रुद्राविर्भावकारणम् — Causes and Pattern of Rudra’s Manifestation (Pratikalpa)

Verse 1

वायुरुवाच । प्रतिकल्पं प्रवक्ष्यामि रुद्राविर्भावकारणम् । यतो विच्छिन्नसंताना ब्रह्मसृष्टिः प्रवर्तते

Sinabi ni Vāyu: “Sa bawat pag-ikot ng paglikha, ipaliliwanag ko ang sanhi ng pagpapakita ni Rudra—na siyang dahilan kung bakit nagpapatuloy ang paglikha ni Brahmā kahit napuputol ang lahi ng mga nilalang.”

Verse 2

कल्पेकल्पे प्रजाः सृष्ट्वा ब्रह्मा ब्रह्मांडसंभवः । अवृद्धिहेतोर्भूतानां मुमोह भृशदुःखितः

Sa bawat aeon, si Brahmā—na isinilang mula sa kosmikong itlog—ay lumilikha ng mga nilalang; ngunit nang wala siyang makita na sanhi upang sila’y dumami at umunlad, siya’y nalito at nabalot ng matinding dalamhati.

Verse 3

तस्य दुःखप्रशांत्यर्थं प्रजानां च विवृद्धये । तत्तत्कल्पेषु कालात्मा रुद्रो रुद्रगणाधिपः

Upang mapawi ang kanilang pagdurusa at upang umunlad ang mga nilalang, si Rudra—na ang mismong diwa ay ang Panahon—ay nagpapakita sa bawat kalpa bilang Panginoon ng mga Rudra-gaṇa.

Verse 4

निर्दिष्टः पममेशेन महेशो नीललोहितः । पुत्रो भूत्वानुगृह्णाति ब्रह्माणं ब्रह्मणोनुजः

Kaya nga, ayon sa utos ng Kataas-taasang Panginoon, si Maheśa ay nag-anyong tinatawag na Nīlalohita; na wari’y naging anak, ang nakababatang kapatid ni Brahmā ay mahabaging tumulong kay Brahmā.

Verse 5

स एव भगवानीशस्तेजोराशिरनामयः । अनादिनिधनोधाता भूतसंकोचको विभुः

Siya lamang ang Mapalad na Panginoon, si Īśa—isang napakalaking bukal ng banal na liwanag, di nadadapuan ng anumang karamdaman. Walang simula at walang wakas, Siya ang Tagapagtaguyod, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, na kayang tipunin at ibalik sa Kanya ang lahat ng nilalang.

Verse 6

परमैश्वर्यसंयुक्तः परमेश्वरभावितः । तच्छक्त्याधिष्ठितश्शश्वत्तच्चिह्नैरपि चिह्नितः

Taglay Niya ang sukdulang kapangyarihan at puspos ng mismong pagka-Panginoon ng Kataas-taasan. Siya’y laging inaalalayan ng Kanyang Śakti, at minamarkahan din ng mga natatanging tanda ng Panginoon.

Verse 7

तन्नामनामा तद्रूपस्तत्कार्यकरणक्षमः । तत्तुल्यव्यवहारश्च तदाज्ञापरिपालकः

Taglay Niya ang kaparehong pangalan at kaparehong anyo; may kakayahan Siyang gampanan ang mga gawain ng Panginoon. Ang Kanyang asal ay kaayon Niya, at tapat Niyang pinangangalagaan at isinasakatuparan ang Kanyang utos.

Verse 8

सहस्रादित्यसंकाशश्चन्द्रावयवभूषणः । भुजंगहारकेयूरवलयो मुंजमेखलः

Nagniningning Siya na tila isang libong araw, pinalamutian ng mga hiyas na hinubog mula sa diwa ng buwan. Suot Niya ang mga ahas bilang kuwintas, may mga pulseras at armlet, at may bigkis na sinturong damong muñja. Sa gayon Siya’y nahayag bilang mapalad na Panginoong saguṇa—maningning at yogic—na nagkakaloob ng kalayaan sa mga kaluluwang nakagapos.

Verse 9

जलंधरविरिंचेन्द्रकपालशकलोज्ज्वलः । गङ्गातुंगतरंगार्धपिंगलाननमूर्धजः

Nagniningning si Maheshvara, pinalamutian ng mga piraso ng bungo—kay Jalandhara, Virinci (Brahma), at Indra; at ang Kanyang ulo at buhok ay pinararangalan ng matatayog at rumaragasang alon ng Ganga, kaya ang Kanyang mukha’y may kulay na ginintuang kayumanggi.

Verse 10

भग्नदंष्ट्रांकुराक्रान्तप्रान्तकान्तधराधरः । सव्यश्रवणपार्श्वांतमंडलीकृतकुण्डलः

Ang Kanyang kaibig-ibig na leeg na tila bundok ay may mga bakas sa gilid dahil sa diin ng mga dulo ng pangil na nabali; at sa tabi ng kaliwang tainga, ang Kanyang hikaw ay nakapulupot na parang bilog na singsing.

Verse 11

महावृषभनिर्याणो महाजलदनिःस्वनः । महानलसमप्रख्यो महाबलपराक्रमः

Siya’y sumusulong na ang dakilang Toro (Nandin) ang Kanyang sasakyan; ang Kanyang dagundong ay umaalingawngaw na parang kulog ng malalaking ulap. Siya’y nagniningning na gaya ng dakilang apoy, at ang Kanyang lakas at kabayanihan ay di masukat.

Verse 12

एवं घोरमहारूपो ब्रह्मपुत्रीं महेश्वरः । विज्ञानं ब्रह्मणे दत्त्वा सर्गे सहकरोति च

Kaya nito, si Mahadeva—na may kakila-kilabot at dakilang anyo—ay unang naghayag ng Anak na Babae ni Brahma; saka Niya ipinagkaloob kay Brahma ang tunay na kaalamang espirituwal, at nakipagtulungan din Siya sa gawain ng paglikha.

Verse 13

तस्माद्रुद्रप्रसादेन प्रतिकल्पं प्रजापतेः । प्रवाहरूपतो नित्या प्रजासृष्टिः प्रवर्तते

Kaya nga, sa biyaya ni Rudra, sa bawat siklo ng paglikha, si Prajapati—Panginoon ng mga nilalang—ay pinasisimulan ang paglikha ng mga nilalang; at ang paglikhang iyon ay patuloy na dumadaloy, gaya ng batis na di napuputol.

Verse 14

कदाचित्प्रार्थितः स्रष्टुं ब्रह्मणा नीललोहितः । स्वात्मना सदृशान् सर्वान् ससर्ज मनसा विभुः

Minsan, nang hilingin ni Brahmā na Siya ang magsagawa ng paglikha, si Nīlalohita—ang Panginoong lumalaganap sa lahat—ay lumikha, sa pamamagitan lamang ng kalooban ng Kanyang isip, ng lahat ng nilalang na kahawig ng Kanyang sariling kalikasan.

Verse 15

कपर्दिनो निरातंकान्नीलग्रीवांस्त्रिलोचनान् । जरामरणनिर्मुक्तान् दीप्तशूलवरायुधान्

Nasaksihan nila ang mga Kapardin—yaong may buhol-buhol na buhok—na walang takot, bughaw ang lalamunan at may tatlong mata; malaya sa katandaan at kamatayan, tangan ang maningning na trishula at iba pang dakilang sandata.

Verse 16

तैस्तु संच्छादितं सर्वं चतुर्दशविधं जगत् । तान्दृष्टा विविधान्रुद्रान् रुद्रमाह पितामहः

Dahil sa kanila, ang buong sansinukob na may labing-apat na antas ay lubusang napuno at natakpan. Nang makita ng Lolo ng mga nilalang (Brahmā) ang mga Rudra sa sari-saring anyo, kinausap niya si Rudra (Śiva).

Verse 17

नमस्ते देवदेवेश मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः । अन्याः सृज त्वं भद्रं ते प्रजा मृत्युसमन्विताः

Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ng mga diyos. Huwag Mong likhain ang mga nilalang na ganito. Lumikha Ka ng iba—nawa’y maging mapalad Ka—mga nilalang na may kasamang kamatayan, yaong nasasaklaw ng pagkamatay.

Verse 18

इत्युक्तः प्रहसन्प्राह ब्रह्माणं परमेश्वरः । नास्ति मे तादृशस्सर्गस्सृज त्वमशुभाः प्रजाः

Nang masabi ito, ang Kataas-taasang Panginoon (Śiva) ay ngumiti at nagsalita kay Brahmā: “Ang ganitong uri ng paglikha ay hindi para sa Akin. Ikaw ang lumikha ng mga aśubha prajā—mga nilalang na may di-dalisay na hilig.”

Verse 19

ये त्विमे मनसा सृष्टा महात्मानो महाबलाः । चरिष्यंति मया सार्धं सर्व एव हि याज्ञिकाः

Ang lahat ng mga dakilang may dakilang-loob at makapangyarihan—na nilikha Ko sa pamamagitan ng isipan—ay tunay na kikilos at gaganap na kasama Ko; sapagkat silang lahat, walang pagbubukod, ay karapat-dapat magsagawa at magpanatili ng mga ritong yajña.

Verse 20

इत्युक्त्वा विश्वकर्माणं विश्वभूतेश्वरो हरः । सह रुद्रैः प्रजासर्गान्निवृत्तात्मा व्यतिष्ठत

Pagkasabi niya nang gayon kay Viśvakarmā, si Hara—ang Panginoon ng lahat ng nilalang sa sansinukob—ay tumindig na matatag kasama ng mga Rudra, na inurong ang isipan mula sa karagdagang paglikha ng mga supling.

Verse 21

ततः प्रभृति देवो ऽसौ न प्रसूते प्रजाः शुभाः । ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

Mula noon, ang Deva na iyon ay hindi na nagluwal ng mapalad na mga supling. Matatag gaya ni Sthāṇu, nanatili siyang ūrdhvareta—ang lakas ng paglikha ay iniakyat at pinadalisay sa yoga—hanggang sa pagkalusaw ng mga nilalang sa kosmikong pralaya.