
Ang adhyayang ito ay nagpapatuloy sa anyong tanong at sagot: tinanong ng hari ang ṛṣi kung ano ang ginawa ni Śumbha matapos marinig na pinaslang ni Devī sina Dhūmrākṣa, Caṇḍa–Muṇḍa, at Raktabīja. Isinalaysay ng ṛṣi na si Śumbha, na kilala sa matinding lakas, ay nag-utos na tipunin ang lahat ng puwersang asura—mga kapanalig at mga nasasakupan—na wari’y isang ganap na digmaang pangkosmos ang nalalapit. Sumunod ang talaan ng hukbo: mga kawal na nakasakay sa elepante, kabayo, at karwaheng pandigma, at mga impanterya na di mabilang. Umalingawngaw ang mga tambol, malalaking tambol at mga instrumentong pandigma; ang paulit-ulit na ingay ng sandata ay gumambala sa mga deva; at kumalat ang dilim hanggang matakpan ang diskong karwahe ng araw. Sa mas malalim na diwa, ipinahihiwatig nito ang pag-igting ng ego matapos ang sunod-sunod na pagkatalo: ang adharma ay nagtitipon, nagpapalakas ng ingay at palabas, at sinusubukang tabingan ang malinaw na pag-unawa (sinisimbolo ng pagtakip sa araw). Inihahanda nito ang mambabasa sa susunod na galaw ng salaysay—ang tugon ni Devī—habang pinananatili ang paraan ng Purāṇa na magturo ng metapisika sa loob ng sunod-sunod na kuwento ng digmaan.
Verse 1
राजोवाच । धूम्राक्षं चण्डमुण्डं च रक्तबीजासुरन्तथा । भगवन्निहतन्देव्या श्रुत्वा शुम्भः सुरार्दनः
Wika ng Hari: “O Mapalad na Panginoon! Nang marinig ni Śumbha, ang nagpapahirap sa mga deva, na pinatay ng Diyosa si Dhūmrākṣa, sina Caṇḍa at Muṇḍa, at pati ang asurang si Raktabīja, ano ang ginawa niya pagkaraan?”
Verse 2
किमकार्षीत्ततो ब्रह्मन्नेतन्मे ब्रूहि साम्प्रतम् । शुश्रूषवे जगद्योनेश्चरित्रं पापनाशनम्
O Brahman, ano ang ginawa niya pagkatapos niyon? Sabihin mo ito sa akin ngayon. Nais kong pakinggan ang banal na salaysay na nag-aalis ng kasalanan tungkol sa Pinagmulan ng sansinukob.
Verse 3
ऋषिरुवाच । हतानेमान्दैत्यवरान्महासुरो निशम्य राजन्महनीयविक्रमः । अजिज्ञपत्स्वीयगणान्दुरासदान्रणाभिधोच्चारणज्जातसंमदान्
Ang pantas ay nagsabi: O Hari, nang marinig na ang mga pangunahing Daitya na ito ay napatay, ang makapangyarihang Asura na iyon—na kilala sa dakilang kagitingan—ay nagtanong sa kanyang sariling mga hukbo.
Verse 4
बलान्वितास्संमिलिता ममाज्ञया जयाशया कालकवंशसंभवाः । सकालकेयासुरमौर्य्यदौर्हृदास्तथा परेप्याशु प्रयाणयन्तु ते
Nawa’y yaong mga makapangyarihan—na nagtipon sa aking utos at may pag-asang magwagi—na isinilang sa angkan ni Kālaka; kasama ang mga asurang Kālakeya, ang mga Maurya, ang mga Daurhṛda, at ang iba pa, ay umalis agad ngayon din.
Verse 5
निशुंभशुंभौ दितिजान्निदेश्य तान्रथाधिरूढौ निरयां बभूवतुः । बलान्यनूखुर्बलिनोस्तयोर्धराद्विनाशवन्तः शलभा इवोत्थिताः
Matapos utusan ang mga asurang isinilang kay Diti, sina Niśumbha at Śumbha ay sumakay sa kanilang mga karwahe at sumugod sa larangan, na wari’y patungo sa impiyerno. Mula sa lupa, umalimbukay ang mga hukbo ng dalawang makapangyarihan—nakalaan sa pagkapuksa—gaya ng mga gamu-gamong sumisirit tungo sa apoy.
Verse 6
प्रसादयामास मृदंगमर्दलं सभेरिकाडिण्डिमझर्झरानकम् । रणस्थले संजहृषू रणप्रिया असुप्रियाः संगरतः पराययुः
Sa larangan ng digmaan, pinatunog nang masigla ang mga tambol at mṛdaṅga, mardala, mga kettledrum, bherikā, ḍiṇḍima, jharjhara, at ānaka. Nagalak ang mga umiibig sa labanan, ngunit ang mga kumakapit sa buhay at takot sa kamatayan ay tumakas mula sa sagupaan ng sandata.
Verse 7
भटाश्च ते युद्धपटावृतास्तदा रणस्थलीं मापुरपापविग्रहाः । गृहीतशस्त्रास्त्रचया जिगीषया परस्परं विग्रहयन्त उल्बणम्
Pagkaraan, ang mga mandirigmang iyon—nakabalot sa kasuotang pangdigma at ang katawan ay pinatigas ng kasalanan—ay pumasok sa larangan. Hawak ang bunton ng mga sandata at mga pana, sabik sa tagumpay, sila’y nagbanggaan at nagsalakay sa isa’t isa nang mabagsik.
Verse 8
गजाधिरूढास्तुरगाधिरोहिणो रथाधिरूढाश्च तथापरेऽसुराः । अलक्षयन्तः स्वपराञ्जनान्मुदाऽसुरेशसंगे समरेऽभिरेभिरे
May mga asurang nakasakay sa elepante, may nakasakay sa kabayo, at ang iba’y nasa karwahe. Sa gitna ng kaguluhan, hindi nila matukoy ang sarili at kaaway, at nag-uunahan silang masigla sa labanan na nakaharap ang panginoon ng mga asura.
Verse 9
ध्वनिः शतघ्नी जनितो मुहुर्मुहुर्बभूव तेन त्रिदशाः समेजिताः । महान्धकारः समपद्यताम्बरे विलोक्यते नो रथमण्डलं रवेः
Paulit-ulit na sumiklab ang nakapanghihilakbot na ugong, gaya ng tunog ng sandatang śataghnī; dahil dito’y nayanig ang mga diyos (Tridaśa). Kumalat ang malaking dilim sa langit, at hindi na makita ang bilog ng araw—ang gulong ng kanyang karwahe.
Verse 10
पदातयो निर्व वजुर्हि कोटिशः प्रभूतमाना विजयाभिलाषिणः । रथाश्वगा वारणगा अथापरेऽसुरा निरीयुः कति कोटिशो मुदा
Sa di-mabilang na koro, sumugod ang mga kawal na naglalakad—punô ng pagmamataas at pananabik sa tagumpay. Ang iba pang mga Asura’y masayang lumabas sa napakaraming hanay: may sakay ng karwahe at kabayo, at may nakasakay sa makapangyarihang mga elepante.
Verse 11
अशुक्ल शैला एव मत्तवारणा अतानिषुश्चीत्कृतिशब्दमाहवे । क्रमेलकाश्चापि गलद्गलध्वनिं वितन्वते क्षुद्रमहीधरोपमाः
Gaya ng maiitim na bundok, ang mga elepanteng baliw sa rut ay nag-aangat ng matinis na sigaw sa labanan. At ang mga kamelyo rin, na wari’y maliliit na burol, ay nagpapalaganap sa paligid ng kanilang lagitik at gurgol na ugong.
Verse 12
हयाश्च ह्रेषन्त उदग्रभूमिजा विशालकण्ठाभरणा गतेर्विदः । पदानि दन्तावलमूर्ध्नि बिभ्रतः सुडिड्यिरे व्योमपथा यथाऽवयः
Humiyaw nang malakas ang mga kabayo, masigla at mataas ang hakbang, may malalapad na palamuting pang-leeg at bihasa sa mabilis na paggalaw. Taglay ang bakas ng kanilang mga kuko sa tuktok ng ulo ng pangkat ng mga elepante, dumaluhong sila sa landas ng langit na parang mga ibon.
Verse 13
समीक्ष्य शत्रोर्बलमित्थमापतच्चकार सज्यं धनुरम्बिका तदा । ननाद घण्टां रिपुसाददायिनी जगर्ज सिंहोऽपि सटां विधूनयन्
Nang makita ni Ambikā ang lakas ng kaaway na sumasalakay nang gayon, agad niyang inihanda at inunat ang busog. Pinatunog niya ang kampana, tagapagkaloob ng pagbagsak ng mga kaaway; at ang kanyang leon, inaalog ang kiling, ay umungal din.
Verse 14
ततो निशुंभस्तुहिनाचलस्थितां विलोक्य रम्याभरणायुधां शिवाम् । गिरं बभाषे रसनिर्भरां परां विलासनीभावविचक्षणो यथा
Pagkaraan, si Niśumbha, nang makita si Śivā (ang Diyosa) na nakatindig sa Himalaya—nakabihis ng mariringal na alahas at may tangan sa maningning na mga sandata—ay nagsalita sa kanya nang mahusay at puspos-damdamin, na wari’y bihasa sa sining ng pang-akit.
Verse 15
भवादृशीनां रमणीयविग्रहे दुनोति कीर्णं खलु मालतीदलम् । कथं करालाहवमातनोष्यसे महेशि तेनैव मनोज्ञवर्ष्मणा
O Maheśī, sa kagandahan ng iyong katawan, kahit isang nalaglag na talulot ng jasmin na malatī ay wari’y nakapagdudulot ng sakit. Paano mo nga haharapin ang nakapanghihilakbot na labanan sa gayong kaakit-akit na anyo?
Verse 16
इतीरयित्वा वचनं महासुरो बभूव मौनी तमुवाच चंडिका । वृथा किमात्थासुर मूढ संगरं कुरुष्व नागालयमन्यथा व्रज
Pagkasambit ng gayong mga salita, ang makapangyarihang asura ay tumahimik. Pagdaka’y sinabi ni Caṇḍikā sa kanya: “O asurang nalilinlang, bakit ka nagsasalita nang walang saysay? Maghanda sa labanan—kung hindi, lumisan ka tungo sa tahanan ng mga ahas (kamatayan).”
Verse 17
ततोतिरुष्टः समरे महारथश्चकार बाणावलिवृष्टिमद्भुताम् । घनाघनाः संववृषुर्यथोदकं रणस्थले प्रावृडिवागता तदा
Pagkaraan, sa labanan, ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe, sa tindi ng poot, ay nagpaulan ng kahanga-hangang mga bugso ng palaso. Sa larangan ng digmaan, bumuhos ang mga iyon na parang tubig mula sa makakapal na ulap, gaya ng pagdating ng tag-ulan.
Verse 18
शरैश्शितैश्शूलपरश्वधायुधैः सभिन्दिपालैः परिघैश्शरासनैः । भुशुण्डिकाप्रासक्षुरप्रसंज्ञकैर्महासिभिः संयुयुधे मदोद्धतैः
Lasing sa pagmamataas, sila’y nakipaglaban gamit ang matutulis na palaso, trishula, palakol at iba pang sandata; gamit ang bhindipāla (sibat na inihahagis), mga pamalong bakal at mga busog; at gamit ang bhuśuṇḍikā, mga sibat, mga talim na parang labaha, at malalaking espada—sumugod sa digmaan nang marahas ang lakas.
Verse 19
विवभ्रमुस्तत्समरे महागजा विभिन्नकुंभाअसिताद्रिसन्निभाः । चलद्बलाकाधवला विकेतवो विसेतवः शुंभनिशुंभकेतवः
Sa labanang iyon, ang mga makapangyarihang elepante ay gumiwang at napatumba, ang kanilang mga sentido ay biyak, na mukhang madidilim na bundok. Ang mga bandila, na kasingputi ng mga lumilipad na kawan ng mga tagak, ay umuugoy at nagkakalat—dala ang mga sagisag nina Śumbha at Niśumbha.
Verse 20
विभिन्नदेहा दितिजा झषोपमा विकन्धरा वाजिगणा भयंकराः । परासवः कालिकया कृता रणे मृगारिणा चाशिषतापरेऽसुरा
Sa labanang iyon, ang mga demonyong anak ni Diti—ang ilan ay may mga katawang luray-luray, ang ilan ay parang malalaking isda, ang ilan ay walang ulo, at ang ilan ay nagmumukhang kakila-kilabot na mga hukbo ng mga mangangabayo—ay pinaslang ni Kālikā. Gayunpaman, ang ibang mga asura, na naghahanap ng kanlungan, ay nagmakaawa kay Mṛgāri (Śiva) para sa proteksyon at pagpapala.
Verse 21
विसुस्रुवू रक्तवहास्तदन्तरे सरिच्च यास्तत्र विपुप्लुवे हतैः । कचा भटानां जलनीलिकोपमास्तदुत्तरीयं सितफेनसंनिभम्
Sa gitna nito, ang mga agos ng dugo ay bumuhos, at isang ilog doon ang umapaw sa mga napatay. Ang buhok ng mga mandirigma ay nagmukhang mga halamang-tubig na madilim na asul, at ang kanilang mga pang-itaas na kasuotan ay nagmukhang puting bula.
Verse 22
तुरंगसादी तुरगाधिरोहिणं गजस्थितानभ्यपतन्गजारुहः । रथी रथेशं खलु पत्तिरङ्घ्रिगान्समप्रतिद्वन्द्विकलिर्महानभूत्
Ang mangangabayo ay sumugod sa kapwa mangangabayo; ang nakasakay sa elepante ay umatake sa nakasakay sa elepante. Ang tagapagmaneho ng karwahe ay nakipaglaban sa panginoon ng mga karwahe, at ang mga sundalong naglalakad ay hinarap ang mga impanterya. Sa gayon, isang malaki at pantay na sagupaan ng mga magkakatapat ang naganap.
Verse 23
ततो निशुंभो हृदये व्यचिन्तयत्करालकालोयमुपागतोऽधुना । भवेद्दरिद्रोऽपि महाधनो महाधनो दरिद्रो विपरीतकालतः
Pagkatapos ay nagnilay si Niśumbha sa kanyang puso: "Ngayon ay dumating na ang kakila-kilabot na pagbabago ng Panahon. Sa pamamagitan ng pagbaligtad ng tadhana, kahit ang isang mahirap ay maaaring maging napakayaman, at ang isang napakayamang tao ay maaaring mahulog sa kahirapan."
Verse 24
जडो भवेत्स्फीतमतिर्महामतिर्जडो नृशंसो बहुमन्तु संस्तुतः । पराजयं याति रणे महाबला जयंति संग्राममुखे च दुर्बलाः
Ang taong mapurol ang isip ay maaaring magmukhang may masaganang talino at purihin bilang “lubhang marunong”; maging ang malupit at manhid sa damdamin ay maaari ring parangalan ng marami. Ngunit sa labanan, ang wari’y makapangyarihan ay maaaring matalo, samantalang ang wari’y mahina ay maaaring magwagi sa pinakaharap ng digmaan.
Verse 25
जयोऽजयो वा परमेश्वरेच्छया भवत्यनायासत एव देहिनाम् । न कालमुल्लंघ्य शशाक जीवितुं महेश्वरः पद्मजनी रमापतिः
Ang tagumpay o pagkatalo ay dumarating sa mga may katawan nang tila walang pagsisikap, ayon lamang sa kalooban ng Kataas-taasang Panginoon. Walang sinuman ang makalalampas sa Panahon (Kāla) at magpapatuloy na mabuhay—kahit si Maheśvara, si Brahmā na isinilang sa lotus, o si Viṣṇu, ang kabiyak ni Ramā (Lakṣmī).
Verse 26
उपेत्य संग्राममुखं पलायनं न साधुवीरा हृदयेऽनुमन्वते । परंतु युद्धे कथमेतया जयो विनाशितं मे सकलं बलं यथा
Pagdating sa pinakaharap ng labanan, ang mararangal na bayani ay hindi pumapayag sa pagtakas sa kanilang puso. Ngunit paano nangyari na sa digmaang ito, sa kaniya napunta ang tagumpay—na para bang nalipol ang lahat ng aking lakas?
Verse 27
इयं हि नूनं सुरकर्म साधितुं समागता दैत्यबलं च बाधितुम् । पुराणमूर्तिः प्रकृतिः परा शिवा न लौकिकीयं वनिता कदापि वा
Tunay ngang siya’y dumating upang ganapin ang gawain ng mga deva at pigilin ang lakas ng mga asura. Siya ang sinaunang anyo—si Prakṛti mismo—ang kataas-taasang Śivā (Banal na Ina); kailanma’y hindi siya isang karaniwang babaeng makamundo.
Verse 28
वधोऽपि नारीविहितोऽयशस्करः प्रगीयते युद्धरसं लिलिक्षुभिः । तथाप्यकृत्वा समरं कथं मुखं प्रदर्शयामोऽसुरराजसन्निधौ
Kahit ang pagpatay na ginawa sa utos ng isang babae ay sinasabing nagdadala ng kahihiyan—ganyan ang inaawit ng mga nalulugod sa lasa ng digmaan. Ngunit kung hindi tayo lalaban kailanman, paano tayo makapaghaharap sa hari ng mga Asura?
Verse 29
विचारयित्वेति महारथो रथं महान्तमध्यास्य नियन्तृचोदितम् । ययौ द्रुतं यत्र महेश्वरांगना सुरांगनाप्रार्थितयौवनोद्गमा
Pagkaraang magnilay nang gayon, ang dakilang mandirigmang karwahe ay sumakay sa makapangyarihang karwahe, hinimok ng tagapagmaneho, at mabilis na nagtungo sa pook na kinaroroonan ng Kabiyak ni Mahādeva—yaong may ningning ng kabataan na ipinanalangin ng mga dalagang makalangit.
Verse 30
अवोचदेनां स महेशि किं भवेदेभिर्हतैर्वेतनजीविभिर्भटैः । तवास्ति कांक्षा यदि योद्धुमावयोस्तदा रणः स्याद्धृतयुद्धसत्पटैः
Sinabi niya sa kanya: “O Maheśī, ano ang mapapala sa pagpatay sa mga bayarang kawal na nabubuhay para sa sahod? Kung tunay mong ninanais na makipaglaban sa amin, hayaang magkaroon ng labanan sa pagitan natin—sa pagitan ng matatapang na mandirigmang matatag na tumindig sa digmaan nang taimtim.”
Verse 31
उवाच कालीं प्रति कौशिकी तदा समीक्ष्यतामेष दुराग्रहोऽनयोः । करोति कालो विपदागमे मतिं विभिन्नवृत्तिं सदसत्प्रवर्तकः
Pagkaraan, sinabi ni Kauśikī kay Kālī: “Suriing mabuti ang matigas na paggiit ng dalawang ito. Kapag dumarating ang kapahamakan, ang Panahon (Kāla) ay gumugulo sa isip, itinutulak ito sa magkakasalungat na landas ng pagkilos, at humihimok kapwa sa tama at sa mali.”
Verse 32
ततो निशुंभोऽभिजघान चण्डिकां शरैस्सहस्रैश्च तथैव कालिकाम् । बिभेद बाणानसुरप्रचोदितान्सहस्रखण्डं स्वशरोत्करैः शिवा
Pagkaraan, tinamaan ni Niśumbha si Caṇḍikā ng libu-libong palaso, at gayundin si Kālikā. Ngunit si Śivā—ang Banal na Diyosa—sa pamamagitan ng sunod-sunod na palaso mula sa kanya, ay winasak ang mga palasong pinasigla ng mga asura at pinagpira-piraso sa sanlibo.
Verse 33
ततः समुत्थाय कृपाणमुज्ज्वलं स चर्म्म कण्ठीरवमूर्ध्न्यताडयत् । बिभेद तं चापि महासिनाम्बिका यथा कुठारेण तरुं तरुश्छिदः
Pagkatapos, tumindig siya at sa kumikislap na tabak ay hinampas ang kalasag na balat ng leon sa kanyang ulo. Ngunit si Ambikā, sa kanyang dakilang espada, ay hinati siya, gaya ng tagaputol ng kahoy na nagpapabagsak ng puno sa palakol.
Verse 34
स भिन्नखड्गो निचखान मार्गणं पराम्बिका वक्षसि सोऽपि चिच्छिदे । पुनस्त्रिशूलं हृदयेऽक्षिपत्तदप्यचूर्ण यन्मुष्टिनिपातनेन सा
Nang mabali ang kanyang tabak, inihagis niya ang isang sandata patungo sa dibdib ng Kataas-taasang Ina; ngunit hinati rin iyon ni Mahāmbikā. Muli’y inihagis niya ang trishula sa puso Niya, subalit dinurog iyon ni Mahāmbikā hanggang maging pulbos sa isang bagsak ng kamao.
Verse 35
ततोऽट्टहासं जगदम्बिका करोद्वितत्रसुस्तेन सुरारयोऽखिलाः । जयेति शब्दं जगदुस्तदा सुरा यदाम्बिकोवाच रणे स्थिरो भव
Pagkaraan, si Jagadambikā, ang Ina ng sansinukob, ay sumabog sa malakas na halakhak. Sa halakhak na iyon, nanginig sa takot ang lahat ng kaaway ng mga deva. Noon ay sumigaw ang mga deva, “Tagumpay!” At nagsalita si Ambikā sa digmaan: “Manindigan kayo nang matatag.”
Verse 36
ततोम्बिका भीमभुजंगमोपमैस्सुरद्विषां शोणितचूषणोचितैः । निशुम्भमात्मीयशिलीमुखै श्शितैर्निहत्य भूमीमनयद्विषोक्षितैः
Pagkaraan, si Ambikā ay gumamit ng sarili Niyang matatalim na palaso—nakapanghihilakbot na tila mababangis na ahas at karapat-dapat sumipsip ng dugo ng mga kaaway ng mga deva—at pinaslang si Niśumbha, ibinagsak siya sa lupa na nababasa ng dugo ng kalaban.
Verse 37
निपातितेऽमानबलेऽसुरप्रभुः कनीयसि भ्रातरि रोषपूरितः । रथस्थितो बाहुभिरष्ट भिर्वृतो जगाम यत्र प्रमदा महेशितुः
Nang mapabagsak ang nakababatang kapatid na si Māna-bala, napuno ng poot ang panginoon ng mga asura. Nakatindig sa kanyang karwahe at napaliligiran ng walong makapangyarihang bisig (o walong armadong kasama), nagtungo siya sa kinaroroonan ng minamahal na kabiyak ni Maheśvara (Śiva).
Verse 38
अवादयच्छंखमरिन्दमं तदा धनुस्स्वनं चापि चकार दुःसहम् । ननाद सिंहोऽपि सटां विधूनयन्बभूव नादत्रयनादितन्नभः
Noon, hinipan ng manlulupig sa kaaway ang kabibe; at ginawa rin niya ang nakapanghihilakbot na langitngit ng busog. Umungal din ang isang leon, inaalog ang kiling; at ang langit ay umalingawngaw sa tatluhang tunog na iyon.
Verse 40
दैत्यराजो महतीं ज्वलच्छिखां मुमोच शक्तिं निहता च सोल्कया । बिभेद शुंभप्रहिताञ्छराच्छिवा शिवेरितान्सोपि सहस्रधा शरान्
Inihagis ng hari ng mga Daitya ang isang malaking sibat na naglalagablab, ngunit ito’y pinabagsak ng pamalo ng Diyosa. Pagkaraan, winasak ni Śivā ang mga palasong ipinadala ni Śumbha; maging ang mga palasong pinasigla ni Śiva, hinati rin niya sa sanlibong piraso.
Verse 41
त्रिशूलमुत्क्षिप्य जघान चण्डिका महासुरं तं स पपात मूर्च्छितः । विभिन्नपक्षो हरिणा यथा नगः प्रकंपयन् द्यां वसुधां स वारिधिम्
Itinaas ni Caṇḍikā ang trident at hinampas ang dakilang demonyo; siya’y bumagsak na walang malay. Gaya ng bundok na nabasag ang mga pakpak ni Hari, siya’y gumuho, yumanig ang langit, lupa, at karagatan.
Verse 42
ततो मृषित्वा त्रिशिखोद्भवां व्यथां विधाय बाहूनयुतं महाबलः । स कालिकां सिंहयुतां महेश्वरीं जघान चक्रैरमरक्षयंकरैः
Pagkaraan, tiniis niya ang hapding mula sa sandatang may tatlong dulo, at ang makapangyarihan ay nagpakita ng napakaraming bisig. Pagdaka’y sinalakay niya si Kālikā—ang Mahēśvarī, Dakilang Diyosa na nakasakay sa leon—sa pamamagitan ng mga sandatang cakra na nakapipinsala maging sa hukbo ng mga walang-kamatayang deva.
Verse 43
तदस्तचक्राणि विभिद्य लीलया त्रिशूलमुद्गूर्य्य जघान सासुरम् । शिवा जगत्पावनपाणिपङ्कजादुपात्तमृत्यू परमं पदं गतौ
Sa paglalaro niyang tila walang hirap, binutas ni Śivā ang mga palaso at mga sandatang cakra na inihagis sa kanya; saka itinaas ang trishula at ibinagsak ang asura. Ang dalawang iyon—na tinanggap ang kamatayan mula sa kamay-lotong naglilinis sa sanlibutan ng Diyosa—ay nakaabot sa kataas-taasang kalagayan, sa pinakadakilang tahanan.
Verse 44
हते तस्मिन्महावीर्य्ये निशुंभे भीमविक्रमे । शुंभे च सकला दैत्या विविशुर्बलिसद्मनि
Nang mapatay ang makapangyarihan at kakila-kilabot ang tapang na si Niśumbha, ang lahat ng Daitya, kasama si Śumbha, ay pumasok sa tahanan ni Bali upang humanap ng kanlungan.
Verse 45
भक्षिता अपरे कालीसिंहाद्यैरमरद्विषः । पलायितास्तथान्ये च दशदिक्षु भयाकुलाः
Ang ilan sa mga kaaway ng mga diyos ay nilamon ni Kāli at ng mga tagapaglingkod na tila mga leon; ang iba nama’y nabalot ng takot at nagtakbuhan nang nagkakagulo sa lahat ng sampung direksiyon.
Verse 46
बभूवुर्मार्गवाहिन्यस्सरितः स्वच्छपाथसः । ववुर्वाताः सुखस्पर्शा निर्मलत्वं ययौ नभः
Ang mga ilog ay muling umagos sa kanilang wastong daluyan, malinaw ang tubig; umihip ang banayad na hangin na kaaya-ayang dampi, at ang langit ay naging ganap na dalisay.
Verse 47
पुनर्यागः समारेभे देवैर्ब्रह्मर्षिभिस्तथा । सुखिनश्चाभवन्सर्वे महेन्द्राद्या दिवौकसः
Pagkaraan, muling sinimulan ng mga diyos at ng mga Brahmarṣi ang paghahandog na yajña. Ang lahat ng naninirahan sa langit—mula kay dakilang Indra—ay muling napuspos ng kagalakan.
Verse 48
पवित्रं परमं पुण्यमुमायाश्चरितं प्रभो । दैत्यराजवधोपेतं श्रद्धया यः समभ्य सेत्
O Panginoon, sinumang may pananampalataya na masigasig na nag-aaral sa banal at kapuri-puring salaysay ni Uma—kasama ang pagpaslang sa hari ng mga demonyo—ay magtatamo ng kabanalan at espirituwal na merito sa pamamagitan ng sagradong pagbigkas na iyon.
Verse 49
स भुक्त्वेहाखिलान्भोगांस्त्रिदशैरपि दुर्लभान् । परत्रोमालयं गच्छेन्महामायाप्रसादतः
Matapos niyang danasin dito ang lahat ng kaluguran—na mahirap makamtan kahit ng mga diyos—pagkaraan, sa biyaya ni Mahāmāyā, siya’y tutungo sa tahanan ni Umā.
Verse 50
ऋषिरुवाच । एवन्देवी समुत्पन्ना शुंभासुरनिबर्हिणी । प्रोक्ता सरस्वती साक्षादुमांशाविर्भवा नृप
Wika ng rishi: “Sa gayon, ang Diyosa ay sumilang, ang tagapagwasak sa asurang Śumbha. Siya’y ipinahayag na si Sarasvatī mismo sa hayag na anyo—isang paglitaw na isinilang mula sa isang bahagi ni Umā, O Hari.”
It presents the immediate aftermath of Devī’s slaying of Dhūmrākṣa, Caṇḍa-Muṇḍa, and Raktabīja: Śumbha (with Niśumbha) responds by summoning and deploying massive asura forces, setting the stage for the next phase of the Devī–asura conflict.
The war-instruments and the spreading darkness function as symbolic diagnostics: adharma, when threatened, amplifies noise, speed, and scale, attempting to eclipse the ‘sun’ of clarity (viveka). The obscured solar chariot signifies a temporary dominance of tamas and confusion before divine reassertion of order.
The chapter foregrounds Devī (Gaurī/Umā) in her role as the victorious divine combatant—primarily through reported deeds rather than a new named form—while the narrative emphasis remains on the asuric mobilization provoked by her earlier manifestations and victories.