Shloka 3

स्वायम्भुव-मन्वन्तर-वंशवर्णनम्

Genealogy of Svāyambhuva Manu and the Dhruva Episode

Devanagari script

सा तु वर्षशतं तप्त्वा तपः परमदुश्चरम् । भर्तारं दीप्ततपसं पुरुषं प्रत्यपद्यत

Transliteration

sā tu varṣaśataṃ taptvā tapaḥ paramaduścaram | bhartāraṃ dīptatapasaṃ puruṣaṃ pratyapadyata

Translation

Matapos magsagawa ng napakahirap na pag-aayuno at pagninilay (tapas) sa loob ng sandaang taon, narating niya ang kanyang Panginoon—ang Purusha na nagniningning sa kapangyarihan ng tapas—sa pagkanlong sa Kanya at pagtanggap sa Kanya bilang asawa.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष-शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—द्विगुः (शतं वर्षाणि)

• तप्त्वा: having practiced (austerity)
• तप्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having performed austerity)

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object)

• परमदुश्चरम्: extremely difficult (to perform)
• परमदुश्चरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम-दुश्चर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (परमं च तत् दुश्चरं च)

• भर्तारम्: husband/lord
• भर्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object)

• दीप्ततपसम्: of blazing austerity
• दीप्ततपसम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त-तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (दीप्तं तपः यस्य)

• पुरुषम्: the man/person
• पुरुषम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भर्तारम् इत्यस्य समानाधिकरण

• प्रति: towards
• प्रति: Gati (गति)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अव्यय; उपसर्गसदृश/पूर्वपद (preverb/adverb: towards)

• अपद्यत: approached/attained
• अपद्यत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पद् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist/Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्गः—प्रति-

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

Characters & Entities

• Parvati
• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It presents tapas joined with prapatti (taking refuge) as the means by which the soul (pashu) becomes fit for the grace of Pati (Shiva), showing that steadfast discipline ripens into divine union.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes approaching the Lord as the personal, accessible Puruṣa—Saguna Shiva—whom devotees worship through forms such as the Shiva Linga, where devotion, vows, and austerity culminate in Shiva’s acceptance.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A sustained vrata with japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), simple tapas (fasting, restraint, vigil), and daily Shiva-puja—optionally with bhasma (Tripuṇḍra) and rudraksha—reflects the spirit of this verse.