Adhyaya 47
Uma SamhitaAdhyaya 4766 Verses

Śumbha–Niśumbha-pīḍā and Devastuti to Durgā/Śivā (Names and Forms of the Devī)

Binubuksan ng Adhyaya 47 ang salaysay ng ṛṣi tungkol sa pag-angat ng magkapatid na daitya na sina Śumbha at Niśumbha, na ang kapangyarihan ay lumalamon sa tatlong daigdig (trailokya) at sumasaklaw sa lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw. Dahil sa pang-aapi, umurong ang mga deva sa Himavat at naghandog ng mapitagang pagpupuri sa Ina ng Sansinukob, kinikilalang Siya ang tagapagkaloob ng biyaya sa mga nilalang at ang lakas ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw ng kosmos. Ang puso ng kabanata ay isang maayos na stuti: tinatawag ng mga deva ang Diyosa bilang Durgā at Maheśānī, saka pinalalawak sa maraming pangalan at anyong ikonograpiko—Kālikā, Chinnamastā, Śrīvidyā, Bhuvaneśī, Bhairavākṛti, Bagalāmukhī, Dhūmāvatī, Tripurasundarī, Mātaṅgī, Ajitā, Vijayā, Maṅgalā, Vilāsinī, Ghorā, Rudrāṇī—na nagtatapos sa pagtaas na Vedāntiko: Siya’y nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta, ang Kataas-taasang Sarili, at ang naghahari sa di-mabilang na brahmāṇḍa (mga itlog ng sansinukob). Sa lihim na aral, ang maraming anyo ay iisang tanda patungo sa nag-iisang katotohanang Śiva–Śakti, at ang stuti ay isang ritwal na paraan ng pagkanlong at pagpapanumbalik ng kaayusang dharma.

Shlokas

Verse 1

ऋषिरुवाच । आसीच्छुम्भासुरो दैत्यो निशुंभश्च प्रतापवान् । त्रैलोक्यमोजसा क्रान्तं भ्रातृभ्यां सचराचरम्

Sinabi ng pantas: "Mayroong isang Daitya na nagngangalang Śumbha, at ang kanyang makapangyarihang kapatid na si Niśumbha. Sa pamamagian ng puwersa ng kanilang kapangyarihan, ang tatlong mundo—kasama ang lahat ng gumagalaw at lahat ng hindi gumagalaw—ay sinakop ng dalawang magkapatid na iyon."

Verse 2

ताभ्याम्प्रपीडिता देवा हिमवन्तं समाययुः । जननीं सर्वभूतानां कामदात्रीं ववन्दिरे

Dahil sa pang-aapi ng dalawang iyon, ang mga deva ay nagpunta sa Himavān. Sila ay yumukod sa Ina ng lahat ng nilalang—ang nagbibigay ng mga ninanais na biyaya—at nag-alay ng kanilang magalang na pagbati.

Verse 3

देवा ऊचुः । जय दुर्गे महेशानि जयात्मीयजनप्रिये । त्रैलोक्यत्राणकारिण्यै शिवायै ते नमोनमः

Sinabi ng mga diyos: "Tagumpay sa iyo, O Durgā; tagumpay, O Maheshānī; tagumpay sa iyo na minamahal ng iyong sariling mga deboto. Sa iyo—Śivā, ang tagapagtanggol at tagapagligtas ng tatlong mundo—kami ay yumuyukod nang paulit-ulit."

Verse 4

नमो मुक्तिप्रदायिन्यै पराम्बायै नमोनमः । नमः समस्तसंसारोत्पत्तिस्थित्यन्तकारिके

Pagbati nang paulit-ulit sa Kataas-taasang Ina, ang nagbibigay ng kalayaan. Pagbati sa Kanya na nagdadala ng pagsibol, pagpapatuloy, at pagkaunaw ng buong proseso ng mundo.

Verse 5

कालिकारूपसंपन्नो नमस्काराकृते नमः । छिन्नमस्तास्वरूपायै श्रीविद्यायै नमोस्तु ते

Pagpupugay sa Iyo na may ganap na anyo ni Kālikā; pagpupugay sa Iyo na siyang mismong sagisag ng mapitagang pagpapatirapa. Pagpupugay sa Iyo na may anyo ni Chinnamastā; pagyukod at pagsamba sa Iyo, O Śrīvidyā, ang banal na karunungan at kapangyarihan.

Verse 6

भुवनेशि नमस्तुभ्यं नमस्ते भैरवाकृते । नमोस्तु बगलामुख्यै धूमावत्यै नमोनमः

O Reyna ng mga daigdig (Bhuvaneśī), yumuyuko ako sa Iyo. Pagpupugay sa Iyo na may anyong Bhairava. Pagpupuri at paggalang kay Bagalāmukhī; at muli’t muli, pagpupugay kay Dhūmāvatī.

Verse 7

नमस्त्रिपुरसुन्दर्य्यै मातङ्गयै ते नमोनमः । अजितायै नमस्तुभ्यं विजयायै नमोनमः

Paulit-ulit na pagpupugay sa Iyo bilang Tripurasundarī; pagpupugay rin sa Iyo bilang Mātaṅgī. Pagpupugay sa Iyo, Ajitā, ang Di-Magagapi; at paulit-ulit na pagpupugay sa Iyo bilang Vijayā, ang Tagumpay.

Verse 8

जयायै मंगलायै ते विलासिन्यै नमोनमः । दोग्ध्रीरूपे नमस्तुभ्यं नमो घोराकृतेऽस्तु ते

Paulit-ulit na pagpupugay sa Iyo bilang Jayā (Tagumpay), bilang Maṅgalā (Mapalad na Kabutihan), at bilang Ginang na mapaglaro sa banal na līlā. Pagpupugay sa Iyo sa anyo ng Inang Nagpapalusog na ‘nagagatas’ ng biyaya; at pagpupugay din sa Iyong anyong mabagsik at nakapanghihilakbot na karapat-dapat igalang.

Verse 9

मनोऽपराजिताकारे नित्याकारे नमोनमः । शरणागतपालिन्यै रुद्राण्यै ते नमोनमः

Paulit-ulit na pagpupugay sa Iyo, na ang anyo’y di magagapi kahit ng isip, at ang anyo’y walang hanggan. Paulit-ulit na pagpupugay sa Iyo, Rudrāṇī, tagapangalaga ng mga lumalapit upang sumilong sa Iyo.

Verse 10

नमो वेदान्तवेद्यायै नमस्ते परमात्मने । अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिकायै नमोनमः

Pagpupugay sa Kanya na nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta; pagpupugay sa Iyo, ang Kataas-taasang Sarili (Paramātman). Paulit-ulit na pagpupugay sa Dakilang Reyna na namumuno sa di-mabilang na koro ng mga sansinukob.

Verse 11

इति देवैः स्तुता गौरी प्रसन्ना वरदा शिवा । प्रोवाच त्रिदशान्सर्वान्युष्माभिः स्तूयतेऽत्र का

Kaya nito, nang mapuri ng mga diyos, si Gaurī—mapagpala, mahabagin, at tagapagkaloob ng biyaya—ay nalugod. Pagkaraan, nagsalita ang mapalad na Diyosa sa lahat ng tatlumpu’t tatlong diyos: “Sino ang inyong inaawitan ng papuri rito?”

Verse 12

ततो गौरीतनोरेका प्रादुरासीत्कुमारिका । सोवाच मिषतां तेषां शिवशक्तिं परादरात्

Pagkatapos, mula sa mismong katawan ni Gaurī, biglang nahayag ang isang dalagang banal. Habang silang lahat ay nakatitig sa pagkamangha, ipinahayag niya—ayon sa kataas-taasang kautusan—ang kapangyarihan (Śakti) ni Śiva.

Verse 13

स्तोत्रं मे क्रियते मातः समस्तैः स्वर्गवासिभिः । निशुंभशुंभदैत्याभ्यां प्रबलाभ्यां प्रपीडितैः

“O Ina, isang himno ng papuri ang iniaalay sa akin ng lahat ng nananahan sa langit, sapagkat sila’y labis na pinahihirapan ng dalawang makapangyarihang daitya, sina Niśumbha at Śumbha.”

Verse 14

शरीरकोशाद्यत्तस्या निर्गता तेन कौशिकी । नाम्ना सा गीयते साक्षाच्छुंभासुरनिबर्हिणी

Sapagkat siya’y lumitaw mula sa balabal (kośa) ng sarili niyang katawan, kaya siya’y pinupuri sa pangalang Kauśikī—tunay ngang siya ang bantog na pumatay sa asurang Śumbha.

Verse 15

चैवोग्रतारिका प्रोक्ता महोग्रतारिकापि च । प्रादुर्भूता यतः सा वै मातंगीत्युच्यते भुवि

Siya’y ipinahayag ding Ugratārikā, at gayundin Mahogratārikā. At sapagkat siya’y nagpakita mula sa pinagmumulang iyon, tunay ngang tinatawag siya sa daigdig na “Mātaṅgī”.

Verse 16

बभाषे निखिलान्देवान्यूयं तिष्ठत निर्भयाः । कार्यं वः साधयिष्यामि स्वतन्त्राहं विनाश्रयम्

Nagsalita siya sa lahat ng mga diyos: “Manatili kayong walang takot. Aking tutuparin ang inyong gawain. Ako’y malaya at nagsasarili, hindi nangangailangan ng sandigan ninuman.”

Verse 17

इत्युक्त्वा सा तदा देवी तरसान्तर्हिताऽभवत् । चाण्डमुण्डौ तु तान्देवीमद्राष्टां सेवकौ तयोः

Pagkasabi niya nito, ang Diyosa ay biglang naglaho nang mabilis sa paningin. Ngunit sina Caṇḍa at Muṇḍa—ang dalawang tagapaglingkod—ay nakakita sa Diyosang iyon.

Verse 18

दृष्ट्वा मनोहरं तस्या रूपं नेत्रसुखावहम् । पेततुस्तौ धरामध्ये नष्टसंज्ञौ विमोहितौ

Nang makita ang kaakit-akit niyang anyo na nagbibigay-lugod sa mga mata, ang dalawa ay bumagsak sa lupa—nalito, nawalan ng ulirat, at nalugmok sa pagkalinlang.

Verse 19

गत्वा व्याजह्रतुः सर्वं राज्ञे वृत्तान्तमादितः । दृष्टा काचिन्मया पूर्वा नारी राजन्मनोरमा

Pagdating nila roon, isinalaysay nila sa hari ang buong pangyayari mula sa simula: “O Hari, noon ay nakita ko ang isang babae—kaakit-akit at tunay na marikit.”

Verse 20

हिमवच्छिखरे रम्ये संस्थिता सिंहवाहिनी । समन्ताद्देवकन्याभिः सेविता बद्धपाणिभिः

Sa isang marikit na tuktok ng Himalaya, naroon ang Diyosa, ang Sumasakay sa Leon; sa paligid niya’y mga dalagang makalangit na naglilingkod na nakapagdaupang-palad sa debosyon.

Verse 21

कुरुते पादसंवाहं काचित्संस्कुरुते कचान् । पाणिसंवाहनं काचित्काचिन्नेत्राञ्जनं न्यधात्

Isang alalay ang nagmasahe ng mga paa; ang isa’y nag-ayos at nagbihis ng buhok. May isang marahang nagmasahe ng mga kamay, at ang isa nama’y naglagay ng anjana (kohl) sa mga mata.

Verse 22

काचिद् गृहीत्वा हस्तेनादर्शं दर्शयते मुखम् । नागवल्लीं ददात्येका लवंगैलादिसंयुताम्

May isang babae na may hawak na salamin at ipinakita ang mukha (upang masilayan). Ang isa naman ay nag-alay ng mga dahon ng nganga (nāgavalī) na may halong clove, kardamono, at iba pang mababangong sangkap.

Verse 23

पतद्ग्रहं करे कृत्वा स्थिता काचित्सखी पुरः । भूषयत्यखिलांगानि काचिद्भूषाम्बरादिभिः

May isang kasamang kaibigan ang tumayo sa harap, may hawak na kasuotan sa kamay. Ang isa naman ay naggayak sa lahat ng mga bahagi ng katawan ng mga alahas, maringal na damit, at iba pa.

Verse 24

कदलीस्तंभजंघोरुः कीरनासाऽहिदौर्लता । रणन्मञ्जीरचरणा रम्यमेखलया युता

Ang kanyang mga binti at hita ay makinis na gaya ng tangkay ng saging; ang ilong ay tulad ng tuka ng loro; ang mga bisig ay gaya ng marikit na baging. Ang mga paa, may kumakalansing na pulseras sa bukung-bukong, ay marahang umaalingawngaw—at siya’y pinaganda ng kaakit-akit na pamigkis sa baywang.

Verse 25

लसत्कस्तूरिकामोदमुक्ताहारचलस्तनी । ग्रैवेयकलसद्ग्रीवा ललन्तीदाममण्डिता

Sa kanyang dibdib ay nakahimlay ang kuwintas na perlas na may samyo ng kumikislap na kasturi, kaya’t marahang umuuga ang kanyang dibdib. Ang kanyang leeg ay kumikintab sa maringal na kuwintas, at siya’y pinalamutian ng marikit na garlandang nakaladlad sa noo.

Verse 26

अर्द्धचन्द्रधरा देवी मणिकुण्डलधारिणी । रम्यवेणिर्विंशालाक्षी लोचनत्रयभूषिता

Ang Diyosa, na may tanglaw ng gasuklay na buwan, ay may hikaw na hiyas. May marikit na ayos ng buhok at malalawak na matang nagniningning; at pinalalamutian ng ikatlong mata—kumikinang bilang mapalad na kapangyarihang may anyo (saguṇa) ni Śiva.

Verse 27

साक्षरा मालिकोपेता पणिराजितकंकणा । स्वर्णोर्मिकांगुलिर्भ्राजत्पारिहार्य्यलसत्करा

Nagniningning ang kanyang mga kamay sa mapalad na kuwintas na may mga banal na titik; ang kanyang mga pulsuhan ay may makinang na mga pulseras; at ang kanyang mga daliri, kumikislap sa mga singsing na ginto, ay nagliliwanag sa angkop na palamuti.

Verse 28

शुभवस्त्रावृता गौरी पद्मासनविराजिता । काश्मीरबिन्दुतिलका चन्द्रालंकृतमस्तका

Si Gaurī ay nababalutan ng mapalad na kasuotan at nagniningning na nakaluklok sa luklukan ng lotus. May tilaka siya na may mga tuldok ng saffron, at ang kanyang ulo’y pinalalamutian ng buwan—inihahayag ang mahabaging ningning na may anyo (saguṇa) kung saan ang Ina ay pinagninilayan at sinasamba.

Verse 29

तडिद्द्युतिर्महामूल्याम्बर चोलोन्नमत्कुचा । भुजैरष्टाभिरुत्तुंगैर्धारयन्ती वरायुधान्

Nagniningning siya na parang kidlat; ang mamahaling kasuotan at panakip-dibdib ay lalo pang nagtaas sa marangal niyang dibdib. Sa walong bisig na nakataas, tangan niya ang mga dakilang sandata—nagpapakita ng mabagsik at mapagkalingang anyo ng isang banal na Diyosa.

Verse 30

तादृशी नासुरी नागी न गन्धर्वी न दानवी । विद्यते त्रिषु लोकेषु यादृशी सा मनोरमा

Sa tatlong daigdig, walang Asurī, walang Nāgī, walang Gandharvī, at walang Dānavī na maihahambing sa kaakit-akit na dalagang si Manoramā.

Verse 31

तस्मात्संभोगयोग्यत्वं तस्यास्त्वय्येव शोभते । नारीरत्नं यतः सा वै पुंरत्नं च भवान्प्रभो

Kaya nga, ang pagiging karapat-dapat niya sa banal na pagsasanib ay tunay na nagliliwanag lamang kapag kasama Ka. Sapagkat siya ay hiyas sa mga babae, at Ikaw, O Panginoon, ay hiyas sa mga lalaki.

Verse 32

इत्युक्तं चण्डमुण्डाभ्यां निशम्य स महासुरः । दूतं सुग्रीवनामानं प्रेषयामास तां प्रति

Nang marinig ng dakilang asura ang sinabi nina Caṇḍa at Muṇḍa, nagsugo siya ng mensaherong nagngangalang Sugrīva patungo sa kanya.

Verse 33

गच्छ दूत तुषाराद्रौ तत्रास्ते कापि सुन्दरी । सा नेतव्या प्रयत्नेन कथयित्वा वचो मम

“Humayo ka, O mensahero, sa Bundok Tuṣāra. Doon ay may isang dalagang maganda na nananahan. Pagkasabi mo ng aking mga salita sa kanya, dalhin mo siya rito nang buong pagsisikap.”

Verse 34

इति विज्ञापितस्तेन सुग्रीवो दानवोत्तमः । गत्वा हिमाचलं प्राह जगदम्बां महेश्वरीम्

Nang maipabatid sa kanya ito, si Sugrīva—ang pinakadakila sa mga Dānava—ay nagtungo sa Himācala at magalang na nagsalita kay Jagadambā, ang dakilang Diyosa Maheśvarī.

Verse 35

दूत उवाच । देवि शुंभासुरो दैत्यो निशुंभस्तस्य चानुजः । विख्यातस्त्रिषु लोकेषु महा बलपराक्रमः

Wika ng sugo: “O Diyosa, ang Daitya na si Śumbhāsura at si Niśumbha, ang kanyang nakababatang kapatid, ay bantog sa tatlong daigdig dahil sa kanilang napakalaking lakas at kagitingan.”

Verse 36

चारोहं प्रेषितस्तेन सन्निधिन्ते समागमम् । स यज्जगौ सुरेशानि तत्समाकर्णयाधुना

“Ako ang espiya na isinugo niya, at ako’y dumating sa inyong harapan. O mga panginoon ng mga deva, ngayo’y pakinggan ninyo mula sa akin ang sinabi niya.”

Verse 37

इन्द्रादीन्समरे जित्वा तेषां रत्नान्यपाहरम् । देवभागं स्वयं भुञ्जे यागे दत्तं सुरादिभिः

Matapos lupigin si Indra at ang iba pang mga diyos sa labanan, inagaw ko ang kanilang mga hiyas. Ako mismo ang tumatanggap ng bahagi ng mga diyos—ang bahaging inialay sa sakripisyo at ipinagkaloob ng mga Deva at ng iba pa.

Verse 38

स्त्रीरत्नं त्वामहं मन्ये सर्वरत्नोपरि स्थितम् । सा त्वं ममानुजं मां वा भजतात्कामजै रसैः

Itinuturing kita na isang hiyas sa mga kababaihan, nakatayo sa itaas ng lahat ng iba pang kayamanan. Samakatuwid, nawa'y tanggapin mo—ayon sa iyong nais—ang aking nakababatang kapatid o ako, at magalak sa mga kaligayahang nagmumula sa pag-ibig.

Verse 39

इति दूतोक्तमाकर्ण्य वचनं शुंभभाषितम् । जगाद सा महामाया भूतेशप्राणवल्लभा

Nang marinig ang pahayag ng sugo—ang mga salitang sinabi sa ngalan ni Śumbha—siya, ang Dakilang Māyā, ang minamahal ni Bhūteśa (Panginoong Śiva), ay sumagot.

Verse 40

देव्युवाच । सत्यं वदसि भो दूत नानृतं किंचिदुच्यते । परन्त्वेका कृता पूर्वं प्रतिज्ञा तान्निबोध मे

Sinabi ng Diyosa: "O sugo, nagsasabi ka ng katotohanan; wala ni katiting na kasinungalingan ang binigkas. Gayunpaman, mas maaga ay gumawa ako ng isang panata—ngayon ay unawain mo iyon mula sa akin."

Verse 41

यो मे दर्पं विधुनुते यो मां जयति संगरे । उत्सहे तमहं कर्तुं पतिं नान्यमिति ध्रुवम्

“Ang sinumang yayanig sa aking pagmamataas, ang sinumang tatalo sa akin sa digmaan—siya lamang ang handa kong tanggapin bilang asawa; wala nang iba, ito’y tiyak.”

Verse 42

स त्वं कथय शुंभाय निशुंभाय वचो मम । यथा युक्तं भवेदेवं विदधातु तथाऽत्र सः

Kaya ikaw, iparating mo ang aking mga salita kina Śumbha at Niśumbha. Hayaan siyang isaayos ang mga bagay dito nang ayon sa nararapat at angkop.

Verse 43

इत्थं देवीवचः श्रुत्वा सुग्रीवो नाम दानवः । राज्ञे विज्ञापयामास गत्वा तत्र सविस्तरम्

Kaya nga, nang marinig ang mga salita ng Diyosa, isang dānava na nagngangalang Sugrīva ang nagtungo sa hari at iniulat doon ang buong pangyayari nang masinsinan.

Verse 44

अथ दूतोक्तमाकर्ण्य शुंभो भैरवशासनः । धूम्राक्षं प्राह सक्रोधः सेनान्यं बलिनां वरम्

Pagkaraan, si Śuṃbha—na namumuno ayon sa utos ni Bhairava na Nakapanghihilakbot—nang marinig ang ulat ng sugo, ay nagngitngit at tinawag si Dhūmrākṣa, ang pinunong kumandante ng hukbo, ang pinakadakila sa mga makapangyarihan.

Verse 45

हे धूम्राक्ष तुषाराद्रौ वर्तते कापि सुन्दरी । तामानय द्रुतं गत्वा यथा यास्यति सात्र वै

“O Dhūmrākṣa, sa Bundok Tuṣāra ay may isang dalagang napakaganda na naninirahan. Pumaroon ka agad at dalhin siya rito nang madali, upang siya’y tunay na makarating sa pook na ito.”

Verse 46

तस्या आनयने भीतिर्न कार्य्याऽसुरसत्तम । युद्धं कार्यं प्रयत्नेन यदि सा योद्धुमिच्छति

O pinakamainam sa mga Asura, huwag kang mangamba sa pagdadala sa kanya rito. Kung nais niyang makipaglaban, makipagdigma ka nang buong pagsisikap.

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां धूम्रलोचन चण्डमुण्डरक्तबीजवधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalimang Aklat—ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang ika-apatnapu’t pitong kabanata na pinamagatang “Pagpuksa kay Dhūmralocana, Caṇḍa–Muṇḍa, at Raktabīja.”

Verse 48

भर्तुर्ममान्तिकं गच्छ नोचेत्त्वां घातयाम्यहम् । पुष्ट्याऽसुराणां सहितः सहस्राणां नितंबिनि

“Pumaroon ka agad sa harap ng aking asawa; kung hindi, ipapapatay kita. O babaeng may marikit na balakang, kasama ko si Puṣṭi at libu-libong asura.”

Verse 49

देव्युवाच । दैत्यराट्प्रेषितो वीर हंसि चेत्किं करोमि ते । परन्त्वसाध्यं गमनं मन्ये संग्राममन्तरा

Sinabi ng Diyosa: “O mandirigma, kung ikaw ay isinugo ng hari ng mga Daitya at nais mo akong patayin, ano pa ang magagawa ko para sa iyo? Ngunit para sa akin, hindi maaaring umalis mula rito nang walang labanan.”

Verse 50

इत्युक्तस्तामन्वधावद्दानवो धूम्रलोचनः । हुंकारोच्चारणेनैव तन्ददाह महेश्वरी

Nang masabihan nang gayon, ang Dānava na si Dhūmralocana ay humabol sa kanya. Ngunit si Maheshvarī, sa pagbigkas lamang ng pantig na “Huṃ,” ay sinunog siya hanggang maging abo.

Verse 51

ततः प्रभृति सा देवी धूमावत्युच्यते भुवि । आराधिता स्वभक्तानां शत्रुवर्गनिकर्तिनी

Mula noon, ang Diyosa ay nakilala sa lupa bilang Dhūmāvatī. Kapag sinasamba, siya ang pumupuksa sa mga pangkat ng kaaway ng sarili niyang mga deboto.

Verse 52

धूम्राक्षे निहते देव्या वाहनेनातिकोपिना । चर्वितास्तद्गणास्सर्वेऽपलायन्तावशेषिताः

Nang mapatay ng Diyosa si Dhūmrākṣa, ang kanyang sasakyan—sa matinding poot—ay dumurog at lumamon sa lahat ng mga kasamahan nito; ang kakaunting natira ay nagsitakas.

Verse 53

इत्थं देव्या हतं दैत्यं श्रुत्वा शुंभः प्रतापवान् । चकार बहुलं कोपं सन्दष्टोष्ठपुटद्वयः

Nang marinig na ang asura ay napatay nang gayon ng Diyosa, si Śumbha na makapangyarihan at matapang ay nilamon ng matinding poot, mahigpit na nagkuyom ng dalawang labi.

Verse 54

चण्डं मुंडं रक्तबीजं प्रैषयत्क्रमतोऽ सुरान् । तेपि चाज्ञापिता दैत्या ययुर्यत्राम्बिका स्थिता

Isa-isa niyang ipinadala ang mga asura—sina Caṇḍa, Muṇḍa, at Raktabīja. Ang mga daitya, sa utos na iyon, ay nagtungo sa kinaroroonan ni Ambikā.

Verse 55

सिंहारूढा भगवतीमणिमादिभिराश्रिताम् । भासयंती दिशो भासा दृष्ट्वोचुर्द्दानवर्षभाः

Nang makita ng mga pangunahing Dānava ang Mapalad na Diyosa na nakasakay sa leon, pinalamutian ng mga hiyas at iba pa, at pinasisinag ang lahat ng dako sa Kanyang liwanag, sila’y nagsalita.

Verse 56

हे देवि तरसा मूलं याहि शुंभनिशुंभयोः । अन्यथा घातयिष्यामः सगणां त्वां सवाहनाम्

“O Diyosa, magtungo ka agad sa pinagmulan—kina Śumbha at Niśumbha. Kung hindi, papatayin ka namin, kasama ang iyong mga kasama at pati ang iyong sinasakyan,” wika nila.

Verse 57

वृणीष्व तं पतिं वामे लोकपालादिभिः स्तुतम् । प्रपत्स्यसे महानंदं देवानामपि दुर्लभम्

O mahinahong giliw, piliin mo ang Panginoong iyon bilang asawa—Siya na pinupuri ng mga Lokapāla at ng iba pang mga deva. Sa pagkanlong sa Kanya, matatamo mo ang dakilang kaligayahang bihirang makamtan kahit ng mga deva.

Verse 58

इत्युक्तमाकलय्याम्बा स्मयित्वा परमेश्वरी । उदाजहार सा देवी सूनृतं रसवद्वचः

Nang maunawaan ang mga salitang sinabi, si Inang Umā—ang Kataas-taasang Devī—ay ngumiti; at saka binigkas ng Diyosa ang mga salitang tapat, matamis, at kaaya-aya sa pandinig.

Verse 59

देव्युवाच । अद्वितीयो महेशानः परब्रह्म सदाशिवः । यत्तत्त्वन्न विदुर्वेदा विष्ण्वादीनां च का कथा

Wika ng Diyosa: “Si Maheśāna, si Sadāśiva, ay walang kapantay—ang Kataas-taasang Brahman. Maging ang mga Veda ay hindi nakakabatid sa tunay na tattva Niya; kaya ano pa ang masasabi tungkol kay Viṣṇu at sa iba pang mga diyos?”

Verse 60

तस्याहं प्रकृतिः सक्ष्मा कथमन्यं पतिम्वृणे । सिंही कामातुरा नैव जम्बुकं वृणुते क्वचित्

“Ako ang Kanyang maselang Prakṛti (likás na kapangyarihan at kabiyak). Paano ako pipili ng ibang asawa? Ang leonang babae, kahit nag-aalab sa pagnanasa, kailanma’y hindi pumipili ng asong-gubat.”

Verse 61

करेणुर्गर्दभं नैव द्वीपिनी शशकं न वा । मृषा वदत भो दैत्यो मृत्युव्यालनियंत्रिताः

Ang babaeng elepante ay hindi kailanman nakikipagniig sa asno, ni ang babaeng tigre sa kuneho. O Daitya, nagsisinungaling ka—ang iyong mga salita’y pinipigil ng ahas ng kamatayan, kaya’t hindi makatatayo bilang katotohanan.

Verse 62

यूयं प्रयात पातालं युध्यध्वं शक्तिरस्ति चेत् । इति क्रोधकरं वाक्यं श्रुत्वोचुस्ते परस्परम्

“Kung gayon, bumaba kayo sa Pātāla at makipaglaban—kung tunay ngang may lakas kayo!” Nang marinig ang mga salitang nakapagpapaliyab ng galit, sila’y nag-usap-usap sa isa’t isa.

Verse 63

अबलां मनसि ज्ञात्वा न हन्मो भवतीं वयम् । अथो स्थिरैहि पञ्चास्ये युद्धेच्छा मानसेऽस्ति चेत्

Yamang batid sa aming isip na ikaw ay babae (kaya hindi dapat saktan), hindi ka namin papatayin. Ngunit, O may limang mukha, kung nananatili pa sa puso mo ang pagnanais sa digmaan, tumindig kang matatag.

Verse 64

तेषामेवं विवदतां कलहः समवर्द्धत । ववृषु समरे बाणा उभयोर्द्दलयोश्शिताः

Habang sila’y nagtatalo nang gayon, lalo pang lumaki ang alitan. Pagkaraan, sa gitna ng labanan, umulan ng matatalim na palaso mula sa dalawang magkatunggaling hukbo.

Verse 65

एवं तैः समरं कृत्वा लीलया परमेश्वरी । जघान चण्डमुण्डाभ्यां रक्तबीजं महासुरम्

Kaya, matapos makipagdigma sa kanila, ang Kataas-taasang Diyosa—na wari’y naglalaro lamang sa lila—ay ipinapatay ang dakilang asurang si Raktabīja sa pamamagitan nina Caṇḍa at Muṇḍa.

Verse 66

द्वेषबुद्धिं विधायापि त्रिदशस्थितयोऽप्यमी । अन्तेऽप्रापन्परं लोकं यंल्लोकं यान्ति तज्जनाः

Kahit ang mga nilalang na ito, na nasa kalagayan ng mga deva, ay naglinang ng isip ng poot, sa huli’y narating nila ang kataas-taasang daigdig—ang tahanang dinarating ng mga debotong tapat sa Kanya.

Frequently Asked Questions

Śumbha and Niśumbha subjugate the three worlds; the devas, afflicted, go to Himavat and invoke the Goddess through an extended hymn, initiating the narrative logic of divine intervention and restoration.

The multiplicity of names functions as a theological map: diverse iconographies are treated as convergent pointers to one supreme Śakti who is simultaneously cosmic function (creation–maintenance–dissolution) and ultimate reality (Vedānta-knowable Paramātman).

Durgā/Maheśānī/Śivā are foregrounded, with explicit invocation of Kālikā, Chinnamastā, Śrīvidyā, Bhuvaneśī, Bagalāmukhī, Dhūmāvatī, Tripurasundarī, Mātaṅgī, Ajitā, Vijayā, Maṅgalā, Ghorā, and Rudrāṇī.