मन्दरगिरिवर्णनम् — Description of Mount Mandara as Śiva’s Residence (Tapas-abode)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अन्तर्धानगतो देव्या सह सानुचरो हरः । क्व यातः कुत्र वासः किं कृत्वा विरराम ह

Wika ng mga rishi: “Si Hara, kasama ang Diyosa at ang Kaniyang mga tagasunod, ay naglaho sa paningin. Saan Siya nagtungo, saan Siya nananahan, at matapos gawin ang ano Siya naging tahimik (tumigil sa hayag na pagkilos)?”

Verse 2

वायुरुवाच । महीधरवरः श्रीमान्मंदरश्चित्रकंदरः । दयितो देवदेवस्य निवासस्तपसो ऽभवत्

Sinabi ni Vāyu: “Ang marilag at pinakadakilang bundok—ang Mandara, na pinalamutian ng mga kahanga-hangang yungib—ay naging minamahal na tahanan para sa tapas (mahigpit na pagninilay) ng Diyos ng mga diyos, si Panginoong Śiva.”

Verse 3

तपो महत्कृतं तेन वोढुं स्वशिरसा शिवौ । चिरेण लब्धं तत्पादपंकजस्पर्शजं सुखम्

Nagsagawa siya ng dakilang tapas upang maitaguyod si Śiva sa sarili niyang ulo; at pagkaraan ng mahabang panahon, natamo niya ang kaligayahang nagmumula sa paghipo sa mga paa-lotus ng Panginoon.

Verse 4

तस्य शैलस्य सौन्दर्यं सहस्रवदनैरपि । न शक्यं विस्तराद्वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि

Kahit may isang libong bibig, hindi pa rin kayang ilarawan nang ganap ang kagandahan ng banal na bundok na iyon; kahit sa daan-daang koti ng mga taon, hindi ito maisasalaysay nang detalyado.

Verse 5

शक्यमप्यस्य सौन्दर्यं न वर्णयितुमुत्सहे । पर्वतान्तरसौन्दर्यं साधारणविधारणात्

Bagaman maaaring mailarawan, hindi ako nangangahas na ilahad ang kagandahan ng pook na ito; sapagkat ang kariktan nito’y humihigit sa ibang mga bundok at hindi masisiksik sa karaniwang pananalita.

Verse 6

इदन्तु शक्यते वक्तुमस्मिन्पर्वतसुन्दरे । ऋद्ध्या कयापि सौन्दर्यमीश्वरावासयोग्यता

Gayunman, ito ang masasabi tungkol sa magandang bundok na ito: sa pamamagitan ng isang pambihirang banal na kasaganaan, taglay nito ang ningning at karapat-dapat na maging tahanan ng Panginoon, si Śiva.

Verse 7

अत एव हि देवेन देव्याः प्रियचिकीर्षया । अतीव रमणीयोयं गिरिरन्तःपुरीकृतः

Kaya nga, tunay na ang Panginoon—nagnanais gawin ang minamahal ng Devī—ay ginawang panloob na palasyo (lihim na tahanan) ang bundok na ito na lubhang kaaya-aya.

Verse 8

मेखलाभूमयस्तस्य विमलोपलपादपाः । शिवयोर्नित्यसान्निध्यान्न्यक्कुर्वंत्यखिलंजगत्

Ang mga paikot na terasa at ang malilinis na batong-hagdan doon, dahil sa walang patid na pagdatal nina Śiva at Devī, ay nagpapaliit sa buong daigdig sa paningin—nangingimi sa banal na karilagan.

Verse 9

पितृभ्यां जगतो नित्यं स्नानपानोपयोगतः । अवाप्तपुण्यसंस्कारः प्रसरद्भिरितस्ततः

Sa pamamagitan ng mga banal na tubig na nauukol sa mga Pitṛ (mga ninuno), ang daigdig ay laging napapanatili sa paggamit nito sa pagligo at pag-inom. Mula roon ay natatamo ang dalisay na kabutihan at mga banal na bakas, na kumakalat sa lahat ng dako.

Verse 10

लघुशीतलसंस्पर्शैरच्छाच्छैर्निर्झराम्बुभिः । अधिराज्येन चाद्रीणामद्रीरेषो ऽभिषिच्यते

Sa banayad at malamig na dampi ng malinaw na tubig na bumubukal mula sa mga bukal ng bundok, at sa pagiging panginoon ng mga kabundukan, ang Haring-Bundok na ito ay wari’y inaabhiṣeka—pinapahiran at itinatanghal.

Verse 11

निशासु शिखरप्रान्तर्वर्तिना स शिलोच्चयः । चंद्रेणाचल साम्राज्यच्छत्रेणेव विराजते

Sa gabi, ang mataas na bundok na yaon—na ang tuktok ay kinoronahan ng Buwan—ay nagniningning, na wari’y ang Buwan ang maharlikang payong sa kaharian ng bundok, nagpapahayag ng kanyang dakilang karangalan.

Verse 12

स शैलश्चंचलीभूतैर्बालैश्चामरयोषिताम् । सर्वपर्वतसाम्राज्यचामरैरिव वीज्यते

Ang bundok na iyon ay waring pinapaypayan ng kumakampay na buhok ng mga dalagang may hawak na chāmara na buntot-yak—gaya ng mga maharlikang pamaypay ng buong kaharian ng mga bundok—na umiindayog sa paligid nito.

Verse 13

प्रातरभ्युदिते भानौ भूधरो रत्नभूषितः । दर्पणे देहसौभाग्यं द्रष्टुकाम इव स्थितः

Nang bagong sumikat ang araw sa umaga, ang bundok na pinalamutian ng mga hiyas ay tumindig na wari’y nasa harap ng salamin, na nagnanais masilayan ang ningning at mapalad na ganda ng sarili nitong katawan.

Verse 14

कूजद्विहंगवाचालैर्वातोद्धृतलताभुजैः । विमुक्तपुष्पैः सततं व्यालम्बिमृदुपल्लवैः

Lagi itong masigla sa huni ng mga ibon; ang mga sanga ng baging ay inaangat ng hangin, ang malalambot na usbong ay nakalaylay, at ang mga bulaklak na nakawala ay patuloy na nalalaglag nang walang tigil.

Verse 15

लताप्रतानजटिलैस्तरुभिस्तपसैरिव । जयाशिषा सहाभ्यर्च्य निषेव्यत इवाद्रिराट्

Nalilito sa mga baging na kumakalat at napaliligiran ng mga punong wari’y nagsasagawa ng tapasya, ang hari ng mga bundok ay nagmistulang sinasamba kasama ng mga basbas ng tagumpay, at wari’y palaging pinaglilingkuran nang may paggalang.

Verse 16

अधोमुखैरूर्ध्वमुखैश्शृंगैस्तिर्यङ्मुखैस्तथा । प्रपतन्निव पाताले भूपृष्ठादुत्पतन्निव

May ilang tuktok na nakaharap pababa, ang iba’y nakaharap paitaas, at ang iba pa’y pahilis sa gilid; wari’y lumulubog sa Pātāla, at wari’y kasabay na sumisirit mula sa ibabaw ng lupa.

Verse 17

परीतः सर्वतो दिक्षु भ्रमन्निव विहायसि । पश्यन्निव जगत्सर्वं नृत्यन्निव निरन्तरम्

Siya’y napalilibutan sa lahat ng panig at sa lahat ng dako, na wari’y lumilibot sa himpapawid; na wari’y minamasdan ang buong sansinukob; at na wari’y sumasayaw nang walang patid—ang Panginoong laging kumikilos, lumalaganap at nagbabantay sa lahat ng umiiral.

Verse 18

गुहामुखैः प्रतिदिनं व्यात्तास्यो विपुलोदरैः । अजीर्णलावण्यतया जृंभमाण इवाचलः

Sa mga bunganga ng mga yungib na araw-araw na nakanganga, na wari’y nilalang na malaki ang tiyan at nakabuka ang bibig, ang bundok ay nagmistulang humihikab; ang ganda nito’y tila kumupas, na para bang dahil sa hindi pagkatunaw ng pagkain.

Verse 19

ग्रसन्निव जगत्सर्वं पिबन्निव पयोनिधिम् । वमन्निव तमोन्तस्थं माद्यन्निव खमम्बुदैः

Nagmistula itong nilulunok ang buong sansinukob, waring iniinom ang karagatan; waring isinusuka ang dilim na nakatago sa loob; at waring nalalasing sa himpapawid kasama ng mga ulap.

Verse 20

निवास भूमयस्तास्ता दर्पणप्रतिमोदराः । तिरस्कृतातपास्स्निग्धाश्रमच्छायामहीरुहाः

Ang mga pook-tirahan na iyon, bawat isa’y gaya ng loob ng isang malinis na salamin—malamig at kaaya-aya. Doon, napipigil ang init ng araw, sapagkat ang malalaking punò’y nagbubuhos ng makapal at banayad na lilim sa mga ashram.

Verse 21

सरित्सरस्तडागादिसंपर्कशिशिरानिलाः । तत्र तत्र निषण्णाभ्यां शिवाभ्यां सफलीकृताः

Ang malamig na simoy na naging lalong sariwa sa pagdampi sa mga ilog, lawa, at mga lawaing-tubig, ay ginawang tunay na mabunga sa bawat dako ng dalawang mapalad—si Śiva at ang Kanyang Śivā—na magkatabing nakaupo.

Verse 22

तमिमं सर्वतः श्रेष्ठं स्मृत्वा साम्बस्त्रियम्बकः । रैभ्याश्रमसमीपस्थश्चान्तर्धानं गतो ययौ

Inalaala Siya bilang Kataas-taasan sa lahat ng paraan, si Tryambaka (Panginoong Śiva), kasama si Umā, ay lumapit sa ashram ni Raibhya at pagkaraan ay lumisan, naglaho sa paningin sa pamamagitan ng Kanyang kapangyarihang yogiko.

Verse 23

तत्रोद्यानमनुप्राप्य देव्या सह महेश्वरः । रराम रमणीयासु देव्यान्तःपुरभूमिषु

Pagdating sa harding iyon, si Mahādeva (Maheśvara), kasama ang Diyosa, ay nagalak at naglaro sa mga kaaya-ayang looban ng panloob na palasyo ng Diyosa—ipinapakita ang mapalad na paglalapit ng Pati (Śiva) at Śakti (Devī).

Verse 24

तथा गतेषु कालेषु प्रवृद्धासु प्रजासु च । दैत्यौ शुंभनिशुंभाख्यौ भ्रातरौ संबभूवतुः

Kaya nito, habang lumilipas ang panahon at dumarami ang mga nilalang, sumilang ang dalawang magkapatid na daitya, na pinangalanang Śumbha at Niśumbha.

Verse 25

ताभ्यां तपो बलाद्दत्तं ब्रह्मणा परमेष्टिना । अवध्यत्वं जगत्यस्मिन्पुरुषैरखिलैरपि

Sa dalawang iyon, si Brahmā na Kataas-taasan (Parameṣṭhin), na naantig sa lakas ng kanilang tapas, ay nagkaloob ng biyayang hindi mapapatay sa mundong ito—kahit ng lahat ng lalaki man.

Verse 26

अयोनिजा तु या कन्या ह्यंबिकांशसमुद्भवा । अजातपुंस्पर्शरतिरविलंघ्यपराक्रमा

Ngunit ang dalagang iyon—hindi isinilang mula sa sinapupunan, lumitaw mula sa isang bahagi ni Ambikā—ay nagagalak sa dalisay na kalinisan na di-nadadampian; hindi kailanman nakilala ang haplos ng lalaki, at taglay ang kapangyarihang di-malalampasan at di-masasaling sinuman.

Verse 27

तया तु नौ वधः संख्ये तस्यां कामाभिभूतयोः । इति चाभ्यर्थितो ब्रह्मा ताभ्याम्प्राह तथास्त्विति

“Dahil sa kanya, tunay na sa labanan magaganap ang aming kamatayan”—kaya, nalupig ng pagnanasa para sa kanya, ang dalawa ay nagsumamo kay Brahmā. Nang mapakiusapan nang gayon, sumagot si Brahmā, “Mangyari nawa.”

Verse 28

ततः प्रभृति शक्रादीन्विजित्य समरे सुरान् । निःस्वाध्यायवषट्कारं जगच्चक्रतुरक्रमात्

Mula noon, matapos daigin si Indra at ang iba pang mga diyos sa digmaan, sa kanyang di-mapipigil na lakas ay ginawa niyang manahimik ang daigdig—nawala ang pagbigkas ng Veda at ang sigaw na panghandog na “vaṣaṭ.”

Verse 29

तयोर्वधाय देवेशं ब्रह्माभ्यर्थितवान्पुनः । विनिंद्यापि रहस्यं वां क्रोधयित्वा यथा तथा

Muli, upang mapuksa ang dalawang iyon, nakiusap si Brahmā sa Panginoon ng mga diyos, si Śiva. Pagkaraan, sa pagbatikos sa inyong lihim—sa anumang paraan—ginising niya ang galit ninyong dalawa.

Verse 30

तद्वर्णकोशजां शक्तिमकामां कन्यकात्मिकाम् । निशुम्भशुंभयोर्हंत्रीं सुरेभ्यो दातुमर्हसि

Kaya nararapat mong ipagkaloob sa mga diyos ang kapangyarihang isinilang mula sa maningning na diwa—ang Śakti na walang pagnanasa, nasa anyong dalaga—na magiging mamamatay kina Niśumbha at Śumbha.

Verse 31

एवमभ्यर्थितो धात्रा भगवान्नीललोहितः । कालीत्याह रहस्यं वां निन्दयन्निव सस्मितः

Kaya nga, nang pakiusapan ni Dhātṛ (Brahmā), ang Mapalad na Panginoong Nīlalohita—nakangiting wari’y marahang nanunumbat—ay binigkas sa inyong dalawa ang lihim na pangalan: “Kālī.”

Verse 32

ततः क्रुद्धा तदा देवी सुवर्णा वर्णकारणात् । स्मयन्ती चाह भर्तारमसमाधेयया गिरा

Pagkaraan nito, ang Diyosa Suvarṇā, nagngitngit dahil sa usapin ng kulay ng anyo, ay ngumiti at nagsalita sa kanyang asawa sa mga salitang hindi upang payapain siya.

Verse 33

देव्युवाच । ईदृशो मम वर्णेस्मिन्न रतिर्भवतो ऽस्ति चेत् । एवावन्तं चिरं कालं कथमेषा नियम्यते

Wika ng Diyosa: “Kung sa anyong tulad ko ay tunay na wala kang pagnanasa, paano kung gayon napigil ang pagnanasa sa napakahabang panahon?”

Verse 34

अरत्या वर्तमानो ऽपि कथं च रमसे मया । न ह्यशक्यं जगत्यस्मिन्नीश्वरस्य जगत्प्रभोः

“Kahit nananatili ka sa di-kasiyahan, paano ka pa rin nalulugod sa akin? Sapagkat sa daigdig na ito, walang imposible para sa Panginoon, ang Tagapaghari ng sansinukob.”

Verse 35

स्वात्मारामस्य भवतो रतिर्न सुखसाधनम् । इति हेतोः स्मरो यस्मात्प्रसभं भस्मसात्कृतः

“Para sa Iyo na namamalagi sa kaligayahan ng Sarili, ang pagnanasa ay hindi daan tungo sa ligaya. Kaya nga si Kāma (Smara) ay sapilitang ginawa Mong abo.”

Verse 36

या च नाभिमता भर्तुरपि सर्वांगसुन्दरी । सा वृथैव हि जायेत सर्वैरपि गुणान्तरैः

Kahit ang asawa’y marikit sa bawat bahagi ng katawan, kung hindi siya minamahal at kinalulugdan ng kanyang asawa, tunay na tila siya’y isinilang na walang saysay—bagaman taglay niya ang marami pang ibang mabubuting katangian.

Verse 37

भर्तुर्भोगैकशेषो हि सर्ग एवैष योषिताम् । तथासत्यन्यथाभूता नारी कुत्रोपयुज्यते

Para sa mga babae, sinasabi na ang paglikha’y tila may iisang natitira lamang—ang ituring silang bagay ng pagkalugod ng asawa. Kung gayon pa man ay tatatakan pa siyang “di-tapat” at ilalarawan nang mali bilang iba, saan pa makakahanap ang babae ng nararapat na lugar at pagkilala?

Verse 38

तस्माद्वर्णमिमं त्यक्त्वा त्वया रहसि निन्दितम् । वर्णान्तरं भजिष्ये वा न भजिष्यामि वा स्वयम्

Kaya nga, tatalikdan ko ang kalagayang ito na lihim mong nilapastangan. Sa sarili kong pasya, papasok ako sa ibang antas, o kaya’y hindi na ako papasok sa alinmang antas.

Verse 39

इत्युक्त्वोत्थाय शयनाद्देवी साचष्ट गद्गदम् । ययाचे ऽनुमतिं भर्तुस्तपसे कृतनिश्चया

Pagkasabi nito, bumangon ang Diyosa mula sa higaan at, sa tinig na nabubulunan ng damdamin, kinausap siya. Matatag ang pasya niyang magsagawa ng tapas (pag-aayuno at pagninilay), kaya humingi siya ng pahintulot sa kanyang asawa.

Verse 40

तथा प्रणयभंगेन भीतो भूतपतिः स्वयम् । पादयोः प्रणमन्नेव भवानीं प्रत्यभाषत

Kaya nga, sa pangambang masira ang kanilang mapagmahal na pagkakasundo, si Bhūtapati (Panginoong Śiva) mismo—habang yumuyuko sa paanan ni Bhavānī—ay nagsalita sa kanya.

Verse 41

ईश्वर उवाच । अजानती च क्रीडोक्तिं प्रिये किं कुपितासि मे । रतिः कुतो वा जायेत त्वत्तश्चेदरतिर्मम

Wika ni Īśvara: “Sinta, hindi mo ba nauunawaan na ang mga iyon ay mga salitang pabiro lamang—bakit ka nagagalit sa akin? Kung may pag-ayaw ako sa iyo, paano pa sisibol ang pag-ibig?”

Verse 42

माता त्वमस्य जगतः पिताहमधिपस्तथा । कथं तदुत्पपद्येत त्वत्तो नाभिरतिर्मम

Ikaw ang Ina ng sansinukob na ito; ako ang Ama nito at gayundin ang Panginoon. Paano nga magiging maaari na wala akong galak at ligaya sa iyo?

Verse 43

आवयोरभिकामो ऽपि किमसौ कामकारितः । यतः कामसमुत्पत्तिः प्रागेव जगदुद्भवः

Kahit may pagnanasa mang sumibol sa pagitan natin, paano ito magiging gawa ni Kāma (diyos ng pag-ibig)? Sapagkat ang pagsilang ng pagnanasa ay umiiral na bago pa man mahayag ang sanlibutan.

Verse 44

पृथग्जनानां रतये कामात्मा कल्पितो मया । ततः कथमुपालब्धः कामदाहादहं त्वया

Para sa ligaya at pag-iisa ng mga nilalang sa daigdig, Ako ang nag-anyo ng simulain ni Kāma (pagnanasa) sa loob ng paglikha. Kung gayon, bakit mo Ako sinisisi sa pagsunog kay Kāma—paano mo Ako mapaparatangan sa pag-abo sa kanya?

Verse 45

मां वै त्रिदशसामान्यं मन्यमानो मनोभवः । मनाक्परिभवं कुर्वन्मया वै भस्मसात्कृतः

Inakala ni Manobhava (Kāma) na Ako’y karaniwan lamang na kapantay ng mga diyos, at bahagyang hinamak Ako; kaya’t sa Akin siya’y ginawang abo.

Verse 46

विहारोप्यावयोरस्य जगतस्त्राणकारणात् । ततस्तदर्थं त्वय्यद्य क्रीडोक्तिं कृतवाहनम्

Maging ang aming mapaglarong kilos ay nagiging sanhi ng pag-iingat sa sanlibutang ito. Kaya, alang-alang sa layuning iyon, ngayong araw ay inayos ko ang mapaglarong gawaing ito sa pamamagitan mo bilang sasakyan at paraan.

Verse 47

स चायमचिरादर्थस्तवैवाविष्करिष्यते । क्रोधस्य जनकं वाक्यं हृदि कृत्वेदमब्रवीत्

“Ang bagay na ito mismo ay malapit nang maging malinaw sa iyo.” Nang isapuso niya ang mga salitang nagbubunsod ng poot, saka siya nagsalita nang ganito.

Verse 48

देव्युवाच । श्रुतपूर्वं हि भगवंस्तव चाटु वचो मया । येनैवमतिधीराहमपि प्रागभिवंचिता

Wika ng Diyosa: “O Mapalad na Panginoon, tunay ngang narinig ko na noon ang iyong mga salitang mapang-akit at mapuri; sa pamamagitan ng mga iyon, maging ako man—bagaman matatag ang pag-unawa—ay minsang nadaya.”

Verse 49

प्राणानप्यप्रिया भर्तुर्नारी या न परित्यजेत् । कुलांगना शुभा सद्भिः कुत्सितैव हि गम्यते

Kahit hindi siya mahal ng asawa, ang babaeng hindi tumatalikod sa kanyang kabiyak—kahit kapalit pa ang buhay—ay kinikilala ng mga banal bilang marangal at mapalad na maybahay; ngunit ng mga hamak ay hinahamak siya.

Verse 50

भूयसी च तवाप्रीतिरगौरमिति मे वपुः । क्रीडोक्तिरपि कालीति घटते कथमन्यथा

Tunay na malaki ang iyong di-pagkalugod sa akin, sa pag-aakalang, “Ang aking anyo’y hindi kasingganda ni Gaurī.” Maging ang pabirong pagtawag sa akin na “Kālī” ay nagiging angkop—paano nga ba magiging iba?

Verse 51

सद्भिर्विगर्हितं तस्मात्तव कार्ष्ण्यमसंमतम् । अनुत्सृज्य तपोयोगात्स्थातुमेवेह नोत्सहे

Kaya nga, ang iyong kalupitan ay sinisisi ng mga banal at hindi sinasang-ayunan. Nang hindi iniiwan ang pag-iisang ito ng tapa at yoga, wala na akong lakas-loob na manatili pa rito.

Verse 52

शिव उवाच । स यद्येवंविधतापस्ते तपसा किं प्रयोजनम् । ममेच्छया स्वेच्छया वा वर्णान्तरवती भव

Wika ni Śiva: “Kung ganyan ang iyong tapa, ano pa ang saysay ng gayong pag-aayuno at pagdurusa? Sa Aking kalooban o sa sarili mong pasya, maging tagapagdala ka ng ibang varṇa (nagbagong pagkakakilanlan).”

Verse 53

देव्युवाच । नेच्छामि भवतो वर्णं स्वयं वा कर्तुमन्यथा । ब्रह्माणं तपसाराध्य क्षिप्रं गौरी भवाम्यहम्

Sabi ng Diyosa: “Hindi ko ninanais na baguhin ang iyong pasya sa sarili kong paraan. Sa pagsamba kay Brahmā sa pamamagitan ng tapa, agad akong magiging Gaurī—ang maputi at mapalad.”

Verse 54

ईश्वर उवाच । मत्प्रसादात्पुरा ब्रह्मा ब्रह्मत्वं प्राप्तवान्पुरा । तमाहूय महादेवि तपसा किं करिष्यसि

Wika ni Īśvara: “Noon, sa Aking biyaya, natamo ni Brahmā ang kalagayang pagiging Brahmā. Matapos siyang tawagin, O Mahādevī, ano ang iyong maisasakatuparan sa pamamagitan ng tapa?”

Verse 55

देव्युवाच । त्वत्तो लब्धपदा एव सर्वे ब्रह्मादयः सुराः । तथाप्याराध्य तपसा ब्रह्माणं त्वन्नियोगतः

Sabi ng Diyosa: “Mula sa Iyo lamang natamo ng lahat ng mga deva—una na si Brahmā—ang kanilang katayuan at kapangyarihan. Gayunman, ayon sa Iyong utos, sinasamba nila si Brahmā sa pamamagitan ng tapa.”

Verse 56

पुरा किल सती नाम्ना दक्षस्य दुहिता ऽभवम् । जगतां पतिमेवं त्वां पतिं प्राप्तवती तथा

Noong unang panahon, tunay na ako’y naging anak na babae ni Dakṣa na tinawag na Satī; at sa gayon, nakamit ko Ikaw—ang Panginoon ng mga daigdig—bilang aking asawa.

Verse 57

एवमद्यापि तपसा तोषयित्वा द्विजं विधिम् । गौरी भवितुमिच्छामि को दोषः कथ्यतामिह

Kahit ngayon, sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit), napasaya ko ang Panginoong Brahmā, ang ‘dalawang-ulit na isinilang’ na Tagapag-ayos. Nais kong maging Gaurī—anong kasalanan ang naririto? Ipaahayag ito rito.

Verse 58

एवमुक्तो महादेव्या वामदेवः स्मयन्निव । न तां निर्बंधयामास देवकार्यचिकीर्षया

Nang kausapin siya ni Mahādevī nang gayon, si Vāmadeva—na wari’y nakangiti—ay hindi na siya pinilit pa, sapagkat nilalayon niyang maisakatuparan ang banal na layunin ng mga deva.