Pitṛbhakti and Śrāddha: The Classification of Pitṛs and the Superiority of Pitṛ-kārya

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सप्त ते तपतां श्रेष्ठ स्वर्गे पितृगणास्स्मृताः । चत्वारो मूर्त्तिमंतो वै त्रयश्चैव ह्यमूर्तयः

Sinabi ni Sanatkumara: O pinakamahusay sa mga asetiko, ang mga pangkat ng Pitṛ sa langit ay naaalala bilang pito ang bilang—sa katunayan, apat ay may anyo, at tatlo ay walang anyo.

Verse 2

तान्यजंते देवगणा आद्या विप्रादयस्तथा । आप्याययंति ते पूर्वं सोमं योगबलेन वै

Isinasagawa ng mga pangkat ng mga deva, gayundin ng mga sinaunang pantas na nagsisimula sa mga brāhmaṇa, ang mga ritong iyon; at una sa lahat, sa lakas ng yoga, pinananariwa at pinatitibay nila si Soma.

Verse 3

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां तु विशेषतः । सर्वेषां राजतं पात्रमथ वा रजतान्वितम्

Kaya nga, ang mga handog na śrāddha ay dapat talagang ibigay—lalo na sa mga yogin. Sa lahat ng gayong ritwal, nararapat gumamit ng sisidlang pilak, o kahit sisidlang may pilak na sapin o palamuti.

Verse 4

दत्तं स्वधां पुरोधाय श्राद्धे प्रीणाति वै पितॄन् । वह्नेराप्यायनं कृत्वा सोमस्य तु यमस्य वै

Sa ritwal na śrāddha, kapag ang handog ay inialay na inuuna ang pagbigkas ng “svadhā,” tunay nitong pinasasaya ang mga Pitṛ (mga ninunong nilalang). At sa pag-aaruga sa Banal na Apoy, ito rin ay nagiging ikalulugod ni Soma at ni Yama.

Verse 5

उदगायनमप्यग्नावग्न्यभावेऽप्सु वा पुनः । पितॄन्प्रीणाति यो भक्त्या पितरः प्रीणयंति तम्

Kahit ang ritong Udāgāyana sa panahong ang araw ay tumutungo sa hilaga—inihahandog sa apoy, o kung walang apoy ay muling inihahandog sa tubig—kapag ginawa nang may debosyon, ay nagpapalugod sa mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno); at kapag nalugod ang mga Pitṛ, sila nama’y nagkakaloob ng biyaya sa debotong iyon.

Verse 6

यच्छंति पितरः पुष्टिं प्रजाश्च विपुलास्तथा । स्वर्गमारोग्यवृद्धिं च यदन्यदपि चेप्सितम्

Ipinagkakaloob ng mga Pitṛ ang sustansiya at kagalingan; iginagawad din ang masaganang supling. Nakakamtan ang langit, kalusugan, at pag-unlad—tunay nga, anumang iba pang ninanais ng deboto ay natutupad din (sa bisa ng kabutihang nakatuon kay Śiva).

Verse 7

देवकार्यादपि मुने पितृकार्य्यं विशिष्यते । पितृभक्तोऽसि विप्रर्षे तेन त्वमजरामरः

O pantas, kahit ihambing sa paglilingkod sa mga deva, ang tungkuling para sa Pitṛ (mga ninuno) ay itinuturing na higit na dakila. Yamang ikaw ay deboto ng mga Pitṛ, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, kaya ikaw ay nagiging malaya sa pagkabulok at kamatayan.

Verse 8

न योगेन गतिस्सा तु पितृभक्तस्य या मुने । पितृभक्तिर्विशेषेण तस्मात्कार्या महामुने

O pantas, ang mapalad na pag-abot na natatamo ng taong may debosyon sa mga Pitṛ (mga ninunong ama) ay hindi naaabot sa pamamagitan lamang ng pagsasanay ng yoga. Kaya, O dakilang pantas, ang debosyon sa mga Pitṛ ay dapat isagawa nang may natatanging taimtim na pagsisikap.

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । एवमुक्त्वाऽऽशु देवेशो देवानामपि दुर्लभम् । चक्षुर्दत्त्वा सविज्ञानं जगाम यौगिकीं गतिम्

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Pagkasabi nang gayon, ang Panginoon ng mga deva ay agad na nagkaloob ng banal na mata—na bihira kahit sa mga deva—kasama ng tunay na panloob na pag-unawa; at pagkaraan ay lumisan, pumasok sa yogic na kalagayang lampas sa daigdig.

Verse 10

शृणु भीष्म पुरा भूयो भारद्वाजात्मजा द्विजाः । योगधर्ममनुप्राप्य भ्रष्टा दुश्चरितेन वै

Makinig, O Bhīṣma: noong unang panahon, ang mga anak na dvija ni Bharadvāja ay nakaabot sa disiplina ng yoga; subalit tunay nga, dahil sa masamang asal, sila’y nalihis at nahulog mula sa landas na iyon.

Verse 11

वाग्दुष्टः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविरेव च । स्वसृषः पितृवर्ती च नामभिः कर्मभिस्तथा

“(Ang gayong tao ay) marumi ang pananalita, madaling magalit, marahas, mapanirang-puri, at isa ring mapanlinlang; gayundin ang taong nahuhumaling sa sariling kapatid na babae at ang sumusunod sa gawi ng ama—nakikilala silang lahat sa gayong mga pangalan at sa gayong mga gawa.”

Verse 12

कौशिकस्य सुतास्तात शिष्या गर्गस्य चाभवन् । पितर्युपरते सर्वे प्रवसंतस्तदाभवन्

O mahal, ang mga anak ni Kauśika ay naging mga alagad ni Garga. Nang pumanaw ang kanilang ama, silang lahat ay lumisan sa tahanan at namuhay sa malalayong pook.

Verse 13

विनियोगाद्गुरोस्तस्य गां दोग्ध्रीं समकालयन् । समानवत्सां कपिलां सर्वेऽन्यायागतास्तदा

Sa utos at pagtatalaga ng kanilang guro, inayos nila na gatasan ang baka. Pagkaraan, silang lahat—na dumating nang di-makatarungan at walang karapatan—ay nagtipon sa paligid ng bakang kapilā na kulay kayumanggi-dilaw, na may guya sa tabi niya.

Verse 14

तेषां पथि क्षुधार्तानां बाल्यान्मोहाच्च भारत । क्रूरा बुद्धिस्समुत्पन्ना तां गां तै हिंसितुं तदा

O Bhārata, habang sila’y naglalakbay sa daan, pinahihirapan ng gutom at nililinlang ng kamangmangan ng kabataan, sumibol noon sa kanila ang isang malupit na hangarin—na saktan ang bakang iyon.

Verse 15

तां कविसस्वसृपश्चैव याचेते नैति वै तदा । न चाशक्यास्तु ताभ्यां वा तदा वारयितुं निजाः

Noon, si Kavi at ang anak ng kanyang kapatid na babae (ang pamangkin) ay nakiusap sa kanya, ngunit hindi siya sumama. Sa panahong iyon, kahit ang sarili niyang mga tao ay hindi siya napigilan sa pamamagitan ng dalawang iyon.

Verse 16

पितृवर्ती तु यस्तेषां नित्यं श्राद्धाह्निको द्विजः । स सर्वानब्रवीत्कोपात्पितृभक्तिसमन्वितः

Ngunit sa kanila ay may isang dvija na laging tapat sa landas ng mga Pitṛ, na palagiang nagsasagawa ng mga arawang ritwal at ng śrāddha. Dahil sa paggalang at debosyon sa mga Pitṛ, pinagalitan niya silang lahat nang may galit.

Verse 17

यद्यशक्यं प्रकर्तव्यं पितॄनुद्दिश्य साध्यताम् । प्रकुर्वंतो हि श्राद्धं तु सर्व एव समाहिताः

Kahit na ang (buong ritwal) ay tila mahirap isagawa, dapat pa ring tuparin ng isa ang abot ng makakaya, na iniaalay ito sa mga Pitṛ (mga ninuno). Sapagkat ang mga nagsasagawa ng śrāddha—silang lahat—ay gumagawa nito nang may panatag at magalang na kaisipan.

Verse 18

एवमेषा च गौर्धर्मं प्राप्स्यते नात्र संशयः । पितॄनभ्यर्च्य धर्मेण नाधर्मो नो भविष्यति

Sa gayon, ang bakang ito ay tunay na makakamtan ang dharma—walang pag-aalinlangan. Sa wastong pagsamba sa mga Pitṛ (mga ninuno) ayon sa dharma, walang adharma na lilitaw para sa amin.

Verse 19

एवमुक्ताश्च ते सर्वे प्रोक्षयित्वा च गां तदा । पितृभ्यः कल्पयित्वा तु ह्युपायुंजत भारत

Nang maturuan nang gayon, silang lahat ay nagwisik ng banal na tubig sa baka noon. At matapos italaga ito bilang handog para sa mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno) ayon sa dharma, nagpatuloy sila sa paggamit nito—O Bhārata.

Verse 20

उपयुज्य च गां सर्वे गुरोस्तस्य न्यवेदयन् । शार्दूलेन हता धेनुर्वत्सा वै गृह्यतामिति

Pagkatapos magamit ang paglilingkod ng baka, silang lahat ay nagsumbong sa kanilang guro: “Napatay ng tigre ang bakang nagpapagatas; kaya kunin at alagaan ang guya.”

Verse 21

आर्तवत्स तु तं वत्सं प्रतिजग्राह वै द्विजः । मिथ्योपचारतः पापमभूत्तेषां च गोघ्नताम्

Dahil sa mahabaging pagdadalamhati para sa guya, tinanggap ito ng brāhmaṇa. Ngunit sapagkat ang pag-aayos ay ginawa sa pamamagitan ng huwad na dahilan, nagbangon ang kasalanan para sa kanila at napasakanila ang dungis ng “pagpatay sa baka.”

Verse 22

ततः कालेन कियता कालधर्ममुपागताः । ते सप्त भ्रातरस्तात बभूवुस्स्वायुषःक्षये

Pagkaraan, nang lumipas ang ilang panahon, dumating sila sa batas ni Kāla—ang kamatayan. O minamahal, ang pitong magkakapatid ay pumanaw nang maubos ang itinakdang haba ng kanilang buhay.

Verse 23

ते वै क्रूरतया हैंस्त्र्यात्स्वानार्य्यत्वाद्गुरोस्तथा । उग्रहिंसाविहाराश्च जातास्सप्त सहोदराः

Tunay nga, dahil sa kalupitan at sa sarili nilang kawalang-kabihasnan, sila’y naging mga mamamatay, maging ang kanilang guro ay pinaslang. Sanay sa marahas at mabagsik na pamumuhay, kaya isinilang ang pitong magkakapatid.

Verse 24

लुब्धकस्य सुतास्तावद्बलवंतो मनस्विनः । जाता व्याधा दशार्णेषु सप्त धर्मविचक्षणाः

Ngayon, ang mga anak na lalaki ng mangangaso—malalakas at matitibay ang loob—ay isinilang sa lupain ng Daśārṇa bilang pitong mangangaso, bawat isa’y marunong kumilala sa dharma.

Verse 25

स्वधर्मनिरतास्सर्वे मृगा मोहविवर्जिताः । आसन्नुद्वेगसंविग्ना रम्ये कालंजरे गिरौ

Sa magandang bundok na Kālañjara, ang lahat ng usa ay tapat sa likas nilang tungkulin; malaya sa pagkalito, namuhay silang payapa, walang pangamba at walang ligalig—kalmado at di-nababalisa.

Verse 26

तमेवार्थमनुध्याय ज्ञानं मरणसंभवम् । आसन्वनचराः क्षांता निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

Sa pagninilay lamang sa Kataas-taasang Katotohanan, nilinang nila ang kaalamang nagpapalaya na isinilang mula sa pag-alaala sa kamatayan. Namuhay sila bilang mga naninirahan sa gubat, matiisin at mapagtiis, lampas sa mga salungatan, at walang pag-aangkin.

Verse 27

ते सर्वे शुभकर्माणस्सद्धर्माणो वनेचराः । विधर्माचरणैर्हीना जातिस्मरणसिद्धयः

Silang lahat ay mga naninirahan sa gubat, gumagawa ng mga mapalad na gawa at matatag sa wastong dharma. Malaya sa pagsunod sa adharma, natamo nila ang yogic na siddhi ng pag-alaala sa mga dating kapanganakan.

Verse 28

पूर्वजातिषु यो धर्मः श्रुतो गुरुकुलेषु वै । तथैव चास्थिता बुद्धौ संसारेऽप्य निवर्तने

Ang dharma na narinig at natutuhan sa mga dating kapanganakan sa tahanan ng guro ay nananatiling nakatatag sa isipan; at kahit nasa gitna ng samsara, hindi ito umurong, kundi patuloy na gumagabay at nagtutulak pasulong.

Verse 29

गिरिमध्ये जहुः प्राणांल्लब्धाहारास्तपस्विनः । तेषां तु पतितानां च यानि स्थानानि भारत

O Bhārata, sa gitna ng kabundukan, ang mga ascetic na mapagtapa—pagkatamo ng kanilang ikabubuhay—ay binitiwan ang mismong hininga ng buhay. At ang mga pook na kinaratigan ng kanilang mga nalugmok na katawan ay inaalala bilang mga banal na lugar.

Verse 30

तथैवाद्यापि दृश्यंते गिरौ कालञ्जरे नृप । कर्मणा तेन ते जाताः शुभाशुभविवर्जकाः

O Hari, hanggang ngayon ay nakikita pa rin sila sa Bundok Kālañjara. Sa mismong gawang iyon (karma), sila’y naging malaya sa kapwa mabuti at masama, lumalampas sa mga dalawahang tali na bumibigkis sa kaluluwa.

Verse 31

शुभाऽशुभतरां योनिं चक्रवाकत्वमागताः । शुभे देशे शरद्वीपे सप्तैवासञ्जलौकसः

Pumasok sila sa kapalarang halo—may bahagyang mapalad ngunit higit na di-mapalad—at isinilang bilang mga ibong cakravāka. Tunay nga, pito sa kanila ang naging mga nilalang na nananahan sa tubig sa Śaradvīpa, sa isang mapalad na pook.

Verse 32

त्यक्त्वा सहचरीधर्मं मुनयो धर्मधारिणः । निस्संगा निर्ममाश्शांता निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

Tinalikdan ang mga tungkuling nakatali sa pakikisama sa daigdig, ang mga pantas—tagapagdala ng dharma—ay naging walang pagkakapit, walang pag-aangkin, payapa, lampas sa mga salungatan, at hindi mapagkamal. Sa pagpanatag ng kamalayan sa Panginoon (Pati), ang tanging malaya, sila’y umusad tungo sa kalayaan.

Verse 33

निवृत्तिनिर्वृताश्चैव शकुना नामतः स्मृताः । ते ब्रह्मचारिणस्सर्वे शकुना धर्मधारिणः

Sila’y inaalala sa pangalang Śakunā—yaong mga nakatatag sa nivṛtti (pag-urong sa makamundo) at nirvṛti (kapayapaang panloob). Lahat sila’y mga brahmacārin na nag-iingat ng banal na disiplina, at ang mga Śakunā ay matatag na tagapagtanggol ng dharma.

Verse 34

जातिस्मरास्सुसंवृद्धास्सप्तैव ब्रह्मचारिणः । स्थिता एकत्र सद्धर्मा विकाररहितास्सदा

Pitong brahmacārin na asetiko—may alaala ng mga dating kapanganakan at hinog sa disiplina—ay nanahan nang magkakasama sa iisang dako, laging nakatatag sa tunay na dharma at palaging malaya sa pagyanig at pagbabago sa loob.

Verse 35

विप्रयोनौ तु यन्मोहान्मिथ्यापचरितं गुरौ । तिर्य्यग्योनौ तथा जन्म श्राद्धाज्ज्ञानं च लेभिरे

Dahil sa pagkalito, bagama’t isinilang sa angkang brāhmaṇa, sila’y kumilos nang mali at mapanlinlang sa kanilang guru. Kaya sila’y isinilang sa sinapupunan ng mga hayop; gayunman, sa bisa ng śrāddha (mga ritwal para sa mga yumao), muli nilang natamo ang wastong kaalaman.

Verse 36

तथा तु पितृकार्य्यार्थं कृतं श्राद्धं व्यवस्थितैः । तदा ज्ञानं च जातिं च क्रमात्प्राप्तं गुणोत्तरम्

Gayundin, alang-alang sa tungkulin para sa Pitṛ (mga ninuno), ang mga disiplinado ay nagsagawa ng śrāddha nang wasto. Pagkaraan, sa tamang pagkakasunod, natamo nila ang higit na kadakilaan ng mga katangian—ang tunay na kaalaman at isang marangal na antas ng kapanganakan.

Verse 37

पूर्वजादिषु यद्ब्रह्म श्रुतं गुरुकुलेषु वै । तथैव संस्थितज्ञानं तस्माज्ज्ञानं समभ्यसेत्

Kaya nga, dapat pag-ukulan ng masigasig na pagsasanay ang mapagpalayang kaalaman tungkol sa Brahman na narinig mula sa mga sinauna at sa gurukula, ang tahanan-paaralan ng guro. Sapagkat ang kaalaman ay tumitibay lamang sa gayon ding paraan—sa matiyagang pagsasanay at paglalim ng pag-unawa.

Verse 38

सुमनाश्च सुवाक्छुद्धः पञ्चमश्छिद्रदर्शकः । स्वतंत्रश्च सुयज्ञश्च कुलीना नामतः स्मृताः

Sila ay inaalala sa pangalan bilang mga Kulīna: Sumanā, Suvākśuddha, ang ikalima na tinatawag na Chidradarśaka, at sina Svatantra at Suyajña.

Verse 39

तेषां तत्र विहंगानां चरतां धर्मचारिणाम् । सुवृत्तमभवत्तत्र तच्छृणुष्व महामुने

Tungkol sa mga ibong nananahan doon—na gumagalaw bilang mga tagasunod ng dharma—sumibol sa pook na iyon ang isang mapalad at huwarang landas ng pag-uugali. Pakinggan mo iyon, O dakilang pantas.

Verse 40

नीपानामीश्वरो राजा प्रभावेण समन्वितः । श्रीमानन्तःपुरवृतो वनं तत्राविवेश ह

Pagkaraan, ang hari—panginoon ng mga Nīpa—na puspos ng kapangyarihan at karangalan ng paghahari, maringal at maluwalhati, at may kasamang mga nasa loob ng palasyo, ay pumasok sa kagubatang iyon.

Verse 41

स्वतंत्रश्चक्रवाकस्सस्पृहयामास तं नृपम् । दृष्ट्वा यांतं सुखोपेतं राज्यशोभासमन्वितम्

Ang malayang gumagala na ibong cakravāka, nang makita ang hari na lumalakad nang may ginhawa—pinalalamutian ng ningning ng paghahari—ay nag-umid at nanabik sa kanya.

Verse 42

यद्यस्ति सुकृतं किंचित्तपो वा नियमोऽपि वा । खिन्नोहमुपवासेन तपसा निश्चलेन च

Kung may anumang munting kabutihan sa akin—mula sa mabuting gawa, o sa tapas, o kahit sa mga banal na pagtalima—gayunman, ako’y nanghihina sa pag-aayuno at sa walang patid, di-nagagalaw na pagninilay-tapa.

Verse 43

तस्य सर्वस्य पूर्णेन फलेनापि कृतेन हि । सर्वसौभाग्यपात्रश्च भवेयमहमीदृशः

Tunay nga, kahit makamtan ko ang ganap na bunga ng lahat ng iyon, nawa’y maging ganyan ako—karapat-dapat paglaanan ng bawat uri ng mapalad at banal na kapalaran.

Verse 44

मार्कण्डेय उवाच । ततस्तु चक्रवाकौ द्वावासतुस्सहचारिणौ । आवां वै सचिवौ स्याव तव प्रियहितैषिणौ

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan, ang dalawang ibong cakravāka ay namuhay na magkasama bilang mga kasama. ‘Tunay na kami’y magiging iyong mga tagapaglingkod (mga ministro), na naghahangad ng iyong minamahal at ikabubuti mo.’”

Verse 45

तथेत्युक्त्वा तु तस्यासीत्तदा योगात्मनो गतिः । एवं तौ चक्रवाकौ च स्ववाक्यं प्रत्यभाषताम्

Pagkasabi ng “Gayon nga,” sa sandaling iyon ang may kaluluwang yogi ay narating ang itinakdang landas (pumasok sa kalagayang yoga at lumisan). Kaya ang magkaparis na ibong cakravāka ay tumugon din ayon sa sarili nilang pangako.

Verse 46

यस्मात्कर्मब्रुवाणस्वं योगधर्ममवाप्य तम् । एवं वरं प्रार्थयसे तस्माद्वाक्यं निबोध मे

Sapagkat ikaw—bagaman nagsasalita sa diwa ng karma, ang gawang-ritwal—ay nakamtan na ang mismong disiplina ng Yoga; at ngayo’y humihiling ka ng gayong biyaya, kaya unawain mo ang aking mga salita.

Verse 47

राजा त्वं भविता तात कांपिल्ये नगरोत्तमे । एतौ ते सचिवौ स्यातां व्यभिचारप्रधर्षितौ

Mahal kong anak, ikaw ay magiging hari sa Kāmpilya, ang pinakadakilang lungsod. At ang dalawang ito ang maglilingkod bilang mga ministro mo—mga taong napahiya at nabagsak dahil sa sariling paglabag.

Verse 48

न तानूचुस्त्रयो राज्यं चतुरस्सहचारिणः । सप्रसादं पुनश्चक्रे तन्मध्ये सुमनाब्रवीत्

Hindi sinabi ng tatlong iyon sa apat na kasama ang tungkol sa kaharian. Pagkaraan, muli siyang naging mahabagin, at sa gitna nila ay nagsalita si Sumanā.

Verse 49

अंतर्वो भविता शापः पुनर्योगमवाप्स्यथ । सर्वसत्त्वः सुयज्ञश्च स्वतंत्रोऽयं भविष्यति

“Ang sumpang ito sa inyo ay magiging panloob lamang at may hangganan; pagkaraan, muli ninyong matatamo ang pagkakaisa sa yoga. Ang isang ito ay mapupuspos ng lahat ng mararangal na katangian, magiging tagaganap ng mga banal na handog, at tunay na magiging malaya at may sariling pamamahala.”

Verse 50

पितृप्रसादाद्युष्माभिस्संप्राप्तं सुकृतं भवेत् । गां प्रोक्षयित्वा धर्मेण पितृभ्यश्चोपकल्पिताः

Sa biyaya ng mga Pitṛ (mga ninuno), ang kabutihang natamo ninyo ay tunay na mamumunga. Pagwisikan ang baka ng banal na tubig ayon sa dharma, at ialay ito nang wasto para sa mga Pitṛ.

Verse 51

अस्माकं ज्ञानसंयोगस्सर्वेषां योगसाधनम् । इदं च कार्यं संरब्धं श्लोकमेकमुदाहृतम्

“Ang aming pag-iisa sa tunay na kaalaman ang siyang paraan ng pag-abot sa yoga para sa lahat. At sa layuning ito na matatag na isinagawa, isang taludtod ang ipinahayag.”

Verse 52

पुरुषान्तरितं श्रुत्वा ततो योगमवाप्स्यथ । इत्युक्त्वा स तु मौनोभूद्विहंगस्सुमना बुधः

“Pagkarinig ninyo sa aral tungkol sa Naninirahang Persona (ang Panloob na Sarili), saka ninyo makakamtan ang Yoga.” Pagkasabi nito, ang marunong at payapang rishi na tila ibon ay tumahimik, at ang isip ay naging panatag.

Verse 53

मार्कण्डेय उवाच । लोकानां स्वस्तये तात शन्तनुप्रवरात्मज । इत्युक्तं तच्चरित्रं मे किं भूयश्श्रोतुमिच्छसि

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O mahal kong anak, inapo ng marangal na angkan ni Śantanu—sinabi ko ito para sa kapakanan at kapayapaan ng mga daigdig. Naipahayag ko na ang banal na salaysay; ano pa ang nais mong marinig?”