षडध्ववेदनम् (Ṣaḍadhva-vedanam) — The Sixfold Path: Sound, Meaning, and Tattva-Distribution

Verse 1

वायुरुवाच । निवेदयामि जगतो वागर्थात्म्यं कृतं यथा । षडध्ववेदनं सम्यक्समासान्न तु विस्तरात्

Wika ni Vāyu: “Ipahahayag ko kung paanong ang sansinukob ay nabubuo bilang pagkakaisa ng salita at kahulugan. Ipaliwanag ko nang wasto ang kaalaman sa anim na landas (ṣaḍ-adhvan) sa isang maikling buod, hindi sa mahabang paglalahad.”

Verse 2

नास्ति कश्चिदशब्दार्थो नापि शब्दो निरर्थकः । ततो हि समये शब्दस्सर्वस्सर्वार्थबोधकः

Walang kahulugang hiwalay sa salita, at wala ring salitang tunay na walang kahulugan. Kaya, ayon sa itinatag na kaugalian at wastong paggamit, ang bawat salita ay nagiging tagapaghayag ng nilalayong diwa.

Verse 3

प्रकृतेः परिणामो ऽयं द्विधा शब्दार्थभावना । तामाहुः प्राकृतीं मूर्तिं शिवयोः परमात्मनोः

Ang pagpapakitang ito ay isang pagbabago ng Prakṛti, na nauunawaan sa dalawang paraan—bilang tunog at bilang kahulugan. Ipinahahayag ng mga pantas na ito ang likás (prākṛtī) na anyo ng dalawang Kataas-taasang Sarili: si Śiva at si Śakti.

Verse 4

शब्दात्मिका विभूतिर्या सा त्रिधा कथ्यते बुधैः । स्थूला सूक्ष्मा परा चेति स्थूला या श्रुतिगोचरा

Ang kapangyarihang ang likás ay Tunog ay ipinahahayag ng mga pantas na tatluhan—magaspang (sthūla), maselan (sūkṣma), at kataas-taasan (parā). Sa mga ito, ang magaspang na anyo ang naaabot ng pandinig, bilang naririnig na pagbigkas.

Verse 5

सूक्ष्मा चिन्तामयी प्रोक्ता चिंतया रहिता परा । या शक्तिः सा परा शक्तिश्शिवतत्त्वसमाश्रया

Siya ay ipinahayag na napakapino at may likas na kamalayan (cintā); subalit sa kanyang kataasang katotohanan, siya’y lampas sa lahat ng anyo ng pag-iisip. Ang Kapangyarihang iyon ang Kataas-taasang Śakti, na nananahan at nakasalig sa prinsipyo ni Śiva (Śiva-tattva).

Verse 6

ज्ञानशक्तिसमायोगादिच्छोपोद्बलिका तथा । सर्वशक्तिसमष्ट्यात्मा शक्तितत्त्वसमाख्यया

Kapag ang kapangyarihan ng kaalaman (jñāna-śakti) ay nakipag-ugnay, ang kapangyarihan ng kalooban (icchā-śakti) ay lalo ring tumitibay. At sapagkat ito ang pinagsama-samang diwa ng lahat ng kapangyarihan, ito’y tinatawag na prinsipyong “Śakti-tattva.”

Verse 7

समस्तकार्यजातस्य मूलप्रकृतितां गता । सैव कुण्डलिनी माया शुद्धाध्वपरमा सती

Siya na naging ugat na kalikasan (mūlaprakṛti) ng buong kalipunan ng mga bunga at gawa ay siya ring Kuṇḍalinī—Māyā—Satī, ang kataas-taasan sa dalisay na landas (śuddhādhvan).

Verse 8

सा विभागस्वरूपैव षडध्वात्मा विजृंभते । तत्र शब्दास्त्रयो ऽध्वानस्त्रयश्चार्थाः समीरिताः

Ang Katotohanang yaon, na ang likas na anyo ay pag-iiba at maayos na paglawak, ay lumalaganap bilang Sarili ng anim na landas (ṣaḍ-adhvā). Doon, tatlo ang ipinahayag na mga ‘landas’ ng tunog (śabda), at tatlo ang itinuro na mga ‘landas’ ng kahulugan o layong-bagay (artha).

Verse 9

सर्वेषामपि वै पुंसां नैजशुद्ध्यनुरूपतः । लयभोगाधिकारास्स्युस्सर्वतत्त्वविभागतः

Tunay nga, para sa lahat ng nilalang, ayon sa antas ng sariling kadalisayan sa loob, lumilitaw ang karapatang tumungo sa laya (pagkalusaw at paglalangkap tungo sa moksha) o sa bhoga (pagdanas ng mga bungang makamundo), batay sa pagkakaiba-iba ng lahat ng tattva (mga prinsipyo ng realidad).

Verse 10

कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम् । परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः

Ang mga tattva na ito ay tunay na nilulukuban at pinapanaig ng mga kalā (mga banal na kapangyarihan) ayon sa kanilang likas na anyo. Sa pasimula ng Kataas-taasang Prakṛti, sa pamamagitan ng pagbabagong-anyo, sila’y lumilitaw sa limang paraan.

Verse 11

कलाश्च ता निवृत्त्याद्याः पर्याप्ता इति निश्चयः । मंत्राध्वा च पदाध्वा च वर्णाध्वा चेति शब्दतः

Ang mga kalā na yaon, na nagsisimula sa Nivṛtti, ay tunay na sapat—ito ang tiyak na pasya. Sa wika ng banal na tunog, tinatawag silang “landas ng mga mantra,” “landas ng mga salita,” at “landas ng mga titik/ponema.”

Verse 12

भुवनाध्वा च तत्त्वाध्वा कलाध्वा चार्थतः क्रमात् । अत्रान्योन्यं च सर्वेषां व्याप्यव्यापकतोच्यते

Sa wastong pagkakasunod at sa tunay na diwa, itinuturo ang bhuvanādhvā (landas ng mga daigdig), tattvādhvā (landas ng mga prinsipyo), at kalādhvā (landas ng mga kapangyarihan/bahagi). Dito, ang ugnayan ng lahat ay inilalarawan bilang “lumalaganap at nilalaganapan”—bawat isa’y sisidlan at sinisidlan ayon sa antas nito.

Verse 13

मंत्राः सर्वैः पदैर्व्याप्ता वाक्यभावात्पदानि च । वर्णैर्वर्णसमूहं हि पदमाहुर्विपश्चितः

Ang mga mantra ay nilulukuban ng lahat ng salitang bumubuo sa kanila; at ang mga salita naman ay sumisibol mula sa layon at kahulugan ng pangungusap. Tunay nga, sa pamamagitan ng mga titik/ponema nagiging kalipunan ng tunog ang isang salita—ganyan ang pahayag ng mga pantas.

Verse 14

वर्णास्तु भुवनैर्व्याप्तास्तेषां तेषूपलंभनात् । भुवनान्यपि तत्त्वौघैरुत्पत्त्यांतर्बहिष्क्रमात्

Ang mga varṇa—mga uri ng tunog at titik—ay lumalaganap sa lahat ng mga daigdig, sapagkat sa mismong mga daigdig na iyon sila natatalos. At ang mga daigdig naman ay napupuno ng mga agos ng tattva (mga prinsipyong kosmiko), sapagkat sa paglikha ang mga prinsipyong ito ay lumalabas at pumapasok, inihahayag ang kaayusang panloob at panlabas ng pag-iral.

Verse 15

व्याप्तानि कारणैस्तत्त्वैरारब्धत्वादनेकशः । अंतरादुत्थितानीह भुवनानि तु कानिचित्

Ang ilang mga daigdig dito ay napupuno ng mga tattva na sanhi, at dahil sa panimulang udyok ng mga ito ay napakikilos sa sari-saring paraan; kaya ang mga daigdig na iyon ay sumisibol mula sa loob at lumilitaw sa pagpapahayag.

Verse 16

पौराणिकानि चान्यानि विज्ञेयानि शिवागमे । सांख्ययोगप्रसिद्धानि तत्त्वान्यपि च कानिचित्

Sa Śiva-āgama, dapat dinggin at unawain ang iba pang mga aral na Purāṇiko; at itinuturo rin doon ang ilang tattva na tanyag sa Sāṅkhya at Yoga.

Verse 17

शिवशास्त्रप्रसिद्धानि ततोन्यान्यपि कृत्स्नशः । कलाभिस्तानि तत्त्वानि व्याप्तान्येव यथातथम्

Ang lahat ng tattva na itinuturo sa mga kasulatang Śaiva—at maging ang iba pa, sa kabuuan—ay nilulukuban ng mga kalā (kapangyarihan) ni Śiva, bawat isa ayon sa nararapat na paraan at sa sariling kaayusan nito.

Verse 18

परस्याः प्रकृतेरादौ पञ्चधा परिणामतः । कलाश्च ता निवृत्त्याद्या व्याप्ताः पञ्च यथोत्तरम्

Sa pasimula ng Kataas-taasang Prakṛti, sa pamamagitan ng pagbabago, sumisibol ang limang-uring pagpapakita. Ang limang kalā na iyon—nagsisimula sa Nivṛtti—lumalaganap sa mga antas ayon sa kaayusan, at ang bawat kasunod ay higit na malawak kaysa nauna.

Verse 19

व्यापिकातः परा शक्तिरविभक्ता षडध्वनाम् । परप्रकृतिभावस्य तत्सत्त्वाच्छिवतत्त्वतः

Dahil sa Kanyang likas na paglaganap sa lahat, ang Kataas-taasang Kapangyarihan (Śakti) ay nananatiling hindi nahahati sa anim na landas. At yamang ang kalagayan ng mas mataas na Prakṛti (Parā Prakṛti) ay tunay na umiiral, ito’y nakaugat sa mismong prinsipyo ni Śiva (Śiva-tattva).

Verse 20

शक्त्यादि च पृथिव्यन्तं शिवतत्त्वसमुद्भवम् । व्याप्तमेकेन तेनैव मृदा कुंभादिकं यथा

Mula sa Śakti hanggang sa sangkap na Lupa, ang lahat ng sumibol mula sa prinsipyo ni Śiva (Śiva-tattva) ay nilulukuban ng iisang Siya lamang—gaya ng luwad na sumasaklaw sa banga at sa iba pang anyong yari sa lupa.

Verse 21

शैवं तत्परमं धाम यत्प्राप्यं षड्भिरध्वभिः । व्यापिका ऽव्यापिका शक्तिः पञ्चतत्त्वविशोधनात्

Ang Shaiva na Katotohanang iyon ang Kataas-taasang Tahanan, na mararating sa anim na landas (adhvan). Sa pamamagitan ng paglilinis ng limang tattva, natatanto ang Śakti bilang kapangyarihang sumasaklaw sa lahat, at gayundin ay lampas sa anumang pagsasaklaw—transendente.

Verse 22

निवृत्त्या रुद्रपर्यन्तं स्थितिरण्डस्य शोध्यते । प्रतिष्ठया तदूर्ध्वं तु यावदव्यक्तगोचरम्

Sa pamamagitan ng prinsipyong tinatawag na Nivṛtti, ang kalagayan ng “itlog ng sansinukob” (brahmāṇḍa) ay nililinis hanggang sa antas ni Rudra. At sa prinsipyong tinatawag na Pratiṣṭhā, ang nasa itaas pa niyon ay nililinis—hanggang sa saklaw ng Hindi-Nahahayag (Avyakta).

Verse 23

तदूर्ध्वं विद्यया मध्ये यावद्विश्वेश्वरावधि । शान्त्या तदूर्ध्वं मध्वान्ते विशुद्धिः शान्त्यतीतया

Sa itaas pa niyon, sa gitnang antas hanggang sa kalagayan ni Viśveśvara (Panginoon ng sansinukob), may pag-abot sa pamamagitan ng vidyā—tunay na kaalaman. Sa itaas pa muli—sa dulo ng gitnang landas—naroon ang śānti, ang kapayapaan; at lampas pa sa kapayapaang iyon, sa pamamagitan ng śāntyatītā (paglampas sa śānti), naroon ang ganap na viśuddhi: ang walang dungis na kalagayang nakatuon kay Śiva.

Verse 24

यामाहुः परमं व्योम परप्रकृतियोगतः । एतानि पञ्चतत्त्वानि यैर्व्याप्तमखिलं जगत्

Yaong tinatawag nilang “Kataas-taasang Kalangitan,” sa pamamagitan ng pag-uugnay sa mas mataas na Prakṛti—ito ang limang tattva, na siyang lumalaganap at bumabalot sa buong sansinukob.

Verse 25

तत्रैव सर्वमेवेदं द्रष्टव्यं खलु साधकैः । अध्वव्याप्तिमविज्ञाय शुद्धिं यः कर्तुमिच्छति

Kaya nga, dapat makita at maunawaang mabuti ng mga sādhaka ang lahat ng ito sa mismong kalagayang iyon. Ang nagnanais magsagawa ng paglilinis nang hindi nauunawaan ang paglaganap ng mga adhvan (mga nakaayos na landas ng realidad) ay hindi tunay na makakamit ang kadalisayan.

Verse 26

स विप्रलम्भकः शुद्धेर्नालम्प्रापयितुं फलम् । वृथा परिश्रमस्तस्य निरयायैव केवलम्

Ang gayong mapanlinlang ay hindi makapagdudulot ng bunga ng panloob na kadalisayan. Ang kanyang pagsisikap ay walang saysay, at sa impiyerno lamang siya hahantong.

Verse 27

शक्तिपातसमायोगादृते तत्त्वानि तत्त्वतः । तद्व्याप्तिस्तद्विवृद्धिश्च ज्ञातुमेवं न शक्यते

Kung wala ang pagdatal ng biyaya ni Śiva (śaktipāta), hindi makikilala ang mga tattva ayon sa kanilang tunay na kalikasan; gayundin, hindi mauunawaan sa ganitong paraan ang kanilang paglaganap at unti-unting paglalantad.

Verse 28

शक्तिराज्ञा परा शैवी चिद्रूपा मरमेश्वरी । शिवो ऽधितिष्ठत्यखिलं यया कारणभूतया

Sa pamamagitan ng makapangyarihang Saktī na naghahari—pinakamataas, Śaiva, at may anyo ng dalisay na kamalayan—ang Mahādevī, ang Kataas-taasang Ginang; dahil Siya ang ugat na sanhi, si Śiva ang namamahala at sumasaklaw sa buong sansinukob.

Verse 29

नात्मनो नैव मायैषा न विकारो विचारतः । न बंधो नापि मुक्तिश्च बंधमुक्तिविधायिनी

Sa tunay na pagsisiyasat, ang māyā na ito’y hindi pag-aari ng Sarili, ni hindi isang tunay na pagbabago. Sa katotohanan, walang pagkagapos at wala ring paglaya—bagaman sinasabi itong siyang nagdudulot ng gapos at kalayaan.

Verse 30

सर्वैश्वर्यपराकाष्टा शिवस्य व्यभिचारिणी । समानधर्मिणी तस्य तैस्तैर्भावैर्विशेषतः

Siya ang rurok ng lahat ng kapangyarihang pagka-Panginoon, di-maihihiwalay kay Śiva. Kaisa sa Kanyang likas na dharma, siya’y nahahayag nang natatangi sa iba’t ibang anyo ng pag-iral.

Verse 31

स तयैव गृही सापि तेनैव गृहिणी सदा । तयोरपत्यं यत्कार्यं परप्रकृतिजं जगत्

Siya’y nagiging maybahay na lalaki dahil lamang sa Kanya, at Siya nama’y laging maybahay na babae dahil lamang sa Kanya. Ang sansinukob—isinilang mula sa Kataas-taasang Prakṛti—ay supling nilang dalawa, bunga ng kanilang magkatuwang na gawa.

Verse 32

स कर्ता कारणं सेति तयोर्भेदो व्यवस्थितः । एक एव शिवः साक्षाद्द्विधा ऽसौ समवस्थितः

Siya’y tinatawag na Tagagawa at bilang Sanhi—kaya ang pagkakaiba ng dalawa’y itinakda ayon sa kaugalian. Ngunit si Śiva ay tunay na iisa; ang Panginoong yaon ay inihaharap na may dalawang mukha (bilang kumikilos at bilang saligang sanhi).

Verse 33

स्त्रीपुंसभावेन तयोर्भेद इत्यपि केचन । अपरे तु परा शक्तिः शिवस्य समवायिनी

May ilan ang nagsasabing may pagkakaiba sila ayon sa pagiging babae at lalaki. Ngunit ang iba’y nagsasaad na Siya ang Kataas-taasang Śakti, na likas at di-maihihiwalay na nananahan kay Śiva.

Verse 34

प्रभेव भानोश्चिद्रूपा भिन्नैवेति व्यवस्थितः । तस्माच्छिवः परो हेतुस्तस्याज्ञा परमेश्वरी

Gaya ng ningning ng araw na may likas na kamalayan ngunit itinuturing na tila hiwalay, gayon ito itinatatag. Kaya si Śiva lamang ang kataas-taasang sanhi; at ang Kanyang utos ay si Parameśvarī—ang pinakadakilang Kapangyarihang Soberano.

Verse 35

तयैव प्रेरिता शैवी मूलप्रकृतिरव्यया । महामाया च माया च प्रकृतिस्त्रिगुणेति च

Sa Kanya lamang naudyukan, ang Śaiva na di-nasisirang Ugat-Kalikasan (Mūla-prakṛti) ay nagiging masigla at kumikilos; Siya rin ay tinatawag na Mahāmāyā, Māyā, at Prakṛti na may tatlong guṇa.

Verse 36

त्रिविधा कार्यवेधेन सा प्रसूते षडध्वनः । स वागर्थमयश्चाध्वा षड्विधो निखिलं जगत्

Sa tatluhang pag-iiba ng mga bunga, iniluluwal Niya ang anim na landas (ṣaḍ-adhvan). Ang buong anim-na-uri na landas—binubuo ng tinig (vāk) at kahulugan (artha)—ang siyang kabuuan ng sansinukob.

Verse 37

अस्यैव विस्तरं प्राहुः शास्त्रजातमशेषतः

Ipinahahayag nila na ang buong kalipunan ng mga kasulatan, na walang natitira, ay pawang pinalawak na pagpapaliwanag lamang ng aral na ito.