, maging di-gumagalaw o gumagalaw; ito ang lakas na namamahala at nag-aayos sa buong sansinukob.

Verse 8

तस्यांशांशमयी मुक्तिः कालात्मनि महात्मनि । ततो निष्क्रम्य संक्रांता विसृष्टाग्रेरिवायसी

Ang kalayaan—na binubuo ng bahagi sa ibabaw ng bahagi ng sariling pagka-Niya—ay nananahan sa Dakilang Sarili na siyang Oras mismo. Mula sa Kanya ito lumilitaw at lumalagos—gaya ng palasong bakal na pinakawalan mula sa apoy.

Verse 9

तस्मात्कालवशे विश्वं न स विश्ववशे स्थितः । शिवस्य तु वशे कालो न कालस्य वशे शिवः

Kaya ang sansinukob ay nasa ilalim ng paghahari ng Oras; ngunit ang Oras ay hindi nasa ilalim ng paghahari ng sansinukob. Ang Oras ay nasa ilalim ng kapangyarihan ni Śiva, subalit si Śiva ay hindi kailanman nasa ilalim ng kapangyarihan ng Oras.

Verse 10

यतो ऽप्रतिहतं शार्वं तेजः काले प्रतिष्ठितम् । महती तेन कालस्य मर्यादा हि दुरत्यया

Sapagkat ang di-matitinag na liwanag na Śaiva ay naitatag sa loob mismo ng Oras, kaya ang batas at hangganan ng Oras ay nagiging tunay na malawak—at di-malalampasan.

Verse 11

कालं प्रज्ञाविशेषेण को ऽतिवर्तितुमर्हति । कालेन तु कृतं कर्म न कश्चिदतिवर्तते

Sino, kahit sa anumang natatanging talas ng isip, ang tunay na makalalampas sa Oras? At ang gawang hinubog ng Oras—walang sinuman ang makalalampas sa itinakdang bunga nito.

Verse 12

एकच्छत्रां महीं कृत्स्नां ये पराक्रम्य शासति । ते ऽपि नैवातिवर्तंते कालवेलामिवाब्धयः

Kahit yaong sa lakas ng kabayanihan ay naghahari sa buong daigdig sa ilalim ng iisang kapangyarihan, hindi pa rin nila malalampasan ang itinakdang hangganan ng Panahon—gaya ng dagat na di tumatawid sa guhit na itinakda ng pagtaas at pagbaba ng tubig.

Verse 13

ये निगृह्येंद्रियग्रामं जयंति सकलं जगत् । न जयंत्यपि ते कालं कालो जयति तानपि

Yaong mga pumipigil sa hukbo ng mga pandama at nagwawagi sa buong sanlibutan—kahit sila’y hindi nagwawagi sa Panahon. Ang Panahon ang siyang nagwawagi rin sa kanila.

Verse 14

आयुर्वेदविदो वैद्यास्त्वनुष्ठितरसायनाः । न मृत्युमतिवर्तंते कालो हि दुरतिक्रमः

Kahit ang mga manggagamot na bihasa sa Ayurveda, bagama’t masikap sa mga gawang rasāyana ng pagpapasigla, ay hindi makalalampas sa kamatayan—sapagkat ang Kāla, ang Panahon, ay tunay na mahirap tawirin.

Verse 15

श्रिया रूपेण शीलेन बलेन च कुलेन च । अन्यच्चिंतयते जंतुः कालो ऽन्यत्कुरुते बलात्

Ang nilalang ay nagbabalak ng isang bagay na umaasa sa yaman, kagandahan, mabuting asal, lakas, at marangal na angkan; ngunit ang Panahon, sa di-mapipigil na puwersa, ay nagaganap ng iba.

Verse 16

अप्रियैश्च प्रियैश्चैव ह्यचिंतितगमागमैः । संयोजयति भूतानि वियोजयति चेश्वरः

Sa mga pangyayaring di-kanais-nais at kanais-nais—sa mga pagdating at pag-alis na di inaasahan—ang Panginoon (Īśvara) ang nagbubuklod sa mga nilalang at siya rin ang naghihiwalay sa kanila; ang lahat ng pagsasama at paghihiwalay ay nasa Kanyang pamamahala.

Verse 17

यदैव दुःखितः कश्चित्तदैव सुखितः परः । दुर्विज्ञेयस्वभावस्य कालास्याहो विचित्रता

Sa mismong sandaling ang isa’y dinadapuan ng dalamhati, sa sandaling iyon din ang iba’y masaya. Ah—kay hiwaga at kay hirap unawain ang likas ng Panahon (Kāla).

Verse 18

यो युवा स भवेद्वृद्धो यो बलीयान्स दुर्बलः । यः श्रीमान्सो ऽपि निःश्रीकः कालश्चित्रगतिर्द्विजा

Ang kabataan ay nagiging katandaan; ang malakas ay nagiging mahina; at maging ang may karangyaan ay nawawalan ng ningning. O mga dwija, ang Panahon ay may lakad na mahiwaga at di-matiyak.

Verse 19

नाभिजात्यं न वै शीलं न बलं न च नैपुणम् । भवेत्कार्याय पर्याप्तं कालश्च ह्यनिरोधकः

Hindi ang marangal na pinagmulan, hindi ang mabuting asal, hindi ang lakas, ni ang galing—sa sarili nito—ang sapat upang maganap ang isang gawain; sapagkat ang Panahon ay tunay na puwersang di-mapipigil.

Verse 20

ये सनाथाश्च दातारो गीतवाद्यैरुपस्थिताः । ये चानाथाः परान्नादाः कालस्तेषु समक्रियः

Maging sila man ay may sandigan at masaganang mga tagapagkaloob na sinasalubong ng awit at tugtugin, o maging sila’y walang magawa at nabubuhay sa pagkaing bigay ng iba—ang Panahon (Kāla) ay kumikilos nang may iisang lakas sa kanilang lahat.

Verse 21

फलंत्यकाले न रसायनानि सम्यक्प्रयुक्तान्यपि चौषधानि । तान्येव कालेन समाहृतानि सिद्धिं प्रयांत्याशु सुखं दिशंति

Ang mga pampasiglang panlunas at mga gamot, kahit maayos na naihanda, ay hindi nagbubunga kapag ininom sa maling panahon. Ngunit ang mga yaon ding lunas, kapag tinipon at ginamit sa tamang kapanahunan, ay mabilis na nagtatagumpay at nagkakaloob ng ginhawa.

Verse 22

नाकालतो ऽयं म्रियते जायते वा नाकालतः पुष्टिमग्र्यामुपैति । नाकालतः सुखितं दुःखितं वा नाकालिकं वस्तु समस्ति किंचित्

Walang namamatay o ipinanganganak bago ang takdang oras; wala ring nakakamit ng sukdulang pagyabong bago ang itinakda. Walang nagiging masaya o malungkot bago ang oras—sa katotohanan, walang anumang bagay na “wala sa panahon.”

Verse 23

कालेन शीतः प्रतिवाति वातःकालेन वृष्टिर्जलदानुपैति । कालेन चोष्मा प्रशमं प्रयाति कालेन सर्वं सफलत्वमेति

Sa pamamagitan ng Panahon (Kāla), umiihip ang malamig na hangin sa takdang panahon; sa pamamagitan ng Panahon, dumarating ang ulan kasunod ng mga ulap na tagapagbigay-tubig. Sa pamamagitan ng Panahon, humuhupa ang init; sa pamamagitan ng Panahon, ang lahat ay umaabot sa nararapat na bunga. Kaya ang Panahon—sa ilalim ng pamamahala ng Panginoon (Śiva)—ang nagpapahinog sa mga kalagayan at mga kinalabasan.

Verse 24

कालश्च सर्वस्य भवस्य हेतुः कालेन सस्यानि भवंति नित्यम् । कालेन सस्यानि लयं प्रयांति कालेन संजीवति जीवलोकः

Ang Panahon (Kāla) ang sanhi ng lahat ng pag-iral at pagiging. Sa pamamagitan ng Panahon, ang mga pananim ay patuloy na sumisibol; sa pamamagitan ng Panahon, ang mga pananim ay napapawi. Sa pamamagitan ng Panahon, ang daigdig ng mga nilalang na may buhay ay inaalalayan at pinananatiling buhay.

Verse 25

इत्थं कालात्मनस्तत्त्वं यो विजानाति तत्त्वतः । कालात्मानमतिक्रम्य कालातीतं स पश्यति

Kaya nga, ang sinumang tunay na nakakabatid—ayon sa katotohanan—sa prinsipyo ng Panahon bilang kapangyarihan ng Sarili, ay lumalampas sa pagkakakilanlang nakagapos sa panahon at namamasdan si Śiva, ang Walang-Panahong Katotohanan.

Verse 26

न यस्य कालो न च बंधमुक्ती न यः पुमान्न प्रकृतिर्न विश्वम् । विचित्ररूपाय शिवाय तस्मै नमःपरस्मै परमेश्वराय

Pagpupugay at pagpapatirapa sa Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara Śiva—sa Kanya’y hindi umiiral ang panahon; para sa Kanya’y walang pagkaalipin ni kalayaan; Siya’y hindi puruṣa, hindi prakṛti, ni ang nahayag na sansinukob; gayunma’y nag-aanyong kamangha-mangha at sari-sari.