Adhyaya 26
Vayaviya SamhitaPurva BhagaAdhyaya 2629 Verses

कौशिकी-गौरी तथा शार्दूलरूप-निशाचरस्य पूर्वकर्मवर्णनम् | Kauśikī-Gaurī and Brahmā’s account of the tiger-formed niśācara

Ipinagpapatuloy ng kabanatang ito ang balangkas ng salaysay ni Vāyu at lumilipat sa tagpo kung saan kinakausap ng Diyosa (Devī/Kauśikī-Gaurī) si Brahmā tungkol sa isang tigre (śārdūla) na sumilong malapit sa kanya. Pinupuri niya ang iisang-tutok na debosyon ng nilalang at ipinahahayag na mahal sa kanya ang pagprotekta rito; inaasahan din niyang pagkakalooban ito ni Śaṅkara ng ranggong gaṇeśvara at isasama sa kanyang pangkat ng mga kasama. Tumawa si Brahmā at nagbabala, inilahad ang dating gawi ng nilalang: bagaman anyong tigre, ito raw ay masamang niśācara, isang kāmarūpin (nagpapalit-anyo), na nanakit ng mga baka at mga brāhmaṇa, kaya tiyak na aanihin ang bunga ng kasalanan. Itinatampok ng usapan ang pag-unawa sa loob ng habag—pagtatanong sa walang-pinipiling biyaya sa malulupit—ngunit iniiwan pa rin ang posibilidad ng pag-angat sa bisa ng banal na kalooban at pagbabagong-loob sa ilalim ng kapangyarihan ni Śiva.

Shlokas

Verse 1

वायुरुवाच । उत्पाद्य कौशिकीं गौरी ब्रह्मणे प्रतिपाद्य ताम् । तस्य प्रत्युपकाराय पितामहमथाब्रवीत्

Sinabi ni Vāyu: Matapos iluwal si Kauśikī—si Gaurī—at ihandog siya kay Brahmā, ang Dakilang Ninuno (Brahmā), na nagnanais gumanti sa kaniyang paglilingkod, ay nagsalita noon.

Verse 2

देव्युवाच । दृष्टः किमेष भवता शार्दूलो मदुपाश्रयः । अनेन दुष्टसत्त्वेभ्यो रक्षितं मत्तपोवनम्

Wika ng Diyosa: “Nakita mo ba ang tigre na ito na sumailalim sa aking pag-iingat? Sa pamamagitan niya, ang aking gubat ng pagtitika ay napangalagaan laban sa masasamang nilalang.”

Verse 3

मय्यर्पितमना एष भजते मामनन्यधीः । अस्य संरक्षणादन्यत्प्रियं मम न विद्यते

Taglay ang isip na lubos na inialay sa Akin, sinasamba Ako ng debotong ito nang may pagkaunawang hindi nahahati. Para sa Akin, walang higit na mahal kaysa sa pag-iingat at pagprotekta sa kanya.

Verse 4

भवितव्यमनेनातो ममान्तःपुरचारिणा । गणेश्वरपदं चास्मै प्रीत्या दास्यति शंकरः

Kaya nga, itinadhana na ganito ang mangyari sa tagapaglingkod na naglilingkod sa aking panloob na silid; at si Śaṅkara, sa Kanyang pagkalugod, ay magbibigay nang may pag-ibig sa kanya ng katayuang Gaṇeśvara—Panginoon ng mga Gaṇa.

Verse 5

एनमग्रेसरं कृत्वा सखीभिर्गन्तुमुत्सहे । प्रदीयतामनुज्ञा मे प्रजानां पतिना १ त्वया

Sa paglalagay sa kanya sa unahan bilang aming pinuno, handa akong sumama kasama ng aking mga kasama. Kaya, O Panginoon ng lahat ng nilalang, ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong pahintulot.

Verse 6

इत्युक्तः प्रहसन्ब्रह्मा देवीम्मुग्धामिव स्मयन् । तस्य तीव्रैः पुरावृत्तैर्दौरात्म्यं समवर्णयत्१

Nang masabihan nang gayon, tumawa si Brahmā at ngumiti na wari’y sa isang inosenteng dalaga. Pagkaraan, isinalaysay niya sa Devī—sa pamamagitan ng mabibigat na salaysay ng nakaraan—ang malupit at ligaw na likas ng taong iyon.

Verse 7

ब्रह्मोवाच । पशौ देवि मृगाः क्रूराः क्व च ते ऽनुग्रहः शुभः । आशीविषमुखे साक्षादमृतं किं निषिच्यते

Wika ni Brahmā: “O Devī, ang mga hayop at mababangis na nilalang ay likás na malupit—nasaan kung gayon ang iyong mapagpalang habag sa kanila? Ibubuhos ba ang amṛta nang tuwiran sa bibig ng makamandag na ahas?”

Verse 8

व्याघ्रमात्रेण सन्नेष दुष्टः को ऽपि निशाचरः । अनेन भक्षिता गावो ब्राह्मणाश्च तपोधनाः

May isang masamang nilalang na gumagala sa gabi rito, na nagkukubli lamang sa anyo ng tigre. Sa kanya, nilamon ang mga baka, at maging ang mga brāhmaṇa na may yaman ng tapas ay kinain din.

Verse 9

तर्पयंस्तान्यथाकामं कामरूपी चरत्यसौ । अवश्यं खलु भोक्तव्यं फलं पापस्य कर्मणः

Sa pagbigay-kasiyahan sa kanila ayon sa kanilang mga pagnanasa, siya’y gumagala na nag-aanyong hinubog ng pita. Tunay ngang ang bunga ng makasalanang gawa ay tiyak na mararanasan.

Verse 10

अतः किं कृपया कृत्यमीदृशेषु दुरात्मसु । अनेन देव्याः किं कृत्यं प्रकृत्या कलुषात्मना

Kaya ano ang silbi ng habag sa mga taong may masamang kaluluwa na gaya nito? At para sa Diyosa, anong layon ang maidudulot ng taong ito na likas na marumi at dungis ang kalooban?

Verse 11

देव्युवाच । यदुक्तं भवता सर्वं तथ्यमस्त्वयमीदृशः । तथापि मां प्रपन्नो ऽभून्न त्याज्यो मामुपाश्रितः

Sinabi ng Diyosa: “Totoo ang lahat ng sinabi mo; ganyan nga siya. Ngunit gayon pa man, siya’y sumilong sa akin—ang dumulog sa aking kanlungan ay hindi dapat itakwil.”

Verse 12

ब्रह्मोवाच । अस्य भक्तिमविज्ञाय प्राग्वृत्तं ते निवेदितम् । भक्तिश्चेदस्य किं पापैर्न ते भक्तः प्रणश्यति

Sinabi ni Brahmā: “Dahil hindi ko nakilala ang kanyang bhakti, isinalaysay ko sa iyo ang naganap noon. Ngunit kung tunay na may debosyon siya, ano ang magagawa ng mga kasalanan? Ang iyong deboto ay hindi mapapahamak.”

Verse 13

पुण्यकर्मापि किं कुर्यात्त्वदीयाज्ञानपेक्षया । अजा प्रज्ञा पुराणी च त्वमेव परमेश्वरी

Kung walang pag-asa sa banal Mong kaalaman, ano ang magagawa kahit ng marangal na gawa? Ikaw lamang ang Walang-Kapanganakan, ang Kataas-taasang Karunungan, ang Sinauna—tunay, Ikaw ang Parameśvarī.

Verse 14

त्वदधीना हि सर्वेषां बंधमोक्षव्यवस्थितिः । त्वदृते परमा शक्तिः संसिद्धिः कस्य कर्मणा

Para sa lahat ng nilalang, ang kaayusan ng pagkagapos at paglaya (moksha) ay nakasalalay sa Iyo. Kung wala Ka, sa gawa ng sino magkakaroon ng Kataas-taasang Kapangyarihan—o ng anumang tunay na ganap na kaganapan?

Verse 15

त्वमेव विविधा शक्तिः भवानामथ वा स्वयम् । अशक्तः कर्मकरणे कर्ता वा किं करिष्यति

Ikaw lamang ang sari-saring Śakti—maging kapangyarihang nasa lahat ng nilalang o ang Śakti mismo. Kung wala ang kapangyarihang iyon, ano ang magagawa ng tinatawag na “gumagawa” sa pagsasakatuparan ng mga gawa?

Verse 16

विष्णोश्च मम चान्येषां देवदानवरक्षसाम् । तत्तदैश्वर्यसम्प्राप्त्यै तवैवाज्ञा हि कारणम्

Para kay Viṣṇu, para sa akin, at para sa lahat ng iba pa—mga deva, Dānava, at Rākṣasa—ang pagkamkam ng kani-kanilang kapangyarihan at paghahari ay nagmumula lamang sa Iyong utos; tunay na ang Iyong pahintulot ang tanging sanhi.

Verse 17

अतीताः खल्वसंख्याता ब्रह्माणो हरयो भवाः । अनागतास्त्वसंख्यातास्त्वदाज्ञानुविधायिनः

Di-mabilang ang mga Brahmā, ang mga Hari (Viṣṇu), at ang mga Rudra na lumipas na. Di-mabilang din ang darating pa—bawat isa’y kumikilos ayon sa Iyong utos.

Verse 18

त्वामनाराध्य देवेशि पुरुषार्थचतुष्टयम् । लब्धुं न शक्यमस्माभिरपि सर्वैः सुरोत्तमैः

O Diyosa, Panginoon ng mga deva—kung hindi Ka sasambahin, kami, kahit ang lahat ng pinakadakilang deva, ay hindi makakamit ang apat na layunin ng tao (dharma, artha, kāma, at mokṣa).

Verse 19

व्यत्यासो ऽपि भवेत्सद्यो ब्रह्मत्वस्थावरत्वयोः । सुकृतं दुष्कृतं चापि त्वयेव स्थापितं यतः

Maging ang biglaang pagbaligtad sa pagitan ng kalagayang pagiging Brahmā at ng kalagayang pagiging di-makakilos ay maaaring mangyari—sapagkat ikaw nga ang nagtatag ng kapurihan at ng kasalanan (at ng kanilang bunga).

Verse 20

त्वं हि सर्वजगद्भर्तुश्शिवस्य परमात्मनः । अनादिमध्यनिधना शक्तिराद्या सनातनी

Ikaw nga ang sinaunang at walang-hanggang Śakti ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, ang tagapagtaguyod ng buong sansinukob—walang simula, walang gitna, walang wakas.

Verse 21

समस्तलोकयात्रार्थं मूर्तिमाविश्य कामपि । क्रीडसे २ विविधैर्भावैः कस्त्वां जानाति तत्त्वतः

Upang maging maayos ang pag-iral at pagtakbo ng lahat ng daigdig, pumapasok Ka sa alinmang anyong Iyong naisin. Naglalaro Ka sa sari-saring kalagayan—sino nga ba ang makakakilala sa Iyo ayon sa tunay na katotohanan?

Verse 22

अतो दुष्कृतकर्मापि व्याघ्रो ऽयं त्वदनुग्रहात् । प्राप्नोतु परमां सिद्धिमत्र कः प्रतिबन्धकः

Kaya nga, kahit ang tigre na ito ay nakagawa ng masamang karma, sa pamamagitan ng Iyong biyaya nawa’y makamtan nito ang kataas-taasang siddhi (kalayaan). Dito, sino pa ang makahahadlang?

Verse 23

इत्यात्मनः परं भावं स्मारयित्वानुरूपतः । ब्रह्मणाभ्यर्थिता गौरी तपसो ऽपि न्यवर्तत

Kaya nga, sa angkop na pag-alaala sa sariling dakilang kalagayang espirituwal, si Gaurī—na pinakiusapan ni Brahmā—ay tumigil maging sa kanyang mga pag-aayuno at pagninilay (tapas).

Verse 24

ततो देवीमनुज्ञाप्य ब्रह्मण्यन्तर्हिते सति । देवीं च मातरं दृष्ट्वा मेनां हिमवता सह

Pagkaraan, matapos magpaalam sa Diyosa, at nang si Brahmā ay naglaho na sa paningin, nakita niya si Menā, ang ina ng Diyosa, na kasama si Himavān.

Verse 25

प्रणम्याश्वास्य बहुधा पितरौ विरहासहौ । तपः प्रणयिनो देवी तपोवनमहीरुहान्

Pagyukod at nagbigay-galang, paulit-ulit na inaliw ng Diyosa ang kanyang mga magulang na hindi makayanan ang hapdi ng paglalayo. Pagkaraan, tapat sa tapas (pagpapakasakit na banal), nagtungo siya sa malalaking punò sa gubat ng pagninilay at pag-aayuno, ang sagradong pook ng tapas.

Verse 26

विप्रयोगशुचेवाग्रे पुष्पबाष्पं विमुंचतः । तत्तुच्छाखासमारूढविहगो दीरितै रुतैः

Sa pinakaharapan, dahil sa dalamhati ng paglalayo, nagbuhos ito ng “luha ng mga bulaklak.” At isang ibong nakadapo sa mismong sanga ay humuni nang mahaba, na waring walang katapusan.

Verse 27

व्याकुलं बहुधा दीनं विलापमिव कुर्वतः । सखीभ्यः कथयंत्येवं सत्त्वरा भर्तृदर्शने

Nang makita niya ang kanyang asawa, siya’y labis na nabagabag at paulit-ulit na nalugmok sa dalamhati, na wari’y humahagulgol; at sa gayong kalagayan ay dali-dali niyang sinabi ang mga salitang ito sa kanyang mga kasamang babae.

Verse 28

पुरस्कृत्य च तं व्याघ्रं स्नेहात्पुत्रमिवौरसम् । देहस्य प्रभया चैव दीपयन्ती दिशो दश

Inilagay niya sa unahan ang bayaning tila tigre, at dahil sa pag-ibig ay itinuring niya itong parang sariling anak; at sa ningning ng kanyang katawan ay wari’y naliliwanagan ang sampung dako.

Verse 29

प्रययौ मंदरं गौरी यत्र भर्ता महेश्वरः । सर्वेषां जगतां धाता कर्ता पाता विनाशकृत्

Umalis si Gaurī patungong Bundok Mandara, kung saan nananahan ang kanyang Panginoon na si Maheśvara—ang Kataas-taasang Pati, tagapagtaguyod ng lahat ng daigdig, lumikha, tagapangalaga, at siyang nagsasagawa ng pagkalusaw.

Frequently Asked Questions

Devī (Kauśikī-Gaurī) seeks permission to take a refuge-seeking tiger with her attendants, while Brahmā reveals the tiger is actually a wicked niśācara with a violent past.

The chapter stages a tension between karuṇā (compassion) and viveka (discrimination), teaching that grace may elevate a being, yet karmic residues still demand reckoning—an ethical-theological balance central to Purāṇic Śaivism.

Kauśikī-Gaurī is highlighted as the compassionate divine feminine, and Śiva/Śaṅkara is implied as the sovereign who can confer gaṇeśvara status, integrating transformation and hierarchy within Śaiva order.