मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः (Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters)

Verse 1

स्वायंभुवसुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः

Mula kay Prasūti, anak na babae ni Svāyambhuva Manu, isinilang ang mga Ina ng mga daigdig.

Verse 3

विराजमसृजद्ब्रह्मा सो ऽर्धन पुरुषो ऽभवत् । स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते । सा देवी शतरूपा तु तपः कृत्वा सुदुश्चरम् । भर्तारं दीप्तयशसं मनुमेवान्वपद्यत

Nilalang ni Brahmā si Virāj, at siya’y naging ang sinaunang Tao, ang unang Puruṣa. Siya nga ang tinatawag na Svāyambhuva Manu, ang pinakauna sa mga tao. Ang Devī na si Śatarūpā, matapos magsagawa ng napakahirap na tapas (pagpapakasakit), ay tinanggap si Manu mismo—na maningning ang karangalan—bilang kanyang asawa.

Verse 5

तस्मात्तु शतरूपा सा पुत्रद्वयमसूयत । प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ । कन्ये द्वे च महाभागे याभ्यां जातास्त्विमाः प्रजाः । आकूतिरेका विज्ञेया प्रसूतिरपरा स्मृता

Pagkaraan nito, si Śatarūpā ay nagsilang ng dalawang anak na lalaki—sina Priyavrata at Uttānapāda—kapwa pinakamarangal sa mga pinagpala ng mga anak. Nagsilang din siya ng dalawang marangal na anak na babae; sa pamamagitan nila lumaganap ang mga lahing ito ng mga nilalang: ang isa ay makikilalang Ākūti, at ang isa pa’y inaalala bilang Prasūti.

Verse 7

स्वायंभुवः प्रसूतिं च ददौ दक्षाय तां प्रभुः । रुचेः प्रजापतिश्चैव चाकूतिं समपादयत् । आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम् । यज्ञश्च दक्षिणा चैव याभ्यां संवर्तितं जगत्

Ipinagkaloob ng Panginoong Svāyaṃbhuva (Manu) si Prasūti kay Dakṣa bilang asawa. At si Prajāpati Ruci naman ay tumanggap kay Ākūti. Mula kay Ākūti, sa pamamagitan ni Ruci na isinilang sa isip, isinilang ang mapalad na magkaparis—si Yajña at si Dakṣiṇā—na sa kanila umikot ang kaayusan at pagpapatuloy ng daigdig.

Verse 9

चतस्रो विंशतिः कन्या दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः । श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिः पुष्टिस्तुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जा वपुः शांतिस्सिद्धिः कीर्तिस्त्रयोदशी

Ang panginoong si Dakṣa ay nagkaanak ng dalawampu’t apat na dalaga—Śraddhā (pananampalataya), Lakṣmī (kapalaran), Dhṛti (katatagan), Puṣṭi (pagpapalusog), Tuṣṭi (kasiyahan), Medhā (talino), at Kriyā (tamang gawa); gayundin Buddhi (pagkilatis), Lajjā (kahinhinan), Vapuḥ (kagandahan), Śānti (kapayapaan), Siddhi (kaganapan), at Kīrti (mabuting katanyagan)—ito ang labintatlong binanggit dito.

Verse 11

पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः । ताभ्यः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः । ख्यातिः सत्यर्थसंभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा । सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

Para sa layuning kumuha ng mga asawa, tinanggap ng Panginoong Dharma ang mga anak na babae ni Dakṣa. Mula sa mga asawang iyon ay isinilang sa nakababata ang labing-isang anak na babae na may magagandang mata: Khyāti, Satyārtha-Saṃbhūti, Smṛti, Prīti, Kṣamā, Sannati, Anasūyā, Ūrjā, Svāhā, at Svadhā.

Verse 13

भृगुश्शर्वो मरीचिश्च अंगिराः पुलहः क्रतुः । पुलस्त्यो ऽत्रिर्विशिष्ठश्च पावकः पितरस्तथा । ख्यात्याद्या जगृहुः कन्यामुनयो मुनिसत्तमाः । कामाद्यास्तु यशोंता ये ते त्रयोदश सूनवः

Sina Bhṛgu, Śarva, Marīci, Aṅgiras, Pulaha, Kratu, Pulastya, Atri, Vasiṣṭha, at Pāvaka—kasama ang mga Pitṛ—ang mga pinakamahusay na pantas na ito ay kumuha ng mga dalaga tulad ni Khyāti bilang kanilang mga asawa. Mula sa kanila ay isinilang ang labintatlong anak na lalaki, simula kay Kāma at nagtatapos kay Yaśas.

Verse 15

धर्मस्य जज्ञिरे तास्तु श्रद्धाद्यास्सुसुखोत्तराः । दुःखोत्तराश्च हिंसायामधर्मस्य च संततौ । निकृत्यादय उत्पन्नाःपुत्राश्च धर्मलक्षणाः । नैषां भार्याश्च पुत्रा वा सर्वे त्वनियमाः स्मृताः

Mula kay Dharma ay isinilang ang mga nilalang na nagsisimula kay Śraddhā (Pananampalataya), na ang bunga ay minarkahan ng mapalad na kaligayahan. Ngunit sa angkan ng Adharma—sa pamamagitan ng Hiṃsā (Karahasan)—ay lumitaw ang mga supling na ang kinalabasan ay pagdurusa, tulad ng Nikṛti (Panlilinlang) at iba pa. Ang kanilang mga anak ay nagtataglay din ng mga tanda ng di-matuwid na kalikasang iyon. Sa mga ito, maging ang mga asawa o mga anak ay hindi itinuturing na maayos o nasa ilalim ng batas; lahat ay naaalala bilang namumuhay nang walang tuntunin o pagpipigil.

Verse 17

स एष तामसस्सर्गो जज्ञे धर्मनियामकः । या सा दक्षस्य दुहिता रुद्रस्य दयिता सती । भर्तृनिन्दाप्रसंगेन त्यक्त्वा दाक्षायिणीं तनुम् । दक्षं च दक्षभार्यां च विनिंद्य सह बन्धुभिः

Kaya nito isinilang ang tāmasa na paglikha, ang tagapag-ayos ng dharma. Siya—si Satī, anak ni Dakṣa at minamahal ni Rudra—nang dumating ang pagkakataong laitin ang kanyang asawa, iniwan niya ang katawan bilang Dakṣāyaṇī; at sa pagsaway kay Dakṣa at sa asawa ni Dakṣa kasama ang mga kamag-anak, isinuko niya iyon.

Verse 19

सा मेनायामाविरभूत्पुत्री हिमवतो गिरेः । रुद्रस्तु तां सतीं दृष्ट्वा रुद्रांस्त्वात्मसमप्रभान् । यथासृजदसंख्यातांस्तथा कथितमेव च । भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया

Nagpakita siya bilang anak na babae ni Menā at ni Himavat, ang hari ng mga bundok. Nang masilayan ni Rudra ang Satī na iyon, lumikha Siya ng di-mabilang na mga Rudra, maningning at kapantay ng Kanyang sariling liwanag—gaya ng naisalaysay na. Gayundin, si Lakṣmī, minamahal ni Nārāyaṇa, ay isinilang kina Bhṛgu at Khyāti.

Verse 21

देवौ धातृविधातारौ मन्वंतरविधारिणौ । तयोर्वै पुत्रपौत्राद्याश्शतशो ऽथ सहस्रशः । स्वायंभुवे ऽंतरे नीताः सर्वे ते भार्गवा मताः । मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत

May dalawang banal na kapangyarihan—sina Dhātṛ at Vidhātṛ—na nagtataguyod at nag-aayos ng mga Manvantara. Mula sa kanila ay sumibol ang mga anak, apo, at mga sumunod na lahi, daan-daan at maging libu-libo. Sa Svāyambhuva Manvantara, silang lahat ay itinuturing na kabilang sa angkang Bhārgava. Mula rin kay Marīci ay may isinilang na supling; si Paurṇamāsī ang nagsilang.

Verse 23

कन्याचतुष्टयं चैव महीयांसस्तदन्वयाः । येषां वंशे समुत्पन्नो बहुपुत्रस्य कश्यपः । स्मृतिश्चांगिरसः पत्नी जनयामास वै सुतौ । आग्नीध्रं शरभञ्चैव तथा कन्याचतुष्टयम्

Mula sa angkang iyon ay lumitaw ang mga dakilang salinlahi; at sa kanilang linya isinilang si Kaśyapa, bantog bilang ama ng maraming anak. Si Smṛti, asawa ng rishi na si Aṅgirā, ay tunay na nagsilang ng dalawang anak na lalaki—Āgnīdhra at Śarabha—at gayundin ng apat na anak na babae.

Verse 25

तदीयाः पुत्रपौत्राश्च येतीतास्ते सहस्रशः । प्रीत्यां पुलस्त्यभार्यायां दन्तोग्निरभवत्सुतः । पूर्वजन्मनि योगस्त्यस्स्मृतः स्वायंभुवे ऽंतरे । तत्संततीया बहवः पौलस्त्या इति विश्रुताः । क्षमा तु सुषुवे पुत्रान्पुलहस्य प्रजापतेः

Ang kanilang mga anak at mga apo na pumanaw na ay umabot sa libu-libo. Mula kay Prīti, asawa ni Pulastya, isinilang ang isang anak na lalaki na nagngangalang Dantogni. Sa dating kapanganakan, siya’y naaalala bilang Yogastya sa panahon ng Svāyambhuva Manvantara. Marami sa kanyang mga inapo ang sumikat sa pangalang Paulastya. At si Kṣamā naman ay nagsilang ng mga anak na lalaki para kay Pulaha, ang Prajāpati.

Verse 27

कर्दमश्च सुरिश्चैव सहिष्णुश्चेति ते त्रयः । त्रेताग्निवर्चसस्सर्वे येषां वंशः प्रतिष्ठितः । क्रतोः क्रतुसमान्भार्या सन्नतिस्सुषुवे सुतान् । नैषां भार्याश्च पुत्राश्च सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः

Sina Kardama, Suri, at Sahiṣṇu—ang tatlong ito ay pawang nagniningning na parang mga banal na apoy ng kapanahunan ng Tretā, at sa pamamagitan nila ay matatag na naitatag ang kanilang angkan. Mula kay Kratu, ang kanyang asawa na si Sannati—na karapat-dapat na tulad ni Kratu mismo—ay nagsilang ng mga anak na lalaki. Ngunit para sa mga anak na iyon, walang naging asawa at walang supling, sapagkat silang lahat ay ūrdhva-retas, pinangangalagaan ang lakas ng paglikha sa pamamagitan ng mahigpit na brahmacarya.

Verse 29

षष्टिस्तानि सहस्राणि वालखिल्या इति स्मृताः । अनूरोरग्रतो यांति परिवार्य दिवाकरम् । अत्रेर्भार्यानुसूया च पञ्चात्रेयानसूयत । कन्यकां च श्रुतिं नाम माता शंखपदस्य च

Sila’y inaalala bilang mga Vālakhilya—animnapung libo ang bilang—na pumapalibot sa Araw at lumalakad sa unahan niya, sa harap ng kanyang hita. At si Anasūyā, asawa ni Atri, ay nagsilang ng limang anak na Ātreya; nagsilang din siya ng isang dalagang nagngangalang Śruti, na naging ina ni Śaṅkhapada.

Verse 31

सत्यनेत्रश्च हव्यश्च आपोमूर्तिश्शनैश्चरः । सोमश्च पञ्चमस्त्वेते पञ्चात्रेयाः प्रकीर्तिताः । तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च ह्यात्रेयाणां महात्मनाम् । स्वायंभुवे ऽंतरे ऽतीताः शतशो ऽथ सहस्रशः

Si Satyanetra at Havya, si Āpomūrti at Śanaiścara, at si Soma bilang ikalima—sila ang ipinahahayag na limang Ātreya. At ang mga anak at mga apo ng mga dakilang-espiritung Ātreya ay pumanaw na sa Svāyambhuva Manvantara—daan-daan, at tunay ngang libu-libo.

Verse 33

ऊर्जायां तु वसिष्ठस्य पुत्रा वै सप्त जज्ञिरे । ज्यायसी च स्वसा तेषां पुंडरीका सुमध्यमा । रजो गात्रोर्ध्वबाहू च सवनश्चानयश्च यः । सुतपाश्शुक्र इत्येते सप्त सप्तर्षयः स्मृताः

Mula kay Ūrjā, tunay ngang ipinanganak kay Vasiṣṭha ang pitong anak na lalaki. Ang nakatatandang kapatid na babae nila ay si Jyāyasī, at isinilang din si Puṇḍarīkā, na may payat na baywang. Sina Rajo, Gātra, Ūrdhvabāhu, Savana, Anaya, Sutapā, at Śukra—sila ang inaalala bilang pitong Saptarṣi.

Verse 35

गोत्राणि नामभिस्तेषां वासिष्ठानां महात्मनाम् । स्वायंभुवे ऽंतरे ऽतीतान्यर्बुदानि शतानि च । इत्येष ऋषिसर्गस्तु सानुबंधः प्रकीर्तितः । समासाद्विस्तराद्वक्तुमशक्यो ऽयमिति द्विजाः

Kaya nito, ipinahayag ang mga gotra at mga pangalan ng mga dakilang-espiritung inapo ni Vasiṣṭha, kasama ang kanilang ugnayan at sunod-sunod na pagmamana. Sa Svāyambhuva Manvantara, di-mabilang na koṭi—maging daan-daang koṭi—ang lumipas na. Kaya, O mga dwija, ang paglikha at paglaganap ng mga ṛṣi ay maaari lamang sabihin nang maikli; ang ganap na detalye ay di maisasalaysay.

Verse 37

यो ऽसौ रुद्रात्मको बह्निब्रह्मणो मानसस्सुतः । स्वाहा तस्य प्रिया लेभे पुत्रांस्त्रीनमितौजसः । पावकः पवमानश्च शुचिरित्येष ते त्रयः । निर्मंथ्यः पवमानस्स्याद्वैद्युतः पावकस्स्मृतः

Ang Apoy na yaon, na may mismong kalikasan ni Rudra—ang anak na isinilang sa isip ni Brahmā—ay tinanggap si Svāhā bilang minamahal. Mula sa kanya ay isinilang ang tatlong anak na di masukat ang kapangyarihan: Pāvaka, Pavamāna, at Śuci—sila ang tatlo. Sa kanila, ang apoy na nalilikha sa pagkikiskisan (pag-ikot na pangsindi) ay tinatawag na Pavamāna, at ang apoy na isinilang mula sa kidlat ay inaalala bilang Pāvaka.

Verse 39

सूर्ये तपति यश्चासौ शुचिः सौर उदाहृतः । हव्यवाहः कव्यवाहः सहरक्षा इति त्रयः । त्रयाणां क्रमशः पुत्रा देवपितृसुराश्च ते । एतेषां पुत्रपौत्राश्च चत्वारिंशन्नवैव ते

Ang maningning na naglalagablab sa loob ng Araw ay tinatawag na Śuci, na kilala rin bilang Saura. Mula sa kanya ay lumitaw ang tatlo—Havyavāha, Kavyavāha, at Saharakṣā. Sa wastong pagkakasunod, ang mga anak ng tatlong ito ay naging mga Deva, mga Pitṛ (mga ninunong espiritu), at mga Sura. Ang mga anak at apo ng mga angkang ito ay sinasabing apatnapu’t siyam ang bilang.

Verse 41

काम्यनैमित्तिकाजस्रकर्मसु त्रिषु संस्थिताः । सर्वे तपस्विनो ज्ञेयाः सर्वे व्रतभृतस्तथा । सर्वे रुद्रात्मकश्चैव सर्वे रुद्रपरायणाः । तस्मादग्निमुखे यत्तद्धुतं स्यादेव केनचित्

Nakatatag sila sa tatlong uri ng gawain-ritwal—yaong ginagawa para sa ninanais na bunga, yaong inuudyok ng isang pagkakataon, at yaong isinasagawa nang palagian. Lahat sila’y dapat kilalaning mga mapagtiis na asceta at mga tagapagdala ng banal na panata. Lahat sila’y tunay na may kalikasan ni Rudra at lahat ay tanging kay Rudra nakatuon. Kaya anumang ihain ng sinuman sa apoy, sa bibig ni Agni, ay nagiging handog nga kay Siya—kay Rudra.

Verse 43

तत्सर्वं रुद्रमुद्दिश्य दत्तं स्यान्नात्र संशयः । इत्येवं निश्चयोग्नीनामनुक्रांतो यथातथम् । नातिविस्तरतो विप्राः पितॄन्वक्ष्याम्यतः परम् । यस्मात्षडृतवस्तेषां स्थानं स्थानाभिमानिनाम्

Ang lahat ng iyon ay dapat ihandog na may pagtanaw kay Rudra; walang alinlangan dito. Sa gayon, ang tiyak na kaayusan hinggil sa mga banal na apoy ay naipahayag ayon sa katotohanan. Ngayon, O mga brāhmaṇa, nang hindi na pahahabain, magsasalita ako tungkol sa mga Pitṛ (mga ninunong nilalang), sapagkat ang anim na panahon ang kanilang itinakdang tahanan—bawat isa’y pinamumunuan ng mga nag-aangking tagapangalaga ng kani-kanilang kalagayan.

Verse 45

ऋतवः पितरस्तस्मादित्येषा वैदिकी श्रुतिः । युष्मादृतुषु सर्वे हि जायंते स्थास्नुजंगमा । तस्मादेते पितर आर्तवा इति च श्रुतम् । एवं पितॄणामेतेषामृतुकालाभिमानिनाम्

Kaya’t ipinahahayag ng paghahayag na Veda: “Ang mga panahon ay ang mga Pitṛ.” Sapagkat mula sa inyo, bilang mga panahon, isinilang ang lahat ng nilalang—maging di-gumagalaw at gumagalaw. Kaya naririnig din na ang mga Pitṛ na ito’y tinatawag na “Ārtava” (yaong nauukol sa mga panahon). Sa gayon, ang mga Pitṛ na ito’y nauunawaang namamahala sa oras at sa mga siklo ng mga panahon.

Verse 47

आत्मैश्वर्या महात्मानस्तिष्ठंतीहाब्भ्रसंगमात् । आग्निष्वात्ता बर्हिषदः पितरो द्विविधाः स्मृताः । अयज्वानश्च यज्वानः क्रमात्ते मृहमेधिनः । स्वधासूत पितृभ्यश्च द्वे कन्ये लोकविश्रुते

Dito nananahan ang mga Pitṛ na dakila ang loob, taglay ang sariling kapangyarihang panginoon, sa tagpuan ng mga ulap. Ang mga Pitṛ ay inaalala na may dalawang uri—Āgniṣvātta at Barhiṣad. Sa wastong pagkakasunod, sinasabi rin silang mga maybahay na di nagsasagawa ng yajña at yaong nagsasagawa ng yajña. At mula sa mga Pitṛ ay isinilang si Svadhā, kasama ang dalawang anak na babae na bantog sa mga daigdig.

Verse 49

मेनां च धरणीं चैव याभ्यां विश्वमिदं धृतम् । अग्निष्वात्तसुता मेना धरणी बर्हिषत्सुता । मेना हिमवतः पत्नी मैनाकं क्रौंचमेव च । गौरीं गंगां च सुषुवे भवांगाश्लेषपावनीम्

Si Menā at si Dharaṇī—na sa pamamagitan nila ay natataguyod ang buong sansinukob. Si Menā ay anak na babae ng mga Āgniṣvātta, at si Dharaṇī ay anak na babae ng mga Barhiṣad. Si Menā ay naging asawa ni Himavat at nagsilang kay Maināka at kay Krauñca; at isinilang din niya si Gaurī at si Gaṅgā—si Gaṅgā, ang nagpapadalisay dahil sa pagdikit sa katawan ni Bhava (Panginoong Śiva).

Verse 51

मेरोस्तु धरणी पत्नी दिव्यौषधिसमन्वितम् । मंदरं सुषुवे पुत्रं चित्रिसुन्दरकन्धरम् । स एव मंदरः श्रीमान्मेरुपुत्रस्तपोबलात् । साक्षाच्छ्रीकंठनाथस्य शिवस्यावसथं गतः

Si Dharaṇī, ang asawa ni Meru, ay nagsilang ng anak na lalaking nagngangalang Mandara, puspos ng mga banal na halamang nakapagpapagaling at pinalamutian ng kagila-gilalas na kagandahan. Ang marangal na Mandara—anak ni Meru—sa lakas ng kanyang matinding pag-aayuno at pagninilay, ay tuwirang nagtungo sa mismong tahanan ni Śiva, ang Panginoong May Asul na Lalamunan (Śrīkaṇṭha).

Verse 53

सासूता धरणी भूयस्त्रिंशत्कन्याश्च विश्रुताः । वेलां च नियतिं चैव तृतीयामपि चायतिम् । आयतिर्नियतिश्चैव पत्न्यौ द्वे भृगुपुत्रयोः । स्वायंभुवे ऽंतरे पूर्वं कथितस्ते तदन्वयः

Si Dharaṇī, ang Diyosa ng Daigdig, ay naging ina rin at sumikat sa pagkakaroon ng tatlumpung anak na babae. Kabilang sa kanila sina Velā at Niyati, at ang ikatlo ay si Āyati. Sina Āyati at Niyati ay naging dalawang asawa ng mga anak ni Bhṛgu. Ang kanilang angkan ay naisalaysay na sa iyo noon, sa Svāyambhuva Manvantara.

Verse 55

सुषुवे सागराद्वेला कन्यामेकामनिंदिताम् । सवर्णां नाम सामुद्रीं पत्नीं प्राचीनबर्हिषः । सामुद्री सुषुवे पुत्रान्दश प्राचीनबर्हिषः । सर्वे प्राचेतसा नाम धनुर्वेदस्य पारगाः

Mula sa Karagatan, isinilang ni Velā ang isang dalagang walang kapintasan. Siya’y pinangalanang Savarṇā, na tinatawag ding Sāmudrī, at naging asawa ni Prācīnabarhiṣ. Pagkaraan, si Sāmudrī ay nagsilang kay Prācīnabarhiṣ ng sampung anak na lalaki; silang lahat ay tinawag na mga Prācetas, at bawat isa’y dalubhasa sa Dhanurveda, ang banal na agham ng pana.

Verse 57

येषां स्वायंभुवे दक्षः पुत्रत्वमगमत्पुरा । त्रियम्बकस्य शापेन चाक्षुषस्यांतरे मनोः । इत्येते ब्रह्मपुत्राणां धर्मादीनाम्महात्मनाम् । नातिसंक्षेपतो विप्रा नाति विस्तरतः क्रमात्

Yaong mga dakilang kaluluwa—si Dharma at ang iba pa—na kilala bilang mga anak ni Brahmā: sa kanila, si Dakṣa ay minsang naging anak noong Svāyambhuva Manvantara; at dahil sa sumpa ni Tryambaka (Śiva), muli siyang naging anak sa pagitan ng panahon ni Cākṣuṣa Manu. Kaya, O mga brāhmaṇa, isinalaysay ko sa wastong pagkakasunod ang tungkol sa mga anak ni Brahmā—hindi labis na maikli at hindi rin labis na mahaba.

Verse 59

वर्णिता वै मया वंशा दिव्या देवगणान्विताः । क्रियावंतः प्रजावंतो महर्धिभिरलंकृताः । प्रजानां संनिवेशो ऽयं प्रजापतिसमुद्भवः । न हि शक्यः प्रसंख्यातुं वर्षकोटिशतैरपि

Tunay ngang inilarawan ko ang mga banal na angkan, na kasama ang mga pulutong ng mga deva—masigasig sa mga sagradong ritwal, sagana sa lahi, at pinalalamutian ng dakilang kapangyarihan. Ang malawak na pagkakaayos ng mga nilalang na ito ay nagmula sa mga Prajāpati, at hindi ito kayang bilangin kahit sa daan-daang koti ng mga taon.

Verse 61

राज्ञामपि च यो वंशो द्विधा सो ऽपि प्रवर्तते । सूर्यवंशस्सोमवंश इति पुण्यतमः क्षितौ । इक्ष्वाकुरम्बरीषश्च ययातिर्नाहुषादयः । पुण्यश्लोकाः श्रुता ये ऽत्र ते पि तद्वंशसंभवाः

Maging ang angkan ng mga hari ay umuusad din sa dalawang sangay. Sa daigdig, itinuturing na pinakabanal ang Dinastiyang Solar (Sūryavaṃśa) at Dinastiyang Lunar (Somavaṃśa). Sina Ikṣvāku, Ambarīṣa, Yayāti, Nahuṣa at iba pa—yaong mga tanyag sa sagradong papuri na naririnig dito—ay isinilang din mula sa mga dinastiyang iyon.

Verse 63

अन्ये च राजऋषयो नानावीर्यसमन्विता । किं तैः फलमनुत्क्रांतैरुक्तपूर्वैः पुरातनैः । किं चेश्वरकथा वृत्ता यत्र तत्रान्यकीर्तनम् । न सद्भिः संमतं मत्वा नोत्सहे बहुभाषितुम्

“Mayroon pang ibang mga rāja-ṛṣi na may sari-saring lakas at kagitingan. Ngunit anong bunga ang makukuha sa muling pagsasalaysay ng mga sinaunang bagay na nasabi na, na hindi naman nag-aangat sa tao lampas sa pagkagapos? At ano ang saysay ng pagsasalaysay ng katha ng Panginoon (Īśvara) kung lilihis lamang sa pagpupuri sa iba dito at doon? Yamang batid kong hindi ito sinasang-ayunan ng mga pantas, ayaw kong magsalita nang mahaba.”

Verse 65

प्रसंगादीश्वरस्यैव प्रभावद्योतनादपि । सर्गादयो ऽपि कथिता इत्यत्र तत्प्रविस्तरैः

Dito, maging ang mga salaysay tungkol sa paglikha at iba pa ay nabanggit lamang nang di-tuwiran—upang ipamalas ang sariling kadakilaan ng Panginoon. Kaya dapat itong unawain sa gayong diwa, kasama ang nararapat na pagpapalawig.