मन्वन्तर-कल्प-प्रश्नोत्तरम् / Discourse on Manvantaras, Kalpas, and Re-creation

Verse 1

मुनय ऊचुः । मन्वंतराणि सर्वाणि कल्पभेदांश्च सर्वशः । तेष्वेवांतरसर्गं च प्रतिसर्गं च नो वद

Sinabi ng mga muni: “Isalaysay sa amin nang ganap ang lahat ng Manvantara at ang bawat uri ng pagkakaiba-iba ng Kalpa. At sa loob ng mga iyon, ipaliwanag mo rin sa amin ang paglikhang panggitna at ang muling paglikha.”

Verse 2

वायुरुवाच । कालसंख्याविवृत्तस्य परार्धो ब्रह्मणस्स्मृतः । तावांश्चैवास्य कालोन्यस्तस्यांते प्रतिसृज्यते

Sinabi ni Vāyu: “Sa pagbibilang ng panahon, ang ‘parārdha’ ay kinikilalang sukat ni Brahmā. At may isa pang yugto ng panahong kapantay nito; sa wakas niyon, ang paglikha ay muling inilalantad.”

Verse 3

दिवसे दिवसे तस्य ब्रह्मणः पूर्वजन्मनः । चतुर्दशमहाभागा मनूनां परिवृत्तयः

Araw-araw, sa dating siklo ng pagpapakita ni Brahmā, ang dakilang paghalili ng mga Manu—labing-apat ang bilang—ay umiinog nang sunod-sunod.

Verse 4

अनादित्वादनंतत्वादज्ञेयत्वाच्च कृत्स्नशः । मन्वंतराणि कल्पाश्च न शक्या वचनात्पृथक्

Sapagkat ito’y walang pasimula, walang wakas, at lubos na lampas sa ganap na pagkaunawa, ang mga Manvantara at mga Kalpa ay hindi maihihiwalay o maibibilang nang malinaw sa pamamagitan ng pananalita.

Verse 5

उक्तेष्वपि च सर्वेषु शृण्वतां वो वचो मम । किमिहास्ति फलं तस्मान्न पृथक्वक्तुमुत्सहे

Kahit nasabi na ang lahat, kayong mga nakikinig, pakinggan ang aking salita: ano pa bang hiwalay na bunga ang naririto? Kaya hindi ako mangangahas magsabi ng bukod na gantimpala, sapagkat ang aral na ito mismo ang daan tungo sa biyaya ni Shiva at sa paglaya.

Verse 6

य एव खलु कल्पेषु कल्पः संप्रति वर्तते । तत्र संक्षिप्य वर्तंते सृष्टयः प्रतिसृष्टयः

Tunay nga, sa mga siklo ng paglikha, ang Kalpa na kasalukuyang umiiral ang siyang tinatalakay. Sa Kalpa na ito, ang paglikha at muling paglikha ay nagaganap sa paraang pinaikli o binuod.

Verse 7

यस्त्वयं वर्तते कल्पो वाराहो नाम नामतः । अस्मिन्नपि द्विजश्रेष्ठा मनवस्तु चतुर्दश

Ang Kalpa na kasalukuyang umiiral ay tinatawag sa pangalan na Vārāha Kalpa. At sa Kalpa ring ito, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, tunay na may labing-apat na Manu.

Verse 8

स्वायंभुवादयस्सप्त सप्त सावर्णिकादयः । तेषु वैवस्वतो नाम सप्तमो वर्तते मनुः

May pitong Manu na nagsisimula kay Svāyambhuva, at (muli) pitong nagsisimula kay Sāvarṇi. Sa kanila, ang Manu na tinatawag na Vaivasvata ang ikapito na kasalukuyang namumuno.

Verse 9

मन्वंतरेषु सर्वेषु सर्गसंहारवृत्तयः । प्रायः समाभवंतीति तर्कः कार्यो विजानता

Sa lahat ng Manvantara, ang mga galaw ng paglikha at pagkalusaw ay karaniwang umuulit sa magkakatulad na paraan—kaya ang may pag-unawang nakakakilala ay dapat gumamit ng wastong pangangatwiran upang maunawaan ito.

Verse 10

पूर्वकल्पे परावृत्ते प्रवृत्ते कालमारुते । समुन्मूलितमूलेषु वृक्षेषु च वनेषु च

Nang ang dating kalpa ay lumipas at ang hangin ng Panahon ay nagsimulang humihip, ang mga puno at kagubatan ay nabunot—ang mga ugat ay napigtal at nagkalat.

Verse 11

जगंति तृणवक्त्रीणि देवे दहति पावके । वृष्ट्या भुवि निषिक्तायां विवेलेष्वर्णवेषु च

Kapag naglalagablab ang banal na Apoy, ang mga nilalang ay waring ang kanilang mga bibig ay puno ng tuyong damo—nilalamon at pinahihirapan; at kapag ibinubuhos ang ulan sa lupa, at kapag may malalaking siwang, maging sa karagatan, (ang lahat ay itinutulak ng lakas ng mga kalagayang iyon).

Verse 12

दिक्षु सर्वासु मग्नासु वारिपूरे महीयसि । तदद्भिश्चटुलाक्षेपैस्तरंगभुजमण्डलैः

Nang lumubog ang lahat ng dako at ang dakilang Daigdig ay napuno ng tubig sa bawat panig, ang mga tubig na iyon—sa kanilang di-mapakaling pag-uga at sa mga bilog ng alon na parang mga bisig na yumayakap—ay umalimbukay at kumalat sa lahat ng direksiyon.

Verse 13

प्रारब्धचण्डनृत्येषु ततः प्रलयवारिषु । ब्रह्मा नारायणो भूत्वा सुष्वाप सलिले सुखम्

Nang magsimula ang mabagsik na sayaw ng sansinukob, at pagkaraan ay kumalat sa lahat ang mga tubig ng pralaya, si Brahmā—na naging Nārāyaṇa—ay natulog nang payapa sa ibabaw ng mga tubig na iyon.

Verse 14

इमं चोदाहरन्मंत्रं श्लोकं नारायणं प्रति । तं शृणुध्वं मुनिश्रेष्ठास्तदर्थं चाक्षराश्रयम्

Matapos bigkasin ang taludtod-mantra na ito na iniaalay kay Nārāyaṇa, pakinggan ninyo, O pinakadakilang mga muni—kalakip ang kahulugan nito, na nakasalig sa di-nasisirang mga pantig (ng mantra).

Verse 15

आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः । अयनं तस्य ता यस्मात्तेन नारायणः स्मृतः

“Ang mga tubig ay tinatawag na ‘nārā’; tunay ngang ang mga tubig ay sinasabing supling ni Nara. Sapagkat ang mga tubig na iyon ang kanyang ‘ayana’—pahingahan at tahanan—kaya siya’y inaalala sa pangalang Nārāyaṇa.”

Verse 16

शिवयोगमयीं निद्रां कुर्वन्तं त्रिदशेश्वरम् । बद्धांजलि पुटास्सिद्धा जनलोकनिवासिनः

Ang mga Siddha na nananahan sa Jana-loka, na magkapatong ang mga palad sa pagpupugay, ay namasdan ang Panginoon ng mga diyos na nananatili sa isang pag-idlip na binubuo ng Śiva-yoga—isang panloob na pagkalubog sa yoga, hindi karaniwang tulog.

Verse 17

स्तोत्रैः प्रबोधयामासुः प्रभातसमये सुराः । यथा सृष्ट्यादिसमये ईश्वरं श्रुतयः पुरा

Sa pagsikat ng bukang-liwayway, ginising ng mga diyos ang Panginoon sa pamamagitan ng mga himno—gaya noong unang panahon, sa simula ng paglikha, ang mga Veda (Śruti) ay gumising kay Īśvara sa kanilang pagpupuri.

Verse 18

ततः प्रबुद्ध उत्थाय शयनात्तोयमध्यगात् । उदैक्षत दिशः सर्वा योगनिद्रालसेक्षणः

Pagkaraan, nang magising siya, tumindig mula sa kanyang higaan at lumusong sa gitna ng mga tubig. Taglay ang mga matang bahagyang nanlalambot pa sa yoga-nidrā, minasdan niya ang lahat ng dako.

Verse 19

नापश्यत्स तदा किंचित्स्वात्मनो व्यतिरेकि यत् । सविस्मय इवासीनः परां चिंतामुपागमत्

Noong sandaling iyon, wala siyang nakita ni anuman na hiwalay sa sarili niyang Ātman. Nakaupo siyang tila namangha, at saka pumasok sa isang malalim na pagninilay.

Verse 20

क्व सा भगवती या तु मनोज्ञा महती मही । नानाविधमहाशैलनदीनगरकानना

Nasaan nga ba ang pinagpalang, kaakit-akit, at napakalawak na Daigdig—na pinalamutian ng sari-saring malalaking bundok, mga ilog, mga lungsod, at mga gubat?

Verse 21

एवं संचिंतयन्ब्रह्मा बुबुधे नैव भूस्थितिम् । तदा सस्मार पितरं भगवंतं त्रिलोचनम्

Sa gayong pagninilay nang paulit-ulit, hindi maunawaan ni Brahmā ang tunay na kalagayan at saligan ng pag-iral. Pagkaraan, naalaala niya ang kanyang Ama—ang Mapalad na Panginoon, ang Tatlong-Mata (Śiva).

Verse 22

स्मरणाद्देवदेवस्य भवस्यामिततेजसः । ज्ञातवान्सलिले मग्नां धरणीं धरणीपतिः

Sa pag-alaala kay Bhava—ang Diyos ng mga diyos, na may di-masukat na liwanag—nalaman ng Panginoon ng daigdig na ang Daigdig ay lumubog sa ilalim ng mga tubig.

Verse 23

ततो भूमेस्समुद्धारं कर्तुकामः प्रजापतिः । जलक्रीडोचितं दिव्यं वाराहं रूपमस्मरत्

Pagkaraan, si Prajāpati, na nagnanais iahon ang Daigdig, ay inalaala sa puso ang banal at makalangit na anyo ni Varāha, ang Baboy-Damo, na ganap na angkop sa banal na paglalaro sa mga tubig.

Verse 24

महापर्वतवर्ष्माणं महाजलदनिःस्वनम् । नीलमेघप्रतीकाशं दीप्तशब्दं भयानकम्

Ang Kanyang katawan ay napakalawak na tila dakilang bundok, umuungal na gaya ng makapangyarihang ulap ng kulog—madilim na parang bughaw na ulap-ulan, at may nagliliyab na tunog na kakila-kilabot na nagdudulot ng pangamba.

Verse 25

पीनवृत्तघनस्कंधपीनोन्नतकटीतटम् । ह्रस्ववृत्तोरुजंघाग्रं सुतीक्ष्णपुरमण्डलम्

Ang Kanyang mga balikat ay hitik, bilugan, at siksik na makapangyarihan; ang baywang at balakang ay malapad, matatag, at mataas ang tindig. Ang mga hita at binti ay maikli ngunit bilugang mainam; at ang unahang bahagi ay may matalas at malinaw na hubog na tila isang bilog na anyo—ganyan inilarawan ang maringal na anyo.

Verse 26

पद्मरागमणिप्रख्यं वृत्तभीषणलोचनम् । वृत्तदीर्घमहागात्रं स्तब्धकर्णस्थलोज्ज्वलम्

Siya’y nagniningning na parang batong rubi; ang Kanyang mga mata ay bilog at nakapangingilabot sa pagkamangha. Ang dakilang katawan Niya’y bilugan at mahaba, at ang paligid ng Kanyang mga tainga ay kumikislap, matatag at tuwid.

Verse 27

उदीर्णोच्छ्वासनिश्वासघूर्णितप्रलयार्णवम् । विस्फुरत्सुसटाच्छन्नकपोलस्कंधबंधुरम्

Sa Kanyang makapangyarihang paghinga—pagbuga at paglanghap—ang karagatan ng pralaya ay napapaikot at nagugulo. At ang Kanyang mga pisngi at balikat na maganda ang hubog ay natatakpan ng Kanyang nanginginig at maningning na jata, ang banal na buhol-buhol na buhok.

Verse 28

मणिभिर्भूषणैश्चित्रैर्महारत्नैःपरिष्कृतम् । विराजमानं विद्युद्भिर्मेघसंघमिवोन्नतम्

Pinalamutian ng maraming hiyas at kahanga-hangang palamuti, pinong pinaganda ng mahahalagang batong mamahalin, ito’y nakatayong mataas—nagniningning na parang kidlat sa kumpol ng mga ulap.

Verse 29

आस्थाय विपुलं रूपं वाराहममितं विधिः । पृथिव्युद्धरणार्थाय प्रविवेश रसातलम्

Taglay ang napakalawak at di-masukat na anyong Varāha, ang Manlilikha (Brahmā) ay pumasok sa Rasātala upang iahon ang Daigdig.

Verse 30

स तदा शुशुभे ऽतीव सूकरो गिरिसंनिभः । लिंगाकृतेर्महेशस्य पादमूलं गतो यथा

Noon, ang Varāhang iyon—hugis bundok—ay nagningning nang labis, habang bumababa siya hanggang sa pinakaugat ng mga paa ni Mahādeva na nasa anyong Liṅga.

Verse 31

ततस्स सलिले मग्नां पृथिवीं पृथिवींधरः । उद्धृत्यालिंग्य दंष्ट्राभ्यामुन्ममज्ज रसातलात्

Pagkaraan, ang Tagapagdala ng Daigdig ay iniahon ang Daigdig na lumubog sa tubig, niyakap ito sa pamamagitan ng kanyang dalawang pangil, at umahon mula sa Rasātala.

Verse 32

तं दृष्ट्वा मुनयस्सिद्धा जनलोकनिवासिनः । मुमुदुर्ननृतुर्मूर्ध्नि तस्य पुष्पैरवाकिरन्

Nang makita siya, ang mga natupad na muni (siddha) na nananahan sa Jana-loka ay napuspos ng galak; sila’y sumayaw at nagbuhos ng mga bulaklak sa kanyang ulo bilang pagpupugay.

Verse 33

वपुर्महावराहस्य शुशुभे पुष्पसंवृतम् । पतद्भिरिव खद्योतैः प्राशुरंजनपर्वतः

Ang katawan ng Dakilang Varāha ay nagningning, nababalutan ng mga bulaklak—gaya ng Bundok Prāśurañjana na kumikislap sa mga alitaptap na lumilipad.

Verse 34

ततः संस्थानमानीय वराहो महतीं महीम् । स्वमेव रूपमास्थाय स्थापयामास वै विभुः

Pagkaraan, dinala ng makapangyarihang Varāha ang dakilang Daigdig pabalik sa nararapat nitong kinalalagyan; sa pag-anyo sa sarili niyang banal na anyo, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat ay muling nagpatatag sa kanya.

Verse 35

पृथिवीं च समीकृत्य पृथिव्यां स्थापयन्गिरीन् । भूराद्यांश्चतुरो लोकान् कल्पयामास पूर्ववत्

Pagkatapos, pinantay niya ang lupa at itinindig ang mga bundok sa ibabaw nito; at gaya ng dati, hinubog niya ang apat na daigdig na nagsisimula sa Bhūḥ.

Verse 36

इति सह महतीं महीं महीध्रैः प्रलयमहाजलधेरधःस्थमध्यात् । उपरि च विनिवेश्य विश्वकर्मा चरमचरं च जगत्ससर्ज भूयः

Sa gayon, matapos iahon ang malawak na Daigdig kasama ang mga bundok mula sa ibabang gitnang bahagi ng dakilang karagatang delubyo, inilagay muli ni Viśvakarmā ito sa itaas at muling nilikha ang buong sanlibutan—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw.