Shloka 29

Śumbha–Niśumbha’s Mobilization After Devī’s Victories

Battle Muster and Omens

Devanagari script

विचारयित्वेति महारथो रथं महान्तमध्यास्य नियन्तृचोदितम् । ययौ द्रुतं यत्र महेश्वरांगना सुरांगनाप्रार्थितयौवनोद्गमा

Transliteration

vicārayitveti mahāratho rathaṃ mahāntamadhyāsya niyantṛcoditam | yayau drutaṃ yatra maheśvarāṃganā surāṃganāprārthitayauvanodgamā

Translation

Pagkaraang magnilay nang gayon, ang dakilang mandirigmang karwahe ay sumakay sa makapangyarihang karwahe, hinimok ng tagapagmaneho, at mabilis na nagtungo sa pook na kinaroroonan ng Kabiyak ni Mahādeva—yaong may ningning ng kabataan na ipinanalangin ng mga dalagang makalangit.

Word by Word

• विचारयित्वा: having reflected
• विचारयित्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + चर् (धातु) → विचारयितुम्/विचारयित्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्यय-कृदन्त (क्त्वा/ल्यप्), पूर्वकालिक क्रिया (absolutive/gerund)

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यर्थक (quotative)

• महा-रथः: the great charioteer/warrior
• महा-रथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् रथः/महान् रथी)

• रथम्: the chariot
• रथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• महान्तम्: great
• महान्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying रथम्)

• अध्यास्य: having mounted
• अध्यास्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि + आस् (धातु) → अध्यास्य (ल्यप्/तुमुन्-सम्भव; here gerundive absolutive sense)
• Form: कृदन्त; (अध्यास्य) ‘having mounted/sat upon’; प्रयोगः क्त्वार्थे (absolutive sense)

• नियन्तृ-चोदितम्: urged by the charioteer
• नियन्तृ-चोदितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नियन्तृ (प्रातिपदिक) + चोदित (चुद् धातु, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नियन्तुः चोदितम्) विशेषणम् (रथम्)

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• महेश्वर-अङ्गना: Maheshvara’s consort
• महेश्वर-अङ्गना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक) + अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेश्वरस्य अङ्गना)

• सुर-अङ्गना-प्रार्थित-यौवन-उद्गमा: whose youthful bloom is sought by heavenly maidens
• सुर-अङ्गना-प्रार्थित-यौवन-उद्गमा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुर-अङ्गना (प्रातिपदिक) + प्रार्थित (प्र + अर्थ् धातु, क्त) + यौवन (प्रातिपदिक) + उद्गमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष-समासः; विशेषणम् (महेश्वर-अङ्गना) — ‘whose youthful blossoming is desired by celestial maidens’

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights purposeful movement guided by discernment—after reflection, action is taken toward Uma, the embodied Śakti of Maheśvara, indicating that grace and spiritual fruition arise when intention is aligned with devotion to Shiva and his divine power.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Uma (Maheśvarāṅganā) represents Saguna Shiva’s inseparable Śakti; approaching her presence is, in Shaiva Siddhanta terms, approaching Pati with reverence for his manifest power—supporting devotional worship where Shiva is adored with form along with Shakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is viveka (reflective discernment) followed by directed devotion—such as mentally offering a resolved prayer with the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) before undertaking worship or pilgrimage toward Shiva’s sacred presence.