रुद्रस्य परमात्मत्वे ब्रह्मपुत्रत्वादिसंशयप्रश्नः — Questions on Rudra’s Supremacy and His ‘Sonship’ to Brahmā

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भवता कथिता सृष्टिर्भवस्य परमात्मनः । चतुर्मुखमुखात्तस्य संशयो नः प्रजायते

Wika ng mga ṛṣi: “Ipinaliwanag mo sa amin ang paglikha na nagmumula kay Bhava—ang Kataas-taasang Sarili. Yamang ito’y nagmula sa bibig ng Apat-ang-Mukha (Brahmā), wala nang pag-aalinlangan na sumisibol sa amin tungkol dito.”

Verse 2

देवश्रेष्ठो विरूपाक्षो दीप्तश्शूलधरो हरः । कालात्मा भगवान् रुद्रः कपर्दी नीललोहितः

Siya ang pinakadakila sa mga diyos—Virūpākṣa, ang may kahanga-hangang paningin; si Hara na may nagliliyab na trisula; si Rudra, ang Bhagavān na ang diwa ay ang Panahon; si Kapardī, ang ascetikong may buhol-buhol na buhok; ang Bughaw-at-Pulang Maykulay.

Verse 3

सब्रह्मकमिमं लोकं सविष्णुमपि पावकम् । यः संहरति संक्रुद्धो युगांते समुपस्थिते

Sa wakas ng yuga, kapag dumating na ang oras ng pagkalusaw, Siya—sa banal na poot ng pagbalik-sipsip ng sansinukob—ay binabawi ang buong daigdig na ito, kasama si Brahmā, kasama si Viṣṇu, at maging si Pāvaka (Agni).

Verse 4

यस्य ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रणामं कुरुतो भयात् । लोकसंकोचकस्यास्य यस्य तौ वशवर्तिनौ

Dahil sa banal na pagkamangha, yumuyuko sina Brahmā at Viṣṇu sa Kanya. Siya ang may kapangyarihang paliitin at bawiin ang mga daigdig, at maging ang dalawang iyon ay nasa ilalim ng Kanyang paghahari.

Verse 5

यो ऽयं देवः स्वकादंगाद्ब्रह्मविष्णू पुरासृजत् । स एव हि तयोर्नित्यं योगक्षेमकरः प्रभुः

Ang mismong Deva na ito, noong unang panahon, ang lumikha kina Brahmā at Viṣṇu mula sa Kanyang sariling katawan. Siya lamang ang Panginoong Soberano na walang hangganang nagtatakda ng kanilang yoga at kṣema—nagkakaloob ng kaganapan at nag-iingat sa kanilang tungkuling kosmiko.

Verse 6

स कथं भगवान् रुद्र आदिदेवः पुरातनः । पुत्रत्वमगमच्छंभुर्ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

Kung gayon, paano naging anak ni Brahmā ang Bhagavān na si Rudra—si Śambhu, ang sinaunang Ādideva—samantalang ang kapanganakan ni Brahmā mismo ay di-nahahayag at di-maarok?

Verse 7

प्रजापतिश्च विष्णुश्च रुद्रस्यैतौ परस्परम् । सृष्टौ परस्परस्यांगादिति प्रागपि शुश्रुम

Narinig din namin noon pa na si Prajāpati (Brahmā) at si Viṣṇu—ang dalawang ito, kaugnay ni Rudra—ay lumitaw sa paglikha mula sa mga sangkap ng katawan ng isa’t isa, na kapwa umaasa sa isa’t isa sa kaayusang nahayag.

Verse 8

कथं पुनरशेषाणां भूतानां हेतुभूतयोः । गुणप्रधानभावेन प्रादुर्भावः परस्परात्

Paano naman muling nagmumula—nang walang natitira—ang lahat ng nilalang nang kapwa-kapwa mula sa dalawang sanhi, sa ugnayang kung saan ang mga guṇa at ang Pradhāna (likas na kalikasan) ay nagiging nangingibabaw sa isa’t isa?

Verse 9

नापृष्टं भवता किंचिन्नाश्रुतं च कथंचन । भगवच्छिष्यभूतेन भवता सकलं स्मृतम्

Wala kang iniwang hindi naitanong, at wala ring anumang nanatiling hindi narinig. Sapagkat ikaw ay tunay na alagad ng Mapalad na Panginoon, naalaala mo ang lahat nang ganap.

Verse 10

तत्त्वं वद यथा ब्रह्मा मुनीनामवदद्विभुः । वयं श्रद्धालवस्तात श्रोतुमीश्वरसद्यशः

O kagalang-galang, ipahayag mo ang tunay na prinsipyo gaya ng itinuro ng sumasaklaw-sa-lahat na si Brahmā sa mga muni. Kami’y puspos ng pananampalataya, ginoo, at nais naming marinig agad ang maluwalhating salaysay tungkol sa Panginoon (Īśvara).

Verse 11

वायुरुवाच । स्थाने पृष्टमिदं विप्रा भवद्भिः प्रश्नकोविदैः । इदमेव पुरा पृष्टो मम प्राह पितामहः

Sinabi ni Vāyu: “O mga brāhmaṇa, na bihasa sa sining ng pagtatanong, wasto ang paraan ng inyong pag-uusisa. Ang bagay na ito rin ay minsang naitanong sa akin noon, at ipinaliwanag ito sa akin ng aking ninuno (Brahmā).”

Verse 12

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि यथा रुद्रसमुद्भवः । यथा च पुनरुत्पत्तिर्ब्रह्मविष्ण्वोः परस्परम्

Samakatuwid, ipapaliwanag ko na ngayon kung paano nagpakita si Rudra, at kung paano rin muling lumitaw sina Brahma at Vishnu, ang bawat isa ay may kaugnayan sa isa't isa.

Verse 13

त्रयस्ते कारणात्मानो जतास्साक्षान्महेश्वरात् । चराचरस्य विश्वस्य सर्गस्थित्यंतहेतवः

Mula kay Mahādeva mismo ay sumibol ang tatlong simulain ng sanhi. Sila’y tuwirang nahayag mula kay Maheśvara at naging mga sanhi ng sansinukob—ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—sa paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw.

Verse 14

परमैश्वर्यसंयुक्ताः परमेश्वरभाविताः । तच्छक्त्याधिष्ठिता नित्यं तत्कार्यकरणक्षमाः

Pinagkalooban sila ng sukdulang kapangyarihang panginoon at pinuspos ng presensya ni Parameśvara. Laging sinasandigan ng Kanyang Śakti, ganap silang may kakayahang gampanan ang mga gawain ng Panginoon.

Verse 15

पित्रा नियमिताः पूर्वं त्रयोपि त्रिषु कर्मसु । ब्रह्मा सर्गे हरिस्त्राणे रुद्रः संहरणे तथा

Noon, itinalaga sila ng Ama sa tatlong gawang pangkosmos: si Brahmā sa paglikha, si Hari (Viṣṇu) sa pag-iingat at pagligtas, at si Rudra sa paglalansag at pagkalusaw din.

Verse 16

तथाप्यन्योन्यमात्सर्यादन्योन्यातिशयाशिनः । तपसा तोषयित्वा स्वं पितरं परमेश्वरम्

Ngunit dahil sa inggitan sa isa’t isa at pagnanasang mangibabaw, nagsikap silang magtaglay ng higit na kadakilaan; at sa pamamagitan ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay), pinalugod nila ang sarili nilang Ama—ang Kataas-taasang Parameśvara.

Verse 17

लब्ध्वा सर्वात्मना तस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः । ब्रह्मनारायणौ पूर्वं रुद्रः कल्पान्तरे ऽसृजत्

Nang ganap na matamo ang biyaya ng Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin), si Rudra, noong unang panahon sa pagtatapos ng isang kalpa, ay nagluwal kina Brahmā at Nārāyaṇa.

Verse 18

कल्पान्तरे पुनर्ब्रह्मा रुद्रविष्णू जगन्मयः । विष्णुश्च भगवान्रुद्रं ब्रह्माणमसृजत्पुनः

Sa pagtatapos ng isang siklong kosmiko, muling lumilitaw si Brahmā; at sina Rudra at Viṣṇu—na lumalaganap sa buong sansinukob—ay nagpapatuloy sa mga banal na gampanin. At si Bhagavān Viṣṇu ay muling nagluwal kay Rudra at muling naghayag kay Brahmā.

Verse 19

नारायणं पुनर्ब्रह्मा ब्रह्माणमसृजत्पुनः । एवं कल्पेषु कल्पेषु ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

Muli’t muli, iniluluwa ni Brahmā si Nārāyaṇa, at muli’t muli rin, iniluluwa ni Nārāyaṇa si Brahmā. Kaya sa bawat kalpa at kalpa, ang tatluhan—Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara—ay paulit-ulit na nahahayag ayon sa kaayusang kosmiko.

Verse 20

परस्परेण जायंते परस्परहितैषिणः । तत्तत्कल्पान्तवृत्तान्तमधिकृत्य महर्षिभिः

Sila’y nagsisilang nang sunod-sunod sa isa’t isa, na laging naghahangad ng kabutihan ng kapwa. Kaya ang mga dakilang rishi, na tinukoy ang mga pangyayari sa pagtatapos ng iba’t ibang kalpa, ay nagpaliwanag ng mga salaysay na ito.

Verse 21

प्रभावः कथ्यते तेषां परस्परसमुद्भवात् । शृणु तेषां कथां चित्रां पुण्यां पापप्रमोचिनीम्

Ang kapangyarihan at bisa nila ay ipinaliliwanag na nagmumula sa kanilang pag-iral na magkakaugnay. Makinig ngayon sa kanilang kahanga-hangang salaysay—banal at nakapagpapawi ng kasalanan.

Verse 22

कल्पे तत्पुरुषे वृत्तां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । पुरा नारायणो नाम कल्पे वै मेघवाहने

Sa Tatpuruṣa Kalpa, isinasalaysay ang sinaunang salaysay tungkol kay Brahmā, ang Parameṣṭhin, ang Kataas-taasang Lumikha. At sa Meghavāhana Kalpa, noong una ay may isang kilala sa pangalang Nārāyaṇa.

Verse 23

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धराम् । तस्य भावं समालक्ष्य विष्णोर्विश्वजगद्गुरुः

Sa loob ng isang libong banal na taon, siya’y naging ulap at nagpaulan sa lupa. Nang mamasdan ang layon at kalagayang iyon, naunawaan ito ng Gurong lubos na nakaaalam ng sansinukob bilang may kaugnayan kay Viṣṇu.

Verse 24

सर्वस्सर्वात्मभावेन प्रददौ शक्तिमव्ययाम् । शक्तिं लब्ध्वा तु सर्वात्मा शिवात्सर्वेश्वरात्तदा

Pagkaraan, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, na nananahan bilang Sarili ng lahat, ay nagkaloob ng di-nalulupig na Kapangyarihan (Śakti). Nang matanggap ang Śakti na iyon mula kay Śiva—ang Panginoon ng lahat—siya, ang panloob na Sarili ng mga nilalang, ay napuspos ng lakas.

Verse 25

ससर्ज भगावन् विष्णुर्विश्वं विश्वसृजा सह । विष्णोस्तद्वैभवं दृष्ट्वा सृष्टस्तेन पितामहः

Ang mapagpalang Panginoong Viṣṇu, kasama ang simulain ng kosmikong paglikha, ay naghayag ng sansinukob. Nang masdan ang kadakilaan ni Viṣṇu, si Pitāmaha (Brahmā) ay nilikha niya at sumibol mula sa kanya.

Verse 26

आवयोरधिकश्चास्ति स रुद्रो नात्र संशयः । तस्य देवाधिदेवस्य प्रसादात्परमेष्ठिनः

Sa ating dalawa, ang tunay na nakahihigit ay si Rudra—walang alinlangan. Sa biyaya ng Diyos ng mga diyos, ang Kataas-taasang Panginoon, ang katotohanang ito ay nalalaman at naitatatag.

Verse 27

स्रष्टा त्वं भगवानाद्यः पालकः परमार्थतः । अहं च तपसाराध्य रुद्रं त्रिदशनायकम्

O Panginoong Pinakamula, Ikaw lamang ang tunay na Lumikha at Tagapagpanatili. At ako naman, sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagninilay, ay sumasamba kay Rudra—pinuno ng mga diyos.

Verse 28

त्वया सह जगत्सर्वं स्रक्ष्याम्यत्र न संशयः । एवं विष्णुमुपालभ्य भगवानब्जसम्भवः

“Kasama mo, ilalabas ko ang buong sansinukob na ito—walang alinlangan.” Pagkasabi nito kay Viṣṇu, nagsalita ang Pinagpala, ang Isinilang sa Loto (Brahmā).

Verse 29

एवं विज्ञापयामास तपसा प्राप्य शंकरम् । भगवन् देवदेवेश विश्वेश्वर महेश्वर

Nang makalapit kay Śaṅkara sa pamamagitan ng pag-austeridad, naghandog siya ng pagsusumamo: “O Pinagpalang Panginoon—Diyos ng mga diyos, Panginoon ng sansinukob, Mahēśvara.”

Verse 30

तव वामांगजो विष्णुर्दक्षिणांगभवो ह्यहम् । मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः

“Si Viṣṇu ay isinilang mula sa iyong kaliwang panig, at ako naman ay tunay na lumitaw mula sa iyong kanang panig. Gayunman, kasama ko, nilikha ni Acyuta (Viṣṇu) ang buong sansinukob.”

Verse 31

स मत्सरादुपालब्धस्त्वदाश्रयबलान्मया । मद्भावान्नाधिकस्तेति भावस्त्वयि महेश्वरे

Dahil sa paninibugho, sinumbatan ko siya, umaasa sa lakas ng pagiging nasa ilalim ng Iyong kanlungan. Ngunit sapagkat ang kanyang kalooban ay lubos na nakatuon sa akin, pinanghawakan niya ang paniniwala: “Walang higit sa Iyo, O Maheśvara.”

Verse 32

त्वत्त एव समुत्पत्तिरावयोस्सदृशी यतः । तस्य भक्त्या यथापूर्वं प्रसादं कृतवानसि

Sapagkat ang pinagmulan naming dalawa ay tunay na mula lamang sa Iyo, kaya magkatulad ito sa amin. Kaya dahil sa kanyang debosyon, tulad ng dati, ipinagkaloob Mo sa kanya ang Iyong mapagpalang biyaya.

Verse 33

तथा ममापि तत्सर्वं दातुमर्हसि शंकर । इति विज्ञापितस्तेन भगवान् भगनेत्रहा

“Gayundin, O Śaṅkara, ipagkaloob Mo rin sa akin ang lahat ng iyon.” Sa gayong pagsusumamo niya, ang Mapalad na Panginoon—yaong minsang sumira sa mata ni Bhaga—ay (duminig sa kanyang hiling).

Verse 34

न्यायेन वै ददौ सर्वं तस्यापि स घृणानिधिः । लब्ध्वैवमीश्वरादेव ब्रह्मा सर्वात्मतां क्षणात्

Ayon sa dharma, ipinagkaloob ng karagatan ng habag na iyon ang lahat sa kanya rin. Kaya, sa pagtanggap ng biyayang ito mula kay Īśvara lamang, si Brahmā ay agad nakamit ang kalagayang maging Sarili ng lahat.

Verse 35

त्वरमाणोथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् । क्षीरार्णवालये शुभ्रे विमाने सूर्यसंनिभे

Nagmamadali, lumapit siya at nasilayan ang Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona. Sa maliwanag na tahanan ng Karagatang Gatas, naroon Siya sa isang mapalad na vimāna, nagniningning na tulad ng araw.

Verse 36

हेमरत्नान्विते दिव्ये मनसा तेन निर्मिते । अनंतभोगशय्यायां शयानं पंकजेक्षणम्

Sa banal na higaan na pinalamutian ng ginto at hiyas—na nilikha niya sa kapangyarihan ng isip—nasaksihan niya ang Panginoong may matang-lotus na nakahimlay sa maraming likaw na higaan ng ahas na Ananta.

Verse 37

चतुर्भुजमुदारांगं सर्वाभरणभूषितम् । शंखचक्रधरं सौम्यं चन्द्रबिंबसमाननम्

Apat ang kaniyang bisig, marangal ang anyo, at napapalamutian ng lahat ng alahas—taglay ang kabibe at diskong banal, banayad ang presensya, at ang mukha’y tulad ng bilog na buwan.

Verse 38

श्रीवत्सवक्षसं देवं प्रसन्नमधुरस्मितम् । धरामृदुकरांभोजस्पर्शरक्तपदांबुजम्

Namataan nila ang maningning na Panginoon, na may tanda ng Śrīvatsa sa dibdib, payapa ang mukha na may banayad at matamis na ngiti; at ang kaniyang mga paang-lotus ay bahagyang namula sa marahang dampi ng malalambot na kamay ng Daigdig na tila lotus.

Verse 39

क्षीरार्णवामृतमिव शयानं योगनिद्रया । तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकांडजम्

Siya’y nakahimlay sa yogic na pag-idlip, na wari’y nektar na nagpapahinga sa Karagatang Gatas. Sa pamamagitan ng tamas, siya’y kilala bilang Kālarudra; at sa pamamagitan ng rajas, bilang isinilang sa Gintong Itlog, Hiraṇyagarbha.

Verse 40

सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम् । तं दृष्ट्वा पुरुषं ब्रह्मा प्रगल्भमिदमब्रवीत्

Sa pamamagitan ng sattva, napag-unawa niya si Viṣṇu bilang prinsipyong sumasaklaw sa lahat; at nakilala si Maheśvara bilang lampas sa lahat ng katangian sa kaniyang kalikasang nirguṇa. Si Brahmā—matapos masilayan ang Kataas-taasang Purusha—ay buong tapang na nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 41

ग्रसामि त्वामहं विष्णो त्वमात्मानं यथा पुरा । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रतिबुद्ध्य पितामहम्

“O Viṣṇu, lulunukin kita—gaya ng dati mong paglunok sa sarili mo.” Nang marinig ang mga salitang iyon, nagising sa katotohanan si Pitāmaha (Brahmā).

Verse 42

उदैक्षत महाबाहुस्स्मितमीषच्चकार च । तस्मिन्नवसरे विष्णुर्ग्रस्तस्तेन महात्मना

Tumingin ang Makapangyarihang May Mahahabang Bisig at bahagyang ngumiti. Sa sandaling iyon, si Viṣṇu ay nasakmal at napasailalim sa dakilang nilalang na yaon.

Verse 43

सृष्टश्च ब्रह्मणा सद्यो भ्रुवोर्मध्यादयत्नतः । तस्मिन्नवसरे साक्षाद्भगवानिन्दुभूषणः

Agad na nilikha ni Brahmā (siya) nang walang pagsisikap mula sa pagitan ng kanyang mga kilay. Sa sandaling iyon, ang Panginoon mismo—si Śiva na may palamuting buwan—ay hayagang nagpakita.

Verse 44

शक्तिं तयोरपि द्रष्टुमरूपो रूपमास्थितः । प्रसादमतुलं कर्तुं पुरा दत्तवरस्तयोः

Upang makita nilang dalawa ang banal na Kapangyarihan, ang Panginoong Walang-Anyo ay nag-anyong may anyo. Nais Niyang ipagkaloob ang di-matatawarang biyaya, Siya—na dati nang nagkaloob ng mga pagpapala sa kanila—ay nagpakita nang gayon.

Verse 45

आगच्छत्तत्र यत्रेमौ ब्रह्मनारायणौ स्थितौ । अथ तुष्टुवतुर्देवं प्रीतौ भीतौ च कौतुकात्

Dumating Siya sa kinaroroonan nina Brahmā at Nārāyaṇa. Pagkaraan, dahil sa pagkamangha—sabay na nagalak at nangilabot sa paggalang—umaawit sila ng mga papuri sa Deva, ang Panginoon.

Verse 46

प्रणेमतुश्च बहुशो बहुमानेन दूरतः । भवोपि भगवानेतावनुगृह्य पिनाकधृक्

Mula sa malayo, sila’y yumukod at nagpatirapa nang paulit-ulit sa malalim na paggalang. Pagkaraan, si Panginoong Bhava—si Shiva, ang Tagapagdala ng busog na Pināka—sa Kanyang habag ay nagkaloob ng biyaya sa kanila.

Verse 47

सादरं पश्यतोरेव तयोरंतरधीयत

Habang ang dalawa ay nakatingin nang may taimtim na paggalang, Siya ay biglang naglaho sa kanilang paningin.