अग्नीषोमात्मकविश्ववर्णनम् / The Universe as Agni–Soma (Fire and Nectar)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । देवीं समादधानेन देवेनेदं किमीरितम् । अग्निषोमात्मकं विश्वं वागर्थात्मकमित्यपि

Wika ng mga rishi: “Nang itinatatag ng Panginoon ang Devi, ano nga ba ang malinaw na ipinahayag Niya—na ang buong sansinukob ay may likas na Agni at Soma, at na ito rin ay binubuo ng salita at kahulugan?”

Verse 2

आज्ञैकसारमैश्वर्यमाज्ञा त्वमिति चोदितम् । तदिदं श्रोतुमिच्छामो यथावदनुपूर्वशः

Ipinahayag mo na ang makapangyarihang paghahari ng Panginoon ay sa diwa’y walang iba kundi ang “Utos,” at na “ikaw mismo ang Utos na iyon.” Kaya nais naming marinig ito nang malinaw, wasto, at ayon sa tamang pagkakasunod-sunod.

Verse 3

वायुरुवाच । अग्निरित्युच्यते रौद्री घोरा या तैजसी तनुः । सोमः शाक्तो ऽमृतमयः शक्तेः शान्तिकरी तनुः

Sinabi ni Vāyu: “Ang nagniningas na anyo—si Rudrī na mabagsik at puspos ng ningning—ay tinatawag na ‘Agni’. At ang ‘Soma’ naman ay ang anyong Śākta, tila amṛta, ang Śakti na nagkakaloob ng kapayapaan.”

Verse 4

अमृतं यत्प्रतिष्ठा सा तेजो विद्या कला स्वयम् । भूतसूक्ष्मेषु सर्वेषु त एव रसतेजसी

Ang mismong saligan ay amṛta, ang di-namamatay na diwa. Siya mismo ang tejas (ningning), ang vidyā (tunay na kaalaman), at ang kalā (banal na kapangyarihan). Sa lahat ng maseselang kalagayan ng mga elemento, Siya lamang ang nananahan bilang rasa (diwa) at tejas (liwanag)—ang panloob na lakas na sumusuporta sa lahat.

Verse 5

द्विविधा तेजसो वृत्तिसूर्यात्मा चानलात्मिका । तथैव रसवृत्तिश्च सोमात्मा च जलात्मिका

Ang gampanin ng tejas (lakas-apoy) ay dalawahan: ang isa’y may likas na araw, at ang isa’y may likas na apoy. Gayundin, ang gampanin ng rasa (katas/diwa) ay dalawahan din: ang isa’y may likas na buwan—Soma, at ang isa’y may likas na tubig.

Verse 6

विद्युदादिमयन्तेजो मधुरादिमयो रसः । तेजोरसविभेदैस्तु धृतमेतच्चराचरम्

Ang tejas (nagniningning na lakas) ay binubuo ng mga anyong gaya ng kidlat at iba pa; ang rasa (lasa/diwa) ay binubuo ng mga uri gaya ng tamis at iba pa. Sa mga pagkakaiba ng tejas at rasa, tunay na natataguyod ang buong daigdig—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw.

Verse 7

अग्नेरमृतनिष्पत्तिरमृतेनाग्निरेधते । अत एव हि विक्रान्तमग्नीषोमं जगद्धितम्

Mula kay Agni ay sumisilang ang amṛta, ang di-namamatay na diwa; at sa amṛta ring iyon napapakain at lumalago si Agni. Kaya ang prinsipyo ng Agnīṣoma—si Agni na kaisa ni Soma—ay tunay na makapangyarihan at kumikilos para sa kapakanan ng buong daigdig.

Verse 8

हविषे सस्यसम्पत्तिर्वृष्टिः सस्याभिवृद्धये । वृष्टेरेव हविस्तस्मादग्नीषोमधृतं जगत्

Dahil sa havis (handog na alay) nagkakaroon ng kasaganaan ng ani; upang lumago ang ani, may pag-ulan. At ang ulan mismo’y isinilang mula sa handog; kaya ang daigdig na ito’y sinusuportahan nina Agni at Soma.

Verse 9

अग्निरूर्ध्वं ज्वलत्येष यावत्सौम्यं परामृतम् । यावदग्न्यास्पदं सौम्यममृतं च स्रवत्यधः

Ang apoy na ito’y naglalagablab paitaas hangga’t nananatili ang banayad at kataas-taasang nektar (amṛta). At hangga’t ang banayad na nektar na iyon—na nakalagay sa luklukan ng apoy—ay patuloy na tumutulo pababa.

Verse 10

अत एव हि कालाग्निरधस्ताच्छक्तिरूर्ध्वतः । यावदादहनं चोर्ध्वमधश्चाप्लावनं भवेत्

Kaya nga ang Kālāgni, ang Apoy ng Panahon, ay nasa ibaba, samantalang ang Śakti (banal na Kapangyarihan) ay nasa itaas; hangga’t may pagliyab na paitaas at may pag-apaw na pababa, nagpapatuloy ang kaayusang kosmiko.

Verse 11

आधारशक्त्यैव धृतः कालाग्निरयमूर्ध्वगः । तथैव निम्नगः सोमश्शिवशक्तिपदास्पदः

Ang Paapoy ng Panahon (kālāgni) na umaakyat ay pinananatili lamang ng Ādhāra-Śakti, ang Kapangyarihang Sumusuporta. Gayundin, ang Somang bumababa ang siyang saligan at luklukan ng Śakti ni Śiva, kung saan naitatatag ang prinsipyo ng Śiva-Śakti.

Verse 12

शिवश्चोर्ध्वमधश्शक्तिरूर्ध्वं शक्तिरधः शिवः । तदित्थं शिवशक्तिभ्यान्नाव्याप्तमिह किञ्चन

Si Śiva ay nasa itaas at si Śakti ay nasa ibaba; gayundin, si Śakti ay nasa itaas at si Śiva ay nasa ibaba. Kaya sa ganitong paraan, wala ni anuman dito sa sansinukob na hindi nilulukuban ng Śiva at Śakti.

Verse 13

असकृच्चाग्निना दग्धं जगद्यद्भस्मसात्कृतम् । अग्नेर्वीर्यमिदं चाहुस्तद्वीर्यं भस्म यत्ततः

Ipinahahayag nila na ang bhasma (banal na abo) ang mismong lakas ng Apoy; sapagkat ang daigdig, paulit-ulit, ay sinusunog ng apoy at nagiging abo; kaya ang abo na nalalabi ay tinatawag na kapangyarihan ng Agni.

Verse 14

यश्चेत्थं भस्मसद्भावं ज्ञात्वा स्नाति च भस्मना । अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैर्बद्धः पाशात्प्रमुच्यते

Sinumang nakakabatid sa ganitong tunay na kalikasan at kabanalan ng bhasma, at naliligo at nagpapahid ng bhasma habang ginagapos (pinangangalagaan at pinababanal) ng mga mantrang nagsisimula sa “Agni…,” ay napapalaya sa mga tali ng pāśa na gumagapos sa kaluluwa.

Verse 15

अग्नेर्वीर्यं तु यद्भस्म सोमेनाप्लावितम्पुनः । अयोगयुक्त्या प्रकृतेरधिकाराय कल्पते

Ang bhasma—na siyang lakas ng Agni—na muling binabasa ng Soma; kapag ipinahid nang walang disiplina ng Yoga, ito’y nababagay lamang sa saklaw ng Prakṛti (likas na sanlibutan), hindi sa pinakamataas na layuning Shaiva.

Verse 16

योगयुक्त्या तु तद्भस्म प्लाव्यमानं समन्ततः । शाक्तेनामृतवर्षेण चाधिकारान्निवर्तयेत्

Ngunit sa paraan ng yoga, ang banal na abo—na lubusang nababad sa lahat ng panig—ay dapat magpapanumbalik ng pag-urong mula sa mga karapatan at pag-angkin na makamundo, sa bisa (Śakti) ng ulang-ambrosya na bumubuhos sa loob.

Verse 17

अतो मृत्युंजयायेत्थममृतप्लावनं सदा । शिवशक्त्यमृतस्पर्शे लब्धं येन कुतो मृतिः

Kaya nga, upang maging Manlulupig sa Kamatayan, ang laging naririyang “pagtawid ng amrita” ay nakakamtan sa pamamagitan ng walang-kamatayang paghipo ng Śakti ni Śiva. Sa nakamit ang gayong pakikipag-ugnay na parang nektar, saan pa magmumula ang kamatayan?

Verse 18

यो वेद दहनं गुह्यं प्लावनं च यथोदितम् । अग्नीषोमपदं हित्वा न स भूयो ऽभिजायते

Sinumang tunay na nakaaalam, ayon sa itinuro, ng lihim na panloob na “pagkasunog” at ng “pagtawid” (sa saṃsāra), at tinalikuran ang kalagayang nakagapos sa Agni at Soma (ritwalistikong dalawahan), ay hindi na muling isisilang.

Verse 19

शिवाग्निना तनुं दग्ध्वा शक्तिसौम्या मृतेन यः । प्लावयेद्योगमार्गेण सो ऽमृतत्वाय कल्पते

Ang nagsusunog sa pagkakapit sa katawan sa apoy ni Śiva, at pagkatapos—sa landas ng yoga—pinupuno ito ng banayad na kapangyarihan ni Śakti na tulad ng amṛta, ay nagiging karapat-dapat sa kawalang-kamatayan, ang mokṣa.

Verse 20

हृदि कृत्वेममर्थं वै देवेन समुदाहृतम् । अग्नीषोमात्मकं विश्वं जगदित्यनुरूपतः

Kapag naitatag nang matibay sa puso ang aral na ito na ipinahayag ng Panginoon, unawain ayon sa tunay na diwa na ang buong sansinukob, ang buong mundong gumagalaw, ay may kalikasang Agni at Soma (dalawang kapangyarihang magkatuwang).