मङ्गलाचरणम्, तीर्थ-परिसरः, सूतागमनम् — Invocation, Sacred Setting, and the Arrival of Sūta

Verse 1

व्यास उवाच । नमश्शिवाय सोमाय सगणाय ससूनवे । प्रधानपुरुषेशाय सर्गस्थित्यंतहेतवे

Sinabi ni Vyāsa: Pagpupugay kay Śiva—na Siya ring Soma, ang mapalad na Panginoong tulad ng amṛta; na laging pinaliligiran ng Kaniyang mga gaṇa at kasama ang Kaniyang Anak. Pagpupugay sa Panginoon ng Pradhāna (unang bagay) at Puruṣa (malay na diwa), ang sanhi ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw.

Verse 2

शक्तिरप्रतिमा यस्य ह्यैश्वर्यं चापि सर्वगम् । स्वामित्वं च विभुत्वं च स्वभावं संप्रचक्षते

Siya na ang Kapangyarihan ay walang kapantay, at ang Kanyang Paghahari ay lumalaganap sa lahat—ang Kanyang pagka-Panginoon, ang Kanyang pagkapanginoong sumasaklaw sa lahat, at ang Kanyang likas na kalikasan ay ipinahahayag nang ganito.

Verse 3

तमजं विश्वकर्माणं शाश्वतं शिवमव्ययम् । महादेवं महात्मानं व्रजामि शरणं शिवम्

Ako’y sumasamo ng kanlungan kay Śiva—ang Di-isinilang, ang Tagapaglikha ng sansinukob, ang Walang-hanggan, ang Mapalad at Di-nasisira; kay Mahādeva, ang Panginoong dakila ang diwa. Sa Śiva na yaon ako lumalapit upang magkubli.

Verse 4

धर्मक्षेत्रे महातीर्थे गंगाकालिंदिसंगमे । प्रयागे नैमिषारण्ये ब्रह्मलोकस्य वर्त्मनि

Sa banal na Larangan ng Dharma, sa dakilang pook-paglalakbay na banal kung saan nagtatagpo ang Gaṅgā at Kālindī (Yamunā)—sa Prayāga, sa gubat ng Naimiṣa—sa landas na patungo sa Brahmaloka.

Verse 5

मुनयश्शंसितात्मानः सत्यव्रतपरायणाः । महौजसो महाभागा महासत्रं वितेनिरे

Ang mga pantas na iyon—kapuri-puri ang asal, nakatuon sa mga panatang nakaugat sa katotohanan—makapangyarihan ang ningning espirituwal at lubhang pinagpala, ay nag-ayos at nagsimula ng isang dakilang pagtitipong handog (mahāsatra).

Verse 6

तत्र सत्रं समाकर्ण्य तेषामक्लिष्टकर्मणाम् । साक्षात्सत्यवतीसूनोर्वेदव्यासस्य धीमतः

Doon, nang marinig niya ang tungkol sa banal na handog na satra na isinasagawa ng mga rishi na di napapagod sa matuwid na gawain, dumating sa pook na iyon ang marunong na Veda‑Vyāsa, ang tunay na anak ni Satyavatī.

Verse 7

शिष्यो महात्मा मेधावी त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । पञ्चावयवयुक्तस्य वाक्यस्य गुणदोषवित्

Siya ay isang alagad na dakila ang loob at matalino, bantog sa tatlong daigdig, at bihasa sa pagkilala sa bisa at kapintasan ng pahayag na may limang sangkap na anyo ng pangangatwiran.

Verse 8

उत्तरोत्तरवक्ता च ब्रुवतो ऽपि बृहस्पतेः । मधुरः श्रवणानां च मनोज्ञपदपर्वणाम्

Kahit nagsasalita si Bṛhaspati, ang sumunod na tagapagsalaysay ay nagsalita pang higit na mainam; at ang salaysay ay matamis sa pandinig, sapagkat ang piling mga salita at parirala ay nagbibigay-lugod sa isipan.

Verse 9

कथानां निपुणो वक्ता कालविन्नयवित्कविः । आजगाम स तं देशं सूतः पौराणिकोत्तमः

Pagkaraan, dumating sa pook na iyon ang Sūta, ang pinakadakila sa mga tagapagpaliwanag ng Purāṇa—isang bihasang tagapagsalaysay ng mga banal na salaysay, makatang batid ang panahon at ang wastong asal.

Verse 10

तं दृष्ट्वा सूतमायांतं मुनयो हृष्टमानसाः । तस्मै साम च पूजां च यथावत्प्रत्यपादयन्

Nang makita ng mga muni na dumarating si Sūta, nagalak ang kanilang mga puso. Kaya’t ayon sa itinakda, inialay nila sa kanya ang mga salita ng pagbati at ang nararapat na pagsamba.

Verse 11

प्रतिगृह्य सतां पूजां मुनिभिः प्रतिपादिताम् । उद्दिष्टमानसं भेजे नियुक्तो युक्तमात्मनः

Matapos tanggapin ang mapitagang pagsamba ng mga banal na inihandog ng mga muni nang wasto, si Sūta—may disiplina sa sarili at kumikilos bilang itinalaga sa banal na tungkulin—ay itinuon ang kanyang isip sa nilalayong layuning espirituwal.

Verse 12

ततस्तत्संगमादेव मुनीनां भावितात्मनाम् । सोत्कंठमभवच्चितं श्रोतुं पौराणिकीं कथाम्

Pagkaraan, dahil sa pakikisama roon sa mga pantas na muni—na ang kalooban ay pinadalisay ng pagninilay—ang isip ay naging sabik na marinig ang banal na salaysay ng Purāṇa (tungkol kay Śiva).

Verse 13

तदा तमनुकूलाभिर्वाग्भिः पूज्य १ महर्षयः । अतीवाभिमुखं कृत्वा वचनं चेदमब्रुवन्

Noon, pinarangalan siya ng mga dakilang rishi sa pamamagitan ng mga salitang kaaya-aya at mapitagan; saka sila humarap nang lubos sa kanya at nagsalita ng ganito.

Verse 14

ऋषय ऊचुः । रोमहर्षण सर्वज्ञ भवान्नो भाग्यगौरवात् । संप्राप्तोद्य महाभाग शैवराज महामते

Wika ng mga rishi: “O Romaharṣaṇa, ikaw na nakaaalam ng lahat! Sa kadakilaan ng aming mabuting kapalaran, dumating ka sa amin ngayon. O lubhang mapalad, hari sa mga deboto ni Śiva, O dakilang pantas na may malawak na pag-iisip!”

Verse 15

पुराणविद्यामखिलां व्यासात्प्रत्यक्षमीयिवान् । तस्मादाश्चर्यभूतानां कथानां त्वं हि भाजनम्

Yamang tinanggap mo nang tuwiran mula kay Vyāsa ang buong karunungan ng Purāṇa, kaya ikaw nga ang tunay na karapat-dapat na sisidlan ng mga kamangha-manghang banal na salaysay na ito.

Verse 16

रत्नानामुरुसाराणां रत्नाकर इवार्णवः । यच्च भूतं यच्च भव्यं यच्चान्यद्वस्तु वर्तते

Gaya ng karagatan na isang minahan ng mahahalagang hiyas na hitik sa diwa, gayon din Siya ang di-mauubos na pinagmumulan ng lahat ng nagdaan, ng darating, at ng iba pang umiiral na katotohanan.

Verse 17

न तवाविदितं किञ्चित्त्रिषु लोकेषु विद्यते । त्वमदृष्टवशादस्मद्दर्शनार्थमिहागतः

Sa tatlong daigdig, wala ni isa mang bagay na di Mo nalalaman. Gayunman, dahil sa di-nakikitang kapangyarihan ng tadhana (adṛṣṭa), naparito Ka upang kami’y pagkalooban ng pagdama at pagtanaw sa Iyo.

Verse 18

वेदांतसारसर्वस्वं पुराणं श्रावयाशु नः । एवमभ्यर्थितस्सूतो मुनिभिर्वेदवादिभिः

“Ihayag sa amin, nang walang pagkaantala, ang Purāṇa na siyang diwa at kabuuang layon ng Vedānta.” Sa gayong pagsusumamo ng mga pantas—yaong nakatatag sa kapangyarihan ng Veda—si Sūta (Gosvāmin) ay hinilingang magsalaysay.

Verse 19

श्लक्ष्णां च न्यायसंयुक्तां प्रत्युवाच शुभां गिरम् । सूत उवाच । पूजितो ऽनुगृहीतश्च भवद्भिरिति चोदितः

Wika ni Sūta: Nang mahimok ng mga salitang, “Ikaw ay pinarangalan at pinagpala namin,” siya’y tumugon sa mapalad na pananalita—banayad, wasto, at kaayon ng matuwid na katuwiran.

Verse 20

कस्मात्सम्यङ्न विब्रूयां पुराणमृषिपूजितम् । अभिवंद्य महादेवं देवीं स्कंदं विनायकम्

Bakit hindi ko ipaliliwanag nang wasto ang Purāṇa na ito na iginagalang ng mga ṛṣi—pagkaraang yumukod kay Mahādeva, sa Diyosa, at kina Skanda at Vināyaka?

Verse 21

नंदिनं च तथा व्यासं साक्षात्सत्यवतीसुतम् । वक्ष्यामि परमं पुण्यं पुराणं वेदसंमितम्

Ngayon ay ipahahayag ko ang Purāṇa na lubhang mapagpala, kapantay ng mga Veda sa kapangyarihan—una, magpupugay kay Nandin, at gayundin kay Vyāsa, ang mismong anak ni Satyavatī.

Verse 22

शिवज्ञानार्णवं साक्षाद्भक्तिमुक्तिफलप्रदम् । शब्दार्थन्यायसंयुक्तै रागमार्थैर्विभूषितम्

Ito nga ang “Karagatan ng Kaalaman kay Śiva,” na tuwirang nagkakaloob ng bunga ng bhakti at paglaya. Taglay nito ang wastong pangangatwiran sa salita at diwa, at pinalalamutian ng mga aral na umaakay sa landas ng mapagmahal na debosyon.

Verse 23

श्वेतकल्पप्रसंगेन वायुना कथितं पुरा । विद्यास्थानानि सर्वाणि पुराणानुक्रमं तथा

Noong una, kaugnay ng salaysay ng Śveta-kalpa, isinalaysay ni Vāyu ang mga bagay na ito: ang lahat ng luklukan ng banal na kaalaman, at gayundin ang maayos na pag-uuri ng mga Purāṇa.

Verse 24

तत्पुराणस्य चोत्पत्तिं ब्रुवतो मे निबोधत । अंगानि वेदाश्चत्वारो मीमांसान्यायविस्तरः

Habang isinasalaysay ko sa inyo ang pinagmulan ng Purāṇa na iyon, makinig nang buong pag-iingat. Ito’y nakasalig sa mga Vedāṅga at sa apat na Veda, at lumalawak sa ganap na pagtalakay ng Mīmāṃsā at Nyāya.

Verse 25

पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्याश्चेताश्चतुर्दश । आयुर्वेदो धनुर्वेदो गांधर्वश्चेत्यनुक्रमात्

Sa wastong pagkakasunod ay binibilang ang mga Purāṇa, ang mga Dharmaśāstra, at ang labing-apat na sangay ng kaalaman—gaya ng Āyurveda, Dhanurveda, Gāndharva at iba pa—na pawang mga daan sa matuwid na pamumuhay at sa pinakamataas na layon na humahantong sa bhakti kay Śiva, ang Panginoon (Pati).

Verse 26

अर्थशास्त्रं परं तस्माद्विद्या ह्यष्टादश स्मृताः । अष्टादशानां विद्यानामेतासां भिन्नवर्त्मनाम्

Kaya nga, ang Artha-śāstra ay itinuturing na pinakadakila; at tunay na naaalala ang labingwalong sangay ng kaalaman—ang labingwalong disiplina na ito, bawat isa’y lumalakad sa sariling natatanging landas.

Verse 27

आदिकर्ता कविस्साक्षाच्छूलपाणिरिति श्रुतिः । स हि सर्वजगन्नाथः सिसृक्षुरखिलं जगत्

Ipinahahayag ng śruti na Siya ang unang Manlilikha—ang ganap na Nakaaalam na Makata—si Śūlapāṇi, ang Panginoong may tangan ng trisula. Siya lamang ang Panginoon ng lahat ng daigdig, na nagnanais iluwal ang buong sansinukob.

Verse 28

ब्रह्माणं विदधे साक्षात्पुत्रमग्रे सनातनम् । तस्मै प्रथमपुत्राय ब्रह्मणे विश्वयोनये

Tuwing pasimula, tuwirang iniluwal Niya si Brahmā bilang walang-hanggang anak. Sa unang anak na iyon—si Brahmā, ang sinapupunan-pinagmulan ng sansinukob—(ipinagkatiwala Niya ang gawain ng pagpapahayag ng pag-iral).

Verse 29

विद्याश्चेमा ददौ पूर्वं विश्वसृष्ट्यर्थमीश्वरः । पालनाय हरिं देवं रक्षाशक्तिं ददौ ततः

Noong pasimula, ipinagkaloob ng Īśvara ang mga banal na kaalamang ito (vidyā) upang likhain ang sansinukob. Pagkaraan, upang pangalagaan at ingatan ang mga daigdig, ibinigay Niya kay Hari (Viṣṇu) ang kapangyarihang magtanggol, ang rakṣā-śakti.

Verse 30

मध्यमं तनयं विष्णुं पातारं ब्रह्मणो ऽपि हि । लब्धविद्येन विधिना प्रजासृष्टिं वितन्वता

Tunay na si Viṣṇu ang anak na isinilang sa gitna; at si Brahmā naman ang tagapagluwal. Nang matamo ang kaalamang (paglikha), si Brahmā—alinsunod sa itinakdang paraan—ay nagsimulang palawakin ang paglikha ng mga nilalang.

Verse 31

प्रथमं सर्वशास्त्राणां पुराणं ब्रह्मणा स्मृतम् । अनंतरं तु वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

Sa lahat ng banal na śāstra, unang inalaala at ipinahayag ni Brahmā ang Purāṇa; pagkaraan, mula sa kaniyang mga bibig ay lumitaw at umagos ang mga Veda.

Verse 32

प्रवृत्तिस्सर्वशास्त्राणां तन्मुखादभवत्ततः । यदास्य विस्तरं शक्ता नाधिगंतुं प्रजा भुवि

Kaya mula sa Kaniyang bibig ay sumibol ang patuloy na agos ng lahat ng śāstra. Ngunit nang ang lawak nito’y di na ganap maunawaan ng mga nilalang sa lupa, (hinanap nila ang aral na higit na mauunawaan).

Verse 33

तदा विद्यासमासार्थं विश्वेश्वरनियोगतः । द्वापरांतेषु विश्वात्मा विष्णुर्विश्वंभरः प्रभुः

Noon, sa utos ni Viśveśvara (Panginoong Śiva), upang ibuod at ingatan ang banal na kaalaman, sa pagtatapos ng panahon ng Dvāpara, si Viṣṇu—ang panloob na Sarili ng sansinukob at tagapagtaguyod ng mga daigdig—ang tumanggap ng gawaing iyon.

Verse 34

व्यासनाम्ना चरत्यस्मिन्नवतीर्य महीतले । एवं व्यस्ताश्च वेदाश्च द्वापरेद्वापरे द्विजाः

Sa bawat kapanahunan ng Dvāpara, bumababa siya sa lupa at naglalakbay taglay ang pangalang Vyāsa; at sa gayon, O mga dwija (dalawang-ulit na isinilang), ang mga Veda rin ay hinahati at muling inaayos sa bawat Dvāpara.

Verse 35

निर्मितानि पुराणानि अन्यानि च ततः परम् । स पुनर्द्वापरे चास्मिन्कृष्णद्वैपायनाख्यया

Pagkaraan, nilikha rin ang iba pang mga Purāṇa. At muli, sa Dvāpara na ito, siya—na kilala sa pangalang Kṛṣṇa Dvaipāyana—ang nag-ayos at naglahad (ng mga ito).

Verse 36

अरण्यामिव हव्याशी सत्यवत्यामजायत । संक्षिप्य स पुनर्वेदांश्चतुर्धा कृतवान्मुनिः

Gaya ng naglalagablab na apoy na sinindihan sa gubat, isinilang mula kay Satyavatī ang pantas na si Havyāśī. Pagkaraan, ang muning iyon, matapos paikliin ang malawak na Veda, ay muling inayos ito sa apat na bahagi.

Verse 37

व्यस्तवेदतया लोके वेदव्यास इति श्रुतः । पुराणानाञ्च संक्षिप्तं चतुर्लक्षप्रमाणतः

Dahil inayos at inuri niya ang mga Veda, siya’y tanyag sa daigdig bilang Vedavyāsa. Tinipon din niya ang mga Purāṇa sa pinaikling anyo, na ang kabuuang lawak ay apat na raang libong taludtod.

Verse 38

अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम् । यो विद्याच्चतुरो वेदान् सांगोपणिषदान्द्विजः

Hanggang ngayon, sa daigdig ng mga deva, ang salaysay na iyon ay nananatiling napakalawak—umaabot sa daan-daang krore ang sukat. Kahit ang isang dwija ay magtamo ng ganap na kaalaman sa apat na Veda kasama ang mga angga at mga Upaniṣad, mahirap pa ring maubos ang gayong kalawakan.

Verse 39

न चेत्पुराणं संविद्यान्नैव स स्याद्विचक्षणः । इतिहासपुराणाभ्यां वेदं समुपबृंहयेत्

Kung hindi tunay na nauunawaan ang Purāṇa, hindi siya maituturing na may matalas na pag-unawa. Sapagkat ang Veda ay nararapat palawakin at linawin sa pamamagitan ng mga Itihāsa at mga Purāṇa.

Verse 40

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वंतराणि च

Natatakot ang Veda sa taong kakaunti ang pag-aaral, na iniisip: “Ang taong ito’y susubok tumawid sa akin (ibig sabihi’y magpaliwanag sa akin) nang mali.” Sinasalaysay ng Veda ang paglikha at pagkalusaw, ang mga angkan, at ang mga siklo ng Manvantara ng mga Manu.

Verse 41

वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम् । दशधा चाष्टधा चैतत्पुराणमुपदिश्यते

Ang salaysay ng mga angkan (vaṃśa) at ng sunud-sunod na kasaysayan ng kanilang lahi (vaṃśānucarita) ay tunay na Purāṇa na may limang tanda. Itinuturo rin ang Purāṇa na ito sa pag-uuri na sampung uri at walong uri.

Verse 42

बृहत्सूक्ष्मप्रभेदेन मुनिभिस्तत्त्ववित्तमैः । ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

Ang mga muni na pinakadakila sa pagkakabatid sa katotohanan ay naghihiwalay sa mga Purāṇa ayon sa malalawak at maseselang pag-uuri—ang Brāhma, ang Pādma, ang Vaiṣṇava, ang Śaiva, at gayundin ang Bhāgavata.

Verse 43

भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम् । आग्नेयं ब्रह्मवैवर्तं लैंगं वाराहमेव च

“(Ito naman ay) ang Bhaviṣya, ang Nārada, at saka ang Mārkaṇḍeya; gayundin ang Āgneya, ang Brahmavaivarta, ang Laiṅga, at ang Vārāha.”

Verse 44

स्कान्दं च वामनं चैव कौर्म्यं मात्स्यं च गारुडम् । ब्रह्मांडं चेति पुण्यो ऽयं पुराणानामनुक्रमः

“(Ito ang) Skanda, Vāmana, Kūrma, Matsya, Garuḍa, at Brahmāṇḍa—ganyan ang banal na pagkakasunod (anukrama) ng mga Purāṇa.”

Verse 45

तत्र शैवं तुरीयं यच्छार्वं सर्वार्थसाधकम् । ग्रंथो लक्षप्रमाणं तद्व्यस्तं द्वादशसंहितम्

“Sa mga iyon, ang bahaging Śaiva ang ikaapat—ukol kay Śarva (Panginoong Śiva) at nakapagtatamo ng lahat ng layunin ng buhay. Ang kasulatang iyon ay may sukat na isang daang libong taludtod, at inayos sa labindalawang Saṃhitā.”

Verse 46

निर्मितं तच्छिवेनैव तत्र धर्मः प्रतिष्ठितः । तदुक्तेनैव धर्मेण शैवास्त्रैवर्णिका नराः

Ang kaayusang iyon ay nilikha ni Śiva lamang, at doon ay matatag na naitatag ang Dharma. Sa mismong Dharma na ipinahayag Niya, ang mga tao mula sa apat na varṇa ay naging Śaiva—mga tagasunod ng turo at disiplina ni Śiva.

Verse 47

तस्माद्विमुकुतिमन्विच्छञ्च्छिवमेव समाश्रयेत् । तमाश्रित्यैव देवानामपि मुक्तिर्न चान्यथा

Kaya nga, ang naghahangad ng kalayaan (mokṣa) ay dapat kumupkop kay Śiva lamang. Tunay, sa pag-asa sa Kanya lamang nakakamtan maging ng mga deva ang paglaya—hindi sa iba pang paraan.

Verse 49

यदिदं शैवमाख्यातं पुराणं वेदसंमितम् । तस्य भेदान्समासेन ब्रुवतो मे निबोधत

Ang Śaiva Purāṇa na ito na ipinahayag ay ganap na kaayon ng Veda. Ngayon, habang binibigkas ko nang maikli ang mga bahagi nito, makinig kayo sa akin nang taimtim.

Verse 50

विद्येश्वरं तथा रौद्रं वैनायकमनुत्तमम् । औमं मातृपुराणं च रुद्रैकादशकं तथा

“(Naroon) ang bahagi ng Vidyeśvara, ang bahagi ng Raudra, ang walang kapantay na bahagi ng Vaināyaka, ang bahagi ng Auma, ang Mātṛ-purāṇa, at gayundin ang bahagi tungkol sa Labing-isang Rudra.”

Verse 51

कैलासं शतरुद्रं च शतरुद्राख्यमेव च । सहस्रकोटिरुद्राख्यं वायवीयं ततःपरम्

“(Naroon) ang Saṃhitā na Kailāsa, ang Śatarudra, at maging yaong tinatawag ding ‘Śatarudra’ sa sarili nitong pangalan; kasunod ang tinatawag na ‘Sahasrakoṭirudra’; at pagkatapos nito ay ang Saṃhitā na Vāyavīya.”

Verse 52

धर्मसंज्ञं पुराणं चेत्येवं द्वादश संहिताः । विद्येशं दशसाहस्रमुदितं ग्रंथसंख्यया

Kaya nga, ang Purāṇa na tinatawag na “Dharma” ay inilalahad sa labindalawang Saṃhitā; at ang bahaging Vidyeśvara ay ipinahahayag na binubuo ng sampung libong taludtod, ayon sa bilang ng mga seksiyon nito.

Verse 53

रौद्रं वैनायकं चौमं मातृकाख्यं ततः परम् । प्रत्येकमष्टसाहस्रं त्रयोदशसहस्रकम्

“Ang Raudra, ang Vaināyaka, ang Cauma, at saka yaong tinatawag na Mātr̥kā”—bawat isa ay may walong libong taludtod; at ang kabuuan naman ay umaabot sa labintatlong libo.

Verse 54

रौद्रकादशकाख्यं यत्कैलासं षट्सहस्रकम् । शतरुद्रं त्रिसाहस्रं कोटिरुद्रं ततः परम्

Ang bahaging tinatawag na “Raudra-kādaśaka” ay ang bahaging Kailāsa na may anim na libong taludtod. Ang Śatarudra ay may tatlong libo; at lampas pa roon ay ang Kōṭirudra.

Verse 55

सहस्रैर्नवभिर्युक्तं सर्वार्थज्ञानसंयुतम् । सहस्रकोटिरुद्राख्यमेकादशसहस्रकम्

Ito’y may siyam na libong (taludtod) at puspos ng kaalaman tungkol sa lahat ng layunin ng buhay. Tinatawag itong “Sahasrakoṭirudra,” at sa kabuuan ay binubuo ng labing-isang libong (yunit/taludtod).

Verse 56

चतुस्सहस्रसंख्येयं वायवीयमनुत्तमम् । धर्मसंज्ञं पुराणं यत्तद्द्वादशसहस्रकम्

Ang walang kapantay na Vāyavīya (Saṃhitā) na ito ay binibilang na apat na libong (taludtod). At ang Purāṇa na kilala sa pangalang “Dharma” ay binibilang na labindalawang libong (taludtod).

Verse 57

तदेवं लक्षमुद्दिष्टं शैवं शाखाविभेदतः । पुराणं वेदसारं तद्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

Sa ganitong paraan, naipahayag ang natatanging tanda ng aral na Śaiva ayon sa pagkakahati ng mga sangay nito. Ang Purāṇa na iyon ang mismong diwa ng mga Veda, at nagkakaloob ng bunga ng bhukti at ng mukti.

Verse 58

व्यासेन तत्तु संक्षिप्तं चतुर्विंशत्सहस्रकम् । शैवन्तत्र पुराणं वै चतुर्थं सप्तसंहितम्

Ang dakilang kalipunang iyon ay tunay na pinasimple ni Vyāsa hanggang maging dalawampu’t apat na libong taludtod. Sa kalipunang iyon, ang Śaiva Purāṇa ay siyang ikaapat, na binubuo ng pitong saṃhitā.

Verse 59

विद्येश्वराख्या तत्राद्या द्वितीया रुद्रसंहिता । तृतीया शतरुद्राख्या कोटिरुद्रा चतुर्थिका

Doon, ang una ay tinatawag na Vidyeśvara Saṃhitā; ang ikalawa ay ang Rudra Saṃhitā. Ang ikatlo ay kilala bilang Śatarudra, at ang ikaapat ay ang Koṭirudra.

Verse 60

पञ्चमी कथिता चोमा षष्ठी कैलाससंहिता । सप्तमी वायवीयाख्या सप्तैवं संहिता इह

“Ang ikalima ay ipinahayag na Umā-saṃhitā; ang ikaanim ay Kailāsa-saṃhitā; ang ikapito ay kilala bilang Vāyavīya-saṃhitā. Kaya, dito ay may pitong Saṃhitā sa Śiva Purāṇa.”

Verse 61

विद्येश्वरं द्विसाहस्रं रौद्रं पञ्चशतायुतम् । त्रिंशत्तथा द्विसाहस्रं सार्धैकशतमीरितम्

Ang bahagi ng Vidyeśvara ay sinasabing dalawang libo (na taludtod); ang bahagi ng Raudra ay limampung libo. Gayundin, tatlumpu’t dalawang libo at isang daan at limampu ang ipinahahayag (para sa mga nalalabing bahagi).

Verse 62

शतरुद्रन्तथा कोटिरुद्रं व्योमयुगाधिकम् । द्विसाहस्रं च द्विशतं तथोमं भूसहस्रकम्

Gayundin, naroon ang mga bahagi na Śatarudra at Koṭirudra; at ang bahaging Vyoma na lumalampas ng dalawang yuga; naroon din ang Dvisāhasra at Dviśata; gayundin ang Umā at ang Bhūsahasraka.

Verse 63

चत्वारिंशत्साष्टशतं कैलासं भूसहस्रकम् । चत्वारिंशच्च द्विशतं वायवीयमतः परम्

Ang Kailāsa Saṁhitā ay binubuo ng walong daan at apatnapung taludtod, at may dagdag pang isang libo. Pagkaraan niyon, ang Vāyavīya Saṁhitā ay may dalawang daan at apatnapu.

Verse 64

चतुस्साहस्रसंख्याकमेवं संख्याविभेदतः । श्रुतम्परमपुण्यन्तु पुराणं शिवसंज्ञकम्

Kaya nga, ayon sa pagkakahati ng bilang, ang Purāṇa na ito—na tinatawag na “Śiva”—ay itinuturing na may apat na libo; at naririnig na ito’y lubhang dakila at punô ng kabanalan.

Verse 65

चतुःसाहस्रकं यत्तु वायवीयमुदीरितम् । तदिदं वर्तयिष्यामि भागद्वयसमन्वितम्

Ang kasulatang Vāyavīya na ipinahayag na binubuo ng apat na libong taludtod—ang mismong tekstong ito ang aking ipaliliwanag ngayon, na ganap sa dalawang bahagi nito.

Verse 66

नावेदविदुषे वाच्यमिदं शास्त्रमनुत्तमम् । न चैवाश्रद्धधानाय नापुराणविदे तथा

Ang walang kapantay na kasulatang ito ay hindi dapat ituro sa hindi nakaaalam ng Veda; ni sa walang pananampalataya, at gayundin sa hindi bihasa sa mga Purāṇa.

Verse 67

परीक्षिताय शिष्याय धार्मिकायानसूयवे । प्रदेयं शिवभक्ताय शिवधर्मानुसारिणे

Ang aral/tekstong ito ay dapat ibigay lamang sa alagad na nasubok—matuwid, walang masamang-loob—na deboto ni Śiva at namumuhay ayon sa dharma ni Śiva.

Verse 68

पुराणसंहिता यस्य प्रसादान्मयि वर्तते । नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे

Sa biyaya niya nananahan sa akin ang kalipunang Purāṇa na ito. Ako’y yumuyuko at nagpupugay kay Bhagavān Vyāsa, na may ningning na di masukat.